‘Ik heb de soundtrack bij mijn leven geschreven. Dat kunnen niet veel mensen zeggen.’
© Daniel Hambury / Evening Standard / eyevine

Contact eyevine for more information about using this image:
T: +44 (0) 20 8709 8709
E: info@eyevine.com
http://www.eyevine.com Beeld Daniel Hambury / eyevine
‘Ik heb de soundtrack bij mijn leven geschreven. Dat kunnen niet veel mensen zeggen.’© Daniel Hambury / Evening Standard / eyevineContact eyevine for more information about using this image:T: +44 (0) 20 8709 8709E: info@eyevine.comhttp://www.eyevine.comBeeld Daniel Hambury / eyevine

InterviewRay Davies

‘Ik adoreer mijn zes zussen en heb elk lief met één van hen vergeleken. Niet gezond’

‘Lola’, de begeerlijke transseksueel die dankzij The Kinks een wereldhit werd, mag 50 kaarsjes uitblazen. En daar hoort een gepast verjaardagscadeau bij: een succulente box propvol bonustracks. Frontman Ray Davies (76) blikt terug op leven, werk en een fantoomoptreden in ons land. ‘Maar Belgen die nu nog hun geld terug willen, komen te laat.’

Sir Raymond Douglas Davies, CBE, is voor Londen wat Lou Reed was voor New York: stadsdichter, chroniqueur en mascotte. Typerend voor zijn status in Engeland is het commentaar van een fan op YouTube: ‘Als ze mij vragen wie ik verkies, de Beatles of de Stones, antwoord ik: The Kinks!’ Buiten Engeland kende die status pieken en dalen. Ten tijde van ‘You Really Got Me’ en ‘Sunny Afternoon’ waren The Kinks megapopulair. Twintig jaar later, ten tijde van ‘Low Budget’, speelden ze in de gietende regen Werchter plat. Nog twintig jaar later heeft Ray Davies er een kwakkelende solocarrière op zitten. Hij bedacht het ‘Storyteller’-concept (shows met muziek en anekdotes, later gejat door MTV en een paar dozijn andere rocksterren). Maar in 1996 werden The Kinks wegens ‘terminale interne conflicten’ op non-actief gezet. Spanningen tussen Ray Davies en kleine broer (maar groot gitarist) Dave waren er altijd al, maar ook met de andere groepsleden was vechten aan de orde van de dag: Dave stampte de basdrum van Mick Avory omver, Mick sloeg Dave met een cymbaal. Ook privé was het een grillig parcours, met diverse gebroken huwelijken (‘I’m easy to love, but impossible to live with’) en vier dochters, van wie eentje met Chrissie Hynde. Tussendoor werd hij in New Orleans neergeschoten (krantenkop in een Britse roddelkrant: ‘You Really Shot Me’) en reed hij in Ierland in een ravijn.

Desondanks werd Ray Davies a well respected man en behoren de klassiekers van The Kinks tot het mondiale muziekpatrimonium. In 2011 coverden fans als Bruce Springsteen en Metallica hun hits. David Bowie zei: ‘I’ve never heard a Kinks song I didn’t like.’ Toen Ray tijdens de slotceremonie van de Olympische Spelen ‘Waterloo Sunset’ zong, bewezen de massale reacties hoe dat nummer was uitgegroeid tot een alternatief Brits volkslied.

Het bedroeft me zeer te moeten melden dat Ray, nu 77 jaar oud, niet in beste doen is. Hij praat moeizaam en lijkt nog tien jaar ouder. Bij het uitschrijven van dit interview moest ik sommige passages tot vijf keer toe beluisteren vóór ik kon ontcijferen wat hij precies mompelde.

HUMO Voor ik het vergeet: ik sprak zopas met Damon Albarn en moest jou ‘lots of love’ van hem overbrengen.

RAY DAVIES «That’s nice. Send it back. Damon is een goeie jongen. En onvermoeibaar, zo lijkt het: prachtig hoe hij telkens met iets heel anders op de proppen komt, en toch hoor je altijd dat hij het is. Men beweert dat ik de godfather of Britpop zou zijn. Ik ben geen peetvader, meer een excentrieke oom, maar als Damon íéts aan mijn werk te danken heeft, ben ik blij en trots.»

