InterviewPaul Weller

‘Sinds ik ben gestopt met drinken, zijn al heel wat pubs failliet gegaan’

Van zijn generatie is Paul Weller (62) niet alleen één van de schaarse overlevers, maar ook degene die het eigenzinnigste parcours heeft afgelegd. Hij stopte abrupt met The Jam op het hoogtepunt van hun faam en ontbond The Style Council toen híj vond dat het op was. Sindsdien musiceert hij een onvoorspelbaar oeuvre bij elkaar en geeft hij concerten die altijd passioneel zijn maar waarbij de fans vaak op hun honger blijven omdat hij het vertikt al te veel hits te spelen. Optreden zit er om evidente redenen nu niet in, maar zijn nieuwe - vijftiende! - soloplaat 'On Sunset' is wel klaar.

Ik ontmoette Paul Weller al een dozijn keren en kreeg minstens vier verschillende versies voor me. De biografie die zijn vriend Paolo Hewitt over hem schreef, heet niet voor niets 'The Changing Man'. Zelf schreef Weller ten tijde van The Style Council het veelzeggende 'My Ever Changing Moods', en Noel Gallagher, ook een vriend, noemde hem liefdevol 'a miserable bastard'. Ik heb nooit iemand ontmoet die sneller verveeld is dan Paul Weller.

HUMO Als de coronaquarantaine één effect op mij heeft gehad, dan wel dat ik meer dan ooit besef hoe belangrijk cultuur is, in het bijzonder theater en concerten: de frisson van muzikanten van vlees en bloed die zich uitsloven om muziek te maken die je begeestert.

WELLER «Natuurlijk. Hoe denk je dat ik me nu voel? Ik heb een nieuwe plaat en ik mag ze niet eens live spelen! Sinds ik een tros kinderen heb (acht stuks, red.), keek ik altijd zo uit naar die twee uur rust op het podium (grinnikt).»

HUMO Ik heb de voorbije maanden vaak nostalgisch teruggedacht aan fenomenale concerten die ik ooit zag. Jij?

WELLER «Nee, ik ben niet zo'n terugkijker, dat zit niet in mijn natuur en ik word er niet blij van. Als ik terugdenk aan de mythische optredens die ik ooit zag, maakt het besef dat dat nooit meer terugkomt me somber. Ik zag David Bowie in zijn Ziggy Stardust-fase. Ik zag de Sex Pistols in 1976 in The Lyceum - daar was ik als pubertje helemaal vanuit Woking naartoe gereisd - en een week later heb ik The Jam opgericht. Woking ligt op amper een uurtje treinen van Londen, maar toen leek het een wereldreis. Ik zag Paul McCartney & Wings in 1973 in een kleine zaal, vlak voor 'Band on the Run' uitkwam... Mind blowing! En ik zag The Zombies: nu totaal vergeten, maar wat een heerlijke liveband, en zo aanstekelijk optimistisch! Jonge mensen, beluister 'Time of the Season' eens, dan heb je een idee. Allemaal uniek, allemaal voorbij. Kijk, we zijn een minuut bezig en ik ben al depressief (lacht).»

HUMO Je song 'Village' gaat over een man die zegt: ik hoef de Mount Everest niet te beklimmen, noch de Amazone af te varen, mijn dorp volstaat. De laatste tijd moeten we vooral dicht bij huis blijven. Hoe heeft reizen jouw platen beïnvloed?

WELLER «Ik voel ook wat de verteller in 'Village' voelt: soms volstaat een idyllisch dorp, een vertrouwd nest, de hemel voor je deur. Maar reizen was heel nuttig voor mij, omdat ik ontsproten ben aan een arbeidersgezin uit een arbeiderswijk in een banale provinciestad. Daar is niks mis mee, maar als je niet oppast, groei je op met oogkleppen, en denk je dat jouw manier van leven de enige juiste en - veel gevaarlijker - de enig mogelijke is. Hoeveel gewone mensen van mijn generatie heb ik sindsdien horen zeggen: 'Ik dacht dat de wereld eindigde aan de grens van ons dorp'? Heel wat racisme is terug te brengen tot het simpele feit dat veel mensen de plotse blootstelling aan andere culturen als een te abrupte en te grote schok ervaren.

