‘Op school droomde ik van mijn eigen onderneming. Maar toen ik dat zei tegen een lerares, antwoordde die: ‘Uw eigen nachtwinkel zeker?’’

Jonge leeuwenIKRAAAN

‘Toen ik tegen een lerares zei dat ik van een eigen onderneming droomde, antwoordde die: ‘Uw eigen nachtwinkel zeker?’’

‘Op school droomde ik van mijn eigen onderneming. Maar toen ik dat zei tegen een lerares, antwoordde die: ‘Uw eigen nachtwinkel zeker?’’Beeld Koen Bauters

Minstens even spraakmakend als ‘FC United’, de Canvas-docureeks over racisme in het Belgisch voetbal, is het jonge talent dat met haar protestsong ‘Vandaag’ het themalied leverde voor die reeks. Ikraan Mohamed Haji, kortweg IKRAAAN, valt niet in één hokje onder te brengen. Een kind van Somalische ouders dat zich graag in theatrale podiumoutfits drapeert en bezwerende Nederlandstalige popmuziek maakt over psychisch leed én hoe het te verzachten: een Jonge Leeuwin naar ons hart!

Brussel, die zondag in mei dat de terrassen pas weer open waren. Nooit eerder deed de binnentuin van hotel The Dominican zo denken aan Parijs, met z’n sokkels vol planten, lunchende zakenlui en zacht getinkel van bestek. Het is maar dat ze in dit hotel veel passerende popsterren gewend zijn, of IKRAAAN was aardig uit de toon gevallen in dit sjieke decor: zwart bomberjack, even euforisch als moe nog van de avond voordien – ze gaf een openluchtconcertje voor 50 man in Brussel, haar eerste in tijden – en drie vers gezette, nog wat pijnlijke armtatoeages die ze even vanonder haar mouw laat zien.

IKRAAAN «Ze hebben niet echt een betekenis, ik moet ze vooral nog mooi vinden als ik oud ben.»

HUMO Het laatste muziekinterview dat ik deed in de vorige tijdrekening, begin maart 2020, was er één met Justine Bourgeus aka Tsar B. ‘Ik zit nu veel in de studio met IKRAAAN,’ zei ze. Even later ging alles op slot, maar jullie zijn blijven werken aan muziek: je single ‘Vandaag’ maakten jullie samen.

IKRAAAN (knikt) «Ik werk ook volop aan mijn eerste plaat. Ik heb het afgelopen jaar een nieuw geluid aangeboord. Een meer volwassen sound, met meer electronica – helemaal geen hiphop, een etiket dat veel te snel op me wordt gekleefd, maar eerder ‘alternatieve pop’.

»Dat nieuwe geluid is begonnen met ‘Waarom’, de single die ik vorig jaar uitbracht, met Jef Neve op piano. Vroeger zocht ik beats op het internet om op te zingen. ‘Reflecties’, ‘Bloemen en bijen’: al die oude nummers zijn zo gemaakt. Maar ik raakte dat keurslijf beu. ‘Waarom’ is het eerste nummer dat ik heb geschreven zonder zo’n beat. Door die nieuwe vrijheid ging ik andere teksten maken, oudere teksten.»

HUMO Tsar B, maar ook Blu Samu en Brihang vonden allemaal een creatieve vrijhaven in Brussel, een plek waar ze konden ademen. Geldt dat ook voor jou? Jij groeide op in Mechelen, maar kwam sociaal werk studeren in Brussel.

IKRAAAN «Zeker! In Brussel is er constant van alles gaande, niemand zal me hier aanstaren om hoe ik me kleed. Ik ben wel gestopt met mijn studie, de muziek gaat voor. In Mechelen en Antwerpen heerst een andere mentaliteit, wat boertig en ouderwets. En in Mechelen is er geen cultuurleven zoals in Brussel.»

‘Lange tijd was ik vervuld van zelfhaat. Nu pas leer ik wat liefde is’
 Beeld Koen Bauters
‘Lange tijd was ik vervuld van zelfhaat. Nu pas leer ik wat liefde is’Beeld Koen Bauters

HUMO De artistieke werkplek H30 in Mechelen heeft wel veel voor je betekend.

