De 7 HoofdzondenMatt Berninger (The National)

‘Ik heb nog maar één keer in mijn leven cocaïne gezien. Onze vibe is altijd een beetje seutig geweest’

'Serpentine Prison', de eerste soloplaat van Matt Berninger, is er één voor liefhebbers van beschonken sentiment en roerige lyriek: 'Whatever it is, I try not to listen / Cold cynicism and blind nihilism / I need a vacation from intoxication / Tell her I'm missing in a serpentine prison'. Bij voorkeur te degusteren met een pinot noir, zoals Matt ze zelf graag lust. Waaraan bezondigt de The National-frontman zich nog? Kijk, z'n 7 Hoofdzonden! 'Wat is zelfhaat anders dan een pervers soort ijdelheid?'

U kent Matt Berninger (49) van bij The National als iemand die zijn kamp opslaat in de kraters van uw ziel, om daar troostende kampvuren te ontsteken. Déze Matt Berninger daarentegen, die anderhalf uur aan de lijn blijft hangen, zit niet om een mopje verlegen. En hij kent de 7 Hoofdzonden - 'Chicken wings eten en zo, toch?' - van zijn jeugd.

MATT BERNINGER «Ik ben katholiek opgevoed, maar ik weet niet of we een bijbel in huis hadden. Het katholieke zat meer in de gemeenschap, de parochie, de wijk. Kortom: de samenhorigheid. God kwam weinig ter sprake. Mijn moeder stopte met naar de kerk te gaan toen ik 12 was en mijn vader heeft het daarna nog een jaar of twintig volgehouden. Maar mijn ervaringen waren altijd positief, met uitzondering van de seksistische en homofobische dogma's die op je werden afgevuurd en die ook mijn moeder hadden weggejaagd. That's fucked up. Maar de lessen die ik heb meegekregen, de pastoors die ik heb ontmoet: daar ben ik nog altijd dankbaar voor. Ik herinner me een fantastische priester, father Mike. Ik hoop dat ik hem ooit nog eens tegenkom.»

HUMO Wat herinner je je nog van het kerkgebouw?

BERNINGER «Dat ik danig in de war was door de sculpturen die er hingen, zoals de veertien staties van de kruisweg. Bizar idee: 'Kijk, hier zie je hoe een dertiger in zijn ondergoed aan een plank wordt genageld.' Onze Christus aan het kruis had een gespierd, fotorealistisch lichaam vol bloed. De moord op Jezus is een fetisj geworden.

»Het Nieuwe Testament is door zoveel mensen geschreven... Ik geloof nog niet de helft van wat men beweert dat Jezus heeft gezegd. Maar veel van die gezegden zijn wél prachtig. Al bij al beschouw ik mezelf als een goede katholiek.»

HOOGMOED

BERNINGER «Voor een boeddhist staat het wegvallen van het ego gelijk aan verlichting. Welnu, ik heb een enórm ego. Ja, laten we hier maar mee beginnen.»

HUMO Het is ook je job om je eigen ziel om te ploegen.

BERNINGER «Het enige wat ik doe, is me zorgen maken over mezelf. Om vervolgens voor een massa mensen over die zorgen te zingen: 'Luister naar mij!' Een entertainer stelt zichzelf van nature centraal. Maar ik ben ook aan mezelf vastgeketend: als ik over andere mensen schrijf, filter ik die mensen door mijn lens. Wat zie ík als hun identiteit? Ik probeer daar zo consciëntieus mogelijk mee om te gaan, maar de kern blijft ik-ik-ik.»

HUMO De ironie is: hoe meer je met jezelf bezig bent, hoe meer mensen wellicht geraakt worden door je woorden.

BERNINGER «Een vriendin zei iets heel slims: wie goed kan omschrijven wat hij aan zichzelf haat, kan anderen zich beter doen voelen. De job van de poëet is om z'n donkerste, meest onverwerkte trauma's zo eloquent mogelijk in woorden te vatten.»

