Gregory Frateur: ‘Er is gevochten om lgbtqia+ bespreekbaar te maken, en dat heeft zeker iets opgeleverd.’ Beeld Guy Kokken
Gregory Frateur: ‘Er is gevochten om lgbtqia+ bespreekbaar te maken, en dat heeft zeker iets opgeleverd.’Beeld Guy Kokken

Gregory Frateur & Hilke Ros

‘Ik begon aan deze plaat zonder te weten hoe mijn stem zou klinken na mijn transitie’

Hilke Ros (43), ex-bassiste van Amatorski, debuteert onder eigen naam met ‘Silent Violent’. Hilke is transgender en woont al vijf jaar in Zwitserland. Gregory Frateur (40) is behalve frontman van Dez Mona, de groep waarmee hij eind augustus ‘Lucy’ uitbracht, ook als gastzanger te horen op ‘Greta’, de vooruitgeschoven single van Hilke Ros. Frateur woont in Antwerpen met zijn vriend, met wie hij twee kinderen opvoedt die hij heeft met een vriendin. Zoom verbindt en brengt ons samen.

HUMO Hilke, je bracht vier jaar geleden al een electroplaat uit onder de naam Hroski, maar ‘Silent Violent’ is pas je eerste plaat onder je eigen naam.

HILKE ROS «Ik heb er redelijk lang over gedaan om mijn weg te vinden. Ook omdat ik ben verhuisd naar Zwitserland en een totaal nieuwe carrière als software engineer ben begonnen. Daardoor had ik plots minder tijd om met muziek bezig te zijn. Maar kijk, door corona is alles alsnog in een stroomversnelling geraakt.»

HUMO Is de plaat maar zeven songs lang, of heb je mij maar zeven songs doorgestuurd?

ROS «Ze is maar zeven songs lang.»

HUMO Een verademing.

GREGORY FRATEUR (lacht) «In vergelijking met die platen van twintig songs die meer dan een uur duren, bedoel je? (Frateur doelt op ‘Lucy’, de twintig songs tellende samenwerking met het barokensemble B.O.X en Dez Mona, red.).»

HUMO ‘Lucy’ is een plaat die grotendeels gemaakt is om live te spelen. Betekent dat dat je ze op het schap hebt laten liggen tot we gevaccineerd en blij konden komen luisteren?

FRATEUR «We waren inderdaad al een tijdje klaar met schrijven – we hebben drie jaar aan de plaat gewerkt. Aanvankelijk was het de bedoeling dat we er in april van dit jaar live mee in première zouden gaan. Aansluitend zouden we een viertal concerten spelen, om de plaat daarna pas op te nemen en ze in het najaar uit te brengen. Dat laatste is gebeurd, maar we hebben ze niet eerst live kunnen spelen.»

HUMO Ben jij klaar om het podium op te gaan, Hilke?

ROS «Ik heb eind november een concert op de planning staan. Met mijn project Hroski heb ik wel een paar keer gespeeld, maar dat was anders: toen speelde ik live elektronica. Dit keer wil ik alles zelf gaan zingen. Geholpen door iemand uit Zürich die mij op het podium zal ondersteunen.»

HUMO Je gaat in Zwitserland spelen?

ROS «Op vijf minuten van mijn deur (lacht). In 2013 speelde ik hier met Amatorski, en ik ben blijven hangen. Ik woon in Baden, een kleine stad met een heel actieve scene. Eerst heb ik een tijdje heen en weer gereisd, maar op een bepaald moment heb ik het gewaagd om hier een job te zoeken en te verhuizen. Ik zit hier goed. Op vijf minuten sta ik te voet in het centrum van Baden, Zürich ligt op vijftien minuten rijden, en binnen de kortste keren sta ik in een bos of aan een rivier.

»Ik vind het ook interessant hoe het hier politiek functioneert. Ze werken hier vaak met referenda, en in tegenstelling tot in België wordt er rekening gehouden met de uitslag (lachje). Dat is hier grondwettelijk verplicht, het zit in het DNA van hoe de democratie werkt. Nu, Zwitserland is ook een behoorlijk conservatief land: het is veelzeggend dat het homohuwelijk hier nog maar vorige week is goedgekeurd. Maar de politieke discussie bestaat hier tenminste, er wordt over thema’s gepraat, terwijl ik de indruk heb dat het in België veel meer een show is van persoonlijkheden.»

HUMO Je werkt op je plaat met gastzangers en –zangeressen.