»Voor mij was reizen een openbaring, ook al omdat ik het op tournee kon doen op mijn voorwaarden. The Jam was heel Engels en ik schreef enkel over Engeland: over de klassenstrijd, de generatiekloof, lokaal onrecht... The Style Council was al kosmopolitischer en minder, euh... wit, aangezien we soul, gospel, disco én funk in onze muziek verwerkten en Dee (zangeres Dee C. Lee, ook zijn toenmalige vrouw, red.) gekleurd was. Minder provinciaal ook. Nog later heb ik altijd geprobeerd om overal waar ik kwam een graantje van de lokale cultuur mee te pikken. Dat is niet altijd makkelijk, want op tournee geldt een strikt schema, je wordt geleefd. (Droog) Ik ga dus niet beweren dat ik ooit een fuckin' jungle of een tot dan toe onbekende indianenstam heb ontdekt, maar reizen heeft er zeker toe bijgedragen dat ik gaandeweg minder enggeestig en bekrompen werd.»

HUMO Voor het nummer 'On Sunset' heb je duidelijk gereisd, want die songtekst gaat over Los Angeles. Maar niet het Los Angeles van nu, heb ik de indruk...

WELLER «Ik ben de voorbije jaren een aantal keer in Los Angeles geweest omdat mijn oudste zoon daar nu woont. Al cruisend reed ik langs allerlei plekken waar ik in mijn jonge jaren de boel op stelten zette: de Whisky a Go Go, de Rainbow Bar & Grill, de Sunset Strip... Maar vrijwel geen van die plekken bleek nog te bestaan in de vorm die ik mij herinnerde: alles was failliet, opgedoekt, afgebroken of dermate gerenoveerd dat de huidige incarnatie nog slechts een zielloos omhulsel was van de glorie van weleer.

»Ik kan niet goed tegen verandering, zeker niet als die inhoudt dat wat eens een ziel had wordt kapotgerenoveerd. Mijn geboortestadje Woking is sinds mijn jeugd onherkenbaar veranderd. Mensen wijten dat vaak aan immigratie, maar naar mijn gevoel zijn het de stadsplanners die onze leefomgeving verpesten: opportunistische politici zonder historisch besef hebben veel te lang toegelaten dat mooie oude gebouwen worden platgegooid omdat één van hun vriendjes poen kan verdienen met zielloze nieuwbouw. Meer beton, dat was te lang de leuze. Al die karaktervolle victoriaanse en edwardiaanse dorpjes uit mijn jeugd werden stuk voor stuk verkracht of opgeslokt door de oprukkende stadsgrens.»

BINGOVLEUGELS

HUMO Dit is ons tiende gesprek, maar onze eerste phoner. Dat biedt het voordeel dat je me niet in m'n gezicht kunt slaan als ik je beschuldig: de eerste akkoorden van 'On Sunset' lijken erg op die van 'My Sweet Lord'. Ik dacht: vermits George Harrison daarvoor destijds van plagiaat werd beschuldigd, zou het grappig zijn als nu zijn erven een proces tegen jou aanspannen.

WELLER «Há! Wacht... (Neuriet het nummer) Je zou verdomme gelijk kunnen hebben. Maar wel enkel die akkoorden, G mineur en C als ik me goed herinner? What can I say, man, het aantal akkoorden en de mogelijke variaties zijn beperkt, en hoezeer ik George Harrison ook verafgood, ik heb geen seconde aan 'My Sweet Lord' gedacht.»

HUMO Ik herinner me minstens drie tournees van jou waarbij je 'Tomorrow Never Knows' van The Beatles gebruikte als het nummer dat speelt wanneer de lichten in de zaal doven en jullie het podium opstappen. Als het voorspel van de seks die komen gaat.