IKRAAAN «In 2016, toen ik 17, 18 jaar was, heb ik daar mijn eerste nummer opgenomen. Ik rapte toen nog, in het Engels bovendien – mijn grote voorbeeld was Tupac. Ik heb op behoorlijk wat deuren moeten kloppen om die opname te kunnen maken, de dingen gingen niet vanzelf. Als meisje probeerden ze me in het begin ook wat te fixen, te versieren. Maar ik ben nogal bazig en zei dan: ‘Bro, ik ben hier om muziek te maken.’ Of er kwam iemand de studio binnen die iedereen groette behalve mij, omdat hij dacht dat ik iemands vriendin was. Ik reageerde dan vooral niet. In het begin heb ik veel gezwegen, op mijn tanden gebeten. Ik liet niet over me heen lopen, maar redeneerde: praten doe ik later wel. Wie zich in het begin als een diva gedraagt, komt nergens.»

HUMO Wanneer voelde je voor het eerst die muzikale vonk, waardoor je wist: ik wil ook muziek maken?

IKRAAAN «Toen ik Destiny’s Child voor de spiegel stond te imiteren met mijn zussen. Ik heb twee zussen, dus dat kwam goed uit (lacht). Mijn jongste zusje maakt nu ook muziek, ze rapt, jullie zullen nog van haar horen. Destijds wilde ik vooral beroemd worden.»

HUMO Je groeide op in een gezin waarin je alleenstaande moeder voor zes kinderen zorgde. Stimuleerde ze jouw creativiteit?

IKRAAAN «Het was eerder: ‘Ikraan, stop met lawaai maken of de buren worden wakker.’ (lacht) Ook op school kreeg ik zelden of nooit te horen dat ik iets zou bereiken. Als je ouders hebt met een migratieachtergrond, begin je sowieso met een achterstand. In het tweede middelbaar belandde ik in de richting handel en werd ik ‘afgeschreven’. Eigenlijk was ik superblij om handel te volgen, ik droomde van mijn eigen onderneming. Maar toen ik dat eens zei tegen een lerares Frans, antwoordde die: ‘Uw eigen nachtwinkel zeker?’ Ik had ook goeie leerkrachten hoor, die in me geloofden. Die vergeet ik niet. Maar de slechte ook niet.

»Ik heb mezelf altijd willen bewijzen: ‘Je denkt dat ik het niet kan? Wacht, ik zal tonen van wel.’ Maar muziek zit ook in mijn genen: mijn mama kan prachtig zingen. Ze zong thuis Somalische liedjes uit de jaren 80. En mijn vader speelt gitaar. Maar ik ben dus zonder vader opgegroeid. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik heel klein was, en mijn vader was daarna totaal niet meer aanwezig. Ik wil hem niet te veel kwalijk nemen, niet in iedereen zit een ouder.

»Hoewel mijn moeder heel mooi kan zingen, zit er volgens haar geen toekomst in muziek. Ze is heel intelligent, heel doelgericht, maar ze heeft niet veel kunnen doen met die kwaliteiten: ze had die zes kinderen op te voeden – vier van haarzelf, haar eigen jongste broer én die van mijn vader.»

HUMO Weet je waar je vader tegenwoordig is? Of wat hij van je muziek vindt?

IKRAAAN «Hij woont nog altijd in België. Hij zoekt nu ook contact, maar ik hou de boot af. Ik ben daar nog niet klaar voor. Hij vindt mijn muziek wel dope. Mijn moeder heeft er meer problemen mee. Of juister: ze accepteerde mijn muziek niet, tot ik in de kranten stond. Eerst was het: ‘Van muziek kun je niet leven.’ En nu: ‘Kijk, dat is mijn dochter.’ Maar ze blijft het er moeilijk mee hebben.»

HUMO Om religieuze redenen?

IKRAAAN «Ik ben islamitisch opgevoed, maar niet streng. Toch vindt mijn moeder dat muziek niet mag. Maar ouders zijn natuurlijk hypocriet: toen zij jong waren, in de jaren 80 en 90, liepen ze in Somalië rond met afro’s en in coole oldskool kleding. En als ze dan ouder worden, doen ze alsof ze zelf nooit zo waren. Maar de islam is sinds kort ook heel strikt geworden, ook bij jonge mensen. Dat zie ik bij Somalische familieden in Somalië en in het Verenigd Koninkrijk: de jongeren leven er strenger dan mijn ouders vroeger. Ikzelf geloof in God, maar verder ben ik niet zo met religie bezig.»