HUMO ‘Lola’ opent met ‘The Contenders’. Eigenlijk heb je twee songs geschreven die perfect vatten wat een artiest zou moeten zijn: dat nummer en ‘I’m Not Like Everybody Else’.

DAVIES «Ik heb heel wat songs geschreven waarin ik mezelf tussen de lijnen moed inspreek. En dat was nodig, want tot we met ‘You Really Got Me’ een nummer één-hit scoorden, geloofde niemand in ons. Ach, ik ben een eeuwige twijfelaar, self doubt is my middle name. Maar toen ik die take voor het eerst in 50 jaar weer beluisterde, was ik blij verrast te horen hoe strak we klonken.»

HUMO Behalve een twijfelaar ben je naar eigen zeggen ook heel schuchter. Hoe rijm je die verlegenheid met het feit dat je altijd al één van de meest verbale en spitse rocksterren was, én een flamboyante frontman?

DAVIES «Mijn eerste plan was: songs voor anderen schrijven. Ik was dolblij toen Peggy Lee er één van me opnam. Maar als je in je band de songs schrijft en zingt, en de overige leden nóg sneller dichtklappen als iemand een microfoon voor hun neus houdt… (grinnikt) Dan is het lot van frontman onontkoombaar. En ik had natuurlijk ook een ego, ik wilde de controle behouden.

»‘Lola’ gaat vooral over vrijheid. En als je je, zoals ik zong, ‘niet zoals iedereen’ voelt, dan wordt vrijheid nog belangrijker. Nu is het bijna overal vanzelfsprekend dat een homoseksueel of travestiet of transseksueel gelijke rechten heeft en zich mag uiten, maar toen ik indertijd over ‘Lola’ zong, was dat absoluut níét zo. Al was het wel ironisch dat de BBC dreigde die single niet te spelen omdat ik zogenaamd sluikreclame maakte voor Coca Cola: dat ik over een transseksueel zong, ontging hun (grinnikt). Ik ben toen nog terug moeten vliegen om in de studio één woord opnieuw in te zingen: ‘cherry’, zodat het Cherry Cola werd.»

HUMO ‘Lola’ bevat de rake zin ‘It’s a mixed up, muddled up, shook up world’: dat is nu meer dan ooit het geval. En ook ‘Powerman’ verwijst naar politiek, zakenlui, manipulatoren van het volk. Heb je er zo zelf gekend? Ben je op tournee ooit in de lift beland met een president of dictator?

DAVIES (grinnikt) «Ik zat ooit urenlang vast in een lift met Brian Wilson en nog een paar beroemde Amerikaanse muzikanten, movers and shakers uit de platenindustrie van Californië. Naarmate de tijd verstreek, werd iedereen een stuk nerveuzer dan hij wilde toegeven. Brian Wilson was in die periode sowieso paranoïde, dat hielp evenmin. Uiteindelijk hoorde ik iemand achter mij zeggen: ‘I’m hungry. Let’s eat the Kink.’ Dat brak het ijs (lacht).»

HUMO Jij was indertijd goed bevriend met Jimi Hendrix. Jullie woonden en werkten in hetzelfde swinging London, zagen dezelfde mensen… Hoe verklaar je dat hij stikte in zijn eigen kots en jij niet?

DAVIES «Karakter. Een goeie bullshitdetector. Angst – ik was van nature argwanender dan Jimi, dus ik stond ook argwanend tegenover zogenaamde vrienden die mij onbekende substanties aanboden. Ik ben trouwens veel later, in Amerika, eens heel ziek geweest omdat iemand één of andere drug in mijn drankje had gekapt. Maar wat zeker ook meespeelt, is the luck of the draw. Het volstaat om één keer een overdosis te nemen, of die keer toevallig net níét aanwezig te zijn als die smeerlapperij wordt geserveerd.

»Jimi was ook populairder, zeker bij de vrouwen. Er vlogen meer motten rond zijn vlam, en populariteit kan een val zijn. Al was Jimi naast het podium ook verlegen, hoor. Isn’t it odd, al die flamboyante rocksterren die van nature contactgestoord zijn? En toch per se op een podium willen staan. Is het overcompensatie?»