ROS «Om me nog wat tijd te gunnen om uit te zoeken waar ik zelf sta als zanger. Ik heb lang in een koor gezongen, maar dat is iets totaal anders dan pop. Ik wist niet goed hoe ik eraan moest beginnen. En ik wist ook niet hoe mijn stem zou klinken na mijn transitie. Oorspronkelijk was het de bedoeling om maar één song te zingen, maar omdat niet alle zangers en zangeressen die ik had gevraagd zich vrij konden maken, zijn het er meer geworden.»

HUMO Eén van die zangers is Gregory.

ROS «Ja. Ik was op zoek naar stemmen die mij fascineerden, en die een beetje bereikbaar waren.»

FRATEUR «Noodgedwongen hebben we vanop afstand moeten werken. Door de louter digitale communicatie was het een grote uitdaging om tot een resultaat te komen, maar het was heel leuk. Ik heb ‘Greta’ op verschillende manieren ingezongen, zodat we er achteraf nog alle kanten mee uit konden. Een zachte stem, een luide, een dynamische, een falset, een bas… Het is heel boeiend om te horen wat daar uiteindelijk mee gedaan is. Toen ik de gemixte versie voor het eerst hoorde, was ik erg onder de indruk. Het voelde als een cadeautje. In je eigen muziek hou je altijd de volledige controle, nu lag het niet in mijn handen.»

ROS «Ik vond het interessant om te zien en horen hoe zangers en zangeressen met klank werken. Er zijn duizend manieren om één en dezelfde zin te zingen, iets waar ik tot dan maar weinig bij had stilgestaan.»

HUMO Gregory heeft ook ooit de stap gezet van achtergrond- naar leadzanger.

FRATEUR «Is dat zo?»

HUMO Je hebt toch nog backing gezongen bij Daan?

FRATEUR «God, ja, waar is de tijd?»

HUMO Hilke, heb je Gregory om tips gevraagd?

ROS «Nog niet. Heb je er, Gregory?»

FRATEUR «A whole bunch. Wees jezelf, dat is de belangrijkste. Heb geen angst, en zorg ervoor dat het podium een veilige plaats is.

»Dat is iets waarin ik zelf in de loop der jaren ben gegroeid. Ik heb altijd graag op het podium gestaan, maar aanvankelijk was dat meer een kwestie van ego dan dat ik daar echt voor de kunst stond. Maar het is steeds meer een thuis geworden, en nu ervaar ik het echt als een plek waar ik volledig mezelf kan zijn. Voor mij blijft optreden het belangrijkste aspect van muziek maken. Ik heb het gemist tijdens de coronacrisis. Nog een geluk: toen de lockdown werd afgekondigd, zat onze vorige tournee er nog maar net op en zat ik sowieso thuis, om aan ‘Lucy’ te schrijven. Wat timing betreft, heb ik weinig te klagen, zeker in vergelijking met collega’s die talloze concerten in het water zagen vallen.»

ROS «Ik heb de laatste jaren erg weinig op een podium gestaan, en ik ben er nog niet helemaal uit wat ik nu echt wil. Ik vermoed dat het mij toch meer interesseert om muziek te maken en songs te schrijven dan ze op een podium te brengen. Die keren dat we met Hroski live hebben gespeeld, merkte ik dat ik daar niet zoveel plezier aan beleefde. Maar ik merkte ook: als ik dan toch op een podium sta, is zingen leuker dan aan knopjes draaien. We zien wel hoe het evolueert. Ik heb ook nog nooit in het centrum van een groep gestaan, en ik ben benieuwd wat dat met mij gaat doen.»

HUMO Ik citeer je even letterlijk, Hilke: ‘Nog even het podium op om een boodschap over te brengen, om daarna plaats te maken voor anderen.’ Dat klinkt al als een afscheid.

ROS «Mijn engagement is heel erg belangrijk geworden voor mij. De gendergelijkheid op het podium is nog steeds beneden alle peil, en als publiek persoon heb ik nu eenmaal de mogelijkheid om maatschappelijke thema’s aan te kaarten. Ik ben geen cisman, maar anderzijds heb ik wel een zekere carrière gemaakt dankzij de privileges die gelden voor blanke cismannen. Ik wil nu een rol spelen in de kwestie, maar op langere termijn zijn er wellicht mensen, die minder kansen hebben gekregen, die een podium verdienen.»

HUMO Dat betekent toch niet dat jij van het podium moet verdwijnen?

ROS «Nee, maar misschien moet ik meer evolueren naar een ondersteunende rol. Misschien ook niet, en sta ik over twintig jaar nog altijd op het podium. We zien wel wat het gaat worden.»

HUMO Volg je wat Sam Bettens doet?

ROS «Niet op de voet. Maar het is natuurlijk interessant om te zien hoe het bij hem is gelopen. Dat er nu meer aandacht is voor trans zijn, is sowieso een goede zaak.»

HUMO Is zijn verhaal vergelijkbaar met het jouwe?

