null Beeld Humo
Beeld Humo

Black History Month

‘In de discotheek viel me op dat witte jongeren nadrukkelijk níét meebrulden met ‘Niggas in Paris’’

In 1981 zong Raymond van het Groenewoud al: ‘In de muziek bestaan ook veel racisten.’ Zijn die er veertig jaar later nog steeds, of moeten ze een toontje lager zingen? En hoe is het heden om in België zwart te zijn en muziek te maken? Vragen die in maart, officieel Black History Month Belgium, een paar tinten urgenter worden. Humo mat de temperatuur bij enkele ervaringsdeskundigen. ‘Heel hard roepen ‘Wij doen er ook toe, wij bestaan’ doet me denken aan de tijd van de slavernij.’

Rachel Mulowayi is zangeres Sunday Rose, winnares van De Nieuwe Lichting 2020. Asante Brochez is rapper All-Turn, die de jury van Humo’s recentste Rock Rally meermaals in enthousiasme deed uitbarsten. En Jean Bosco Safari is nog steeds ’s lands bekendste ex-Kid, hier lange tijd één van de weinige zwarte muzikanten met nationale bekendheid. Afgelopen zondag 7 maart nam hij in de Roma deel aan één van vier ‘Table Talks’ die daar iedere zondag van Black History Month Belgium georganiseerd worden. Zijn rondetafelgesprek is nog een maand lang online te bekijken.

HUMO Rachel, op 19 maart speel je, in het kader van Black History Month, in de Brusselse AB, live te volgen via de Facebookpagina van de zaal. Speel je een reguliere Sunday Rose-set, of een aangepaste?

RACHEL MULOWAYI (mysterieus) «Ik breng in elk geval een nummer dat ‘Freedom’ heet, al zeg ik nog niet van welke artiest.»

HUMO Ik gok: Beyoncé?

MULOWAYI (lacht) «Who knows?

»Als we het alleen nog maar repeteren, krijg ik al kippenvel.»

Sunday Rose Beeld Humo
Sunday RoseBeeld Humo

HUMO De Brusselse rapper Swing, van L’Or du Commun en voormalig sidekick van Roméo Elvis, zegt: ‘Ik kan het niet uitleggen, maar ik schrijf makkelijker over racisme dan over luchtige thema’s.’

ASANTE BROCHEZ «Ik schrijf eerder zelden over dat soort dingen. Ik kom eigenlijk liever over als een toffe, joviale rapper (lachje). Ik doe het wel als ik vind dat het écht moet. Zoals op de dag van mijn halve finale van Humo’s Rock Rally 2020. Een dag eerder was in Amerika een zwarte man onterecht neergekogeld door de politie: zeven keer in de rug geschoten. Ik trad toen op met een T-shirt met zeven gaten op de rug, terwijl ik een protestnummer van Jay-Z rapte waarvan ik de tweede verse herschreven had om mijn eigen boodschap uit te drukken.»

Asante Brochez (All-Turn) Beeld Alex Vanhee
Asante Brochez (All-Turn)Beeld Alex Vanhee

HUMO We schreven ongeveer dertig zwarte Belgische muzikanten aan, maar de meesten spreken niet zo graag over dit onderwerp. Enkelen lieten wel weten dat ze al bij al weinig met racisme geconfronteerd worden. Goed! En jullie?

MULOWAYI «Er is vooral verbale agressie. Ongeveer een jaar geleden werden mijn zus en ik nog eens nageroepen met het n-woord. Zomaar. Je roept dan wel terug, maar je loopt ook snel weer voort. Zulke dingen beginnen deel uit te maken van je leven. Supervreemd als je daarover nadenkt, maar wellicht zit er een overlevingsmechanisme in, dat je je gewoon niet elke keer kunt opwinden.

»Ik ben in België geboren, uit Congolese ouders. Hier opgroeien, dat is toch altijd herinnerd worden aan het feit dat je anders bent. Eén van de eerste keren dat ik dat aanvoelde, was toen ik naar school ging en het enige gekleurde meisje in de klas was. In het tweede leerjaar kwam bijvoorbeeld een tandarts langs die ons uitlegde hoe we onze tanden moesten poetsen. Hij wees naar mij, gebruikte het n-woord en zei: ‘Zij líjkt alleen maar wittere tanden te hebben, door het contrast met haar huidskleur.’ Ik was nog klein, ik voelde me vernederd – ook omdat dat gewoon niet waar is, ik héb witte tanden (lacht) – maar ik wist niet hoe ik mezelf moest verdedigen.»

