Bono Beeld AP
BonoBeeld AP

'Surrender'

Serge Simonart las de biografie van Bono: ‘Naar de normen van een superster is hij ontzettend eerlijk’

Paul Hewson (62) alias Bono Vox is een verteller, een mentor, een leraar, een grote broer, een filosoof, een activist, een idealist, een glijmiddel, een bruggenbouwer, een vader en, bijna vergeten, een zanger, en al die Bono’s vechten om je aandacht en je begrip in de uitstekende biografie ‘Surrender’.

Serge Simonart

Het begint met een citaat van Bob Dylan, het vermeldt zijn grootste invloed David Bowie (van alle rockgoden de enige met 23 namechecks) en het meandert van muziek naar politiek, van leven naar dood, van openbaringen naar desillusies, en van twijfels naar zekerheden en vice versa. Bono pendelt tussen twee stellingen: ‘De wereld kan ik niet veranderen maar de wereld in mij wel’ en ‘De wereld kan ik veranderen maar de wereld in mij niet’. Beide zijn waar.

Bono kan schrijven, hij heeft het één en ander meegemaakt en schuwt, net zoals op en naast het podium, het grote gebaar en dure woorden (‘dialectiek’) niet.

Ik heb Bono nooit geïnterviewd, maar ik heb hem een paar keer van dichtbij meegemaakt. Een zelfverzekerde, passionele, charismatische, erudiete prachtmens met gevoel voor humor. Maar ook: een competitieve tobber, een onrustige slapeloze, een licht ontvlambare betweter die overloopt en af en toe im- of explodeert door ‘psychologische shit’, en ook al díé Bono’s onderbreken elkaar in dit boek.

Het is al een klein mirakel dat iemand die zo beroemd en zo verafgood én verguisd werd, veertig jaar lang min of meer sereen en evenwichtig door het leven stapt en - ik kan dat vanuit mijn positie een tikje inschatten - naar de normen van een superster is hij bijzonder eerlijk. Natuurlijk is ook die openhartigheid begrensd: drugs worden vaag en overspel nog omfloerster behandeld (hij draagt het boek op aan zijn vrouw en muze Ali, die haar man moest delen met drie mannen uit een ander huwelijk, met miljoenen fans en met een handvol goede doelen en familietijd aanvretende ambities).

Ik dacht dat ik alles al wist over U2, na de dikke naslagwerken ‘U2 by U2’ en ‘Bono on Bono’ en zestig concerten en praten met The Edge en Adam Clayton in Mr Pussy’s. Maar ik wist niet dat Bono een hartafwijking heeft en dat hij al een hartoperatie onderging en dat zijn longcapaciteit - verbaast het iemand? - 30 procent hoger ligt dan die van de doorsneemens. Dat hij als puber op competitieniveau schaakte (en er een pervers plezier in vond te winnen van volwassenen). Dat hij niets écht goed kan (zijn woorden), wat hij in een parallel bestaan had willen zijn (journalist, en nog liefst oorlogscorrespondent). Hoe zijn lief Alison ooit in bed lag met hem én zijn vader. Hoe hij zelf sliep in een telefooncel – rechtopstaand. Hoe een band ook een bedrijf is. En hoe het is om in oorlogsgebied, te midden van bomaanslagen en andere bloedbaden, op te groeien in een gezin waarvan moederskant protestant en vaderskant katholiek is.

Hij beschrijft de veroveringstocht van U2, zijn messiascomplex (‘Het is geen makkie om de messias te zijn’), de neuroses, het privilege, zijn geloof (God is alomtegenwoordig maar stoort de lezer niet), zijn stervende vader, hoe hij zijn zenuwen moet temmen vlak voor hij het zoveelste stadion betreedt, zijn nachtmerries (waarin hij steevast faalt), de conflicten binnen U2 (Edge is een minimalist, Bono een maximalist; Adam is apolitiek en alcoholist, Larry Mullen sleurt overal God bij…), het belang van blufpoker, de fans als surrogaatfamilie, de olifanten in de kleedkamers, de geplande ontvoering van zijn kinderen, en hoe je als je de wereld bezit die wereld ook jou in bezit neemt. En hoe krankzinnig het is om deel uit te maken van een band die ‘te stom is om te genieten van het feit dat je plaat wereldwijd op nummer één staat’.

Voor Bono was de muziek een reddingsboei die hem toeliet te ontsnappen aan een verstikkend, perspectiefloos milieu én aan een al even verstikkend verdriet en verlatingsangst. De grote afwezige in zijn volwassen leven is zeer aanwezig in dit boek: zijn veel te jong aan een beroerte overleden moeder Iris. Elders zei Bono eens, geïnterpelleerd over nut en onnut van roem: ‘Het geld, de roem, de status, de aandacht en de verafgoding van miljoenen fans volstaan bíjna om het enorme zwarte gat in mijn hart te vullen dat de dood van mijn mama sloeg.’ En nog meer onthutsend: dat er binnen wat restte van het gezin ‘na haar dood nooit meer over haar werd gesproken’. Ook niet toen de prille U2 jarenlang repeteerden in een huis naast het kerkhof waar zijn moeder begraven lag. Een graf dat hij letterlijk nooit bezocht. Want Ierse macho’s tonen geen verdriet. Zijn moeder, by the way, die de kleine Bono (‘Mijn kleine antichrist’) verbood om in het schoolkoor te zingen en die tegen de muziekleraar zei: ‘Zingen interesseert Paul niet.’

Zijn broer Norman, zijn muzikale bloedbroeders Edge, Adam en Larry, maar ook Bill Clinton (‘De machtigste man ter wereld die ontdekt hoeveel macht hij níét heeft’), George Bush, Nelson Mandela, prinses Diana en zelfs paus Johannes Paulus II zijn personages in Bono’s realiteit die leest als de beste fictie. Zowat zijn hele familie en vrienden- en kennissenkring heeft dit boek mogen/moeten nalezen, ook ‘vroedvrouw’ Gavin Friday en zielsverwant Guggi, die je het vijfde en zesde groepslid van U2 zou kunnen noemen.

‘Surrender’ is een prachtige, boeiende autobiografie, een masterclass in rockster worden en zijn, een bijbeltje dat enkel Bono kon schrijven. Correctie: andere rockgoden hadden het ook gekund, maar die zijn minder eerlijk en minder genereus. Al weet ik zeker dat ook Mick Jagger en al die andere conculega’s van Bono het ook zullen lezen. Ook ik heb me blauw geërgerd aan U2’s arrogantie om mijn iPad te enteren met hun slechtste plaat, maar zelfs aan wie U2 haat, beveel ik ‘Surrender’ aan.

PS: het had geen haar gescheeld of dit boek was geschreven door Steinvich von Heischen, Bono’s andere bijnaam in Dublin.

‘Surrender: 40 Songs, One Story’ is uit bij Bruna Uitgevers

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234