Eddie Van Halen in 2015.Beeld BELGAIMAGE

In Memoriam

Eddie van Halen: de meest goedlachse rockgod aller tijden is niet meer

Er is een gitaarheld dood. Gisteren overleed Edward Lodewijk van Halen - u mocht een leven lang gewoon Eddie zeggen - aan de gevolgen van keelkanker. De meest aaibare, meest goedlachse rockgod aller tijden is slechts 65 jaar geworden. Zijn zoon Wolfgang, ook muzikant, maakte het nieuws bekend op sociale media. Eddies invloed is niet te overschatten: met zijn ongekende techniek beïnvloedde hij vrijwel elke gitarist die na hem kwam, of die dat nu zelf doorhad of niet.

Zijn verfrissend bescheiden opstelling en vooral die eeuwige schaterlach maakten hem misschien nog invloedrijker dan zijn virtuositeit. Eddie van Halen speelde op een niveau dat voor geen normale sterveling haalbaar leek, maar de pure fun van rockmuziek stond bij hem altijd voorop. Wie Eddie gitaar zag spelen, werd niet afgeschrikt door de techniek, maar betoverd door de lol. Eddie van Halen was een pelgrim die tientallen miljoenen mensen tot het rockgeloof bekeerde.

Toch niet minnetjes voor een jochie dat geboren werd in Amsterdam, tot zijn 7de in Nijmegen woonde en daarna met de hele familie naar Amerika verkaste. Het gezin Van Halen bestond uit vader Lodewijk, die een begenadigd klarinettist was, en moeder Eugenia, die uit Nederlands-Indië (nu Indonesië) kwam. Zijn oudere broer Alex speelde ook muziek. Daarmee hebben we alle wezenlijke schaakstukken van Eddies leven op het bord gezet. De virtuositeit van zijn vader, de broederschap met Alex en de Indische invloed van Eugenia (de ‘Indo’s’ hebben de rockmuziek groot gemaakt in Nederland). 

De Van Halens streken neer in Pasadena, een grote stad die vastgelijmd ligt aan de metropool Los Angeles. In Pasadena woonden Alex en Eddie niet ver van de befaamde Rose Bowl – een immens stadion waar de jongens later in hun leven zelf zouden spelen. De Van Halens waren typische Amerikaanse tieners: oefenen in de garage en in de zomer met een auto rondrijden, en achter de meiden aan. Alex speelde aanvankelijk gitaar en Eddie drums. Tot de jongens op min of meer hetzelfde moment bedachten dat ze beter konden ruilen. Eén van de beste wisseltrucs uit de rockgeschiedenis.

De rockgroep Van Halen werd opgericht in 1972, Eddie was amper 17. De band heette aanvankelijk Mammoth, maar moest die naam wijzigen omdat er al een Mammoth bleek te bestaan. Hoe het daarmee is afgelopen, is niet bekend. Over de keuze voor de naam Van Halen bestaan meerdere verhalen, allemaal afkomstig van David Lee Roth, de met niemand te vergelijken frontman van de band. Hij zou de groepsnaam hebben gekozen omdat ze ‘duister klonk, als Van Helsing, de legendarische vampierenjager’. Een andere verklaring was dat het een knipoog was naar Alex (en dus niet naar de stergitarist), het geweten van de groep. Hoe het ook zij: de band was vertrokken, en niet zo’n beetje ook.

Van Halen werd een band die ontzettend goed paste in zijn tijd, en toch uniek was. Ze waren net zo eager om te scoren als Queen, maar hadden geen interesse in opera en theater. Ze probeerden de Stones niet na te apen zoals Aerosmith en waren minstens even cartoonesk als maar tegelijk veelzijdiger dan AC/DC. Van Halen speelde pure hardrock, maar had een geweldig popgevoel. Het was de unieke chemie die de groep tot zo’n succes maakte. Eddie, de nooit aflatende freak en producer, Alex, de basis, de stille reus Michael Anthony op bas en dat alles afgetopt door David Lee Roth, de liefdesbaby van Repelsteeltje en Little Richard.