HUMO Rapper IKRAAAN zei vorig jaar in een interview: ‘Je raakt gewénd aan racisme en uitsluiting. En je leert om niet in de weg te lopen van het systeem, want dan is de kans op kleerscheuren kleiner.’

JEAN BOSCO SAFARI «Zelf heb ik in het dagelijkse leven eigenlijk nooit het gevoel gehad dat ik gediscrimineerd werd. Oké, als jonge gast waren er dancings waar ik niet binnen mocht. Maar dan redeneerde ik: tja, dan wil ik er ook niet binnen.»

Jean Bosco Safari Beeld MONDAY AGBONZEE
Jean Bosco SafariBeeld MONDAY AGBONZEE

HUMO Je huidskleur is vrij licht. Kan dat meegespeeld hebben?

SAFARI «Ik denk het niet.»

BROCHEZ «Volgens mij maakt dat toch een verschil. Ik ben bijvoorbeeld ook niet helemaal zwart, maar mijn zus wél, en zij heeft al veel vaker en extremer met racisme te maken gehad.»

SAFARI «Wat volgens mij vooral bepalend is, is je kennis van de taal. Ik herinner me dat ik in de jaren 80, nog voor ik bekend was, eens in West-Vlaanderen verloren was gereden op weg naar een optreden. Ik stopte bij een café om de weg te vragen, en dat zat stampvol. Het toeval wilde dat ik een lange leren jas aanhad, en toen ik de deur opentrok, belandde ik precies in een western van Sergio Leone, mét muziek van Ennio Morricone. Ineens stopte iedereen met praten, je kon een speld horen vallen. Ik stapte naar de toog, vroeg aan de cafébaas de weg naar zaal huppeldepup, en inééns schoot heel dat café weer vol leven: ‘Amai, gij spreekt goed Vlaams!’ Het gaat over de taal, over de communicatie, niet over de kleur.»

HUMO Anderzijds: word je nooit boos als je voor de zoveelste keer moet horen dat ‘je Nederlands toch opmerkelijk goed is’, ook al woon je al een leven lang in België?

SAFARI «Ach, nee. Dat is gewoon een goeie running gag. Als er maar gecommuniceerd wordt...»

MULOWAYI «Ik vind dat wel vervelend.»

BROCHEZ «Wat ik ook al vaak heb moeten horen: ‘Ik ben net terug van mijn reis: ik ben nu dus even bruin als jij, haha.’ Ik moet zeggen: zo grappig vind ik dat nu toch niet.»

MULOWAYI «Ik wil hier wel meteen even zeggen dat ik blij ben dat veel mensen – zwart én wit – zich de laatste jaren steeds luider uitspreken tegen racisme.»

HUMO Dat vóél je?

MULOWAYI «Witte mensen proberen veel meer te begrijpen hoe wij de dingen ervaren. Vroeger was het vaak: ‘Je overdrijft, het is allemaal zo erg niet.’ In het middelbaar had ik een leraar informatica die gewoon random het n-woord gebruikte in één of andere uitleg. Ik was het enige zwarte meisje in de klas, dus wéér keek iedereen naar mij. Ik legde hem uit dat je dat woord niet kunt gebruiken, dat dat beledigend is. ‘Nee,’ verdedigde hij zich, ‘ik ben opgegroeid met dat woord, dat is gewoon normaal.’ Ik kreeg steun en bijval van mijn klasgenoten, maar die leraar wilde niet toegeven. Intussen is dat anders, dat weet ik van mijn tien jaar jongere broertje. Zijn leraars dénken er nog niet aan om het n-woord te gebruiken.

»Lijnrecht daartegenover staat de aantrekking die extreemrechts heeft op alsmaar meer jongeren, wellicht omdat we ons als gekleurde mensen ook meer laten horen.»

HEEL SNEL OORLOG

HUMO Hebben jullie al racisme of discriminatie ervaren in de muziekwereld?