WELLER «Yeah, for real, man. Niemand vraagt daar ooit naar, maar walk-on-muziek is cruciaal: ze zet de toon, schept de juiste sfeer, legt de lat hoog, conditioneert het publiek... En ik heb altijd gevonden dat het zoveel zegt over de artiest in kwestie. Ik noem geen namen, maar ik heb artiesten al walk-on-muziek weten kiezen die totaal misplaatst of zelfs ridicuul was, alsof ze hun eigen concert niet ernstig namen!»

HUMO De productie van 'Tomorrow Never Knows' mag dan wat verouderd klinken, de...

WELLER «No, man, ik ben het oneens: heel dat ding is een halve eeuw oud, maar het klinkt nog steeds als de toekomst, ook de productie! Een unieke basriff, een uniek drumpatroon, wat electronica, een loop... Het is ultramodern! Ik heb het duizend keer gehoord, maar ik raak het nooit beu, it's fuckin' mind-boggling

HUMO Elvis Presley gebruikte in zijn vette jaren het pompeuze 'Also sprach Zarathustra', dat dan overvloeide in 'CC Rider'...

WELLER «Er zijn veel manieren om te zeggen 'I'm the king!', en dat is er één van (lacht).»

HUMO Van je moeder heb je haar jukebox uit 1957 geërfd. Welke singles zou ik zoal kunnen drukken? Wat is A7?

WELLER «Euh... 'Bama Lama Bama Loo' van Little Richard, geloof ik. (Zucht) Ook al dood. Je kunt ook gaan voor C12: 'In My Chair' van Status Quo, een groep waar sommige mensen op neerkijken, maar ik niet! Zij waren heel genereus toen ik in het begin straatarm en onbekend was - ik heb ooit een versterker van Rick Parfitt geleend die ik ben 'vergeten' terug te geven (grinnikt). Ook 'Soul Shake' van Peggy Scott & Jo Jo Benson staat op die jukebox. En 'Travellin' Band' van CCR, en 'Hit the Road Jack', de versie van Big Youth! Basic stuff, oersimpele, vreugdevolle, moedwillig ouderwetse muziek die mij op gang brengt als ik weer eens moe, tobbend of slechtgeluimd in de studio arriveer.»

Ik probeer mijn sombere, morbide stemmingen altijd te mijden in mijn songs, al was het maar om niet te zagen en niemands ontbijt te verpesten.

HUMO Ook in 'Old Father Tyme' lijkt reizen een factor: 'Sitting in the sun writing these songs to the ocean...' Ook Californië?

WELLER «Nee: de hemel (lacht). Ik geloof niet in een leven na de dood, maar als er toch een hemel is, dan hoop ik dat het de plek is die ik beschrijf. 'Old Father Tyme' is een bespiegeling over vergankelijkheid, ouder worden, mensen die wegvallen... Ik probeer mijn sombere, morbide stemmingen altijd te mijden in mijn songs, al was het maar om niet te zagen en niemands ontbijt te verpesten (lacht). Maar doodgaan is, als ik om me heen kijk, onontkoombaar. En mijn klok tikt de laatste tijd iets harder dan voorheen. De laatste woorden die ik zing zijn 'I'm ready, rider'. Da's een verwijzing naar de midnight rider die vaak opduikt in gospel - een metafoor voor de dood, neem ik aan. Nu, ik ben hier nog niet klaar. Ik voel me niet oud. Zolang mijn kinderen mij aanmanen om mijn muziek stiller te zetten, ben ik niet oud.»

HUMO Viert 'Baptiste' gospel, of spiritualiteit in ruimer verband?

WELLER «Ik ben niet gelovig, full stop, maar de erediensten in Amerikaanse kerken waar gospel en soul nog koning zijn, hebben me altijd gefascineerd. Als ik dat hoor, geloof ik álles... tot de muziek stopt (lacht). Die sfeer wekt iets in me op dat primitief oeroud lijkt, maar dat wordt ondergesneeuwd door onze westerse beschaving met al z'n regeltjes en z'n doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeghouding. Ik heb het altijd wonderlijk gevonden dat jij en ik, blanke jongens uit Europa, daar zo ontvankelijk voor zijn. Ik wil geen antrol... antropli... fuck, antropologische lezing afdreunen...»

