Steven Van Zandt & Bruce Springsteen Beeld Getty
Steven Van Zandt & Bruce SpringsteenBeeld Getty

InterviewSteven Van Zandt

‘Ik heb jarenlang het gevoel gehad dat ik mijn leven had verknald’

Of Steven Van Zandt (70), de voornaamste klinker in het alfabet van de E Street Band, nu consigliere is van Bruce Springsteen of van Tony Soprano: altijd blijft hij zelf liefst één stapje verwijderd van het felle voetlicht en komt hij het best tot bloei in de schaduw, omringd door gelijkgestemde zielen. In ‘Unrequited Infatuations’, zijn memoires, maakt Van Zandt een uitzondering en zet hij zichzelf centraal. Al is hij nog altijd The Boss’ eerlijkste raadgever: ‘Niemand wil horen hoe rijk je wel bent, Bruce!’

– Je hebt je levenslange liefde voor rock-’n-roll opgelopen toen je voor het eerst The Beatles hoorde, schrijf je.

STEVEN VAN ZANDT «Het was bij het begin van hun Amerikaanse veroveringstocht in de ‘Ed Sullivan Show’. Alles veranderde daarna, en Bruce en ik gingen als tieners gitaar spelen in allerlei cafégroepjes in New Jersey. Ik denk dat onze hardwerkende vaders zich geschaamd moeten hebben voor ons (lacht). Ik had gewoon voor niets anders meer interesse dan voor rock-’n-roll: ik was te klein om iets te beginnen in de sport, en ik was een beroerd student. Maar in een toekomst in de muziek begon ik pas echt te geloven toen ik The Rolling Stones zag. Bij The Beatles was het bijna niet eerlijk, ze waren gewoon te goed om je ook maar aan iets soortgelijks te willen wagen. De Stones waren anders: ze zongen geen harmonieën, en ze droegen op het podium gewoon wat ze wilden. Voor mij waren ze de eerste punkers. The Beatles openbaarden een heel nieuwe wereld, maar het waren Mick Jagger en de zijnen die ons naar binnen inviteerden.»

– Jij en Bruce zijn sinds die vroege dagen in de bars van New Jersey nooit ver uit elkaars buurt geweest, zelfs in de jaren dat je slechts occasioneel lid was van de E Street Band. Wat drijft die wederzijdse aantrekking?

VAN ZANDT «Ons gezamenlijk verleden, denk ik. We speelden vijftien jaar muziek zonder enig noemenswaardig succes: dan leer je wel samen te klitten. Als je het zolang weet uit te houden met de ander, verlies je elkaar niet snel meer uit het oog.»

– Toch besloot je in 1984 om uit de E Street Band te stappen. Je bleef weg tot de jaren 90.

VAN ZANDT «Tot dan was ik altijd Bruce’ consigliere geweest, zijn trouwste luitenant en raadgever, maar op een gegeven moment had ik niet meer het gevoel dat mijn bijdragen helemaal naar waarde geschat werden. Om onze vriendschap niet te schaden, ben ik er toen uitgestapt. En tegelijk speelde ook mijn politiek bewustzijn mee, dat zich rond die tijd begon te ontwikkelen. Vooral op het vlak van buitenlands beleid: tot dan had ik altijd naar Amerika gekeken als het koninkrijk van de democratie, de held van de wereld, maar stilaan kwam ik erachter dat de werkelijkheid ver van de utopie lag. Dus begon ik maar een solocarrière als the political guy (lacht).»

– Er zitten veel memorabele passages in ‘Unrequited Infatuations’, maar eentje springt ertussenuit: het verhaal van Paul Simon die je medio jaren 80 op een feestje in een hoek dreef.

VAN ZANDT «En toch: als je Paul ernaar zou vragen, zou hij doen alsof hij niet wist waar je het over had (lacht). We hadden net ‘Sun City’ uitgebracht met Artists United Against Apartheid, om de toenmalige toestand in Zuid-Afrika aan te klagen. Ik liep ergens op een feestje rond toen Paul me in het oog kreeg en me erover aansprak: ‘Hoe kun je het in godsnaam opnemen voor iemand als Nelson Mandela, die toch duidelijk een communist is?’ Ik zei: ‘Ben je daar wel zeker van?’ ‘Absoluut, mijn vriend Henry Kissinger heeft het me allemaal uitgelegd.’ Niets dan respect voor Paul, maar als het op politiek aankwam, had hij toch rare ideeën.»

– Mooi verouderd zijn ze ook al niet.

VAN ZANDT «Maar in die tijd raakte je er nog wel mee weg. In de Verenigde Staten ging apartheid nergens over de tongen, we stonden in het begin helemaal alleen met onze aanklacht. Dat veranderde pas na ‘Sun City’. Plots werden er sancties uitgevaardigd tegen Zuid-Afrika. Het regime daar viel, Mandela kwam vrij. Je kunt je hele leven investeren in de strijd voor rechtvaardigheid, maar zo’n overwinning is iets zeldzaams.