MULOWAYI «Nooit. Ik ben in deze sector alleen nog maar open-minded mensen tegengekomen. Het zou zelfs kunnen dat mijn huidskleur me daar een voordeel geeft: dat men me nét iets sneller gelooft als ik een soulnummer breng. Ik hoor trouwens iets te vaak, en altijd van witte mensen, ‘dat zwarten beter kunnen zingen’. Dat is natuurlijk ook niet waar.

»Anderzijds word je met een zwarte huidskleur meteen als soulzangeres bestempeld. Terwijl mijn eerste single, ‘Worst I Ever Had’, gewoon een popnummer is.»

HUMO Hoe sta je tegenover de kritiek die losbrak toen bekend werd dat Marieke Lucas Rijneveld was gevraagd om het inauguratiegedicht van Amanda Gorman te vertalen voor het Nederlandse taalgebied, waarna ze haar opdracht teruggaf?

MULOWAYI «Ik vind dat Marieke een kans had moeten krijgen, zonder beoordeling, zonder judgement. Kijk eerst wat iemand van zo’n vertaling maakt, voor je kritiek geeft.»

SAFARI «Ik vind het ontstellend dat we huidskleur gaan laten bepalen wie er zou mogen vertalen. Het gaat om wie de beste vertaler is, wie de beste vakman of vakvrouw is om de hele sfeer van dat gedicht, inclusief hoe Gorman het bracht die dag, op papier in het Nederlands te krijgen. En dat in een zodanig juiste taal weet te doen dat zelfs mensen die de televisiebeelden nooit hebben gezien, toch het hele aura en charisma van Gorman kunnen zien én ruiken.

»Het argument dat je de pijn van de uitsluiting moet kennen om dat gedicht te vertalen, volg ik evenmin. Soms moet je mensen net beschermen tegen zichzelf. Stel dat je zo’n gedicht laat vertalen door iemand die beweert dezelfde vernederingen als de auteur te hebben ondergaan. Zo iemand zou de zaak weleens níét kunnen dienen, door té emotioneel betrokken te raken.

»We moeten opletten dat we niet richting een collectieve, politiek correcte gekte evolueren. Anderzijds ben ik ervan overtuigd dat jongeren vandaag beter gewapend zijn tegen racisme dan mijn generatie – dat kan niet anders, ze hebben véél meer kijk op de hele wereld dan wij toen, door het internet.»

HUMO Het probleem op het internet is dat elke raciaal getinte discussie meteen op de spits lijkt te worden gedreven.

BROCHEZ «Ik heb het gevoel dat het door de lockdown erger is geworden. Omdat we nu allemaal nog vaker op de sociale media zitten, blijven we ook meer in onze bubbel. Het is dan vaak heel snel oorlog – voorál op Twitter.»

HUMO Probeer je daarop te anticiperen?

BROCHEZ «Ik probeer tegenwoordig in veel discussies vooral zo neutraal mogelijk te blijven. En dat is ook niet altijd goed, want als mensen je vragen: ‘Wat denk jij daarvan?’ en je antwoordt dat je het niet weet, gaat men vaak al meteen in de tegenaanval: ‘Hoezo?! Het is toch kei-be-lang-rijk om hierover na te denken!’»

HUMO Voor de Franse vertaling van het gedicht van Gorman werd intussen Lous and the Yakuza aangezocht.

MULOWAYI «Ik moet toegeven: van dát idee alleen al krijg ik kippenvel. Marie-Pierra Kakoma heeft een speech gegeven tijdens de Black Lives Matter-mars in Brussel: ik was één van de toehoorders en haar woorden hebben toen een grote indruk op me gemaakt. Haar boodschap kwam neer op: er moet een einde komen aan de injustice, de onrechtvaardigheid. Wij zijn niet minder, we zijn ook niet meer, we zijn gewoon gelijk.

»Ik kijk dus uit naar haar vertaling. Al bij al vind ik de keuze voor iemand als Marie-Pierra toch geloofwaardiger.»