HUMO Je draagt latex en korsetten op het podium, je look is nogal punk. Wat vindt je Somalische familie daarvan?

IKRAAAN «Ik krijg daar wel kritiek op, ja. Dat dat niet mag van onze religie, dat ze niet per se trots op me zijn. Ik trek me dat niet aan, maar ik vind het moeilijk voor mijn moeder. Omdat mijn zus zich ook eigenzinnig kleedt, krijgt ze dubbele commentaar. Maar ik sta op een belangrijk kruispunt: ga ik mezelf afremmen, terwijl ik net van alles aan het ontdekken ben? Ga ik alles stopzetten omdat ik mijn mama niet wil teleurstellen? Op mijn leeftijd vind ik het juist nodig om mijn moeder teleur te stellen. Zij kan daar ook uit leren: dat het oké is dat ik er anders uitzie en dingen doe die ze niet droomde voor mij, dat ik daar best gelukkig en zelfs succesvol kan door worden.»

‘Van mijn Somalische familie krijg ik wel kritiek op mijn looks: dat dat niet mag van onze religie, dat ze niet per se trots op me zijn. Ik trek me dat niet aan, maar ik vind het moeilijk voor mijn moeder.’ Beeld Koen Bauters
‘Van mijn Somalische familie krijg ik wel kritiek op mijn looks: dat dat niet mag van onze religie, dat ze niet per se trots op me zijn. Ik trek me dat niet aan, maar ik vind het moeilijk voor mijn moeder.’Beeld Koen Bauters

MOREEL KOMPAS

HUMO Hiphop was lang ofwel protestmuziek, ofwel feestmuziek. Rappers als The Weeknd en de zogenaamde ‘SoundCloud-rappers’ brachten donkerte en tristesse in het genre. Ook jij maakt donkere muziek waarin je de introspectie niet schuwt. Had je een voorbeeld?

IKRAAAN «Nee, het was puur mijn 19-jarige zelf die een crisis beleefde – ik werd maar niet beroemd (lacht). Ik had wat dingen gedropt op YouTube, geïnspireerd door het bubblegumpopgeluid van het Nederlandse label Top Notch, maar dat bracht niks op. Ik probeerde iets te zijn wat ik niet was. Toen maakte ik ‘Reflectie’, wél een eerlijk nummer over mijn depressieve gevoelens, en dat heeft mijn leven veranderd. Fake Records contacteerde me, Zwangere Guy en Brihang lieten weten dat ze me goed vonden. Ik wist eerlijk gezegd niet eens wie die mensen waren. Van Studio Brussel wist ik niet eens dat het bestond voor ik zélf muziek maakte. Het was mijn label dat me inschreef voor De Nieuwe Lichting.»

HUMO Tot je zelf muziek maakte, had je ook amper optredens of festivals bezocht.

IKRAAAN «Ik ben één keer naar Woo Hah! geweest, omdat mijn zusje erheen wilde gaan, en omdat het gratis was. Vorige zomer had mijn eerste festivalseizoen moeten worden waarin ik zelf zou spelen, maar corona verhinderde dat. Ik zou graag eens naar Dour of Pukkelpop gaan.

»Mijn jongere zusje is trouwens opgegroeid met die SoundCloud-rappers: Lil Peep (getroebleerde rapper die in 2017 op 21-jarige leeftijd stierf aan een overdosis, red.) was haar idool toen ze nog heel jong was. Tegen zijn muziek kon ik nog, maar tegen zijn boodschap niet. Hij deelde zijn hele leven in zijn muziek – zijn pijn en zijn druggebruik – maar had het nooit over oplossingen. Daar let ik nu erg voor op: mijn plaat wordt zwaar, maar ik heb het ook over oplossingen.»

HUMO Toen Werner Dewachter van het boekingskantoor Busker je tekende, was het eerste wat je zei: ‘Sorry, maar ik durf niet op te treden.’ Hoe reageerde hij daarop?