»Weet je wat nog gekker is? Toen Mandela vrijkwam, heb ik dat gevierd met een benefietdiner ten voordele van hem en zijn ANC. De volgende ochtend sla ik de krant open om te kijken wat erover geschreven werd, en wat zie ik? Een foto van Mandela met zijn arm rond een klein opdondertje met een zelfvoldane grijns op z’n smoel. Blijkbaar was Paul er toch in geslaagd om voorbij Mandela’s communistische sympathieën te kijken (lacht). Ik ben ’m sindsdien nog vaak tegen het lijf gelopen, maar hij doet hardnekkig alsof ons gesprek nooit heeft plaatsgevonden. »

– Hoe voelde het om na tien jaar terug te keren naar de E Street Band?

VAN ZANDT «Best een beetje ongemakkelijk (lacht). Je moet weten dat toen ik vertrok, de E Street Band nog een echte groep was. Tien jaar later lagen de zaken anders: Bruce was intussen één van de grootste soloartiesten ter wereld en de band was een lossere organisatie geworden, opgebouwd rond de ster in het midden. Het duurde even om daarmee in het reine te komen, maar nu is die oude vriendschap er weer. En dat zie je op het podium. Vriendschap is de spil bij goede muziekgroepen, volgens mij. Zo keek ik ook naar The Beatles en de Stones: als bands die in de eerste plaats ook vriendengroepen waren. Nu ja, dat dachten we toch.»

– In je boek vertel je ook hoe je op een bepaald moment begon te twijfelen of je wel de juiste keuzes had gemaakt in je leven. De eerste zeven jaar van de jaren 90, vertel je, deed je weinig meer dan de hond uitlaten.

VAN ZANDT «Ik voelde me in die jaren soms alsof ik mijn leven verknald had. Ik was uit de E Street Band gestapt, was in de politiek gedoken, en had vijf soloplaten uitgebracht die allemaal een andere richting uitwilden en daardoor grondig van elkaar verschilden. Geen aanrader, dat laatste: je maakt er je platenmaatschappij behoorlijk nerveus mee (lacht). Mochten die politieke interesses nu voor een betere platenverkoop gezorgd hebben, dan hadden ze dat allemaal graag door de vingers gezien. Maar ik schreef nu eenmaal geen hits, dus liep het allemaal niet lekker. Ik begon aan de jaren 90 zonder enig idee waar het heen moest met mijn leven. Voor het eerst voelde ik me volledig stuurloos.»

– Wanneer kwam de ommekeer?

VAN ZANDT «Toen ik scenarioschrijver David Chase ontmoette, die op dat moment naarstig zwoegde aan een televisiereeks over een maffiafamilie uit New Jersey die vooral met zichzelf in de knoop lag. David zocht me op voor een rol in ‘The Sopranos’ nadat hij me een grappige introductie had zien geven voor The Rascals, toen die in de Rock and Roll Hall of Fame werden opgenomen: ‘Hé, die kerel is ideaal voor de rol van Tony Soprano,’ moet hij gedacht hebben. Dat ik ook echt uit New Jersey kwam, vond hij een troef. Hij kende me bovendien al van de E Street Band: hij had alle platen.»

– Alleen ben je niet Tony Soprano geworden, want, zo weet iedereen, dat werd James Gandolfini. Jij werd uiteindelijk gecast als Tony’s vertrouweling: nachtclubeigenaar Silvio Dante.

VAN ZANDT «HBO, dat ‘The Sopranos’ produceerde, werd een beetje nerveus van Davids plan om een gitaarspelende hippie, een onervaren acteur bovendien, meteen de hoofdrol te geven in hun nieuwe reeks. Maar dat kwam mij goed uit: voor de rol van Silvio kon ik namelijk graaien in mijn eigen verleden. Silvio probeert het hoofd koel te houden onder de nimmer aflatende druk van zijn veeleisende baas – ik kon me daar wel iets bij voorstellen (lacht). Zo was het ook een beetje met Bruce. Iemands beste vriend zijn betekent ook: slecht nieuws brengen als dat moet, en je mening geven zelfs als je weet dat die niet op prijs zal worden gesteld. Niet makkelijk, want als je zoveel succes hebt als Bruce in de eighties, dan is het erg moeilijk om níét alle perspectief te verliezen. Natúúrlijk denk je dat je een genie bent, want wie zal ooit anders beweren? Ik was de enige die in die tijd niet bang was van Bruce, dus kreeg hij van mij altijd onverbloemd te horen wat ik dacht.»