HUMO Je maatje Conor Oberst zei eens: 'Er is een dunne lijn tussen ijdelheid en zelfhaat.'

BERNINGER «Een dunne lijn? Het is hetzelfde (lacht). Wat is zelfhaat anders dan een pervers soort ijdelheid?»

Conor Oberst zei eens: 'Er is een dunne lijn tussen ijdelheid en zelfhaat.' Een dunne lijn?! Het is hetzélfde (lacht). Wat is zelfhaat anders dan een pervers soort ijdelheid?

HUMO Dreig jij door het succes naast je schoenen te lopen?

BERNINGER «Als je succes wilt hebben, kan het geen kwaad om waanbeelden en hoge verwachtingen te hebben. Je moet geloven dat je een genie bent, ook al ben jij de enige (lachje). Toegegeven, op tijd en stond moest ik mezelf inpeperen: 'Misschien ben ik niet zo'n groot genie als ik dacht.' Maar te allen tijde met de ondertoon: ik raak er wel. Je mag je door niks laten tegenhouden. Ik kan niets op een gitaar of een piano spelen: so what? Ik ben een beroemde muzikant, toch? Of zeker een beroemde songwriter: alle melodieën en teksten van The National komen van mij. Op dit moment ben ik met een tv-show bezig, en wat weet ik in godsnaam van tv? Ik geloof in mezelf. Ik vertrouw erop dat ik het wel allemaal zal uitvogelen. Is dat mijn ego?»

HUMO Als je voor duizenden mensen optreedt, word je dan niet vanzelf een ijdeltuit?

BERNINGER «Zeker en vast. Ik ben altíjd al een ijdele man geweest. En een onzekere. Ik kleed me graag mooi en ik heb al verschillende looks geprobeerd, de ene met meer succes dan de andere. Op het podium is dat anders: ik moet me optutten, omdat het in T-shirt, jeans en sneakers niet werkt. Zo kan ik niet worden wat ik móét worden om een goeie show neer te zetten. Ik moet boven mezelf kunnen uitstijgen, even dé man zijn. Het publiek heeft veel geld betaald en ik moet aan hun verwachtingen voldoen en niet mijn relaxte, normale zelf zijn, want die wil daar ook niet zijn. Ik doe mijn jas aan, gesp mijn schoenen vast en drink een glas wijn of rook wat wiet. Pas dan ben ik klaar om twee uur aan een stuk díé Matt Berninger te zijn. And I love being that Matt Berninger. It's awesome.»

HUMO Hoe lang na een show blijf je die Matt?

BERNINGER (lachje) «Uren. Het duurt langer om terug naar de aarde af te dalen dan om mezelf op te peppen.»

HUMO 'The Great Gatsby' van F. Scott Fitzgerald is één van je lievelingsboeken. Identificeer jij je met Jay Gatsby?

BERNINGER «Ik denk het wel. Jay Gatsby was een bedrieger, een fraudeur die zijn weg naar de top heeft gefaket. En toch was hij fantastisch. Hij wordt op het einde wel vermoord, dus ik hoop dat het mij beter zal vergaan.»

HUMO Je bent geen klassiek geschoolde zanger. Heb je je eigen stem altijd kunnen pruimen?

BERNINGER «Ja. Ik hou niet van mijn spreekstem, maar wel van mijn zangstem. Al heeft het even geduurd voor ik de toon kon houden. In de kerk zong ik niet luid. En mijn eerste band, Nancy, was meer een Pavement- dan wel Guided by Voices-achtige band, waarbij we schreeuwden in plaats van zongen. Niet dat dat belangrijk is. Zingt Stephen Malkmus? Zíngt Bob Dylan? Zíngt Tom Waits? Ik weet niet hoe essentieel mijn stem is voor wat ik doe. Mijn teksten en mijn melodieën schat ik hoger in. Vroeger bezondigde ik me aan een soort spreekzingen, maar ik heb de afgelopen twintig jaar veel bijgeleerd.»