Mulowayi: ‘Dat Marie-Pierra ­Kakoma (Lous and the Yakuza) het gedicht van Amanda Gorman naar het Frans mag vertalen, daar krijg ik kippenvel van. Haar speech tijdens een Black Lives Matter-mars in Brussel heeft een grote indruk op me gemaakt.’ Beeld Photo News
Mulowayi: ‘Dat Marie-Pierra ­Kakoma (Lous and the Yakuza) het gedicht van Amanda Gorman naar het Frans mag vertalen, daar krijg ik kippenvel van. Haar speech tijdens een Black Lives Matter-mars in Brussel heeft een grote indruk op me gemaakt.’Beeld Photo News

HUMO Laten we het breder trekken: vind je dat witte muzikanten nog alles mogen coveren van zwarte artiesten?

MULOWAYI (twijfelt) «Als het n-woord erin voorkomt, moeten ze wel oppassen. Dat is beledigend. Maar ik wil er meteen aan toevoegen dat ik dat eigenlijk nog nooit heb gezien of gehoord, ook niet vroeger op school op een vrij podium of zo. Ik herinner me vooral het omgekeerde. Hoe de song ‘Niggas in Paris’ van Jay-Z en Kanye West een paar jaar geleden in de discotheek nadrukkelijk níét werd meegezongen door de aanwezige witte jongeren. Je merkte toen zelfs dat er een voelbare gêne over hen neerdaalde, een awkwardness.

»Ik ben er trouwens zelf geen fan van dat zwarte artiesten de hele tijd het n-woord gebruiken. Ik wil zo ook niet over mezelf of over andere zwarte mensen praten. Waarom zélf dat woord gebruiken als je niet wilt dat anderen het als belediging naar je hoofd gooien?»

BELGISCHE COVER-UP

HUMO Jean, jij bent één van de zogenaamde metissen die in Rwanda – maar ook in Congo en Burundi – werden geboren ‘uit de zonde’. Met andere woorden: uit betrekkingen tussen een koloniale blanke man en een zwarte moeder. De vaders bleven anoniem en namen de benen richting België, de kinderen werden eind jaren 50 bij hun moeders weggehaald en hier in weeshuizen of adoptiegezinnen geplaatst. Daarover gaat je Table Talk.

SAFARI «Ik vind het moeilijk om in dat pijnlijke verleden te duiken, maar het is belangrijk dat ik – ondanks de pijn – toch ga graven in mijn eigen black history. Ik interpreteer dat begrip ook dubbel: er is de geschiedenis van mij als zwarte mens, maar ook die donkere, want verborgen geschiedenis van de geadopteerde metissen in België.»

HUMO Op 1 juli 1960 kwam je hier aan. Je was 6 jaar toen je geadopteerd werd door een koppel uit Merksem. Wist je toen waarom je hier was beland?

SAFARI «Nee. Er werd niks uitgelegd. Plots zat ik in een andere cultuur, met andere rituelen, en als kind probeer je gewoon te overleven. Je wordt een Vlaming – of in mijn geval: een Antwerpenaar (lacht). Ik had als kind herinneringen aan mijn biologische moeder in Rwanda, maar over mijn hele adoptie werd hier niet gepraat. Dat is een eerste laag van mijn geheime – ‘black’ – history.

»Een tweede laag is de hele door Kerk en staat georganiseerde geheimhouding van wie onze biologische vaders zijn. Men heeft destijds alles in het werk gesteld om dubbelbloedkinderen, zoals we onszelf noemen – iedereen heeft dubbel bloed, een moeder én een vader – weg te houden van hun Belgische vaders, en dan met name van het erfrecht dat ze aan die kant hebben. Het heeft vijftig jaar geduurd voor men onze dossiers heeft vrijgegeven: je ziet daar toch een cover-up in. Niet netjes. We kregen twee jaar geleden wel excuses van premier Michel, maar daarmee is de kous natuurlijk niet af. Want je hebt hier intussen een gezin gesticht. En dat is de derde laag van mijn black history: dat mijn kinderen, en ook mijn kleinkinderen – ik word binnenkort grootvader – hun volledige familielijn niet kennen.»

HUMO Zo’n twintig jaar geleden zagen we in het VT4-programma ‘Spoorloos’ hoe je in Rwanda op zoek ging naar je moeder. Je vond veel familieleden terug, maar je moeder bleek helaas overleden. Je wilt nu ook op zoek gaan naar je biologische vader?