HUMO 28 Scrabble-punten! Je verbetert je record uit ons vorige interview...

WELLER «Ha, another big word! Serieus: alles is terug te voeren tot Afrika, man. Ik had deze keer bij heel wat songs soul- en gospelzangers in m'n hoofd. Ik beeldde me in hoe Bobby Womack 'More' zou zingen en Bobby Bland 'Baptiste'. En voor 'Earth Beat' dacht ik aan Pharrell Williams

HUMO Op je plaat 'Wake Up the Nation' uit 2010 stond een song, 'Trees', waarin je voor één keer in de derde persoon zingt en vanuit het standpunt van een vrouw. Een stokoude vrouw, als ik het goed heb begrepen. Waarom? Bij oude Engelse vrouwen moet ik altijd denken aan wat ze omroepen bij bingo: '88... Two fat ladies...'

WELLER «Weet je wat bingo wings zijn? Als die oude vrouwen wildenthousiast hun blote arm omhoog steken als hun nummer uitkomt, flappert hun overtollige huid onderaan hun arm als de keel van een kalkoen (lacht).

»Mijn vader was aan het dementeren in de periode dat ik dat nummer schreef. Toen hij niet meer in staat was om autonoom te wonen en ik op tournee moest, zochten we een goed rusthuis. Geen sinecure, want veel rusthuizen zijn voorportalen van de hel, zeker hier in Engeland, waar die hele sector gecommercialiseerd is. Ik heb dus al kunnen observeren wat me te wachten staat, en wat me vooral trof, was het besef dat al die oude besjes die daar nu moeizaam van hun zetel naar het toilet schuifelen ooit jong en sexy waren. Zeldzaam zijn de oude vrouwen waarin je nog een glimp van de verleidelijke sirene van zeventig jaar geleden bespeurt. Sommigen hadden foto's van toen ze jong waren op hun dressoir staan, en ik kon nooit geloven dat het dezelfde persoon was. Eén vrouw kon ik maar niet uit m'n hoofd schudden. Ze was 97, haar huid was donkergeel en ze zat in haar comfy chair als een blok hout dat niet was afgewerkt omdat de beeldhouwer onverwachts was weggeroepen, vandaar trees. Ik probeerde me in te beelden hoe zij vroeger was.»

RITUELE VERBRANDING

HUMO 'Mirrorball' lijkt vier songs in één te zijn, een feestnummer met de filosofische analyse van wat een feest hoort te zijn eraan geplakt.

WELLER «De spiegelbal symboliseert de dansvloer, en de dansvloer is sinds een halve eeuw de plek waar iedereen zich éven een ster kan wanen, en waar heel wat mensen loskomen, zichzelf vinden, openbloeien. Er hing er al één in de dance halls van de jaren 50, toen mijn ouders deelnamen aan danswedstrijden. Mijn discotheektijd ligt lang achter me, en dansen was nooit mijn forte, maar de gemeenschappelijke euforie van allemaal samen uit de bol gaan, herinner ik me als gisteren. En er is een cruciaal verschil tussen uitgaan en naar een concert gaan: op de dansvloer kijk je niet naar het podium, je kijkt elkaar in de ogen. En het draait niet om de ster op het podium, iederéén is potentieel een ster. Zo'n spiegelbal is een cliché, maar ik heb het altijd prachtig gevonden, die duizend flikkerende lichtjes die traag over je heen strijken als een vuurwerk in slow motion. Ik wilde ook euforie, ik had een grote behoefte aan euforie.»

HUMO Je hebt samengewerkt met een dozijn legendes, onder wie Paul McCartney. Wat verraste je aan zijn werkmethode in de studio?