‘Toen we beroemd werden, belandden er geen onderbroekjes op het podium. Wij waren getrouwde dertigers met een gitaar, hè. Ik ben vóór seks, maar onze vibe is nogal seutig.’

JALOEZIE

BERNINGER «Ik zou nooit durven te beweren dat jaloezie geen belangrijk ingrediënt is in de soep die Matt Berninger heet (grijnst). Ooit ben ik gedumpt, en ik was jaloers op de vent voor wie ik gedumpt was. Als eerstejaars in New York was dat, toen ik datete met een wonderlijke Parisienne. Nu wil het toeval dat mijn opvolger óók Matt heette, en óók uit Ohio kwam. Ik was verbolgen. Voor de vrouw van mijn dromen was ik niet eens de beste Matt uit Ohio! (lacht)

»Ook professioneel gezien is jaloezie me niet vreemd. Ik was héél jaloers op The Strokes toen zij in hetzelfde gebouw repeteerden en opeens naar het supersterrendom werden gekatapulteerd, terwijl wij voor drie spinnen en vijf motten bleven spelen. Op dezelfde manier was ik jaloers op Interpol, Arcade Fire, R.E.M. en The Walkmen. Mijn oplossing? We hebben voor al die bands het voorprogramma verzorgd om te leren hoe zij er waren geraakt. Dat lijkt me een goede manier om met jaloezie om te gaan.»

HUMO Als iemand in The National iets fantastisch schrijft voor een zanger die niet Matt Berninger heet, word je dan kribbig?

BERNINGER (grijnst) «Bedoel je Aaron Dessner

HUMO Hij werkt samen met Taylor Swift, Bon Iver, Michael Stipe...

BERNINGER «Nee, dan ben ik niet jaloers. Integendeel: dat maakt ons alleen maar beter en beroemder. Wij zijn nu eenmaal geen monogame band. We zijn gestart met vier man - Bryce Dessner is er een paar jaar later bij gekomen - en in het begin was het een komen en gaan van allerlei creatievelingen. The National is altijd één tak van een hele boom geweest.»

HUMO Dus Aaron schrijft songs met je held Michael Stipe en jij voelt geen spatje jaloezie?

BERNINGER «Nee. Ik apprecieer Aarons songs en ik apprecieer die van Michael: voeg die twee bij elkaar, and I fucking love it.»

HEBZUCHT

BERNINGER «We hebben in het verleden weleens dingen voor het geld gedaan. Maar goed, we hadden dat geld nodig. Zo hebben we een reclamespotje verzorgd voor autofabrikant Saturn. Ik weet niet hoeveel we daar een jaar of vijftien geleden voor hebben gekregen - 60.000 dollar? Maar ik heb er geen spijt van. We hadden onze jobs opgegeven en we moesten op tournee kunnen, punt.

»Onze eerste plaat heb ik met mijn creditcard betaald: dat zou ik niet meer doen. We zijn slimmer geworden, en tegelijk herinner ik me niet dat we ooit over geld hebben gepraat. Als we ruziemaakten, ging dat over de credits van een nummer, of over respect. Niemand van The National geeft veel om geld. Misschien omdat we genoeg hebben.»

WOEDE

HUMO De ruzies in The National zijn legendarisch. Is het ooit zo uit de hand gelopen dat de toekomst van de band in het gedrang kwam?

BERNINGER «All the time! Daarover gáán die ruzies. We ruziën zelden, tenzij we oprecht bezorgd zijn. Is dat niet bij elke band zo? We zijn nu twintig jaar samen. Ik denk dat we het zo lang volhouden, niet omdat we geen ruzie hebben, maar omdat we de ruzies overleven die we wél hebben. Zo is het bij een huwelijk toch ook?