ROS (denkt na) «Dat soort zaken is altijd heel persoonlijk. Er is een interessante TED-talk van een transvrouw die zegt: ‘If you meet one transgender person, you meet one transgender person.’ Je kunt niet generaliseren, het is voor iedereen anders. Maar je voelt natuurlijk ergens een gemeenschappelijk lot.»

HUMO Reis je nog altijd als de genderneutrale dr. Ros?

ROS (lacht) «Ik heb niet zoveel vliegtuigen genomen de laatste tijd, dus het was niet meer zo nodig. Tussen België en Zwitserland reis ik altijd met de trein, en op de website van de NMBS moet je nog altijd mevrouw of meneer ingeven. Dat moeten ze afschaffen.»

HUMO En vul je dan mevrouw in?

ROS «Ja, als er geen andere mogelijkheid is, kies ik mevrouw. Voor de overheid ben ik dat ook. Hier in Zwitserland word ik altijd met zij aangesproken, in België heb ik meer een verleden en loopt het nog wel eens uit op hij. Maar ik heb vrede met dat verleden, ik stoor mij niet aan de dingen van vroeger die nog aanwezig zijn in mijn leven. Ik heb ook nooit het gevoel gehad dat ik ben geboren in een fout lichaam, wat voor veel transgender personen wel zo is. Bij mij is het geleidelijk geëvolueerd. Ik heb lang in een meer mannelijke rol geleefd, en ben geleidelijk aan opgeschoven. En misschien ben ik de laatste twee jaar zelfs weer een beetje naar het midden gegaan.»

HUMO Hoe oud was jij Gregory toen je vaststelde dat je homoseksueel was?

FRATEUR «Tijdens mijn puberjaren. Toen ik 11 à 12 was, voelde ik dat er allerlei zaken begonnen te spelen. Op mijn 17de, toen ik er vrij zeker van was dat ik homoseksueel was, heb ik mij geout. Maar ik heb het er tot mijn 25ste moeilijk mee gehad dat ik anders was.»

Hilke Ros: 'Er zijn mensen die een podium verdienen, maar minder kansen hebben gekregen dan ik, als blanke man met privileges' Beeld Guy Kokken
Hilke Ros: 'Er zijn mensen die een podium verdienen, maar minder kansen hebben gekregen dan ik, als blanke man met privileges'Beeld Guy Kokken

HUMO Ik herinner mij een verhaal van een homeopathische therapeute die je een bergkristal gaf om je woede te kanaliseren.

FRATEUR «Dat was rond mijn 9de. Ik heb die steen nog, hij ligt naast een deel van de assen van mijn vader die onlangs overleden is, maar ik gebruik hem niet meer. De angsten die ik naar die steen moest sturen, sloegen om in angst om de steen te verliezen, en vervolgens bestond de therapie eruit om hem los te laten.»

HUMO Heb je de indruk dat de perceptie van de lgb… mijn excuses, ik vergeet altijd het letterwoord.

FRATEUR «Lgbtqia+. Het wordt ook alsmaar langer, hè? (lacht) Maar wat was de vraag?»

HUMO In welke mate heb je de perceptie van de maatschappij zien veranderen?

FRATEUR «Er is gevochten om lgbtqia+ bespreekbaar te maken, en dat heeft zeker iets opgeleverd. Als er vroeger in pakweg ‘Jambers’ een homoseksuele man of een transgender werd opgevoerd, was dat meer om ermee te lachen. Het was altijd een karikatuur. Dat is zeker verbeterd. Wat niet wil zeggen dat er geen onbegrip meer is. Ik schrok daarnet toen Hilke zei dat het homohuwelijk in Zwitserland pas nu wordt goedgekeurd: daar val je toch van achterover?

»Ik moet nu denken aan het project ‘22’ van Fleur Pierets en Julian P. Boom, twee vrouwen die gingen trouwen in elk land waar het toegelaten werd. Dat is begonnen met 22 landen, toen ging het naar 25, maar het is geëindigd bij 29, omdat Julian helaas is overleden.»

HUMO Hebben de sociale media een belangrijke rol gespeeld in het openbreken van de discussie?

FRATEUR «Waarin hebben die geen belangrijke rol gespeeld?»

ROS «Een community bouwen is makkelijker geworden. Als je als transgender in een dorp woont, probeer dan zonder de sociale media maar eens andere mensen te leren kennen die zijn zoals jij. Maar het is ook makkelijker geworden om een rechts gedachtegoed te verspreiden. White supremacy is ook op het internet gegroeid, hè.»

FRATEUR «De verandering moet vooral in het onderwijs worden aangepakt. Als je schoolboekjes openslaat, merk je dat ze nog altijd vol staan met traditionele clichés, en niet alleen wat gender betreft. Het wemelt van de perfecte witte gezinnetjes.»

