null Beeld GettyImages
Beeld GettyImages

de autobiografieGeorge Michael

Het trauma achter de raadselachtige sterfdatum van George Michael: ‘Hij had vijf pogingen nodig om zijn leven te beëindigen’

De dodelijk schuchtere migrantenzoon Georgios Kyriacos Panayiotou leerde de muziek pas appreciëren nadat hij rond zijn 8ste aan het hoofd gewond was geraakt. Nog tien jaar later ontmoette hij Andrew Ridgeley, met wie hij de popsensatie Wham! oprichtte. George Michael werd in de jaren 80 en 90 één van de allergrootsten, en zijn onnavolgbaar entertainende, ontstellend tragische, altijd menselijke verhaal werd door de Brit James Gavin nu opgetekend in ‘George Michael: een leven’. Een voorpublicatie in negen etappes: van ‘een doodskist van angsten’ tot ‘een nicotinepleister op de rechterbil’.

Frederick Vandromme

Over zijn ouders

Bijna alle kenmerkende eigenschappen van George Michael – van zijn onverholen ambitie tot zijn verlammende onzekerheden – verwijzen op één of andere manier naar zijn vader. Jack Panos was een echte mannenman, het prototype van de selfmade man van de jaren 60. Hij werd in 1935 als Kyriacos Panayiotou geboren en groeide op met zeven broers en zussen in het Cypriotische dorpje Patriki, dat alleen bereikbaar was over een onverharde weg. Later pochte hij over het leven dat hij achter zich had gelaten, het leven van een kind dat blootsvoets over straat ging, zich moest redden met brood en olijven en geen toilet had, maar een gat in de grond.

Hoewel Jack – die in 1953 naar Londen verhuisde en er de assistent-manager van een succesvol restaurant werd – de belichaming van de geslaagde immigrant leek, had Simon Napier-Bell, de comanager van Wham!, het gevoel dat er ‘een doodskist van angsten’ schuilging in de familie.

 Michael, Leslie Michael, George Michael, Andrew Ridgeley, Jenny Ridgeley en Albert Ridgeley. 1985 Beeld Getty Images
Michael, Leslie Michael, George Michael, Andrew Ridgeley, Jenny Ridgeley en Albert Ridgeley. 1985Beeld Getty Images

Mama Lesley had haar man altijd bijgestaan en een bijdrage geleverd aan zijn succes, maar hij liet haar volgens George zo hard werken dat ze boos en verbitterd werd, en uitgeput raakte. Hoewel ze een huishouden met drie kinderen moest runnen, eiste haar ‘extreem onredelijke echtgenoot’ (zo drukte George het uit) dat ze overdag werkte. Ze nam een baan in een fish-and-chipsshop en vond het daar vreselijk. Ze kreeg de stank nooit uit haar haar en kleren gewassen. Vervolgens eiste Jack ook nog eens dat ze op de avonden in het restaurant kwam werken. Hoewel ze nauwelijks een moment voor zichzelf had, zag het huis er altijd onberispelijk uit. Haar zoon vroeg zich af hoe ze het voor elkaar kreeg. Ze klaagde zelden, maar hij voelde dat ze ongelukkig was. Als volwassene zei hij ooit: ‘Depressies komen vaak voor in onze familie.’

Over ‘Do They Know It’s Christmas?’

‘Do They Know It’s Christmas?’, geschreven door Bob Geldof en Midge Ure, ontketende in 1984 een nieuwe rage in de popmuziek: nummers waarop een horde sterren zich inzette voor een goed doel, een uitgelezen kans om te laten zien hoe sociaal betrokken en vrijgevig ze wel waren. Al liet Ure zich niet in de luren leggen: ‘Allemaal vragen ze eerst: ‘Wie doet er verder nog mee?’ Het gaat niet om het goede doel; ze willen zich profileren.’

Michael was geen uitzondering. Eerder had zijn manager hem voorgesteld mee te werken aan een benefietvoorstelling voor de National Union of Mineworkers, de mijnwerkersvakbond. De mijnwerkers waren gaan staken nadat premier Margaret Thatcher opdracht had gegeven tot de sluiting van een groot aantal mijnen. ‘Stakende mijnwerkers? Ja, die doe ik,’ zei Michael.

