Björk Beeld rv
BjörkBeeld rv

cd★★★☆☆

Op ‘Fossora’ steunt Björk op twee extreem ver uit elkaar liggende pijlers: experimentele basklarinetsolo’s en uitbundige, harde gabbermuziek

Frederick Vandromme

‘Ik wist meteen hoe ‘Fossora’ moest klinken. Als een fantasiewereld waar je naartoe gaat om er vervolgens heel alledaagse dingen te doen – zoals lunchen, je vrienden ontmoeten en scheten laten.’ Nee, zoals Björk Guðmundsdóttir zijn er (intussen al 56 jaar) geen twee. ‘Fossora’ is, na vijf jaar radiostilte, haar tiende soloplaat.

‘Fossora’ is Latijn voor ‘vrouwelijke graver’. Dat snijdt hout, want van ‘Atopos’ tot ‘Her Mother’s House’: Björk zoekt hier dertien songs lang expliciet naar haar roots. (Ook de reden waarom ze ‘Fossora’ al haar ‘champignonplaat’ noemde.) In ‘Sorrowful Soil’ en ‘Ancestress’ zingt ze liefdevol over haar moeder: de excentrieke hippie Hildur Rúna Hauksdóttir, die twintig jaar geleden 23 dagen in hongerstaking ging uit protest tegen de plannen om een waterkrachtcentrale te bouwen in de IJslandse hooglanden en stierf in 2018. Ze zingt ook over haar kinderen, en over de leegte die achterblijft nu die allebei het nest uit zijn. En ze heeft het over haar terugkeer naar IJsland: tijdens het schrijven bleef ze voor het eerst sinds haar 16de nog eens langer dan een paar weken in haar geboorteland plakken.

Hier en daar liet Björk zich bijstaan door de New Yorkse ‘barokpopzanger’ Serpentwithfeet: ‘Zijn stem is als boter.’ Tussendoor verklankte ze een 18de-eeuws gedicht van de vissersvrouw Latra-Björg. En ze vroeg zowel zoon Sindri als dochter Isadora om af en toe een paar zinnen mee te zingen.

Het geluid van deze plaat bouwde Björk op twee extreem ver uit elkaar liggende pijlers. Eén: experimentele, elegische basklarinetsolo’s met veel stilte tussendoor. Björk: ‘Ik vroeg de muzikanten of ze hun klarinet konden laten klinken als iets van Public Enemy. Elke noot moest mij – ‘duh-duh-duh’ – de vuist in de lucht doen steken.’ En twee: uitbundige, harde gabbermuziek, waarvan de beats geleverd werden door Gabber Modus Operandi, twee punks uit Indonesië. Björk leerde het genre waarderen tijdens lockdowns allerhande, toen ze dj-sets bij elkaar improviseerde voor de vrienden in haar bubbel: ‘Sommigen noemen het plat, ik vind dat er veel passie uit het gebonk spreekt.’

‘Fossora’ is een boeiende, gevarieerde en passend speciale plaat van iemand die zich al dertig jaar één van de raarste vogels van de pop en belendende percelen mag noemen. Maar de theorie klinkt beter dan de praktijk, want Björks uitleg raakt me bij momenten meer dan de songs zelf. ‘Mycelia’ is bijvoorbeeld veel meer vorm dan vent, en de tekst van ‘Victimhood’ is beter zonder de muziek erbij.

Samengevat: ‘Fossora’ is minder hartverscheurend dan ‘Vulnicura’, minder zweverig dan ‘Utopia’, minder raar dan ‘Volta’, minder fris dan ‘Debut’, uiteraard minder hitgevoelig dan ‘Post’ of ‘Homogenic’, maar ook gewoon minder goed dan pakweg ‘Medúlla’. Het is wat het is.

Björk - 'Fossora' Beeld rv
Björk - 'Fossora'Beeld rv

Schrijf je in op onze wekelijkse muzieknieuwsbrief:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234