‘Over haar heroïne­verslaving zei ze ooit: ‘Ik heb een half miljoen aan drugs uitgegeven. Ik ben een idioot. Ik had een huis kunnen kopen!’’ Beeld Alamy Stock Photo
‘Over haar heroïne­verslaving zei ze ooit: ‘Ik heb een half miljoen aan drugs uitgegeven. Ik ben een idioot. Ik had een huis kunnen kopen!’’Beeld Alamy Stock Photo

Tyler James, de beste vriend van Amy Winehouse

‘Fuck Amy Winehouse, dat was een typetje. De echte Amy was verlegen en introvert’

Postuum heeft elke wereldster minstens 37 beste vrienden, die allemaal publiek hun verhaal willen doen. Dat was anders bij de getalenteerde, slimme en warme, maar ook verslaafde, onhandelbare, hardleerse en diep weggegleden Amy Winehouse. Lang vóór haar dood – nu bijna tien jaar geleden – had haar omgeving al afstand van haar genomen. De uitzondering was haar huisgenoot en boezemvriend Tyler James, die in ‘My Amy: The Life We Shared’ voor het eerst zijn herinneringen aan haar op papier zette. ‘Tien jaar later ruik je de crack nog altijd in haar pruiken.’

In de ochtend van 23 juli 2011 kwam Tyler James aan bij het huis dat hij al tien jaar deelde met Winehouse, op Camden Square in Londen. Hij was een paar dagen niet thuis geweest en zag, sleutel in het slot, plots een jarenlange nachtmerrie leven ingeblazen.

TYLER JAMES «Toen ik de voordeur opendeed, zag ik een paramedicus in mijn inkomhal staan. Geen enorme verrassing, want dat was al vaker gebeurd. Maar toen ik meteen daarna nog een ziekenwagen hoorde, en nóg één, en vervolgens nog een tweede verpleger de trappen zag opstormen, wist ik dat er iets heel, heel fout aan de hand was.»

– Dat Amy vroeg of laat zou sterven, leek voor veel buitenstaanders een uitgemaakte zaak. De vraag was: wanneer?

JAMES (blaast) «Misschien voor mensen die haar niet kenden, maar ík heb haar dood nooit onafwendbaar gevonden. Toen ze overleed, was ze al drie jaar afgekickt van de heroïne en crack, hè. She never gets credit for that.

»Ik zou zo graag willen dat de mensen begrijpen hoe hard Amy geprobeerd heeft om met drugs te kappen. En hoe ze net op het punt stond om ook de drank te laten. Ze leefde – echt waar! – bijna gezond. Ze was er zo dichtbij... Soms vraag ik me af: hoe zou ze er anno 2021 uitgezien hebben? Hoe zou ze, als ze niet domweg was overleden, haar leven nu – hopelijk ver van de spotlights – ingericht hebben?»

– Je woonde in hetzelfde huis als Amy, maar was er niet toen ze stierf. Twee dagen eerder was je na een ruzie weggegaan.

JAMES «Ik had dat al een paar keer gedaan (stil). I was running out of ideas, ik moest íéts doen. Haar dokters lieten er geen misverstand over bestaan: de alcohol zou, samen met haar boulimie, op termijn haar dood betekenen. Dreigen dat ik haar in de steek zou laten, was mijn nieuwste tactiek om haar aan het verstand te brengen dat ze het drinken moest laten.

»Zoals gewoonlijk belde ze me een dag later op: ‘Alles goed, darlin’? Kom alsjeblieft terug naar huis.’ Dat was een dag voor ze stierf.»

– Je was eerder ook al van haar weggelopen om jezelf te beschermen. Ze kon een gemene dronk hebben. Als ze te veel gedronken had, schreeuwde ze of schold ze je af en toe uit. Soms verstopte je je dan onder een deken en dééd je alsof je was vertrokken.

JAMES «Ik was op dat moment de enige vriend die ze nog had. De enige die veel tijd met haar doorbracht en níét op de loonlijst stond. Maar meestal was ze heel lief en verlegen. Eén keer zijn we samen weggelopen van de twee bodyguards die bij ons inwoonden, om in de Tesco (supermarkt, red.) om de hoek een pakje rundergehakt te kopen (lacht). Met écht geld, dat had Amy al lang niet meer gedaan.»

– Toen je die 23ste juli in 2011 terug thuiskwam, bleek ze al gestorven. Je stond erbij toen ze het huis werd uitgedragen in een lijkzak.

JAMES «De straat stond vol paparazzi en nieuwsgierige mensen. Het had iets van een filmpremière.»

