Rock Werchter 2008Beeld Gie Knaeps

75 JAARNeil Young

Marc Didden sprak met Neil Young: ‘Als Bob Dylan me ooit vraagt of ik in zijn groep wil gitaarspelen, dan doe ik het’

Neil Young wordt vandaag 75! Marc Didden sprak de man uitgebreid in 1987. Lees hier het interview.

Diep ongelukkig zijn en daar zeer rijk mee worden. Het leek mij wel een manier om een leven te leiden en ik doe mijn best. Maar wie het genre echt tot een kunst verheven heeft is de Canadese zanger Neil Young. Zijn klaaglijke stem, zijn van pijn vertrokken gezicht, zijn flodderkleren, en de allesbehalve opbeurende muziek die hij op zijn eerste platen (‘Neil Young’ en ‘Everybody Knows This Is Nowhere’ liet horen, maakten van hem het totale model van de antister, maar Young had het geluk zich aan te melden in de jaren toen alles kon, en hij kon dus ook. Wie het boeiende muzikale parcours wil verkennen dat Young met en zonder Crazy Horse aflegde, moet niet zijn twintig of daaromtrent Ip’s in huis halen maar kan een tijd zoet zijn met de zes kanten van de nog altijd definitieve verzamel-lp ‘Decade’, een diep ontroerende bloemlezing, door Neil Young zelf gelicht uit wat hij achter zich gelaten had: Buffalo Springfield, natuurlijk, met de hits ‘Mr. Soul’, ‘Broken Arrow’, ‘Excepting To Fly’; de ‘Loner’-tijd, met ‘The Loner’ zelf, en ‘Cinnamon Girl’, ‘Cowgirl in the Sand’ en het moord-en-doodslagverhaal ‘Down By The River’.

En dan de gouden jaren, met ‘After The Gold Rush’, zijn beste lp, en, behalve Dylans ‘Blonde on Blonde’, wellicht ook de belangrijkste plaat die nà de Beatles en vóór ‘Ziggy Stardust’ is gemaakt.

Wie behalve ‘Decade’ nog één andere Neil Young-lp aankan moet het op ‘After The Gold Rush’ houden. Het is een gave en grave plaat, waarin Neil Young terugkijkt op de jaren ‘60, met angst in het hart voor wat nog gaat komen. Misschien de enige rockplaat die ooit door een visionair is gemaakt. En tegelijk ook ijzersterke muziek ‘After The Gold Rush’ zelf, ‘Southern Man’ (wat hem verwensingen op de hals haalde van Lynyrd Skynyrd, maar die groep is daarna dan ook verongelukt, dus God bestaat), een herlezing van Don Gibsons ‘Oh Lonesome Me’ en het wonderlijke ‘I Believe in You’. Maar het echte succes was gekomen met ‘Heart of Gold’, een single uit de bestverkochte lp van Young, ‘Harvest’.

‘Toen kreeg ik schrik’, zegt hij nu, ‘want succes maakt mensen kapot, dat wist ik, en plotseling had ik succes, véél succes. Ik voelde dat ik moest reageren en ik heb gereageerd door een plaat te maken die zelfs mijn eigen moeder niet meer gekocht heeft.’

Die plaat was ‘Time Fades Away’, uit 1971, door historici volgende eeuw wellicht gecatalogeerd als de eerste punkplaat. Ze leverde één bekende song op, ‘The Needle and The Damage Done’, een strijdlied tegen drugs, geschreven door een man die recht uit de vuurlinie kwam. Over de song schrijft Young op een platenhoes ‘I am not a preacher but drugs killed a lot of great men’ en hij kon het weten. Drugs en dood door drugs zouden Neil Youngs zwartste Ip, ‘Tonight’s The Night’ beheersen, omdat ze gemaakt werd vlak na de dood van zijn vriend en roadie Bruce Berry en de door hem zeer gerespecteerde Crazy Horse-gitarist en songschrijver Danny Whitten.

Wanneer ik Young meer uitleg over die periode vraag antwoordt hij met de titel van Whittens bekendste song: ‘I Don’t Wanna Talk About It’. Er volgt nog een morbide plaat, ‘On The Beach’, maar als morbide kan zijn als ‘Walk On’ of ‘For The Turnstiles’ is morbide mooi. We zijn inmiddels een heel eind ver in de jaren ‘70 en Neil Youngs verkoopcijfers krijgen de smaak van water: ze zitten ver onder nul. Met exemplarische koppigheid blijft hij pers, publiek en platenmaatschappij precies die platen leveren die niemand wil of verwacht. Maar wie de moeite wil nemen louter confidentieel verspreid werk als ‘Hawks and Daves’ of ‘American Stars ‘n’ Bars’ te beluisteren komt voor mooie verrassingen te staan.

Young timmert ondertussen verder aan de weg. Hij maakt films, wordt vriendjes met Devo en is, met zonnebril op de neus, regelmatig te zien in de punkclubs van New York en Londen.

‘Ik moest me altijd inhouden om niet mee op het podium te spingen’, lacht hij nu, ‘God, wat is het een tijd — een hele korte tijd — spannend geweest, die punk’. Dat enthousiasme klinkt door op de uitstekende live-in-studio-Ip ‘Rust Never Sleeps’ en op de live-voor-een-publiek versie daarvan, aangevuld met klassiekers, ‘Live Rust’, twee Ip’s waarmee Young een brug sloeg naar de jaren ‘80 en bewees dat hij ‘here to stay’ was. De aanpassing aan de jaren ‘80 verliep anders niet zo vlot. Door privé en zakenproblemen, waar over hieronder meer, ging Neil Young zwalpen. Platen als ‘Reactor’, ‘Trans’, ‘Rockin’ of ‘Old Ways’ werden door zwarte jassen en hanenkammen met de nek aangekeken, terwijl Youngs oudere fans net aan het sparen waren voor een Compact Discspeler.

