'Encore' - Eminem Beeld web
'Encore' - EminemBeeld web

cd

‘Op ‘Encore’ raakt Eminem verteerd door een heilig vuur dat van zijn strottenhoofd een vlammenwerper maakt’

Bart Vanegeren

(Verschenen in Humo op 4 december 2004)

De popmuziek heeft zoveel spuwende etterbakken en vloekende bitches voortgebracht dat gewoon fuck roepen allang niet meer volstaat om gehoor te vinden. De misnoegde puber, vergiftigde bron van elke vernieuwing in de pop, móét zijn teenage angst en woede dus wel in overdrive gooien. Gelukkig maar, anders had Marshall Bruce Mathers III, arm en vaderloos, iel en blank, nooit zijn stem tot uzi omgeschoold om als Eminem te overleven in de goot van Detroit, aan de rand van het zwarte getto.

Zijn rauwe, uit een verminkte ziel gescheurde raps gaan hard tegen hard, door het vuur en tot het uiterste. En als hij écht over lijken gaat, bindt Eminem het masker van Slim Shady voor, een psychopaat die zich wentelt in moord, verkrachting en perversie. Consequent kiest hij voor de aanval, in zijn streetwise ogen vast de beste verdediging. Zo accentueerde hij zijn bleke neus met een even bleek kapsel, terwijl hiphop toch een geheel en al zwart genre is. Peroxide-white trash. Het was nooit gezien, het vervolg evenmin: vijftig miljoen verkochte cd's, negen Grammy's en een oscar toe.

De nieuwe Eminem heet 'Encore'. Bis? Nog? Meer van hetzelfde? De cover is alvast een kopie van 'The Eminem Show', en bij de eerste beluisteringen vallen de echo's van vroeger op: de springerige single 'Just Lose It' dolt met het bekende 'Guess who's back?'-riedeltje; de skits zijn allesbehalve nieuw; 'Rain Man' herinnert aan 'Lose Yourself'. Maar uiteindelijk etaleert alleen het fantastische 'Mosh', de beste anti-Bush-single van dit vermaledijde verkiezingsjaar, Eminem as we know him: verteerd door een heilig vuur dat van zijn strottenhoofd een vlammenwerper maakt. Tegen geweersalvo's, inslaande bliksems en hevige stortbuien in gromt hij zijn president aan de schandpaal. (Eminem had Bush eerder dit jaar al eens onder vuur genomen in de bootleg 'We as Americans'. Het nummer is één van de drie tracks op een bonus-cd die snelle kopers als toemaatje bij 'Encore' krijgen. Bij alle trucs waarmee platenfirma's hun waar proberen te slijten, zou een mens er zowaar plezier in krijgen dat de release van 'Encore' in allerijl bespoedigd werd om de schade van het downloaden van de - gelekte - cd te beperken.)

Eminem is dertig geworden, wat 'm blijkaar nostalgisch en berouwvol stemt. Hij troont ons mee naar de oorlogszone van zijn jeugd in 'Evil Deeds' ('Father please forgive me for I know not what I do / I just never had the chance to ever meet you / Therefore I did not know that I would grow to be / My mother's evil seed and do these evil deeds'), 'Never Enough' en 'Yellow Brick Road' (zo old skool dat ze er in het Madeleine Jacquemotte-atheneum heimwee bij krijgen). Inkeer regeert ook in 'Like Toy Soldiers', één van de hoogtepunten: onder militair tromgeroffel haalt Eminem de spons over de beefs met concurrerende rappers, het refrein sampelend van het Martika-hitje 'Toy Soldiers' uit de jaren tachtig. Mocht haar carrière - net als die van Dido na 'Stan' op 'The Marshall Mathers LP' - nu een nieuwe start beleven, dan is de collateral damage van 'Encore' niet te overzien.

Joliger gaat het toe vanaf het jennerige 'Puke', waarin een dreinende pestkop zijn walg uitkotst: 'You make me fuckin' sick to my stomach, every time I think of you I puke.' Slachtoffer is Eminems ex-vrouw Kim, maar het vitriool is minder puur dan voorheen. In 'Crazy in Love' bezingt hij Kim zelfs als zijn - weliswaar onmogelijke - muze: dichter bij een liefdesliedje is Eminem nog nooit gekomen. We vragen ons ongerust af of er een Nieuwe Man in onze held schuilt, want elders wordt dochter Hailie verblijd met het slaapliedje 'Mockingbird' - de pointe is zo geestig dat het kind wellicht telkens schaterend rechtop in bed eindigt.

De rest van 'Encore' werpt een spervuur van geestige, snedige en inventieve rhymes op. Dat puberale gegrap gaat lang niet altijd goed; producer Dr. Dre zorgt voor een strakkere en meer gevarieerde flow dan Eminem zelf, die achter de knoppen te repetitief werkt en de tracks louter laat dragen door zijn (weliswaar verbazingwekkende) rijmen. Mogen nochtans geenszins ontbreken op uw iPod: 'Rain Man', waarin Eminem zich oefent in zelfspot en zich out als een ongericht projectiel; 'Ass Like That', een seksistische dijenkletster rond oosterse patronen; en 'Encore', een feestje met protégé 50 Cent en Dr. Dre.

Op 'Encore' spuit Eminem vaker lach- dan gifgas, niet toevallig is zijn alter ego Slim Shady zo goed als afwezig. Marshall Mathers verkent nieuwe wegen, begerig om uit zijn keurslijf te breken, en geeft het publiek niet wat het verwacht. Dat illustreren de foto's in het booklet: op de cover buigt de rapper nederig om een applaus in ontvangst te nemen, maar verderop blijkt hij een revolver achter zijn rug verborgen te houden. Hij richt een bloedbad aan onder de concertgangers en duwt ten slotte de loop in zijn eigen mond.

Het bijna geheel briljante trio 'The Slim Shady LP', 'The Marshall Mathers LP' en 'The Eminem Show' beneemt enigszins het zicht op de verdienste van 'Encore', dat een handvol tracks telt voor Eminems 'Best of' (nu al een dubbel-cd). Goed nieuws is verder dat Marshall Mathers niet onder de roem bezweken is. Zowat alle rappers met succes - tenminste: zij die de kogels van de hiphoppende concurrentie weten te vermijden - flirten met de overdosis, mijden de zelfkritiek en ontwikkelen een verslaving aan immense juwelen en minuscule bikinietjes. Na 'Encore' is de kans klein dat de ster het haalt op de artiest en dat Eminem eindigt als Elvis; de kans dat Eminem nóg een decennium de rappende toon aangeeft, wordt meteen een stuk groter. De conclusie dringt zich op: encore!

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234