Amy en Tyler ontmoetten elkaar toen ze beiden op de Sylvia Young Theatre School zaten. Zij 12, hij 13. Ze lieten elkaar daarna niet meer los.

– De harddrugs had ze overwonnen, maar alcohol had ze naar eigen zeggen nodig om te kunnen omgaan met de verwachtingen die de roem met zich meebracht. Om voltijds ‘de Amy Winehouse die de mensen kennen’ te kunnen zijn...

JAMES «Ik heb dat zo vaak tegen haar gezegd: iedereen die haar graag zag, heeft honderd keer liever een levende Amy dan iemand die krampachtig ‘dé Amy Winehouse’ probeert te blijven en daaraan ten onder gaat. Fuck Amy Winehouse! Dat was een personage, een typetje. Ik heb veel liever de ‘andere Amy’, de verlegen en introverte Amy...»

– Je praat vaak over haar in de tegenwoordige tijd, alsof ze er nog is.

JAMES «Amy was mijn soulmate. We waren elk een helft van dezelfde persoon. Na haar dood voelde ik me, ook al waren we niet op die manier samen, een weduwnaar. Ik heb even overwogen mezelf van kant te maken – het heeft niet veel gescheeld. Iets wat mijn moeder had gezegd – ‘Ik wil niet meemaken wat Mitch (de vader van Amy, red.) nu meemaakt. Je móét sterk blijven’ – hield me tegen. Maar de eerste vijf jaar na haar dood heb ik niet geleefd. Het was overleven, en maar net.»

– In de clip van ‘Back to Black’, uit 2006, staat Amy aan een graf. Ze neemt afscheid door een briefje achter te laten. Je noemde die video vreemdsoortig profetisch.

JAMES «Veel mensen die van haar hielden, doen nu precies hetzelfde. Rond de urne met haar as ligt het altijd vol briefjes.»

– ‘My Amy: The Life We Shared’ eindigt ook met de liefdesbrief die jij hebt neergelegd bij haar as op Edgwarebury Cemetery, in het Noord-Londense Edgware.

JAMES (lang stil) «In Amy’s tijd was roem nog een heel ander beest dan nu. Wie een bekende kop had, werd opgejaagd wild. Of je daar gek van werd, er kapot aan ging dan wel je verslaving steeds erger maakte, dat kon de paparazzi geen zak schelen. Denk aan prinses Diana, Britney Spears, enzovoort – Amy was niet de enige.»

– Op haar nachtkastje, zoals dat na haar dood werd aangetroffen, stonden vier ingekaderde foto’s: twee van jou, één van haar vader en één van wijlen haar grootmoeder. Later kreeg je enkele van haar bezittingen, waaronder een halsketting, één van haar bekende beehive-pruiken en haar pincet, met twee kleine hartjes aan de punt.

JAMES «I love those tweezers! Die vatten zo goed wie ze was.

»Sommige van haar bezittingen ruiken trouwens nu nog altijd naar crack, ook al is het dertien jaar geleden dat ze aan die drugs zat. Die geur gaat niet weg. Noem het een metafoor voor hoelang de schade van die smeerlapperij nazindert.»

VILLA IN FRANKRIJK

Sommige scènes in ‘My Amy: The Life We Shared’ doen gruwen, ook omdat ze met ongemakkelijk veel details geschreven zijn. Veel kapotgeslagen spiegels, veel integraal uitgekotste maaltijden. En opvallend veel bruine papieren zakken geld, die vervolgens weer aan andere mensen werden meegegeven.

– Wie betaalde de drugdealers, die trouwens in steeds duurdere pakken en steeds mooiere auto’s opdaagden?

JAMES (twijfelt) «Ik ben niet meer zeker of het om één of meerdere dealers ging. Maar het was heel zeker Amy’s geld.

»Over haar heroïneverslaving zei ze ooit: ‘T., ik heb ongeveer een half miljoen aan drugs uitgegeven. It’s a mug’s game, ik ben een idioot. Ik had een huis kunnen kopen!’»

– Niet enkel de dealers om haar heen werden rijk.

JAMES «De vrouw van een bobo uit de muziekindustrie zei ooit letterlijk: ‘Het kan me geen fluit schelen als dat mens vroeg of laat doodvalt – ik wíl die fucking villa in Frankrijk.’ Het verhaal dat ik in mijn boek vertel, gaat niet alleen over een trauma van mij. Het is ook een verhaal over zaken, de Winehouse-machine is miljoenen waard.»

– Toen Amy plots snel wereldberoemd werd, en al vrij snel verslaafd, werd jij tegen wil en dank haar persoonlijke verzorger.