The Kinks, vlnr Mick Avory, Ray en Dave Davies, en John Dalton. Beeld Getty
The Kinks, vlnr Mick Avory, Ray en Dave Davies, en John Dalton.Beeld Getty

HUMO Als ik nu clips bekijk van jullie glorieuze verovering van Amerika, in de periode 1980-1995, zie ik opgefokte Kinks: alles klinkt speedy en minder subtiel. Coke?

DAVIES «Ten tijde van ons grote succes in Amerika heb ik meer dan eens cocaïne gesnoven, maar toch was ik meer een drinker dan een snuiver. Ik geloof dat ik geen addictive personality heb, want ook drinken deed ik met mate. Het probleem is: als je zo succesvol bent, hangt de welstand van steeds meer mensen van je af. Het is dus in hun belang dat je trein blijft rollen. Ik brak eens mijn knie: extreem pijnlijk, maar mijn manager kwam naar het hospitaal en oordeelde dat het best meeviel. Hij wilde niet dat zijn percentje in gevaar kwam als ik de tournee afblies. Ik heb die tournee dus afgemaakt. En dan komen er natuurlijk pijnstillers en andere smeerlapperij aan te pas.»

HUMO Ik heb de indruk dat jij de voorbije twintig jaar een prettig leven leidde als interim-kluizenaar. Volg je nog waar de wind je songs naartoe blaast, waar ze opduiken, wie ze covert…?

DAVIES «Ik stel het soms vast op basis van mijn afrekeningen, maar ook die bekijk ik niet altijd nauwkeurig – voor je het weet, ben je een boekhouder. (Mijmerend) Toen ‘Lola’ een hit werd, begon een horde travestieten ons te volgen op tournee. En een Amerikaan vroeg ooit aan Dave waarom wij een song van Van Halen coverden. Dat het Van Halen was dat ónze song coverde, kwam niet in die yank op.»

VERSIERPRAATJE

HUMO In november 1971 was Lou Reed aanwezig op het eerste grote optreden van The Kinks in Carnegie Hall. Een jaar later kwam zijn ‘Transformer’ uit, met minstens vijf songs die ook op een Kinks-plaat hadden kunnen staan. En jouw ‘Lola’ kwam twee jaar eerder uit dan ‘Walk on the Wild Side’, waarin ook travestieten opduiken. Toeval?

DAVIES «Ik ben vooral gevleid. Ik heb Lou een paar keer ontmoet, en één keer liet hij zich ontvallen dat The Kinks een invloed waren. Maar we worden allemaal gevormd door alles wat we horen en zien. Ik denk dat ‘Transformer’ Engelser klinkt dan Lou’s andere platen omdat ze in Londen werd opgenomen en bijna alle muzikanten die eraan meewerkten, Engelsen waren. Inclusief David Bowie en Mick Ronson, die ‘Transformer’ mee produceten. David was ook vertrouwd met musichall en Britse folk, en die invloeden hoor je op ‘Transformer’. Het is merkwaardig hoe anders Lou, de ultieme New Yorker, klonk na een verblijf in Engeland.»

HUMO Jij groeide op met zes zussen, die allemaal pianoles kregen. Maar zij schreven geen van allen ook maar één song, terwijl jij er bijna duizend schreef. Wat zegt ons dat over scholing, talent en instinct?

DAVIES «Mijn zussen waren veel ouder, Dave en ik waren nakomertjes. Ze speelden vaak piano op feestjes, en zo hebben ze Dave en mij muzikaal gevormd. Maar ze behoorden tot een generatie die heel wat vrouwelijke creativiteit heeft gefnuikt. Meisjes trouwden toen heel jong, ze werden zwanger en de sleur smoorde algauw elk greintje creativiteit. Alleen Renee heeft later iets voortgebracht wat je kunst kunt noemen – van haar kreeg ik trouwens mijn eerste gitaar. Eén op zes zussen, da’s een bedroevende score voor die generatie.»

HUMO Ik ben enig kind. Helpt het om zes grote zussen te hebben als je later met andere vrouwen moet omgaan?