SAFARI «Het is heel lang psychologisch té moeilijk voor me geweest om te gaan zoeken naar iemand die mij nooit heeft willen kennen. Want wat keer op keer gebeurde, was: mannen die kinderen zoals ik hadden verwekt, keerden, vaak onder druk van hun familie, terug naar België. Vervolgens stuurde men een telegram naar vrouwen als mijn moeder, met de leugen dat de man in kwestie was overleden.

»Ik dénk dat ik intussen emotioneel klaar ben voor de confrontatie. De naam van mijn biologische vader kén ik intussen ook, maar ik heb nog geen contact gezocht. Twee jaar geleden, toen onze dossiers eindelijk werden vrijgegeven, ben ik het mijne gaan inkijken en heb ik zijn naam gevonden, tussen de vele tegenstrijdigheden die de dossiers overigens bevatten.

»Eén voorbeeld: mijn moeder was analfabeet – ze heeft me afgestaan met een duimafdruk – en kon dus niet tellen of rekenen. Toen ze niet kon antwoorden op de vraag hoe vaak ze seks had gehad met mijn vader, heeft men haar dan maar een cijfer in de mond gelegd (zucht). Iemand van Kind en Gezin die me – overigens héél goed – begeleidde bij het doornemen van mijn dossiers, waarschuwde me op voorhand: ‘Meneer, die dossiers zijn zo opgesteld dat ze je moeder in een kwaad daglicht stellen, als een vrouw die het niet zo nauw nam met de zeden.’ (lachje) Ik stel me ook vragen bij de tussenpersonen die vrouwen zoals mijn moeder via een ‘interimkantoor voor huishoudhulp’ naar het huis van kolonialen stuurden: zouden we hen niet beter pooiers noemen?»

HUMO Waarop hoop je nu? Wil je nog contact zoeken met je vader?

SAFARI «Ja, in de eerste plaats voor mijn kinderen. Ik wil dat ze hun grootvader kennen. Ik ben ook benieuwd naar zijn familielijn, zou graag weten wie zijn kinderen en kleinkinderen zijn. Verder ben ik geen eisende partij, ik kom niet om aanspraak te maken op het vermogen van mijn vader. Kijk, ik wandel al heel mijn leven op één been, ik heb mezelf getraind om marathons op één been te lopen. Mijn andere been, dat trapt altijd maar in het luchtledige – omdat ik mijn vader niet ken, omdat ik hem zelfs nooit heb gezíén. Ik wil dat mijn nageslacht wél stevig met de twee benen in onze familiegeschiedenis kan staan, dat er voor mijn kinderen en toekomstige kleinkinderen géén verborgen geschiedenissen meer zijn.»

HUMO Heb je afgelopen zomer Black Lives Matter-protesten bezocht?

SAFARI «Nee. Ik heb al moeite met de naam alléén. Black Lives Matter: ik vind dat eerlijk gezegd een denigrerende slogan. Alsof zwarte mensen er nooit toe hebben gedaan. Sorry, heel hard roepen: ‘Wij doen er ook toe, wij zijn er, wij bestaan!’ voert me terug naar de tijd van de slavernij. Ik snap wel dat men hier op de kar sprong van wat er in de VS gebeurde na de dood van George Floyd, maar er zijn over heel de wereld honderdduizenden George Floyds. Besef dat dit overal gebeurt, dat dit ene jammerlijke geval eruit gepikt werd om een beweging op gang te brengen, maar óók om te polariseren. Nee, het kwam mij allemaal te gemanipuleerd over, te gemediatiseerd. Ik laat me daar niet graag door meeslepen.

»‘’t Is goed in ’t eigen hert te kijken’, zoals het gedicht van Alice Nahon gaat. Dát is meer mijn ingesteldheid. Het begint bij jezelf, hoe je je gedraagt binnen je eigen, kleine kring. Ook hoe ik me gedraag, dus.»

HUMO Eind jaren 80, begin jaren 90 liepen hier in Vlaanderen maar een handjevol bekende zwarte muzikanten rond: Ronny en wijlen Robert Mosuse bij The Radios, Khadja Nin en jij. Was het toen extra moeilijk om door te breken als muzikant van kleur?