»Er zijn weleens nare dingen gezegd, maar er blijft niks van hangen. Ik denk dat we nu minder ruziën omdat we niet meer bang zijn dat de band uit elkaar zal vallen. The National is méér dan vijf kerels. Het overstijgt ons. Er zijn veel meer mensen bij betrokken, het is een gezonde gemeenschap van gelijkgestemde zielen geworden in plaats van een disfunctioneel gezin.»

HUMO Ben je buiten The National opvliegend?

BERNINGER «Nee. Ik ben al zo omschreven, maar ik vind dat dat niet klopt. Ik ben wel erg gepassioneerd. Als ik iets denk, zég ik het gewoon. Mijn filter is kapot: dat is mijn probleem. Maar het gaat er in The National niet zo dramatisch aan toe als de meeste mensen denken. We zijn allemaal volwassenen, en pretty good people

ONKUISHEID

HUMO Jij hebt voor het eerst een meisje gekust toen je aan de universiteit studeerde. Waarom heeft het zo lang geduurd?

BERNINGER «In de middelbare school was ik een goeie danser, waardoor ik vaak mee naar een bal mocht. Ik ging naar een all-male high school bij de jezuïeten, dus ik vond het wel leuk om all-girl high schools te verkennen. St. Ursula, Mother of Mercy, Seton: heb ik allemaal vanbinnen mogen bewonderen. Maar die meisjes vroegen me niet om mij binnen te draaien. Helaas! I was a safe date: ik kon dansen en ik was lief. Veel van die dates waren vriendinnen van mijn oudere zus (lacht). Het enige wat ik scoorde, waren zedige kusjes op de wang.»

HUMO Bob Geldof begon muziek te spelen om meisjes te krijgen. Jij?

BERNINGER «Ik ook, denk ik. Ik ben een romanticus. De song die bij mij op repeat stond, was 'Killing Me Softly' van Roberta Flack: 'I heard he sang a good song, I heard he had style / And so I came to see him to listen for a while'. Ik was bij de pinken: 'Vrouwen worden verliefd op mannen die muziek maken? Aha!' De meest sexy schrijvers, dat zijn Tom Waits, Nick Cave en Leonard Cohen: zij duiken diep in het hart en de ziel, in de romantiek en de seks. Nick Cave vind ik zelfs de beste schrijver aller tijden, beter dan Dylan en al de rest. Seks, lust, God: hij heeft het over alle essentiële dingen. Niemand is zo eerlijk als hij. Behalve Fiona Apple misschien.»

HUMO Heeft The National groupies?

BERNINGER (twijfelt) «Nee, dat soort aandacht hebben we nooit gehad. De eerste tien jaar kwamen er alleen maar nerdy dudes kijken die er zoals wij uitzagen. Na 'High Violet' begon onze fanbase gevoelig uit te breiden, maar belandden er nog altijd geen onderbroekjes op het podium. Wij waren getrouwde dertigers met een gitaar, hè. Seksuele uitspattingen zitten niet in het DNA van The National. Of uitspattingen tout court. Ik heb nog maar één keer in mijn leven cocaïne gezien. Niemand brengt ons dat spul. Onze vibe is altijd een beetje seutig geweest.»

HUMO Ik noteer: Matt Berninger is een zedige jongen.

BERNINGER «Dát zou ik nu ook niet zeggen. Ik ben vóór seks. 'Onkuis' klinkt als seksuele onderdrukking, en dat leidt alleen maar tot woede en angst. Onderdrukking mag wat mij betreft een hoofdzonde zijn. De onderdrukking van gezonde seksualiteit zorgt voor ongezonde mensen, punt. We zouden allemaal meer in tune moeten zijn met onze seksualiteit. Al heeft niet iedereen er nood aan. Ook dat is oké: some people don't give a fuck about sex - no pun intended

GULZIGHEID

HUMO Wanneer heb je voor het laatst een 'vacation from intoxication' nodig gehad, zoals je dat zo mooi uitdrukt in 'Serpentine Prison'?