IKRAAAN «Gelukkig had hij veel geduld met me. De Ertebrekers of zoiets – sorry, ik kende al die groepen écht niet – wilden dat ik hun voorprogramma speelde, maar ik was daar totaal niet klaar voor. Ik durfde de mensen niet eens aan te kijken.»

HUMO Om toch te kunnen optreden, creëerde je het stage persona ‘The Clown’, een geschminkte, extravagante verschijning. Dat personage gaf je kracht én zelfs plezier in optreden. Bestaat The Clown nog?

IKRAAAN «Ja. Als kind al bood mijn fantasie altijd de uitweg en nu is ze ook de oplossing gebleken voor mijn podiumangst. Op dat vlak is de Amerikaanse zangeres Melanie Martinez wel een voorbeeld geweest. (Ontbloot haar arm) Eigenlijk heeft deze nieuwe tatoeage – ‘Cry Baby’ – wél een betekenis: het is de titel van haar eerste plaat. Haar hele imago en artwork draaiden rond extreme schattigheid, maar op een coole manier. Door haar ben ik rond mijn 19de beginnen te experimenteren met mijn uiterlijk: iedereen in Mechelen zag er super basic uit, maar ik ging platformschoenen bestellen op het internet en kleedde me soms heel girly, soms heel donker. The Clown is daar een uitvergroting van. Al denk ik weer na over nieuwe podiumkostuums: het is moeilijk bewegen in die korsetten (lacht).»

HUMO Je bracht tijdens deze pandemie meerdere singles uit, waaronder ‘Alleen’, een song in samenwerking met Tele-Onthaal. Heb je daar veel reacties op gekregen van jongeren?

IKRAAAN «Ja, maar op ‘Reflectie’ destijds ook al. Die reacties maakten dat ik me lange tijd heel verantwoordelijk voelde voor mijn luisteraars: ik móést de mensen helpen die me lieten weten dat mijn muziek hun leven had gered. Als een gek begon ik al mijn gevoelens te delen op Instagram, maar ik werd er doodmoe van. Ik wilde voor iederéén goed doen, het zoog me leeg. Gelukkig zag mijn management dat in: ze raadden me aan om een tijd offline te gaan. Dat heeft geholpen. Ik ga ook wekelijks naar het CGG in Brussel, het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. Ik heb er een keigoeie psycholoog met wie ik nu alles deel. Ik weet nu: ik hóéf niet alles te delen met iedereen, mijn muziek is er al voor iedereen.»

HUMO Je recentste single ‘Vandaag’ maakte je voor de docureeks ‘FC United’, over racisme in het voetbal. Je postte vorig jaar ook foto’s van je deelname aan de Black Lives Matter-demonstratie in Brussel. Heb je bijna een jaar later het gevoel dat die marsen iets hebben veranderd?

IKRAAAN «Toch wel. Recent was er een vrouw – één of andere BV – bezig over wokeys of zo? (JOE-presentator Anke Buckinx schreef een column waarin ze woke mensen met zeurpieten gelijkstelde, red.) Hoeveel tegengas zij kreeg, op sociale media, in mijn omgeving: ik was trots op al die mensen. Ik heb gedurende mijn hele jeugd gedacht dat niemand verandering wilde, maar ik zie nu dat de jeugd het niet meer pikt. Dat is leuk aan mijn generatie: het maakt niet uit wat je seksuele voorkeur of kledingstijl is, we vinden elkaar via een gelijk afgesteld moreel kompas.»

HUMO Ben je zelf een wokey? En wat betekent dat woord voor jou?

IKRAAAN «Ik kende het woord ‘woke’ dus niet. Ik wil me ook niet bezighouden met modewoorden. Ik noem mezelf empathisch. Ik geloof in empathie, in common sense en de strijd tegen ongelijkheid. Misschien denken sommigen dat mensen als ik het fijn vinden om over ongelijkheid te praten. Nee, dat is helemaal niet fijn. Maar de realiteit vraagt er nu eenmaal om dat ik mijn mond opendoe.»

SCHREEUW OM HULP

HUMO Heb je al ooit een songtekst van jezelf na lange tijd herlezen en pas dan beseft waarover hij écht ging?