SAFARI «Het was voor níémand makkelijk. Maar in de muziekwereld heb ik me nooit ongeaccepteerd gevoeld. Ik was natuurlijk ook niet tegen te houden, ik móést muziek maken, door The Beatles (lacht). Ik werkte toen als tekenaar bij Studio Willy Vandersteen, ik tekende mee aan de ‘Bessy’-reeks, maar muziek trok me weg vanachter mijn tekentafel. Ik beschouwde het ook als een voordeel dat ik die mix in me droeg: van blanke muziek, The Beatles op kop, én van zwarte funk en grooves. Ik voelde me een vertegenwoordiger van de wereld van de melodie én die van het ritme.»

HUMO Intussen zijn hier wél heel veel goede zwarte muzikanten: Baloji, IKRAAAN, Coely, Lous and the Yakuza, EMY, Dvtch Norris, Charlotte Adigéry, TheColorGrey, Martha Da’ro, Miss Angel, Frenetik, Meskerem Mees...

BROCHEZ «Yes. Maar alles is relatief. Toen ik onlangs tijdens de Week van de Belgische Muziek naar de playlists van ‘Hooray’ keek, het hiphopplatform van Studio Brussel, zag ik vreemd genoeg bijna uitsluitend witte rappers: Zwangere Guy, Tourist LeMC, Brihang... Niets mis mee, en allemaal goede muzikanten. Maar voor een genre dat werd uitgevonden in een zwarte wijk van New York: toch een beetje raar, nee? En pakweg Woodie Smalls, een rapper uit Sint-Niklaas, lijkt in Duitsland en Amerika wel bekender dan in België.

»Daarom is het wel heel fijn dat je op StuBru ook DJ Black Mamba hebt, die roots heeft in Nigeria en vaak opkomend zwart talent in België promoot. Die steun voor onze kunst is belangrijk, dan denk ik: ‘Ik maak iedereen trots.’»

Brochez: ‘DJ Black Mamba, die roots heeft in Nigeria, promoot op StuBru vaak opkomend zwart talent in België. Die steun voor onze kunst is belangrijk.’ Beeld © VRT - 2019
Brochez: ‘DJ Black Mamba, die roots heeft in Nigeria, promoot op StuBru vaak opkomend zwart talent in België. Die steun voor onze kunst is belangrijk.’Beeld © VRT - 2019

SAFARI «Ik was zo gelukkig met Stromae, onze nieuwe Brel.

»Dat heeft natuurlijk ook wel een beetje met mijn eigen situatie te maken. Neem die clip én die tekst van ‘Papaoutai’: hij valt bijna niemand direct aan, en toch krijg je de bitterheid mee van het zoeken naar je vader (de vader van Stromae/Paul Van Haver, Pierre Rutare, die al vroeg zijn gezin in België in de steek liet, werd in 1994 vermoord tijdens de genocide in Rwanda, red.).»

Jean Bosco Safari: ‘Ik was zo gelukkig met ­Stromae, onze nieuwe Brel. Ik herken veel van zijn bitterheid in het nummer ‘Papaoutai’ over zijn vader.’ Beeld Humo / Diego Franssens
Jean Bosco Safari: ‘Ik was zo gelukkig met ­Stromae, onze nieuwe Brel. Ik herken veel van zijn bitterheid in het nummer ‘Papaoutai’ over zijn vader.’Beeld Humo / Diego Franssens

HUMO Je herkende er ook wat van je eigen bitterheid in?

SAFARI «Zeker en vast. Maar ook de fouten die ik zelf heb gemaakt als vader. Stromae’s verhaal is natuurlijk anders dan het mijne, maar ik haal eruit wat ik erin herken. Dat is toch net de kracht van muziek?

»Dat lijken we ook vergeten te zijn in de hele Gorman-discussie: níémand heeft hetzelfde verhaal. De kracht van goeie muziek – of poëzie – is net dat mensen eruit halen wat zij erin herkennen van zichzelf.»


Ancienne Belgique livestreamt optredens van onder meer Badi, IKRAAAN en Sunday Rose, op 17, 18 en 19 maart, telkens om 20u. Info: abconcerts.be. De Roma organiseert Table Talk, iedere zondag van maart om 20u via deroma.be.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234