BERNINGER (blaast) «Ik kan er nu waarschijnlijk één gebruiken. Nee, die regel gaat over hoe moeilijk het is om nee te zeggen als iets voor je neus wordt gezet: niet alleen wijn, maar ook concerten of roomservice. Op tournee word je automatisch gulzig. Je wilt de aandacht, de kreeft, de nieuwste film, nu meteen. En je wilt maffen in een vijfsterrenhotel, waar je stante pede wilt arriveren. Want je bent uitgeput, je hebt net de zoveelste show gespeeld en je voelt dat je het hebt verdiend (lachje). Ik heb mijn gulzige momenten. Ter illustratie: ik heb eens pasta gegeten met mijn blote handen, in een badkuip, terwijl een joint in het zeepbakje lag. Maar twintig jaar in een rockband zitten kan je, als je niet oppast, makkelijk in a giant pile of shit doen veranderen. Fysiek én mentaal.»

‘Kunst moet iets nieuws onthullen. Het is moeilijk om naar twee regels van Nick Cave te luisteren zonder er iets uit mee te nemen dat je zal helpen in je leven.’

HUMO Vroeger dronk en feestte je voornamelijk vóór en na een optreden.

BERNINGER «En toch wil ik niet dronken zijn tijdens een show. Ik bén het al geweest, maar dat waren geen goeie shows. Meestal ben ik nuchter, ook al schijnen mensen dat niet te willen geloven (lachje). Ik drink genoeg om wat losser te zijn, maar ook niet meer dan dat. Twee uur zingen, rennen, schreeuwen en huilen is fysiek veeleisend.

»Na een show dronk ik vroeger wél veel om te kalmeren. Maar dat hielp niet. En als je drie, vier dagen na elkaar doorzakt, voel je je gegarandeerd rotslecht. Ik kan dan weer wél genieten van een dagelijkse martini bij de lunch.»

HUMO 'Intoxication' hoeft niet per se iets met alcohol of drugs te maken te hebben.

BERNINGER «Nee, het wil ook zeggen dat er van alles zovéél is. Om maar één voorbeeld te geven: je wordt gebombardeerd met nieuws. Je wordt soms misselijk van al het verdriet dat op je afkomt: daar heb ik niet altijd zin in.»

HUMO De meeste mensen zien je als een sombere kerel, omdat je teksten zo donker zijn.

BERNINGER «Ik weet wel dat mijn songs donkerder dan gemiddeld zijn, maar ik ben een enorme fan van Nirvana, Radiohead en Nina Simone: dan val ik toch nog mee? Maar ergens snap ik het wel. Als ik een song schrijf, gaat die meestal over iets dat ik wil fiksen aan mezelf. Daarom schrijf ik zo vaak over angst. Of liefde. Die twee vechten voortdurend met elkaar in onze ziel. Woede en haat zijn daar bijproducten van. Als je geen angst hebt, ken je geen haatgevoelens, daar ben ik van overtuigd. Wees niet bang! Niet bang van de dood, van de mening van anderen, van de grote boze wereld. Zo is er meer plaats voor liefde. Ik bereik dat ideaal niet. Maar telkens als ik de pen op het papier zet, wil ik dichter bij pure liefde komen. In die zin is elk nummer dat ik ooit heb geschreven, een liefdesnummer.»

HUMO Je hebt een paar keer paddenstoelen geprobeerd. Eén keer nam je lsd, aan de unief. Hoe was die ervaring?

BERNINGER «Het was... awesome. Ik heb met de frisbee gegooid en ben met mijn maat Ron de hele dag in een maïsveld gaan wandelen. We zijn toen als militairen op onze buik naar twee herten gekropen. Magisch! Paddenstoelen zijn een deel van mijn leven gaan uitmaken. Af en toe nuttig ik weleens een microdosering - iedereen raadt aan om een vuistvol te slikken, maar dat wil ik niet: zoveel verlichting kan ik niet aan. Het is ook niet lekker, maar eens om de twee weken of zo doe ik het graag. Tussen kerst en nieuw heb ik eens vier, vijf dagen lang elke dag iets gepakt. Ik heb toen een belachelijke hoeveelheid songs geschreven: achtentwintig, als ik het goed heb (lacht). Ze liggen in een lade, en ik heb er sindsdien nog niet naar gekeken.»