De verkoop, of beter: de niet-verkoop van Neil Young-platen nam alweer zo’n dramatische vormen aan dat hij door zijn platenbaas David Geffen vervolgd werd wegens ‘on-commercieel gedrag’. Het resultaat is wellicht nu te horen: een zeer toegankelijke Ip vorig jaar, ‘Landing On Water’, een rockende wereldtoernee nu, en tegelijk ook een ‘typische’ Neil Young-lp onderweg, ‘Life’.

Van bij het zwembad van zijn Romeins hotel, waar Neil Young net wat onzin ingesproken heeft via de microfoon van de Italiaanse MTV, worden de zanger en ik door de in rockmilieus als legendarisch beschouwde ‘director’ Elliot Roberts naar diens suite gebracht. Het is 28° Celsius, maar Young, die al twintig jaar in Californië woont, gaat vóór het interview een leren jas aantrekken, want ‘it’s freezin’ here’. Roberts, beschermengel en mentor van Young sedert de allerprilste dagen, haalt twee punten taart en een kan espresso en plaatst die op de tafel tussen Young en mij. Ik zit op een stoel, de interviewde gaat, zoals op de binnenhoes van ‘After The Gold Rush’, languit op de sofa liggen.

HUMO Ik heb daarnet in het vliegtuig voor het eerst de cassette van je nieuwe plaat, ‘Life’, beluisterd en ik kan niet anders zeggen dat wat ik me voorgenomen had: proficiat. lk vind het echt een indrukwekkende plaat, al zullen sommigen wellicht zeggen dat je op veilig speelt. Want ‘Life’ is gewoon een goeie ouderwetse Neil Young-lp.

NEIL YOUNG «Dat zullen dan wel dezelfde zeurkousen zijn die mijn vijf laatste Ip’s niet goed vonden omdat ze niet klonken als gewoon goeie ouderwetse Neil Young-lp’s. Kijk, het eigene aan zeikers is dat ze zeiken, dus ik heb op mijn hoge leeftijd beslist me daar niet meer mee in te laten.»

HUMO Ben je de zoveelste superster die de oorlog verklaart aan de pers?

NEIL YOUNG «Nee. Helemaal niet. lk zit hier toch? Ik praat graag met mensen, zeker over mijn muziek, maar ik hol niet meer naar de krantenwinkel als er een nieuwe plaat van mij uit is. Ik weet onderhand wel wat ik ervan vind. Ik heb ze geschreven, opgenomen en tijdens het mixen, en erna, zo vaak gehoord dat ik me niet meer kan vergissen: als ik iets gemaakt heb dat goed is weet ik het. Wat me aan de pers stoort is dat die jongens zelf allemaal zo gevoelig zijn, terwijl ze anderzijds in koelen bloede heel jonge mensen kunnen afslachten. Als je tegen een joUrnalist zegt: ‘Dat stuk van je vond ik maar matig’ gaat hij je haten, of uithuilen, of aan de drank, waarna hij terug achter zijn machine gaat zitten om een brave mens die al zijn spaarcenten gestoken heeft in een Ip waarop hij zijn hart en ziel blootlegt, door middel van enkele rake vergelijkingen en drie flauwe woordspelingen af te maken. Dat vind ik jammer.»

HUMO Maar het moet toch niet altijd lof zijn. Er worden toch ontzettend veel waardeloze dingen gemaakt, in de rock en ook daarbUiten. Je zei daarnet dat je zelf wel hoort als je iets goeds gemaakt hebt. Hoor je ook als je iets slechts gemaakt hebt?

NEIL YOUNG «Ja.»

HUMO Waarom breng je dan iets uit dat je zelf slecht vindt?

NEIL YOUNG «Omdat het tegen dat ik het hóór al te laat is. Dan is er al een hoes gedrukt, en zijn er al voorbestellingen van de plaat. Het enige wat ik op zo’n moment kan doen is wat aan de mix veranderen of zo. Nu moet je met het woord ‘slecht’ ook oppassen. Ik vind niet dat ik al iets gemaakt heb dat zó slecht is dat het een schande is dat het in de winkels ligt. Als ik zeg ‘slecht’ bedoel ik ‘slechter dan ik het in mijn hoofd gehoord had’. En daar moet ik vaak vrede mee nemen, omdat ik altijd mijn best doe, en je best doen soms niet genoeg is. Er zijn songs die in mijn geest echte meesterwerken zijn en die op de plaat niet zo klinken. Dan weet ik ook niet wat ik moet doen. Beter zingen, wellicht, maar dat kan ik ook niet door op een knop te drukken. lk zing met alles wat in mijn lijf zit, en soms wil dat lijf niet mee.»

HUMO Heb je nog altijd did pijn in je rug?

NEIL YOUNG «Ja. maar fysieke pijn, daar kan ik nogal tegen, ik vrees zelfs dat ik daar een beetje op téér. Had ik niet zo’n voortdurende pijn gehad dan hadden platen als ‘After The Gold Rush’ of ‘Tonight’s The Night’ zeker anders geklonken.»

HUMO Dan had je misschien al veel vroeger disco gemaakt?

NEIL YOUNG (lacht) «Dat wordt me niet vergeven, hé? Nu, ik ga me niet excuseren voor mijn ‘maffe periode’ hoor. Het ergste wat een artiest kan doen is: niet zijn zin doen, en ik heb mijn zin gedaan, voor 500 %. Daar ben ik nog altijd blij om en dat zal ik ook altijd blijven.»

HUMO Je platenfirma minder. David Geffen, je platenbaas, heeft je een historisch proces aangedaan wegens ‘het aanleveren van on-commerciële platen’. Behalve lachwekkend ook ten zeerste uniek.

NEIL YOUNG «Ik heb dat proces gewonnen en al mijn collega’s kunnen me bedanken, want vanaf nu mag een artiest zijn zin doen, als zijn contract tenminste slim is opgesteld. Ik doe er nu lichtvoetig over maar dat proces, dat heel lang heeft aangesleept, heeft veel energie uit me gehaald. Dat ik voor een rechter moest gaan staan om te verantwoorden dat ik Neil Young ben, dat vond ik mensonterend.»