DAVIES «Ik veronderstel van wel, omdat vrouwen dan geen wezens van een andere planeet zijn, ze zijn je vertrouwd. Maar ik had dan ook heel wat hulp nodig (grinnikt). Het belangrijkste neveneffect van zes zussen die je adoreert, is dat je later elk lief met één van hen vergelijkt. En dat is niet gezond.

»Twee zussen van me waren helderziend, of dachten dat toch. Ook dat maakte het leven thuis er niet simpeler op. (Zwijgt lang) Vroeger, op tournee in Amerika, als iedereen na een optreden dacht dat ik een groupie alle hoeken van de kamer liet zien, hing ik in werkelijkheid urenlang met mijn zussen aan de telefoon. Omdat ik hen zo miste.»

HUMO Je gaf lang workshops voor aspirant-songwriters. Was het voor de deelnemers niet te overweldigend dat Ray Davies plots over hun schouders meekeek?

DAVIES «Ik ben, denk ik, goed in het doorbreken van die impasse. Ik leer hen om niet bang te zijn voor angst. Feel free to fail, wees niet bang om te falen. Anders bevries je en doe je onbewust aan zelfcensuur.

»Ik wijs die songwriters erop dat subtext cruciaal is. Onder de bovenlaag moet liefst ook een tweede laag zitten. Je moet tussen de lijnen zingen, als je begrijpt wat ik bedoel. Een goeie film heeft ook altijd een backstory en een nevenintrige: die aanpak geeft reliëf aan het onderwerp. In ‘Come Dancing’ is het dansende meisje de ster en is de spiv de backstory (een spiv was een louche verkoper van illegale goederen op de zwarte markt tijdens de Tweede Wereldoorlog, red.). Bij ‘Missing Persons’ denk je eerst dat de vermiste personen over wie het personage zingt, ontvoerd of gedood zijn door misdadigers. Maar dan blijkt het over één ‘vermiste’ te gaan: de vrouw die van hem wegliep.

»Ook belangrijk: wees niet bang om uitgelachen te worden. Toen we ‘Waterloo Sunset’ repeteerden, zong ik gekke woorden. Pas op het laatst zong ik de werkelijke tekst, omdat ik vreesde dat de andere groepsleden die te melig en te romantisch zouden vinden. Dat deed ik ook met ‘Celluloid Heroes’ en ‘Lola’.

»En nog een tip: heb lak aan regels. In de sixties was een gouden regel: begin met de riff of de hook, en schakel dan meteen over naar het refrein. And get the title out there, zing zo snel en zo vaak mogelijk de titel! Een song is als een versierpraatje: de openingszin moet de aandacht van het meisje opeisen en haar genoeg intrigeren, opdat ze blijft luisteren. Op die manier heb ik het een tijdje braaf gedaan. Maar toen maakte ik ‘Celluloid Heroes’ en liet ik de luisteraar meer dan vijf minuten op de punchline wachten. Neem dus je tijd, laat je niet opjagen: een song dicteert jou hoeveel tijd hij nodig heeft. Maar misschien is de belangrijkste les: zorg ervoor dat je in een song je beste zelf presenteert. Mijn songs zijn slimmer dan ik.»

DAVIES & MCCARTNEY

HUMO Ook al was je broer Dave al die jaren een cruciale pijler van The Kinks, toch heb je nooit samen met hem of iemand anders gecomponeerd. Was, sinds het wegvallen van John Lennon, Davies & McCartney ooit een optie?

DAVIES «Ik heb één keer met Dave samengewerkt: hij kreeg de bridge voor zijn song ‘Death of a Clown’ niet af, en toen heb ik geholpen. Dat lag, zoals alles, erg gevoelig. Natuurlijk zou ik graag met Paul samenwerken, ik heb daar al vaak over nagedacht. Maar dan kom ik altijd tot dezelfde conclusie: wat zou ik kunnen bijdragen? Hij is zelf zo goed, hij heeft niet echt iemand nodig. John en Paul waren een magisch duo, ik vrees dat je dat nooit kunt repliceren. En John was nuttig omdat zijn aanpak en zijn karakter contrasteerden met die van Paul. Ik geloof dat mijn aanpak en die van Paul te dicht bij elkaar liggen.»