LUIHEID

BERNINGER «Ik ben niet lui. Ik zou zelfs alles geven om wat trager in het leven te staan. Ik slik elke dag melatonine (wetenschappelijk betwiste supplementen om slapeloosheid tegen te gaan, red.). Ik praat te veel, ik denk te veel, ik ga te snel.»

HUMO Mis je weleens het leven dat je had vóór The National, toen je in de reclamewereld werkte?

BERNINGER «Ik mis het om elke dag naar het kantoor te gaan: ik mis de lunches, de smalltalk bij de waterkoeler, de meetings met klanten - niet dat die altijd zo aangenaam waren. Ik heb nog veel vrienden uit die tijd. Straffer nog: mijn béste vrienden heb ik toen ontmoet. Ik mis hen.»

HUMO Luiheid is ook: niet je verantwoordelijkheid nemen om de wereld beter te maken. Doe jij dat voldoende?

BERNINGER «Niet genoeg, nee. Artiesten hebben vooral een verantwoordelijkheid om hun luie kont op te heffen. Niet om over politiek te praten of om issues aan te kaarten, maar om iets aan de tijdgeest bij te dragen. Een goed lied is politiek: het zegt iets over menselijke problemen en bevordert de empathie. Als artiest zorg je voor verbindingen tussen mensen die het leven misschien anders zien dan jij. Maak je die verbindingen niet, dan ben je geen artiest, maar een ambachtsman. Kunst moet iets nieuws onthullen. Het is moeilijk om naar twee regels van Nick Cave te luisteren zonder er iets uit mee te nemen, iets waar je over zult nadenken en dat je zal helpen in je leven. (Mijmert) De schilder Robert Motherwell heeft een hele reeks gemaakt die 'Elegy for the Spanish Revolution' heet. Maar hij maakte hetzelfde schilderij opnieuw en opnieuw. Wordt hij dan geen ambachtsman in plaats van een kunstenaar? Iemand die postkaartjes verkoopt? Niet dat daar iets mis mee is, natuurlijk. Soms wil ik óók postkaartjes verkopen. Maar een song belandt pas op een plaat als ik denk: hier word ik nerveus van.»

HUMO Risico's zijn onontbeerlijk voor jou?

BERNINGER «Anders verspil je je eigen tijd én die van alle anderen. Of nee, dat is ook niet waar: mijn ego speelt weer op! Er is zoveel muziek die ik opzet en er zijn zoveel films die ik bekijk, alleen maar om de tijd te verdrijven. Ook prima. Hetzelfde met fastfood: ik hou van een In-N-Out Burger op tijd en stond. Misschien schuilt daar ook wel kunst in. Maar je kunt die niet de hele tijd eten. Gezonde voeding is ook belangrijk.»

HUMO Er komt ooit een dag dat je niet meer op een podium stapt en dat The National niet meer bestaat. Denk je daar weleens over na?

BERNINGER «Natuurlijk! Telkens als ik in de vertrekhal van een luchthaven sta, denk ik aan een leven waarin ik nooit meer naar de luchthaven hoef te rijden (lacht). Vroeger was het een marteling om op te treden. Toch deed ik het, want ik wist dat het het waard was. En met de jaren heb ik geleerd om ervan te houden, zelfs zozeer dat ik het podium nu enorm mis. Ik zie niet langer een toekomst waarin ik niet meer zou performen. Ik heb het nodig. Misschien omdat ik te lang een matige zanger was. Nu ben ik wél goed. Dus: ik stop nog lang niet.»

'Serpentine Prison' van Matt Berninger komt op 16 oktober uit bij Concord.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234