Hij afficheerde zichzelf als socialist en was zelfs onder zijn geboortenaam lid geworden van de Young Communist League of Great Britain. Maar dat was vooral voor de bühne; je moest voor socialist doorgaan als je succes wilde hebben in de Britse rockscene. In een interview met Mick Brown van The Sunday Times kwam de aap uit de mouw: ‘Die niet al te snuggere linkse groeperingen pissen tegen de wind in.’ Net als veel anderen vond Michael dat Arthur Scargill, de voorzitter van de mijnwerkersvakbond, de staking verkeerd aanpakte. Hij noemde Scargill een klootzak.

Maar hij was er als de kippen bij om mee te werken aan het project van Geldof. Ook omdat je ervanlangs kon krijgen als je nee zei tegen Geldof: ‘Ik laat godverdomme de hele wereld weten dat je niet mee wilde doen!’ Op 25 november 1984 druppelden de muzikanten binnen in Sarm West Studios, Londen. Geldof had het collectief de naam Band Aid gegeven. Van de partij waren onder meer Bono, Sting, Boy George, Paul Young, Spandau Ballet, Bananarama, Duran Duran en Wham!, minus Andrew Ridgeley, die zich had verslapen.

Volgens Robin Eggar van The Daily Mirror, die de sessie bijwoonde, hielden wijn en cocaïne de muzikanten bij de les. Vooral op de momenten dat ze de hun toegewezen regel van Geldofs banale tekst (‘At Christmas time, we let in light and we banish shade’) moesten inzingen. In de making-of moeten we het helaas stellen zonder de confrontatie tussen Michael en Paul Weller, de voorman van The Style Council. Weller had zich groen en geel geërgerd aan Michaels opmerking over Scargill en riep in het bijzijn van de andere muzikanten: ‘Je hoeft niet je hele leven een klootzak te zijn. Je mag gerust een keer een dagje vrij nemen.’

Over ‘Last Christmas’

Michael ergerde zich dan weer toen hij leden van Geldofs collectief later hoorde pronken met hun filantropische gedrag. In een interview met The Los Angeles Times werd het hem te veel. ‘Het heeft ze een dag van hun tijd gekost. Meer niet. Er stond onvoorstelbaar veel rijkdom in die studio. Ze zongen ‘Feed the world...’ en ik dacht: doe je daar misschien nog meer aan? Ik vond niet dat ik die tekst kon zingen en dan alleen maar een beetje van mijn tijd kon geven. Dus daar heb ik iets aan gedaan.’

Wham! doneerde de royalty’s van hun eigen ‘Last Christmas’ daarom aan de slachtoffers van de hongersnood. De jongens wisten in 1984 nog niet dat Michael een evergreen had geschreven, een kerstklassieker die elk jaar in december een fortuin zou opbrengen – niet voor Wham! maar voor het goede doel. Er zouden meer dan vijfhonderd covers van het nummer worden opgenomen. In Bulgarije werd het nummer in een poll uitgeroepen tot het irritantste kerstliedje aller tijden. Michael sprak met rollende ogen over zijn geschenk aan de armen, maar er was ook goed nieuws. De muziekuitgever van Barry Manilow had een juridische procedure ingesteld tegen Michael, die plagiaat zou hebben gepleegd. Hoewel ‘Last Christmas’ inderdaad overduidelijke gelijkenissen vertoonde met Manilows hit ‘Can’t Smile Without You’ uit 1978 werd de klacht ingetrokken. Het gaf geen pas om verhongerende Ethiopiërs hun eten af te pakken.

Over zijn seksualiteit

Aangezien Wham! seks verkocht aan jonge meisjes – al was het dan een steriele variant – begonnen mensen zich af te vragen wat Michael zoal deed in bed. Er waren al minstens een jaar lang geruchten over zijn seksualiteit. Zelfs The Times deed mee door te schrijven dat hij ‘giechelde met hoge uithalen’ en dat zijn uiterlijk niet mannelijk was, ‘elegant, op en top verzorgd en op het feminiene af’.

Michael werd behendig in het ontwijken van lastige vragen. Aan NME gaf hij een zorgvuldig voorbereid statement: ‘Ik vind niet dat iemand een vraag als ‘Ben je gay of niet?’ hoeft te beantwoorden. De ambiguïteit bevalt me eerlijk gezegd prima. David Bowie en Mick Jagger zijn er niet slechter van geworden.’