Van de eerste twee Van Halenplaten werden in de VS alleen bijna twintig miljoen exemplaren verkocht in een jaar tijd. Het megasucces kwam door een single als ‘Running with the Devil’. Ook op het podium was het puur spektakel. Eddie slaagde erin om van hot naar her te rennen, zelfs aan kabels door de lucht te zweven, en toch perfect te blijven spelen. Zijn solo in 'Eruption’ is een wereldwonder, en de beste samenvatting van zijn magische techniek. Hij blonk vooral uit in het double tapping, waarbij de hals van de gitaar vliegensvlug met beide handen bespeeld wordt. Het is een truc die hij niet had uitgevonden, maar wel voorgoed zijn stempel meegaf.

In de jaren 80 werd Van Halen zo mogelijk nog groter dan in de late jaren 70 door slim in te spelen op het in 1981 gelanceerde MTV – Van Halen voorzag in speelse clips met de clown Roth in de hoofdrol en Eddie in een bijrol als maniakaal snarenwonder. ‘Hot for Teacher’ en ‘Jump’ zijn wereldhits, maar het bekendst is waarschijnlijk de solo die Eddie speelde op ‘Beat It’ van Michael Jackson. Hoe die tot stand kwam, vertelt veel over Eddie van Halen. Eddie: ‘Ik was uitgenodigd door Michael en Quincy Jones. Toen ik arriveerde, verliet Michael de ruimte. Omdat ik nogal een controlefreak was, had ik Quincy al gewaarschuwd: ik zet de boel naar mijn hand. Dus ik luisterde naar de track en trok mijn stoute schoenen aan. Ik vroeg de engineers om het middenstuk te wijzigen, omdat ik vond dat het arrangement beter kon. Daarna improviseerde ik mijn solo. Toen Michael terugkwam, kneep ik ‘m natuurlijk. Hij luisterde naar de track, keek me aan en zei: ‘Dank je dat je niet zomaar wat komt spelen, maar ook om de song geeft.’ Die anekdote is Eddie in een notendop: een brutaal lefgozertje dat overal mee wegraakt.

In 1985 verliet David Lee Roth de band en werd het leven ingewikkelder voor Eddie. Met de nieuwe zanger Sammy Hagar bleef de groep in Noord-Amerika een stadionact, maar wel voor een steeds ouder publiek. Na de dood van vader Lodewijk in 1986 besloot Alex voortaan nuchter door het leven te gaan. Van Halen was niet alleen één van de meest succesvolle groepen op aarde, maar ook één van de meest hedonistische. Zo speelde bassist Anthony jaren op een basgitaar die vormgegeven was als een fles Jack Daniel’s.

Ook Eddie was alcoholist, en niet zo’n klein beetje ook. Hij worstelde zich door de jaren 90, waarin hij als een has been begon aan te voelen. Zijn huwelijk strandde en na talloze pogingen af te kicken lukte het hem in 2008 definitief. Eind jaren 90 begon Eddies lijf zich ook tegen hem te keren. Hij liep een agressieve vorm van tongkanker op. Speculaties over veelvuldig alcoholmisbruik als oorzaak waren niet van de lucht, maar Eddie gaf een andere verklaring: jarenlang afgekloven metalen plectrums in zijn mond stoppen was de oorzaak. Hij verloor een derde van zijn tong, maar herstelde.

De laatste jaren probeerden de broers Van Halen de groep steeds opnieuw op te lappen. David Lee Roth keerde terug, en Eddies zoon Wolfgang werd bassist. Er bestaan pijnlijke beelden van die reünies, maar er zijn ook opnamen waarop het publiek gek werd van vreugde, simpelweg omdat het circus Van Halen weer op tournee was. En uiteraard stond Eddie erbij met een grote grijns: de handtekening van de meester.

Eddie van Halen was een wonderkind dat de hele wereld heeft weten te verbazen. Hij is de invloedrijkste muzikant uit de hardrockgeschiedenis. De reacties na zijn dood liegen er niet om, uit elke hoek van de muziekwereld komen reacties van adoratie en liefde. De mooiste is van Greg Dulli: ‘Farewell, Eddie. You blew my fucking mind.’ 

Luister ook Mauro over Eddie van Halen op Willy:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234