WELLER «Ik had niet verwacht dat Paul zo open zou zijn, noch dat hij zoveel plezier zou putten uit jammen met ons interimgroepje. De rocker in hem bleek ook nog zeer speels en vitaal. Maar ik heb de mooiste herinneringen aan mijn samenwerking met Robert Wyatt. Dat was zo puur, zo emotioneel. Hij stond open voor experimentjes, en ook als er iets misliep, ging hij altijd rustig na of die fout misschien een vleugje magie bevatte. Lieve man ook.»

HUMO Er zijn twee soorten muzikanten: zij die 'Metal Machine Music' van Lou Reed helemaal hebben beluisterd, en zij die die plaat niet kennen of het al na een minuut opgaven.

WELLER «Ik behoor tot de eerste soort. En niet alleen heb ik die plaat - twee keer! - helemaal beluisterd, in tegenstelling tot zowat iedereen die ik ken, vond ik ze nog goed ook. Ik vond het boeiende fuckin' space age classical music. (Droog) Het is weliswaar niet onmogelijk dat ik toen stoned of dronken was. Of allebei.»

HUMO Ik heb me laten vertellen dat jij elke keer na de opnamen van een nieuwe plaat de notaboekjes met songteksten ritueel verbrandt. Ik gok dat je de enige artiest op de planeet bent die dat doet.

WELLER «Dan is er nu geen enkele meer die het doet, want ik ben ermee gestopt. Het leek me lang een mooie symbolische manier om te zeggen: 'Dit is af, tijd voor het volgende idee.' Maar mijn muzikanten en iedereen die ik er ooit over sprak zeiden, samengevat: 'You're mad, mate! Stop daarmee!' En toen mijn vrouw zei dat ik zo ook mijn kinderen de kans ontnam om later uit te vlooien wat er zoal door papa's hoofd spookte, dacht ik: oké, misschien hou ik ze beter bij.»

HUMO Dus van The Jam, The Style Council en je eerste tien soloplaten heb je niets bijgehouden?

WELLER «Weinig, heel weinig. Zal écht iemand die oude zooi ooit nog bekijken? (Zucht) In mijn huis ligt al rommel genoeg. Misschien verbrand ik die stapel papier alsnog, als mijn vrouw even de andere kant op kijkt.»

HUMO Wat was vroeger, toen je nog te veel dronk en te lang bleef plakken in pubs, de muziek die de barman moest opzetten om jou éíndelijk de deur uit te krijgen?

WELLER (lacht) «Dat scenario had gekund, maar het klopt niet, integendeel! Wij werden gaandeweg zo dronken dat we koppig en veeleisend werden en tunnelvisie kregen. Negen keer op tien eindigde de avond - of ochtend - ermee dat ik een nummer hoorde dat ik wél geweldig vond. Dan wilde ik dat ettelijke keren horen; acht, negen keer na elkaar. Tot de uitbater van de pub het echt niet meer kon harden. Ze waren altijd véél te lief voor ons, deels omdat ik, euh, ben wie ik ben, en deels, hoop ik, omdat ze wisten dat ik oké ben en geen kwade dronk heb. Ze hadden geduld met mij... tot op zekere hoogte. Ik geloof dat sinds ik ben gestopt met drinken heel wat pubs in Woking en Londen failliet zijn gegaan.»

HUMO Tot slot: de zomer is begonnen. Wat is de beste soundtrack bij zon en zee?

WELLER «Ken je Jon Lucien? 'Rashida'? 'In Search of the Inner Self'? Heel gezellige, warme, psychedelische soul. Alsof je je plots op een eiland in de Caraïben bevindt anno 1973. Beautiful, man.»

HUMO Weer iets bijgeleerd. Blijf gezond.

WELLER «And you. Ik zie de Belgen graag volgend jaar, want zo lang moet ik verdomme wachten tot ik weer mag optreden.»

'On Sunset' is nu uit bij Polydor. Paul Weller speelt op 19 april 2021 in de Ancienne Belgique (info & tickets: abconcerts.be) en op 20 april in De Roma.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234