De ‘primeurs’ van de tabloids, vaak ondersteund met dubieuze citaten van Michael, hielpen hem zijn rookgordijn in stand te houden. The Daily Mail citeerde een opmerking die hij had gemaakt over zijn leven voor Wham! ‘Ik genoot van een overdaad aan meisjes en nam alles wat ik kon krijgen.’ Maar nu was het anders, zei hij: ‘Ik wil nu vooral trouwen en kinderen krijgen.’

Over zijn eerste solosingle na Wham!

Voor ‘I Want Your Sex’ ontleende Michael in 1987 de inspiratie aan zijn privéleven, dat steeds chaotischer en onoverzichtelijker werd. Het ging over Tony Garcia, een knappe Franse playboy met donkere krullen die actief was als producer.

Hoewel de romantische gevoelens van één kant leken te komen, nam Michael de relatie serieus. Hij was ‘voor de allereerste keer’ verliefd, zei hij later. Daarmee kwam een resoluut einde aan de laatste twijfels over zijn seksualiteit. ‘Ik wist dat ik gay, gay en nog eens gay was.’ Garcia woonde vlak bij hem in Saint-Tropez en was de belangrijkste reden waarom Michael zo vaak naar Zuid-Frankrijk trok. Maar in werkelijkheid was Garcia het verleidelijke stukje speelgoed dat Michael ‘niet kon neuken... ook al wist ik zeker dat hij helemaal gek van me was.’

Toen hij ‘het wachten op die Fransoos’ beu was, schreef hij uit pure frustratie ‘I Want Your Sex’. Hij wilde er geen externe producer voor gebruiken. Hij wist precies welke sound hij wilde, en die zou totaal niet lijken op het geluid van Wham!. Over zijn kwaliteiten als zanger twijfelde hij ook niet meer. Hij wilde laten horen dat George Michael volwassen was geworden.

Over de videoclip bij ‘Freedom’

Michael herinnerde zich dat de Duitse fotograaf Peter Lindbergh voor een recente cover van de Britse Vogue vijf supermodellen – Naomi Campbell, Cindy Crawford, Linda Evangelista, Tatjana Patitz en Christy Turlington – bij elkaar had gebracht voor een zwart-witfoto. Daarop raakte hij volgens Crawford ‘geobsedeerd’ door de gedachte om de vijf modellen ook te laten opdraven voor de video van ‘Freedom! ’90’.

Michael was idolaat van de afstandelijke, zelfverzekerde schoonheden die zichzelf hadden omgetoverd tot wereldberoemde grootverdieners. Michael was geschokt toen ze zijn verzoek met nauwelijks verholen desinteresse begroetten. ‘Hij dacht dat het ons belangrijk zou maken,’ zei Evangelista. ‘Ik dacht: maar jongen toch, kijk eens goed. We hébben het al helemaal gemaakt!’

Uiteindelijk werd afgesproken dat de modellen 15.000 dollar per dag zouden krijgen. Maar Michael had nog meer ambities. Er werden vijf mannelijke modellen ingehuurd, en de hipste muziekvideoregisseur van het moment, de 28-jarige David Fincher, die met Madonna had gewerkt aan de clips van ‘Express Yourself’ en ‘Vogue’. (Later zou hij onder meer ‘Se7en’, ‘Fight Club’ en ‘The Social Network’ regisseren, red.)

Het project werd steeds extravaganter. De modellen zouden in de Concorde naar Londen worden gevlogen en het budget liep naar verluidt op tot boven een miljoen dollar. Sony, dat dolgraag een ‘echte’ video wilde hebben, stemde in met alle kosten.

Evangelista is te zien in een mohair sweater, een legging en een hoofdband; ze zit met haar platinablonde haar koket te wezen en ‘rolt zich op als een kat in een hoekje’, zoals een journalist het omschreef. Crawford zit naakt in bad; ze heeft glycerine op haar lichaam gesmeerd om nat te lijken. Campbell kronkelt in een zwarte beha, een minirok en motorlaarzen. Turlington schrijdt als op een catwalk in een wit laken van 20 meter lang.