‘Mijn personage in ‘The Sopranos’ probeerde het hoofd koel te houden onder de nimmer aflatende druk van een veeleisende baas. Ik kon me daar wel iets bij voorstellen.’ Beeld INTERNET
‘Mijn personage in ‘The Sopranos’ probeerde het hoofd koel te houden onder de nimmer aflatende druk van een veeleisende baas. Ik kon me daar wel iets bij voorstellen.’Beeld INTERNET

– Zoals toen hij ‘Ain’t Got You’ opnam in 1987, waarin hij pocht over zijn huis vol Rembrandts en het grote diamanten uurwerk aan zijn pols, maar betreurt dat hij nog altijd niet heeft wat hij wil: de liefde van de vrouw uit het nummer. Jouw mening over ‘Ain’t Got You’: ‘It sucked’.

VAN ZANDT «Het waren niet onze hechtste jaren, kun je wel zeggen (lacht). Bruce probeerde met ‘Ain’t Got You’ volgens mij in het reine te komen met zijn succes. Maar, zo probeerde ik hem in te prenten, je kunt ook té eerlijk zijn. Bruce’ talent is net het leven van ándere mensen vatten, op zo’n manier dat ze dat nadien zelf een beetje beter begrijpen. Ik moest hem duidelijk maken dat niemand een zier zou geven om zíjn leven. Niemand wil horen hoe rijk je bent.»

– Was het moeilijk om van muziek over te schakelen naar acteren?

VAN ZANDT «Het was wennen. Als muzikant in een groep heb je controle over je eigen inbreng, maar als je in een televisiereeks meespeelt, moet je vooral loslaten. Je speelt een scène, en vaak zie je pas een halfjaar later op een scherm hoe het resultaat precies is uitgedraaid. ‘The Sopranos’ was natuurlijk ook nog niet het succes dat het later zou worden. Toen was het vooral een gok. Wat als het scenario bijvoorbeeld niet deugde? Gelukkig bleek het één van de best gepende reeksen aller tijden, maar als je eraan begint, heb je geen enkele garantie.»

– Eén specifieke scène liet een diepe indruk na, schrijf je: die waarin Silvio Adriana vermoordt wanneer die een mol van de FBI blijkt te zijn.

VAN ZANDT «Ik heb een huizenhoge hekel aan bullebakken – de hele reden waarom ik me in politiek heb verdiept, was net om iets te doen aan de vele bullebakken op het wereldtoneel. Maar nu moest ik er zelf eentje spelen, en dat wrong. Het was niet het moorden zelf dat me zwaar viel, het was de hardhandigheid waarmee ik Drea de Matteo, die Adriana speelde, moest behandelen op de set. Gelukkig was ze door en door professioneel. ‘Waag het niet om me te sparen,’ zei ze. ‘Het is mijn laatste scène, en die moet memorabel zijn.’ Maar ik vond het persoonlijk afschuwelijk om te doen.»

– Het leverde wel op: ‘The Sopranos’ schopte het tot in Noorwegen, waar de ploeg achter ‘Lillyhammer’ jou aan het werk zag en je meteen de hoofdrol toewierp van hun nieuwe reeks. Je speelde een New Yorkse gangster die probeerde onder te duiken in Noorwegen.

VAN ZANDT «Toen ze me het voorstel deden, dacht ik: ‘O man, ik héb net tien jaar een gangster gespeeld.’ (lacht) Maar uiteindelijk besefte ik dat ik zoiets niet kon weigeren.»

– Altijd een interessante vraag aan iemand die net z’n autobiografie gepend heeft: heb je er zelf ook iets uit geleerd?

VAN ZANDT «En of: ik werd gedwongen om uitgebreid stil te staan bij elke beslissing die ik ooit genomen heb in mijn leven. Waarom ben ik destijds vertrokken bij Bruce? Waarom maakte ik daarna vijf soloplaten die in geen enkel opzicht op elkaar leken? Met het ‘Sun City’-project heb ik mijn bestaan op aarde wel een waardevolle invulling gegeven, denk ik. Maar het belangrijkste dat mijn eigen verleden me leerde: it ain’t over till it’s over.»

– En wat betreft je relatie met Bruce?

VAN ZANDT «Vooral dit: zolang ik en Bruce en de andere jongens naast elkaar staan te spelen, zijn we een band. Die onderlinge chemie is iets magisch, maar zodra je die vanzelfsprekend gaat vinden, raak je ze kwijt. Ik denk dat Bruce het zelf ook wel prettig vindt, iemand naast zich uit zijn oude buurt. Het houdt ’m met de voeten op de grond (lacht).»

© The Times

‘Unrequited Infatuations’ verschijnt op 28 september bij Hachette.

‘Unrequited
Infatuations’
verschijnt op
28 september
bij Hachette. Beeld RV
‘UnrequitedInfatuations’verschijnt op28 septemberbij Hachette.Beeld RV

Schrijf je in op onze wekelijkse muzieknieuwsbrief:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234