HUMO Hoezo verantwoorden dat je Neil Young was?

NEIL YOUNG «Welja, die klacht van de platenfirma kwam erop neer dat ik ze bedonderd had omdat ik geen ‘Neil Young-lp’s meer leverde, alsof ik een soort merknaam was, terwijl ik evenveel Neil Young ben als ik op het toilet zit of een stuk taart eet of een country & western-lp maak. Zij hadden een soort visie op wat een Neil Young-lp moest zijn en daar beantwoordde wat ik maakte niet aan. Nu, dan moesten zij hun visie wijzigen, en niet ik. Daar heb ik mijn ‘verdediging’ op gebaseerd. En dat is aanvaard. Ook door Geffen. Toen we aan ‘Life’ begonnen zei hij: ‘Hier is geld. Maak de plaat die je wil maken’... (lacht)... en toen hebben we hem in de war gebracht door een echte ‘Neil Young’-lp te maken. Omdat ik daar zin in had.»

HUMO Is de plaat een reactie op het Geffen-voorval?

NEIL YOUNG «Nee. Mijn voorlaatste plaat misschien wel, ‘Landing On Water’. Ik wilde opnieuw mijn entree maken in de rock ‘n’ roll omdat ik daar gewoon weer zin in had. Alleen wilde ik dat niet op een nostalgische manier doen. Ik wilde de technologie van de jaren ‘80 kennen en daarom ben ik ‘Landing On Water’ in Los Angeles gaan opnemen, met een echte producer, Danny Kortchmar. Er is hard gewerkt aan de plaat, veel harder dan aan veel van mijn andere, en ik heb ook ontzettend veel geleerd tijdens de opnamen, zodat ik mij nu voor de toekomst ook echt gewapend voel tegen al die jonge blagen. lk ken nu evenveel van studiotechniek als al die anderen. Ik kan een plaat maken die klinkt zoals een plaat vandaag de dag verondersteld wordt te klinken.»

Beeld Label

HUMO Is dat zo belangrijk? Speelt technologie zo’n rol in rock?

NEIL YOUNG «Ik wil geen man van gisteren zijn. Ik wil niet pathetisch zijn, maar erbij. Niet omdat ik hip wil zijn — dat ben ik niet en dat zal ik ook nooit zijn, want ik ben een boer uit Canada — maar omdat ik levende muziek wil spelen en geen dode. lk wil, als ik een studio binnenstap, weten wat er allemaal te koop is, ook als ik het niet allemaal gebruik. Als je dat niet doet creëer je je eigen soort analfabetisme. Je kan dingen niet meer zeggen omdat je de woorden niet kent die nodig zijn om ze te zeggen. Dat wil ik nooit meemaken.»

HUMO Maar ‘Life’ klinkt toch weer echt rauw, alsof je die hele technologie niet kent?

NEIL YOUNG «’Life’ is, net zoals ‘Rust Never Sleeps’, in de studio opgenomen, maar mèt een publiek. Omdat Crazy Horse en ikzelf beter zijn als we voor mensen spelen. ik hou er niet van klanken te creëren door veel zoek en denkwerk, maar wel door de klank gewoon te maken:hier en nu. En dat kan ik het beste als er mensen voor me zitten die iets van me verwachten.»

HUMO Ik wil er niet over doorzeuren, maar er schuilt toch een grote contradictie in, vind ik. Je fascinatie voor het gesofistikeerde, hoogtechnologische studiowerk en je passie om fris van de lever bijna punkige rock te spelen.

NEIL YOUNG «Ik wil juist op die contradictie werken om ze in mijn voordeel om te buigen. Ik kan niet tegen alleen maar hoog technologische muziek — die bijna perfeCte hits van nu die je na drie keer luisteren niet meer kan uitstaan, omdat er nergens een sprankel inspiratie of echte inzet te horen is — en ik kan al evenmin tegen iets dat alleen maar drijft op dat walgelijk misbruikte begrip ‘energie’.»

HUMO Had je het daarom zo voor de Sex Pistols?

NEIL YOUNG «Voor ‘Never Mind The Bollocks’ toch. Die plaat klinkt als een huis, maar ze slaat je ook in je gezicht, omdat ze onontkoombaar was. Die ‘enger’ van Rotten zou er nooit zo uitgekomen zijn als de plaat slecht geklonken had, dat wil ik zeggen. Techniek ten dienste van de kunst, maar desalniettemin techniek.»

HUMO Op ‘Life’ staat een song die ‘Prisoners of Rock’n’Roll’ heet. Daarin ben je niet mals voor de platenwereld. Behalve een duidelijke verwijzing naar de Geffen-zaak zal de song toch ook wel wat overkomen als nestbevuiling. Want je bent tenslotte zelf ook gelieerd aan die platen-business. Hoe zit dat?

NEIL YOUNG «’Prisoners of Rock’n’Roll’ moet niet au sérieux genomen worden. Het is een wat kinderachtige reactie van mij op al die toestanden, ja. Mijn relatie met de platenwereld is veel genuanceerder dan die song laat vermoeden. Alleen is het zo dat er in die industrie véél zakken zitten en heb ik me bij het schrijven en het opnemen van die song op het standpunt geplaatst van een jongen in een garageband die voelt dat hij geen binding krijgt met de ware wereld van de rock ‘n’roll. Het is de visie van een zestienjarige.»

HUMO Je kan je verplaatsen in het standpunt van heel jonge mensen. Dat is gebleken toen je één van de enigen was die niet met walg over de punks sprak. En de liefde was wederkerig: samen met Lou Reed was je de enige sixtiesster die niet voor oude zak werd gescholden. Toen Johnnie Rotten eens gast-dj op een Londense radio was, speelde hij verschillende van jouw platen.

NEIL YOUNG «Aardige kerel! Het is waar dat ik die punks van het eerste uur echt mocht. lk ben stiekem naar ze gaan luisteren en er ging zoveel vanuit wat ik altijd als echte rock ‘n roll beschouwd had: passie en verontwaardiging, non-comformisme, gevaar, het zijn grote woorden, maar ze zitten toch altijd in grote rock ‘n roll. Van Presley, van Rotten, van Prince was iedereen in het begin bang: dat is altijd een goed teken.»