Nadien was Michael toch teleurgesteld over de verkoopcijfers van de single, die in de Verenigde Staten op 8 kwam en in Engeland niet hoger dan 28. De plaat ‘Listen Without Prejudice Vol. 1' werd in de VS van de eerste plaats gehouden door ‘Please Hammer Don’t Hurt ’Em’ van de rapper MC Hammer.

Er werden uiteindelijk wereldwijd 7,5 miljoen exemplaren van ‘Listen Without Prejudice Vol. 1' verkocht. Dat zou voor iedereen een fenomenaal succes zijn geweest, maar niet voor Michael en zijn team, dat hem nog altijd zag als een superster van de buitencategorie. Hoewel hij altijd had volgehouden dat verkoopcijfers hem koud lieten, ging hij de plaat zien als een mislukking.

Over de comebackplaat ‘Older’

Halverwege de jaren 90 had Michael een missie: hij wilde een eulogie maken voor Anselmo Feleppa (zijn in ’93 aan aids overleden vriend, red.), diens spirit tot leven brengen en iets zinnigs zeggen over zijn rouwgevoelens. Hij wilde de wereld vertellen over de man die hem had geholpen volwassen te worden, zonder veel details prijs te geven over hun relatie. De hitlijsten, waarin vooral jeugdige sterren goed scoorden, interesseerden hem nu even niet. Hij besloot de plaat ‘Older’ te noemen. Hij wilde bewijzen dat hij was gegroeid, dat hij verfijnde, volwassen muziek kon maken. Het moest een plaat worden vol sensualiteit en melancholie, een plaat met de sfeer van Rio.

Wiet was bepalend voor de sound van ‘Older’. Wiet zwakte zijn angsten af, maar maakte hem ook sloom. Hij kon zich nooit lang concentreren. Omdat er bijna niets op papier stond, pijnigde hij zijn hersenen op zoek naar ideeën. Hij herhaalde regels en frasen op ontelbaar veel manieren, hopeloos op zoek naar noten die ideaal waren voor zijn stem. Maar bijna alles verdween al snel weer in de prullenbak.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De uiteindelijke nummers klonken als dromen, met vage randjes en nooit helemaal letterlijk. In het nevelige geluid was plaats voor opvallende instrumentale details. De zang klinkt hijgerig gepijnigd. ‘To Be Forgiven’ is de noodkreet van een metaforische drenkeling – ‘I’m going down, won’t you help me / Save me from myself’– die muzikaal wordt omlijst door de hemelse klanken van Debussy’s symfonische gedicht ‘Prélude à l’après-midi d’un faune’. Op het titelnummer zweeft Michael, verstrikt in zijn eigen misère, in een walm van wiet: ‘Change is a stranger / Who never seems to show’.

Over zijn beruchte toiletarrestatie

Vanaf halverwege de jaren 90 vloog hij van tijd tot tijd naar Los Angeles om enkele weken door te brengen in zijn huis in Beverly Hills. Vaak reed hij dan in zijn Mercedes naar in parken gelegen gemeenschappelijke toiletten. Zijn nieuwe behandeling voor zijn depressie was cottaging: anonieme gay seks in openbare gelegenheden. Het woord was afgeleid van het ontwerp van veel Britse buitentoiletten, die eruitzagen als kleine plattelandshuisjes (‘cottages’) uit de victoriaanse tijd.

Michael voelde zich aangetrokken tot de risico’s en criminaliteit van deze activiteit, die zich noodgedwongen in de schaduw afspeelde. Homoseksualiteit was in Engeland pas in 1967 uit het wetboek van strafrecht geschrapt.

Een cottager die in 2011 werd geïnterviewd door The Independent verwoordde wat hij er aantrekkelijk aan vond: ‘Veel mensen zoeken de opwinding van anonieme seks, seks wanneer je maar zin hebt. Het is niet iets van homo’s, meer iets van mannen. Als er een plek bestond waar heteroseksuele mannen zo makkelijk seks konden hebben, zouden ze ook gaan. Zo zitten mannen biologisch in elkaar. Ze willen hun zaad kwijt.’

Michael was als homo opgegroeid onder de afkeurende blik van zijn Grieks-orthodoxe, homo’s hatende vader. Zijn leven als homo had zich vanaf het prille begin afgespeeld in de schaduw. Het was zijn tweede natuur om zijn identiteit verborgen te houden.