JAMES «Amy was mijn wereld. Ik zag haar graag, en ik had een missie: haar weer beter maken. Andere wensen of plannen had ik in die tijd niet.

»Ik vroeg haar soms of ze wel wist hoeveel geluk ze had. ‘Pff, roem is als terminale kanker,’ zei ze dan, ‘ik wens het niemand toe.’ Ze begreep ook dat haar bekendheid haar absurd veel macht gaf, iets waarvan ze walgde. ‘Als ik vandaag zeg dat ik dringend het bloed van een klein Afrikaans kindje wil, staat hier morgen iemand met een klein flesje,’ zei ze ook eens. ‘Dat is toch verschrikkelijk? Maar zo is het wel.’

»Niemand zei ooit ‘nee’ tegen haar, hè. Ze wist dat ze boven de wet stond, en dat ergerde haar. Ze kon een pub kort en klein slaan en daarmee wegkomen. ‘Fame is bollocks. It’s ridiculous, innit?’»

– Je was zelf ook even op weg naar de roem. Je was een singer-songwriter, mét platencontract. ‘Het gezicht van de jonge Leonardo DiCaprio en de stem van Justin Timberlake,’ werd gezegd: de kans dat jij het zou maken als popster werd groter ingeschat dan die van Amy.

JAMES «Net nadat we allebei een platencontract hadden gekregen, was er een korte periode dat we allebei geld hadden en het dus samen breed konden laten hangen. Ik herinner me nu vooral een snoepreisje met een cabrio in Miami...

»Maar voor mijn carrière goed en wel op gang was gekomen, liet mijn platenfirma Island me vallen als een baksteen. Mijn droom lag aan diggelen, en ik wist vrijwel meteen dat er geen tweede kans zou volgen.

»Amy en ik hadden trouwens een tijdje dezelfde manager: Nick Shymansky. Maar ze dumpte hem nét voor de release van ‘Back to Black’. Vooral omdat ze zijn bezorgdheid over haar drinkgedrag maar matig kon smaken. Daar komt dat zinnetje natuurlijk vandaan: ‘They tried to make me go to rehab / But I said no no no’.»

Tyler James naast Amy Winehouse. ‘Eén kus in een nacht­club, meer is er tussen ons niet gebeurd. Ze was mijn beste vriendin.’ Beeld BELGAIMAGE
Tyler James naast Amy Winehouse. ‘Eén kus in een nacht­club, meer is er tussen ons niet gebeurd. Ze was mijn beste vriendin.’Beeld BELGAIMAGE

– Je was toen zelf ook een tijdje verslaafd: aan drank en coke.

JAMES «Vijf gram per dag. Het is vooral uit de hand beginnen te lopen nadat ik door Island aan de deur was gezet – waar ik kapot van was. Het heeft tot halverwege mijn twintigerjaren geduurd eer ik daarvan af was. Dat gaf me hoop dat zij daar ook in moest én zou slagen. Het is trouwens Amy die betaald heeft voor mijn verblijf in de ontwenningskliniek. Natúúrlijk was het Amy...

»Amy was een jonge vrouw die enorm leed onder haar verslavingen, én onder het besef dat iedereen daar getuige van was. Om succesvol van de drugs af te kicken, moet je je enorm sterk houden, net wanneer je je op je allerzwakst voelt. En dat dus, in haar geval, voor een miljoenenpubliek.»

De voorbije tien jaar voerde James een aantal verschillende jobs uit. De meest recente was op een bouwwerf in Londen, waar hij de vriend ontmoette die hem een tijdelijk onderkomen gaf op een Ierse boerderij, waar hij ‘My Amy’ schreef.

– Waar hadden Amy en jij het in jullie gesprekken meestal over?

JAMES «Amy sprak vaak haar hoop uit dat ik vroeg of laat de liefde zou vinden. Daar heb ik namelijk niet al te veel geluk mee gehad. Ze had het daar zelfs nog over in ons allerlaatste telefoongesprek, net voor haar dood.»

– Hebben jullie ooit...?

JAMES «Nee! Eén kus in een nachtclub, als tieners: that’s it. Sindsdien was Amy als een zus. En ze was mijn beste vriendin. Omdat Amy altijd op de eerste plaats kwam, had ik zelfs amper tijd om andere vriendschappen te onderhouden. Onze innige band was een zeldzaam goed, en ik ben daar nog altijd heel dankbaar om.»

– Vier jaar geleden begon je te schrijven aan ‘My Amy: The Life We Shared’.