HUMO Je bedoelt: wie is er nu in godsnaam bang van Duran Duran?

NEIL YOUNG «Precies. Ik hield ook van die punks omdat ik net op dat moment dacht dat alles gedaan was. ik dacht dat rock zo dood was dat hij nooit meer levend zou worden. Ik walgde echt letterlijk van al die supergroepen, tot ik voelde dat er ergens nog mensen zaten die muziek met hun hart maakten. Ik herkende er mezelf in toen Buffalo Springfield startte: we konden ook niet spelen, maar we vonden dat we wat te zeggen hadden, en we zegden het. Daarna zijn wel altijd een punkband gebleven: chaotisch, ongedisciplineerd, tegen alles, maar eerlijk. Die eerlijkheid heb ik altijd trachten te behouden, en ik denk eigenlijk dat ik mag zeggen dat ik ze behouden heb.»

HUMO Ook in de Crosby, Stills, Nash & Young-periode?

NEIL YOUNG «Ja. We hebben flaters geslagen, we hebben ruzie gemaakt, we hebben ons aangesteld, we hebben weinig opgebouwd en zeer veel verwoest, maar ik denk niet dat we een oneerlijke groep waren, of zijn...»

HUMO Bedoel je dat de groep nog ooit samenkomt?

NEIL YOUNG «We hebben hem nooit officieel ontbonden. En ik blijf houden van David en Stephen en Graham... Ik hou veel van ze...»

HUMO Op ‘Landing on Water’ staat een song, ‘Hippie Dream’, en ik dacht dat dat je afrekening met die periode was. ik dacht dat die ‘Hippie Dream’ CSN & Y was. Je verwijst er zelfs zeer duidelijk in naar ‘Wooden Ships’, de mooie Crosby-song op de eerste Crosby, Stilis, Nash-lp.

NEIL YOUNG «Die song ‘Hippie Dream’ heb ik gemaakt omdat het zo’n pijnlijke ervaring voor mij•was om David Crosby helemaal onderuit te zien gaan door drugs en drank en vrouwen.»

HUMO Drie dingen waar jij toch ook niet altijd afgebleven bent?

NEIL YOUNG «lk heb die dingen altijd onder controle gehad. Er ik deed ze niet alledrie tegelijk, en niet vierentwintig uur per dag. Maar Crosby wel, en veel te lang. Hij heeft zijn leven verwoest, en ik heb al zoveel ‘bloemenkinderen’ dat zien doen dat ik er niet goed van word.»

HUMO Was dat destijds je motivatie om ‘The Needle and The Damage Done’ te schrijven?

NEIL YOUNG «Natuurlijk. Maar het blijft allemaal doorgaan. Ik zie rondom mij altijd maar fantastische mensen kapotgaan omdat ze zo verschrikkelijk zwak zijn. Neem nu wat Boy George allemaal overkomt. Je zou toch denken dat deze generatie slimmer is geworden omdat ze gezien heeft wat er met de vorige is gebeurd? »

HUMO Als er overdaad moet zijn, laat het dan overdaad aan champagne en naakte modellen zijn, bedoel je dat?

NEIL YOUNG «Bijvoorbeeld. Maar wat zie je bij al die snotneuzen? Ze hebben één gouden plaat en ze hangen aan de spuit.»

HUMO Van hippiedroom naar nachtmerrie, dat soort gevoel.

NEIL YOUNG «Daar gaat die song ‘Hippie Dream’ inderdaad over. Ik ben nooit een hippie geweest, en ik heb me nooit verwant gevoeld met die beweging.»

HUMO Al was ‘beweging’ een sterk woord voor zo iets sufs als het hippiedom.

NEIL YOUNG «Ik kijk er niet zo negatief op terug. lk was er wel niet bij, maar ik mocht ze graag, de hippies. Ze waren zo verdomd onschadelijk en ook echt lief.»

HUMO Charles Manson was ook een hippie.

NEIL YOUNG «Daar wil ik het nu liever niet over hebben. lk beschouw dat als een een exces, een jammerlijk exces, maar als een geheel was de hippiedroom laten we zeggen, verdienstelijk. Ze hebben het helemaal verkeerd aangepakt, maar met de beste bedoelingen. En ze hebben ook wel iets bereikt: de seksuele moraal in Amerika, bijvoorbeeld, is sedertdien grondig gewijzigd. Je zal zeggen: maar nu hebben we Aids. Nu, voordien was iedereen frigide. Ik weet niet wat beter is... (lacht)... en er is ook verdomd goeie muziek uit die tijd gekomen. Dat is ook iets. Voor mij is dat zelfs het belangrijkste.»

HUMO Heb je David Crosby recentelijk nog gezien?

NEIL YOUNG «Natuurlijk. Wij laten onze vrienden niet in de steek, meneer. Graham Nash heeft verschrikkelijk veel tijd en geld en energie gestoken om David Crosby uit de nor en in een ontwenningskliniek te krijgen en nu is hij daar weer uit en sedert een jaar thuis en hij leeft uiterst gezond en daarom durf ik te zeggen, al is het niet officieel, dat wij ooit samen nog eens iets doen.»

HUMO Ik zou graag van jou weten hoe het komt dat het concept Crosby, Stills, Nash & Young soms wèl werkte (‘Déjà Vu’, de ‘Ohio’ single, het concert in Wembley, in 1974) en soms helemaal niet (de live-lp, de talloze reunies, de optredens waar Young niet kwam opdagen)? 

NEIL YOUNG «Dat weet ik niet, maar je hebt gelijk. De groep is nooit geworden wat er potentieel inzat. Dat heeft niet persoonlijkheden te maken, of het gebrek daaraan. Met privélevens, met slechte gewoontes en wellicht ook met talent. Ik heb geen zin om eigenlijk nog te denken aan wat er allemaal misgelopen is. Ik denk alleen graag terug aan toen het goed ging. En die momenten had ik voor geen geld willen missen. En mocht het gebeuren dat wij weer samen komen dan zal ik alles in het werk stellen om het dan goed te doen... En het zal ook goed zijn. We zijn niet jong meer, maar we weten veel meer, nu.» 