Bij het politiekorps van Beverly Hills kwamen in die tijd de nodige klachten binnen. Veel ouders waren woedend omdat ze niet ‘met hun kinderen naar de toiletten konden omdat mannen daar seks hadden’. De politie had daarom op verschillende plaatsen in het zuiden van Californië undercoveroperaties uitgevoerd om openbare homoseksuele seks te bestrijden. Tegen heteroseksuele seks werd niet opgetreden.

De in West Hollywood gevestigde advocaat John Duran, die daar later burgemeester werd, verdedigde veel mannen die werden verdacht van seks in het openbaar. Volgens Duran was er sprake van uitlokking op grote schaal: ‘Het was bij verschillende politiekorpsen heel normaal dat ze jonge, goedgebouwde, seksueel aantrekkelijke agenten strakke kleren lieten aantrekken, soms met een handdoekje in de linker- of rechterachterzak (een bij cruisen veelgebruikt symbool, red.). Die mannen gingen dan in de openbare toiletten van cruiseplaatsen staan of zitten of tegen de muren leunen. Ze deden alsof ze gay waren of veinsden belangstelling voor seksuele activiteiten met mannen die ze voor gay aanzagen. Bij de geringste indicatie dat die mannen in de val trapten, werden ze gearresteerd.’

Op 7 april 1998 parkeerde George Michael zijn auto tegenover het Will Rogers-park. Hij zag er een jonge man in een T-shirt en spijkerbroek die leek te cruisen. De man werd later beschreven als ‘een lekker ding van 1 meter 85’ met ‘een perfect hagelwit gebit’. Michael kon niet weten dat het Marcelo Rodriguez was, lid van de in burgerkleren opererende Crime Suppression Unit van het politiekorps van Beverly Hills.

Michael en Rodriguez beweerden later beiden dat de ander als eerste naar binnen was gegaan en daar had gewacht. Hoe dan ook waren ze op een gegeven moment met zijn tweeën in het toilet. Michael stond bij het urinoir en deed alsof hij er gebruik van maakte. Rodriguez liep het hokje naast hem binnen en liet de deur open staan; dat gold als overduidelijk signaal. De politieman beweerde dat Michael naar hem toe was gekomen, zijn broek had laten zakken en was gaan masturberen. Michael gaf dat toe, maar beweerde dat Rodriguez als eerste was beginnen te masturberen. Rodriguez zag op Michaels rechterbil iets wat leek op een ronde pleister. Het was een nicotinepleister, want Michael probeerde weer eens te stoppen met roken. Hij hield voortdurend de deur in de gaten. De mannen hadden geen fysiek contact.

Rodriguez beweerde dat hij het toilet had verlaten toen Michael nog aan het masturberen was. Volgens Michael waren ze beiden klaargekomen. Het staat in elk geval vast dat de agent als eerste vertrok en snel aan zijn collega, die zich in de buurt ophield, vertelde dat hij een man had betrapt op ongepast seksueel gedrag. Toen Michael om twaalf minuten voor vijf naar buiten kwam, werd hij aangehouden. Michael riep uit: ‘Dit is belachelijk! Dit is uitlokking!’

Over zijn laatste dagen

Er was onduidelijkheid over het tijdstip van Michaels dood. Op de plaquette op de doodskist stond ‘25 december 2016’. Dat klopte niet volgens Fadi Fawaz, zijn knappe Libanese, laatste vriendje. ‘George is gestorven op 24 december, de verjaardag van zijn moeder,’ verkondigde hij. ‘Dat zal de nodige vragen beantwoorden. En dan heb ik het nog niet over het feit dat hij vijf pogingen nodig had om zijn leven te beëindigen.’

George Michael en Fadi Fawaz, 2012 Beeld GC Images
George Michael en Fadi Fawaz, 2012Beeld GC Images

Een ‘bron uit de familie’ sprak de suggestie van zelfmoord snel tegen. Dat was voor Jack en de rest van de familie pure noodzaak, want in het Grieks-orthodoxe geloof geldt zelfdoding als een vreselijke zonde. Zelfmoordenaars krijgen geen kerkelijke begrafenis.

De sterfdatum bleef een raadsel.

‘George Michael: een leven’ van James Gavin verschijnt op 21 oktober bij Uitgeverij Brandt.

Schrijf je in op onze wekelijkse muzieknieuwsbrief:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234