IKRAAAN «Constant. Als persoon ben ik niet erg in touch met mijn emoties, als songschrijver wel. Ik vind het niet makkelijk om over mijn gevoelens te praten en ik huil niet snel, maar in mijn muziek ben ik overemotioneel.

»Tijdens de eerste lockdown is het misgelopen in mijn relatie. Het was een heel ongezonde relatie, maar door die break-up voelde ik me heel slecht. Uitzonderlijk luisterde ik toen naar mijn oude ep ‘Happy Pill’: ik schrok me rot. Ik schreef tóén al over die relatie, over hoe destructief ze was en hoe ongelukkig ik was, zonder dat ik toen wist hoe slecht mijn situatie was. Die nummers waren een schreeuw om hulp die ik zelf niet hoorde. Justine vroeg me die avond: ‘Kom, we gaan gezellig samen naar een vampierenfilm kijken.’ Maar ik wilde niet, ik ben naar huis gegaan, heb de hele nacht geweend en ’s ochtends kwam ‘Waarom’ er echt uitgerold.»

HUMO In ‘Waarom’ zing je: ‘Waarom was ik niet goed voor jou?’ En ook in oudere nummers als ‘Happy Pill’ en ‘Ontspoord’ zit die schuldinductie: ‘Ik ben niet goed genoeg voor jou,’ zing je in die laatste song.

IKRAAAN «Er zat veel zelfhaat in me. (Denkt na) Ik heb niet zoveel liefde gekend in mijn leven, ben het altijd gewend geweest om mezelf weg te cijferen. Het is belangrijk dat je als kind wordt ‘opgebouwd’, dat je wordt geleerd wat liefde is. Ik ben dat nu pas aan het leren.

»Mijn zus wilde niet dat ik ‘Waarom’ uitbracht. Ik kom er te zielig uit. Maar het is mijn waarheid, ik móést het uitbrengen. Die release heeft me geholpen om die toxische relatie te verwerken. Ik was mezelf bijna kwijt. Nee, ik wás mezelf kwijt.»

HUMO Die relatie heeft zo’n drie jaar geduurd, precies de periode waarin je naar buiten kwam met je muziek. Waar haalde je de kracht vandaan om als artiest naar voren te treden?

IKRAAAN «Ik dissocieer me van mezelf als artiest. In mijn songs kan ik alles zeggen. Dat is ook het personage van The Clown: een pure dissociatie. (Stroopt haar mouw weer op) Eigenlijk is ook deze tattoo zeer persoonlijk: een clowngezicht dat voor de helft lacht en voor de helft triest is.»

HUMO Hoe voel je je nu?

IKRAAAN «Keigoed. De keuze om uit die relatie te stappen en voor mezelf te kiezen, heeft me veel zelfliefde gegeven. Het was een kwestie van leven en dood. Ik hou van mezelf en zal nooit genoegen nemen met minder.

»Ik vond het gisteren ook moeilijk om die oude nummers te zingen. Ik zei het nadien ook tegen de organisatrice: ‘Ik voel me totaal niet meer zo.’ Haar antwoord: ‘Sommige mensen horen die songs voor het eerst, voelen zich nu wél zo en hebben iets aan die nummers.’ Ik bekijk het nu zo: ik heb die nummers losgelaten, ze behoren toe aan de oude IKRAAAN én ze zijn van de mensen.»

HUMO Tot slot: op Instagram postte je eens een uitdagende foto van jezelf met als locatiebeschrijving ‘Sexclub Heb Zo’n Zin In Broccoli’. Wat betekende dat in godsnaam?

IKRAAAN (lacht) «Niks! Ik ben echt de grootste flodder die je je kunt inbeelden, gewoon zot in mijn hoofd. Ik kan heel triest zijn, maar ik ben ook heel goofy. Mensen denken dat ik een diva ben, die de hele dag voor de spiegel make-up zit op te doen. Of heel rude is. De waarheid is dat ik me niet beter of slechter voel dan gelijk wie. Heel veel mensen zouden me niet eens cool vinden. Nee, ik bén gewoon niet cool (lacht).»

‘Original Music from FC United’ van IKRAAAN en Safari Barafian is uit bij PIAS.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234