HUMO De ‘Lola’-box bevat één nieuwe track, het sfeervolle ‘The Follower’.

DAVIES «Ik mag niet beweren dat die song echt nieuw is, de basis ervoor vond ik in een sinds 1971 niet meer opgeruimde kast. Ik dacht: ‘Waarom hebben we dat in godsnaam nooit uitgebracht?’ Ik heb er een update van gemaakt, omdat het nummer iets hoopvols heeft voor deze barre tijden. Voor het meisje heb ik een verhaal bedacht dat schatplichtig is aan film noir. En het heeft iets van sciencefiction. Voel jij dat ook, dat de steden waarin we nu leven iets van een andere planeet lijken? Omdat samenscholingen van welke aard dan ook verboden zijn, krijgt een stad iets orwelliaans – ‘1984’ vermengd met ‘Brave New World’ en ‘The Invasion of the Body Snatchers’, zoiets.»

HUMO In de begeleidende videoclip is een reiskoffer te zien waarop staat: ‘The Kinks – STAGE LEFT – 33’.

DAVIES «De beelden van die flightcase werden gefilmd in Konk, onze opnamestudio in Hornsey, bij Muswell Hill. Het is een symbolisch slotbeeld…»

HUMO …dat lijkt te suggereren dat jullie straks weer zullen touren. Iemand vergeleek het op inactief zetten van een groep als The Kinks ooit met ‘een Ferrari ongebruikt in de garage laten staan’. Ik wil je niet vervelen door zoals iedereen de voorbije 24 jaar te informeren naar een eventuele reünie, maar jij bent nu bijna 77 jaar en je broer Dave heeft een hersenbloeding achter de rug. Is het niet te laat?

DAVIES «Je voelt je niet oud tot iemand het zegt. Dave en ik zien elkaar weer. Heb je onze gesprekjes beluisterd, die kitchen sink tracks op de ‘Lola’-box? Die conversaties in mijn keuken waren aimabel, er is niet gevochten. Ik werk aan een aantal tracks, oud en nieuw materaal van en voor The Kinks. We zullen zien.»

HUMO Denk je weleens: het is volbracht?

DAVIES «Nee, veel erger: ik denk dat het voorbij is terwijl het nog níét is volbracht. (Mijmerend) There’s still Kinks tunes floating inside my head. Ik heb de soundtrack bij mijn leven geschreven, dat kunnen niet veel mensen zeggen.»

HUMO Nog één brokje trivia. Ik las jaren geleden deze uitspraak van jou: ‘Vlak voor ‘Sunny Afternoon’ verliet ik de groep. De anderen huurden een andere zanger in en gingen op tournee door België, in de overtuiging dat de Belgen het verschil niet zouden merken.’ Echt? Ik heb geen enkele Belg kunnen vinden die daar toen bij was.

DAVIES «Het is waar. Dat was in 1966, als ik het me goed herinner. Ik kreeg toen een inzinking, ik was oververmoeid en kon de druk even niet aan. Ze huurden een kennis van ons in, hij heette Mick, geloof ik. Níét Jagger (lacht). Of was het Nick? Dave heeft me nadien opgebiecht dat hij tijdens het concert een paar keer ‘He’s not Ray’ had geroepen, maar dat mensen leken te denken dat de nieuwe zanger van The Kinks Heino Rey of Guy Notré heette (grinnikt). Mick of Nick speelde beter gitaar dan ik, maar hij leek genoeg op mij om mijn afwezigheid niet te doen opvallen. De belichting liet in die dagen vaak te wensen over, dus het halfduister hielp ook. Maar Belgen die nu nog hun geld terug willen, komen te laat.

»(Plots verward) Wij hebben elkaar toch al eerder gesproken? Van waar bel je ook weer?»

HUMO Antwerpen.

DAVIES «Hmm, mooie stad. Wel, ik hoop de Belgen gauw weer te zien. Op tournee of in de pub. In het eerste geval betalen jullie mij, in het tweede trakteer ik.»


De ‘50th Anniversary Box Set’ van ‘Lola versus Powerman and The Moneygoround, Part One’ is uit bij Sanctuary Records.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234