JAMES «Het begon als een slechte dag: ik was woedend opgestaan, had uit frustratie al een paar dingen kapotgeslagen en huilde non-stop. Maar toen kreeg ik plots de ingeving om mijn herinneringen aan haar op papier te zetten. Eerst hier en daar een paar kleine dingen, maar al snel kwam het er uitgegúlpt. Een overweldigende catharsis, alsof ik mijn gedachten rechtstreeks naar een psycholoog downloadde (lachje). Ik kreeg bovendien het gevoel dat ik iets belangrijks aan het doen was: Amy kan haar verhaal niet meer vertellen, maar wellicht ben ik the next best thing op dat vlak – ik weet wat ze dacht en wat ze gezegd zou willen hebben.»

– Misschien ging het soms iets té snel: je had in die periode last van vreselijke nachtmerries.

JAMES «Ik moest af en toe een paar dagen pauzeren, maar ik kon de stop nooit te lang op de fles houden: het moest eruit. (Denkt na) Ik hoop dat Amy trots op me is. Dat ze dit dapper van me vindt...»

– Amy’s verhaal is er één van een jonge vrouw die gezegend is met een onwaarschijnlijke stem, maar mentaal niet gewapend om daar de gevolgen van te dragen. Al op haar 14de nam ze antidepressiva.

JAMES «Het was nochtans lang niet duidelijk dat het zo’n vaart zou lopen. Iedereen in haar omgeving wist al lang dat ze een fenomenale jazzzangeres was, maar niemand zag een commercieel succes in haar.»

– Op beelden uit 2003 zei Amy al dat ze ‘nooit, nooit bekend wilde worden’.

JAMES «Dat de pers en de kenners hoog met haar zouden oplopen: dat was al vroeg duidelijk. Maar dat Amy ooit iets als ‘Back to Black’ zou maken, daarvan viel iedereen uit de lucht.

»Het is verschrikkelijk en ironisch dat haar mooiste en grootste verwezenlijking ook haar ondergang heeft ingeleid. Ze hunkerde naar een normaal leven, naar privacy, naar een manier om terug gewoon door de echte wereld te kunnen stappen. De drugs waren verschrikkelijk, maar het was de roem die haar naar de drugs leidde, fame was the biggest thing that fucked her up.

»Telkens als ze dacht dat ik nog steeds verdrietig was omdat mijn carrière niet van de grond gekomen was, zei ze: ‘Meen je dat nu? Would you want this shit?!

»Eén keer heeft ze me uitgelachen met mijn gebrek aan succes. ‘Misschien had je eens wat vaker een gitaar moeten vasthouden...’ Maar toen was ze dronken. Er was tussen ons eigenlijk nooit competitie of afgunst.»

– Had men meer kunnen doen om Amy Winehouse te beschermen voor de uitwassen van de muziekindustrie en van zichzelf? Zelfs in haar slechtste periodes werd ze door haar omgeving gedwongen om haar contractuele verplichtingen na te komen, al moesten ze haar half bewusteloos het vliegtuig opduwen.

JAMES «Op dat vlak gaat de beschuldigende vinger altijd snel naar Mitch – onterecht, volgens mij. Ja, hij hééft fouten gemaakt. Maar ik heb zelf ook fouten gemaakt. Omgaan met iemand die verslaafd is, is enorm moeilijk. Mensen zien Mitch als iemand die zijn eigen dochter over de kling joeg omdat hij geld geroken had. Maar zo was hij niet, Mitch hield enorm van Amy. En zij verafgoodde hem.

»Ik neem niemand iets kwalijk. Niet de muziekindustrie, niet Mitch, niet het management van Amy. I blame addiction

– Op Amy’s begrafenis zat je net naast Reg Traviss, de Britse regisseur met wie ze in haar laatste jaar een relatie had.

JAMES «Het gebeurt nog altijd dat mensen me op straat aanspreken: ‘Hey, jij bent de beste vriend van Amy Winehouse!’ Vaak kennen ze mijn naam niet, maar dat stoort me niet. Dan denk ik: yeah, ik heb het geluk gehad dat meisje gekend te hebben. Sinds haar dood lijkt mijn hele leven op pauze gezet, alles draait nog steeds om haar. Maar dat vind ik niet erg. Dat is wat er gebeurt als je van iemand houdt. You don’t bail out

© The Times

Asif Kapadia’s bekroonde documentaire ‘Amy’ plus de ‘Classic Albums’-aflevering over ‘Back to Black’ zijn vanaf 23 juli gratis te bekijken op Humo.be.

Tyler James, ‘My Amy: The Life We Shared’, Macmillan

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234