HUMO Je kan je jeugd toch niet terugkopen met goeie bedoelingen? 

NEIL YOUNG «Ik heb het nu niet over bedoelingen maar over bijna wetenschappelijk bewijsbaar talent. De vier mensen die in die groep zaten kunnen allemaal iets en als ze het op een dag allemaal samen zullen kunnen, zal dat iets moois zijn. We hebben al eens samen gespeeld, privé, en het klonk rauw. En toen zagen Crosby, Stills en Nash in dat ze dat altijd gemist hadden. Edge, zeggen wij. Ze waren te braaf, te proper. En toen kwam ik en toen was het allemaal voorbij.»

HUMO Toen ik Crosby. Stills, Nash and Young eens zeg, lang geleden, vroeg ik me af waarom jij erbij was. lk bedoel: ik begreep dat zij jou nodig hadden, maar ik begreep andersom absoluut niet.

NEIL YOUNG «Ik speel niet bij iemand omdat ik hem nodig heb maar omdat ik er graag bij speel. En bij CSNY spelen was voor mij altijd een verademing. Ik sta graag op een podium als al het gewicht niet op mijn schouders hangt. Als ik gewoon maar gitaar moet spelen. Eigenlijk doe ik dat het liefst. Als Bob Dylan me ooit vraagt of ik in zijn groep wil gitaarspelen, dan doe ik het.»

HUMO Waren jullie eerlijk tegen mekaar? Wordt er in een groep van dat niveau nog tegen mekaar gezegd: ‘Die song stinkt’ of laat je dat je advocaat zeggen?

NEIL YOUNG «Wij waren altijd heel eerlijk tegen mekaar, en ik heb tegen ongeveer iedereen wel eens gezegd ‘Je song stinkt’ omdat ik op zo’n ogenblik niet vind dat ik een persoon beledig maar wel dat ik in het belang van de groep spreek. Overigens zijn het mensen die je respecteert. Je speelt tenslotte met hen omdat je vindt dat ze wat kunnen. Dus als iemand als Stills me wat zegt over een zwakte in een of andere song, of Graham iets opmerkt over een zanglijn, dan luister ik daarnaar.»

torhout werchter 1996Beeld Gie Knaeps

HUMO Je zal zelf ook wel weten dat veel mensen — en zelfs je fans — in het geheel niet opgetogen waren over je laatste vier of vijf Ip’s. Vooral de ‘experimentele’ plaat ‘Trans’ ving veel tegenwind. Hoe ervaart iemand die veel lof gewoon is zoals jij die reacties?

NEIL YOUNG «Ik heb je al gezegd: als je wat nieuws probeert, verwijt men je dat je de oude stuff niet speelt, en als je de oude stuff speelt verwijt men je dat je niet vernieuwend bent. Sinds ik dat weet heb ik me eigenlijk nooit meer wat van reacties aangetrokken. Ik bedoel nu niet van journalisten maar van reacties in termen van ‘Hoeveel zijn er verkocht?’ Ik denk zelfs dat ik een paar keer bewust mijn eigen carrière gesaboteerd heb. Als ik een hit-lp gemaakt heb doe ik de keer daarop bijna extra mijn best om geen succes te hebben. Misschien ben ik wel gek, maar het is zo. Ik ben ontzettend bang van succes. Het vreet al mijn kwaliteiten aan. Mijn zin om te leven ook. Je moet plotseling met succes bezig zijn — je ‘succes onderhouden’ zoals je een gazon onderhoudt — en dat is een vreselijke bezigheid voor een muzikant. Na ‘Harvest’ ben ik gaan uitfreaken, ‘Tonight’s The Night’, een van de laatste platen van mij die redelijk verkocht hebben, nu alweer twaalf jaar geleden, was zo’n keerpunt voor mij dat ik toen besloten heb verder gewoon mijn zin te doen.»

HUMO Waaruit bestond die zin dan op een plaat als ‘Trans’?

NEIL YOUNG «Al mijn platen, vanaf ‘Trans’, tot ‘Landing on Water’ zijn eigenlijk niet mijn platen, maar platen van iemand die ik uitgevonden heb om die platen te maken.»

HUMO Je bent misschien wel gek, zoals je zelf zei.

NEIL YOUNG «lk voelde me in eik geval gek de afgelopen vijf jaren. Vóór ik de studio inging bedacht ik echt telkens een mannetje dat dan die plaat voor mij ging maken. Later beluisterde ik ze alsof ze van iemand anders was. En daarna beluisterde ik ze niet meer.»

HUMO Dan vond je weer een nieuw mannetje uit?

NEIL YOUNG «Zo is het.»

HUMO Merkwaardig.

NEIL YOUNG «Ik heb er een uitleg voor. Ik wilde in die jaren absoluut niet over mezelf praten zoals ik tot dan toe altijd gedaan had. Wat Neil Young deed was een openbaar dagboek bijhouden, weet je, dat werd altijd gezegd. daarom 00k dat niemand ooit een cover van mij maakt. De mensen durven niet: aan mijn songs te komen omdat ze zé van mij zijn.»

HUMO Bryan Ferry zingt toch een mooie versie van ‘Like a Hurricane’.

NEIL YOUNG «Dat klopt, ja. Dat vond ik ook mooi. Het was een liedje dat ik voor de ‘American Stars’n’Bars’ toernee gemaakt had, met geen andere bedoeling dan iets te hebben om lekker met de gitaren te rammen, en het was een zeer vreemde ervaring om dat door de Koning van de Goede Smaak te horen brengen. Het moest meer gebeuren. Dan verdiende ik nog eens wat.»

HUMO Maar vertel eens verder over die mannetjes. Waarom wilde je niet meer over jezelf praten?