ZWAAR VERHAAL

HUMO Samen met een vriendin heb je twee kinderen op de wereld gezet die je samen met je partner opvoedt. Er is geen co-ouderschap met de biologische moeder?

FRATEUR «Toch wel. Toen ons dochtertje is geboren, hebben we eerst vijf jaar een huis gedeeld. Dat was vóór ik mijn partner heb leren kennen. We hebben heel wat ups en downs achter de rug, maar sinds een aantal jaren werkt het supergoed. Nu, die ups en downs waren gewoon heel menselijke dingen, net zoals bij andere gezinnen. Het kan niet altijd goed lopen. Als je met vijf bent – mijn partner en ik, de moeder en twee kinderen – dan zijn er ook vijf meningen, hè (lacht).»

HUMO Gaan jullie weleens met z’n allen op vakantie?

FRATEUR «Dat doen we jaarlijks, ja. Een tiental dagen in de zomer en een week in de winter. De mama is net nog een weekje met de dochter alleen weggegaan, om eens even weg te zijn van de zoon die alle aandacht opeist (lacht). En dan ben ik een weekje weg met mijn zoontje. Het is fijn dat we dat kunnen doen, en de kinderen vinden het ook zalig.»

HUMO Laten we voor de laatste rechte lijn terugkeren naar de muziek. ‘Lucy’ volgt exact tien jaar na ‘Sàga’, de vorige plaat van Dez Mona met barokensemble B.O.X. Een symbolisch gegeven?

FRATEUR «Het idee voor een nieuwe samenwerking is ontstaan toen we in 2016 voor de tweede keer in New York zijn gaan spelen, waar we voelden dat ons verhaal nog niet uitverteld was. Dat het exact tien jaar geleden is, is eerder toevallig, maar het is wel handig om promotie mee te voeren (lacht).

»Nu, we gaan geen songs van ‘Sàga’ tijdens de voorstelling van ‘Lucy’ spelen, omdat beide platen een volstrekt eigen spanningsboog hebben, en omdat er andere muzikanten meespelen. Wat we wel gaan doen is, waar mogelijk, de beide voorstellingen aanbieden. Maar daar moet nog zwaar aan gewerkt worden. We zijn het ei nog aan het leggen.»

HUMO Hilke, in de song ‘How Are You’ klinkt het: ‘How are you? I’m fine. We keep repeating this line’. Is dat iets wat je vaak zelf hebt gedaan om niet te moeten vertellen hoe het écht ging?

ROS «Ik doe dat bij momenten wellicht nog steeds. Maar die song gaat eigenlijk over een ander, nogal zwaar verhaal. Een tijd geleden speelde ik in een voetbalclubje met vluchtelingen uit Afghanistan, en één van die jongens heeft drie jaar geleden zelfmoord gepleegd. De song gaat over hoe onze gesprekken niet veel verder gingen dan ‘Hoe is ’t?’ ‘Ja, goed.’ In het begin sprak hij bijna geen Duits, maar ik had het gevoel dat het beter met hem ging, dat hij beter geïntegreerd was. Maar plots zat hij in een psychiatrische kliniek, en een week later heeft hij zelfmoord gepleegd. Je denkt dat je iets weet over iemand, maar dan blijkt dat helemaal niet zo te zijn. Daniela Weinmann van Odd Beholder, met wie ik de song heb opgenomen, kende Sabi – zo heette de jongen – veel beter dan ik, waardoor de opnames een emotionele bevalling zijn geworden. Nu, teksten schrijven is voor mij ook iets heel nieuws, ik had het tot voor deze plaat nog nooit gedaan. En ik kan nu bijvoorbeeld ook niet inschatten wat er zal gebeuren als ik ze live ga brengen.»

HUMO Gregory, jij hebt al een paar concerten gespeeld: is het publiek veranderd door corona?

FRATEUR «Het publiek van Dez Mona is altijd erg warm en dankbaar geweest, maar misschien zijn ze nu nog iets sneller ontroerd. De mensen zijn gewoon blij dat ze weer samen met andere mensen naar livemuziek mogen komen luisteren. In mijn ogen is dat nog altijd het allerleukste wat er bestaat.»

Dez Mona en B.O.X spelen ‘Lucy’ o.a. in CC Berchem (9 okt.), De Warande (15 okt.) en De Handelsbeurs (4 dec.).

‘Silent Violent’ van Hilke Ros verschijnt op vrijdag 8 oktober.

Beluister hier onze playlist ‘Humo luistert’:

Schrijf je in op onze wekelijkse muzieknieuwsbrief:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234