NEIL YOUNG «Ik wil nog steeds niet over mezelf praten. Er zijn zeer erge dingen in mijn leven gebeurd. Ik heb samen met mijn vrouw een zoontje gekregen, Ben, en die heeft een zwaar hersenletsel. Daar kon ik geen liedje over schrijven en ook niet over hoe ik me daardoor voelde. Bovendien is door die gebeurtenis en door alles wat erdoor loskomt, de verhouding met die vrouw echt slecht geworden. We zijn uiteen gegaan. Ik kreeg weer een kind, met een andere vrouw, en dat had CU een hersenletsel. Terwijl die ziekte niet erfelijk is. 

»Nu is de kans dat je zo twee kinderen krijgt, van twee moeders, één op ik weet niet hoeveel duizend. En het overkwam mij. Ik voelde me gestraft. Toen heb ik mijn hart gesloten. Gedacht nooit meer te zingen. Alleen nog op een stoel te gaan zitten en mezelf te verwensen omdat ik die twee kinderen gemaakt had. Maar zo zit een mens niet in elkaar. Ik wilde mijn kinderen laten lachen, ook al weet ik niet eens of ze me herkennen. Toen ben ik al mijn neefjes gaan uitvinden, bijna Neil Youngetjes. De experimentele neef, de rock n’ roll-neef, de cowboy-neef... Men moet later maar uitzoeken of dat allemaal zin had. Het had zin voor mij, dat is genoeg. Al ben ik ook wel zo ijdel dat ik hoop dat een plaat als ‘Trans’ over honderd jaar als één van de meesterwerken van de jaren ‘80 wordt beschouwd. ‘Hawks and Doves’ is ook zo’n plaat waar ik van hou, alhoewel ik nog nooit iemand ontmoet heb die ze gekocht heeft.»

HUMO Ik.

NEIL YOUNG «Bedankt. Maar het hoefde niet echt, want ik heb die plaat écht alleen voor mezelf gemaakt. Dat is ook de enige keer dat ik dat echt bewust gedaan heb. Ik had een plaat voor de massa’s gemaakt met ‘Rust never Sleeps’, en ik dacht: nu één voor mij.»

HUMO Alhoewel je nooit geïdentificeerd bent met de protestbeweging. Hoe is die behoefte er gekomen om het met rock over politiek te hebben? 

NEIL YOUNG «Ik denk dat het allemaal begonnen is met ‘Ohio’. Ik vind het nog altijd erg dat ik die song heb moeten schrijven, dat er in een democratie die zich er zo graag op beroept de democratie te zijn, vier jonge mensen door de regering doodgeschoten kunnen worden omdat ze op een universiteitscampus zeggen dat ze niet akkoord gaan met een vuile oorlog van die regering. Ik heb dat toen allemaal in de schoenen van Nixon geschoven...»

HUMO Terwijl je later, op ‘Campaigner’, schreef en zong ‘Even Richard Nixon has got soul’...

NEIL YOUNG «Dat is omdat ik hem had zien wenen bij zijn afzetting. Ik vroeg me toen af hoe iemand in mekaar zit die echt op macht uit is. Ergens ooit moet er wel een eerlijke kiem zitten, denk ik. ik kan me inbeelden dat bij elke beginnende politicus de wil aanwezig is om een volk of een idee te dienen, maar daarna gaat het allemaal schuiven, wordt het macht om de macht.»

HUMO Maar je hebt overal rondverteld dat je het wel voor Reagan had.

NEIL YOUNG «Ik heb het niet voor Reagan. Maar ik kan niet verdragen dat alles wat die man zegt of doet zondermeer verdacht gemaakt wordt. Hij is voor Amerika een goeie president, dat staat vast. Het gaat veel beter met Amerika sinds hij aan de macht is. Ik kan er ook niet tegen dat hij altijd verdacht gemaakt wordt omdat hij vroeger acteur was. Alsof dat een schande was. Alsof wie advocaat, generaal of pindaboer is geweest automatisch een betere president zou zijn. Maar ik ben nooit op Reagan’s kar gesprongen, iaat dat duidelijk zijn. Ik wil me wel inzetten voor één zaak: anti-apartheid, no nukes, Amnesty international, oké; maar niet voor een politieke figuur. Overigens moet ik toch mijn mond houden want ik ben een Canadees en als ik ook maar iets over politiek zeg, roept iedereen in Amerika: ‘Waar bemoei jij je mee? Als je het hier niet goed vindt, ga dan terug’. Toen ik ‘Ohio’ gemaakt had heb ik even gevreesd dat ik uit het land gezet zou worden. Al denk ik dat ze diep in hun binnenste wisten dat ik gelijk had. Niemand keurde toch goed dat studenten zomaar neergeschoten werden...»

HUMO lk heb je tien jaar geleden eens meegemaakt tijdens een persconferentie. Iemand vroeg hoe het was om ‘the lover’, de eenzaat, te zijn. Je reageerde toen boos. Hoe draag je nu die nog steeds opdoemende bijnaam?

NEIL YOUNG «Ik heb er me bij neergelegd. Ik heb op mijn eerste lp een song geschreven die ‘The Loner’ heette, maar die song ging niet over mij. Maar iemand zegt zoiets en dan gaat zo’n bijnaam een eigen leven leiden. Voor mensen die niks van je weten is het een handig etiket. Maar ik ben helemaal geen lover. Ik ga graag uit met vrienden, ik zit graag met mijn familie thuis, ik ga graag op reis, ik ontmoet graag nieuwe mensen.» 

HUMO Maar je reed toch alléén van het ene naar het andere CSNY-concert?

NEIL YOUNG «Niet alleen, maar met een hond. En omdat ik graag met de auto rijd, en niet graag in hotels slaap. Daarom stap ik in de States na een optreden het liefst in mijn auto en rij ik naar het volgende optreden. Ondertussen denk ik na. Maar nee, ik ben geen lover.»

HUMO Of een ‘Ioner’ die zich af en toe in vijf neven splitst?

NEIL YOUNG (lacht) «Ja, handig, hé? Dat moet je zijn als je het vol wil houden. Maar ik kan het wel allemaal begrijpen hoor. De teneur van mijn songs is redelijk lonely... Ik gebruik dat woord ook veel, als ik erover nadenk.»

HUMO Je buigt zelfs een kermishit als ‘Oh Lonesome me’ om tot een intriestig lied...

NEIL YOUNG «Maar dat is ook een intriestig lied.»

HUMO Don Gibson zong het als een oempa-oempa-nummer. Hier werden we verwend met een versie van Sacha Distel. En als mijn brein me niet in de steek laat is er in mijn land zelfs een versie van Bobbejaan Schoepen.

NEIL YOUNG «Het liedje gaat over een man die ziet dat zijn lief met andere mannen rotzooit en hij zegt dat, als die mannen slecht voor haar zijn, ze nog altijd naar hem mag terugkomen en dat hij haar met open armen zal ontvangen, maar dat hij inmiddels wel thuis kapot zit te gaan van verdriet omdat hij weet dat zij zich ergens amuseert. Als dát niet triestig is, weet ik het ook niet.»

HUMO Je covert weinig songs. Hoe kom je er bij zo’n song te kiezen?

NEIL YOUNG «Dat is een heel oud verhaal. Ik heb dat arrangement in Toronto gemaakt, in 1965. Ik speelde het wei eens akoestisch in cafés, om te lachen met mensen als Donovan of Sonny and Cher. Het klonk als ‘Catch The Wind’, zoiets.»

HUMO Wat had je tegen zo’n songs? 

NEIL YOUNG «Ik was kwaad, mijn beste Marc, ik had geen geduld met alles wat lief klonk of halfgebakken of flauw.»

HUMO Je was de Johnny Rotten van Toronto.

NEIL YOUNG «Ik was een Johnny Rotten. Daarom heb ik in die song ‘Hey, Hey. My, My’ gezongen over ‘This is the story of a Johnny Rotten’ en niet ‘of Johnny Rotten’, omdat er overal waren en zijn. Boos zijn vind ik een heel goeie drijfveer om muziek te maken. Mijn makkers in L.A. hebben daar altijd last mee. Zij proberen altijd hun platen zo goed mogelijk te laten klinken. Ik heb ronduit gezegd liever dat ze slecht klinken. Wat mensen die ik niet kan verdragen goed vinden vind ik váák niet goed. Dus doe ik zo weinig mogelijk moeite om wie dan ook terwille te zijn. Ik hoor mijn eigen platen soms zelfs niet graag. Maar ik ben er fierder op dan op al die platen van die mannetjes waaraan je duidelijk hoort dat ze zichzelf wèl graag horen.»

HUMO Je schept graag hele intieme sferen, maar je maakt ook graag lawaai?

NEIL YOUNG «Dat klopt, ja. Lawaai kan heel bevrijdend werken. Bijvoorbeeld in het wilde weg een gitaar laten janken, terwijl je een paar woorden roept die op je hart liggen, dat helpt enorm. Misschien maak ik me als volwassen meneer volkomen belachelijk met zo’n uitspraak en zou ik beter een dokter opzoeken of voor mijn kinderen zorgen maar ik kan niet liegen ; het doet deugd zo’n riedel te spelen terwijl je met je voet op een podium stampt.»

Beeld BETV

HUMO Om er dan nog applaus voor te krijgen ook.

NEIL YOUNG «Dat is belangrijk, maar het geeft niet echt de doorslag. Ik probeer nooit de slaaf van een publiek te zijn.»

HUMO Je mag ze, maar ze bezitten je niet?

NEIL YOUNG «Ik zing, zij luisteren. Of ze luisteren niet. Zo is het spel.»

HUMO Op ‘Decade’ schrijf je in de hoesnota’s dat je niet wil spreken over wat ik toevallig je mooiste song vind, ‘I Believe In You’. Hoe komt dat? 

NEIL YOUNG «Daar wil ik nog altijd niet over spreken. Luister er nog maar eens naar. Als iemand tegen je zegt ‘Ik geloof in je’ en hij meent het ook nog, is dat niet het mooiste wat iemand kan zeggen? Ik kan daar niks over zeggen. Het spijt me.»

HUMO Laten we het dan over iets anders hebben. Of liever, over iemand anders. in je carrière duikt regelmatig de naam Bernard Spakey op. Je tekent er hotelregisters mee, je maakt films onder die naam, hij duikt regelmatig op in de kleine druk van je platenhoezen. Wat moeten we met die Bernard Shakey ?

NEIL YOUNG «Bernard Shakey is een denkbeeldig personage dat uitgevonden is om mij alleen maar de zanger te laten zijn. Hij is de man met de sigaar, die alle grote beslissingen neemt. Ik heb hem in 1970 uitgevonden, toen ik een filmproductiefirma oprichtte die Shakey Pictures heette — een woordspeling, die wil zeggen: troebele, onregelmatig bewegende beelden — en toen we die hadden vond ik dat er ook een voorzitter moest zijn en dat werd Bernard Shakey. Sindsdien blijf ik me ervan bedienen. Het is handig je alter ego zo onder controle te hebben, want tenslotte betaal ik Bernard Shakey’s salaris... Ik was destijds zot van Godard, we hebben er toen over gedacht een bijhuis in Parijs op te richten, ‘Le Cinema Shakey’, maar het heeft niet mogen zijn.»

HUMO Is de grap nooit uit de hand gelopen? Heb je nooit echt gedacht dat je Bernard Shakey was?

NEIL YOUNG «Bernard heb ik nog nooit gezien. Bernard is niet zichtbaar. Niemand heeft Bernards telefoonnummer. Bernard belt als hij wil bellen. Als ik een afspraak heb met iemand zeg ik soms ‘Bernard was net in de stad en ik heb met hem gesproken en hij zei ‘njet’, dus het zal niet doorgaan’ en de meeste mensen zijn daarvan onder de indruk. Ze weten bij god niet wie Bernard is.»

HUMO Jij wel?

NEIL YOUNG «Jawel. Maar soms hoor je twee jaar niets van Bernard. Bernard loopt soms wel eens uit de hand. Hij is wel een lonen. Eigenlijk zou je Bernard eens moeten interviewen, maar ik kan je natuurlijk zijn telefoonnummer niet geven want ik heb het niet.»

HUMO Laat Bernard je nog wel eens een film maken?

NEIL YOUNG «Ik heb ‘Journey Trough The Past’ gemaakt, en ‘Human Highway’ en ‘Rust Never Sleeps’ en ik heb daar allemaal veel plezier van gehad. Geen één is een groot succes geweest, maar die films bestaan. Ooit zullen ze gezien worden. Men zal zien dat die ouwe cowboy van een Neil Young tien jaar vóór alle anderen de Videclip uitvond.»

HUMO Waarom hebben die films geen succes gehad, vraag je je dat ooit af?

NEIL YOUNG «Omdat Bernard een zak is, natuurlijk. Hij werkt niet hard genoeg, zoals alle Bernards 1 Maar ik heb die films gemaakt en daar haal ik mijn voldoening uit. Ik heb films gemaakt zoals er nog geen films bestonden. ‘Rust Never Sleeps’ heb ik niet gemaakt om een film te maken maar om de wereld te laten zien hoe goed Crazy Horse was. Al mijn vrienden hebben me al aangeraden eindelijk eens met echte muzikanten te spelen, maar ik speel met Crazy Horse. De beste, voor mij. Daarom heb ik die film gemaakt, en om niets anders. ‘Journey Trough The Past’ was mijn manier om even de tijd vast te houden. Al mijn films zijn gemaakt met een eerlijke bedoeling. Daarom ben ik gelukkig dat ik ze gemaakt heb.»

HUMO Wil je ermee doorgaan?

NEIL YOUNG «Natuurlijk. Ik wil acteren ook, als iemand me vraagt. Ik wil zelfs in een echte Hollywoodfilm spelen als ze me vragen.»

HUMO Waarom?

NEIL YOUNG «Omdat ik af en toe niet méér vraag dan een tijdlang niet mezelf te zijn. En film is daar een goed middel voor, denk ik »

HUMO Je bent een Canadees, daar hadden we het al even over. Heeft dat belang voor jou?

NEIL YOUNG «Nee, ik ben de perfect strenger. Ik leef in een groot land en ik kom uit een nog groter land. Maar er wonen bijna geen mensen. Dat heeft voor gevolg dat je je er heel klein gaat voelen. Dat is het gevoel van Canadees te zijn. Helemaal niks. Een stip. Dat weten wij Canadezen heel goed, dat de natuur ons de baas is.»

HUMO Hoe blijf je het volhouden om uit het vaatje van de eenzaamheid en triestheid en miserie te tappen? Raken die gevoelens niet op, na twintig jaar?

NEIL YOUNG «Ik heb van Dylan geleerd dat je altijd je zin moet doen. Dat heeft hij me gezegd toen ik nog heel jong was. En het is me altijd bijgebleven.»

HUMO Acteurs zeggen iedere avond zinnen die iemand voor hen geschreven heeft. Jij zingt iedere avond je eigen zinnen. Wat voor investering vergt dat?

NEIL YOUNG «Dat heeft Dylan me ook geleerd: denk voor iedere song terug aan het moment waarop je hem geschreven hebt, zei hij, en dan komt het gevoel dat je toen had meteen terug. Het is simpel, en het is eenvoudig.»

HUMO Je moet natuurlijk enige emotie gehad hebben toen je hem schreef.

NEIL YOUNG «Juist, maar anders is het ook niet waard dat we erover spreken.»

HUMO De naam Dylan is vanmiddag al enkele keren gevallen. Ben je een fan?

NEIL YOUNG «Zeer zeker. Hij heeft de beste liedjes geschreven en bovendien de meeste. En hij speelt wonderlijk gitaar. Maar ik heb hem nog liever als mens. Het is een heel bijzondere, attente kerel. En wat weinig mensen weten hij is ook bijzonder grappig. Daarom heb ik hem nog het liefst. Ik lach mij kapot als ik bij hem ben. Zo zijn er helaas niet veel mensen. Bij de meeste ga ik kapot. Nuance: hij is ook een onvoorstelbaar scherpe tong, een roddelwijf, een zot. Ik hou van hem!»

HUMO Mensen die van Neil Young houden, hebben het meestal ook voor Bob Dylan. Dat is dus niet vreemd?

NEIL YOUNG «Nee. We hebben veel dingen gedaan die gelijk lopen. Alleen: Bob deed ze altijd eerst.» 

HUMO Doe of ik het niet gevraagd heb, maar ik moet het vragen: wat vind jij van rockvideo’s?

NEIL YOUNG «Ik heb er één of twee gemaakt, en met plezier. Maar ik vind het niks. Zeker niet als er groepen zijn die voor een video een song gaan bedenken. Dat is obsceen. Ik vind er ook niets echts aan. Ik denk altijd dat een video zich tot een song verhoudt zoals de foto van een schilderij tot het schilderij zelf. Het is met andere woorden een tweedehands genre. Het is ook voorbij, denk ik.»

HUMO Ik weet niet meer wat ik nog moet vragen. Wil jij nog iets zeggen?

NEIL YOUNG «Dat mijn nieuwe plaat ‘Life’ heet en dat dat precies vertelt hoe ik nu denk en wat ik nu voel. En de plaat heet ‘Life’ omdat ik geen ander woord vond dat van toepassing is op alles wat erop staat...» 

(de telefoon gaat)

HUMO Dat zal Bernard zijn.

Neil Young staat op. Humo gaat weg. Ik heb zin om het wilde beest uit te hangen, maar koop in de plaats daarvan een Mars. En ik ga op mijn bed liggen, met één oog op het Colosseum daarbuiten, het andere op een reclame voor een afwasmiddel. Het Colosseum heb ik al twintig jaar geleden gezien in mijn handboek Latijn. Het afwasmiddel nog niet. Ik sluit het raam.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234