Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, Humo Beeld Koen Keppens
Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, HumoBeeld Koen Keppens

concert★★★★★

Tool in het Sportpaleis: dansend op de rand van een vulkaan, knallend als het laatste oordeel

Het eerste Belgische optreden van Tool sinds de release van ‘Fear Inoculum’ in 2019, hun eerste zaalshow in ons land sinds 2006, was een precisieaanval op de zinnen. ‘Waar blijven jóúw zinnen eigenlijk?’ horen we de baas een korte nacht later al roepen. Maar waar te beginnen?

Davy Coolen

In het verleden, anders?

Het is 24 juni 2019. Over vier dagen speelt Tool op Rock Werchter. Op Twitter richt een Vlaamse fan, Kenneth heet hij, zich toeterend tot het kwartet uit LA: ‘In geen geval spendeer ik mijn geld aan dat yuppiefestival.’ Kunnen ze in 2020 niet gewoon naar Graspop Metal Meeting komen, alsjeblieft?

Ze doen het bijna nooit, maar dit keer reageert Tool: ‘Wij zijn allemaal ouder dan 45 (en de meesten van ons ouder dan 54) en komen zelden naar Europa. Misschien moet je de kans maar grijpen. We krijgen er niet veel. Het leven is vluchtig. Come see us LIVE. #cantseeusdead’.

Onverwachte, haast bondzondernaamiaanse woorden misschien, maar misschien ook weer niet. Misschien kunnen Maynard James Keenan (zang), Adam Jones (gitaar), Danny Carey (drums) en Justin Chancellor (bas) het gewoon weten. Waar zijn hun generatiegenoten? Cliff Burton: dood. Kurt Cobain: dood. Layne Staley: dood. Chris Cornell: dood. Mark Lanegan: dood. Taylor Hawkins: dood. Axl Rose: Axl Rose. Het leven is vluchtig.

Een stapje dichterbij, naar 30 augustus 2019. Tool brengt ‘Fear Inoculum’ uit, een plaat met een Engels synoniem voor ‘vaccin’ in de titel. ‘Een plaat waarop,’ zo lezen wij terug in ons notitieboekje, ‘wordt geworsteld met het menselijk tekort, gepleit voor verbinding en gereflecteerd over angst. En over ouder worden. Hoe dat je verzwakt, maar ook: hoe het je wapent tegen bullshit(ters).’

Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, Humo Beeld Koen Keppens
Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, HumoBeeld Koen Keppens

Toen kwam het jaar dat de wereld vuur vatte, het jaar van menselijk tekort, vaccin en angst, en leek die plaat wel een profetie.

Waarmee we – het is 13 mei 2022 – in het Sportpaleis aanbeland zijn, de Belgische halte op de eerste volwaardige tournee van Tool in vijftien jaar.

Waar we ook gingen in de Antwerpse concertzaal, overal werd ons geboden, op straffe van uitzetting: ‘Geen foto’s of video’s maken!’ Jones snapt het wel, hoor. ‘Als ik naar een concert ga en mijn bloed voel pompen,’ zei hij tegen het vakblad Metal Hammer, ‘wil ik dat moment ook weleens vastleggen. Maar ’t is niet alsof je zo’n clipje achteraf nog meer dan één keer bekijkt, hè. Ons is het hierom te doen: zodra jij jouw telefoon tevoorschijn haalt, ben je eigenlijk niet meer aanwezig. Dan verlaat je de trip waarop wij je willen meenemen, en waarvoor jij en wij veel geld hebben neergeteld.’ Het moet gezegd: wij hebben tussen 21 en 23.30 uur niet één flits waargenomen.

Party like it’s 1999, dus. Of 1979, want meer dan eens zou Tool doen denken aan Pink Floyd, nog zo’n progressief gezelschap dat wars van borstgeroffel was en pionierde met visueel spektakel dat de aandacht weg van zichzelf leidde – naar de kern van de zaak: waar de muziek klinkt, dáár brandt de lamp. ‘Wie focust op de verteller,’ zo drukte een pastor de jonge Keenan ooit op het hart, ‘mist het verhaal.’

Vandaar die honderden vierkante meters scherm, en het eerste halfuur ook een doorschijnend gordijn dat het podium omsloot: ze vormden een verbluffend canvas voor dito projecties van dito beeldend werk van Jones en kunstenaarsvrienden als Alex Grey en Dominic Hailstone. Vandaar de boven de groep zwevende zevenpuntige Tool-ster. Vandaar de op maat van een middelgrote luchthaven gemaakte lichtinstallatie – overal lasers, beste lezers, o-ver-al.

En vandaar dat geluid. Dat kristalheldere, allesdoordringende en -verzwelgende geluid, dat vanaf opener ‘Fear Inoculum’ (de song) twintigduizend toehoorders letterlijk deed trillen. Bij de buren van de Lotto Arena was Arsenal op bezoek: benieuwd of die arme bliksems zichzelf nog konden horen.

Volgende proeve van zorgvuldig gecontroleerde agressie: ‘Opiate’. De titeltrack van Tools dertig jaar oude debuut-ep werd in maart bedacht met een make-over op blu-ray, en het was die springlevende versie die wij te horen kregen. Wiens oog dan toch onverhoeds naar de muzikanten afdwaalde, kon het meteen zien: speelplezier! Tonnen speelplezier. Met op links Jones, onbewogen beweger. Op rechts Chancellor, bassend met lijf en leden. In het midden stormram Carey. En op platforms aan weerszijden van zijn gigantische kit: Keenan, net als op Werchter 2019 uitgedost als apocalyptische clown, rond en rond en rond draaiend in het duister. De frontman als schaduwman.

Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, Humo Beeld Koen Keppens
Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, HumoBeeld Koen Keppens

Na ‘The Pot’ (uit 2006) ging het via ‘Pushit’ (1996) majestueus naar ‘Pneuma’, de tweede vertegenwoordiger van ‘Fear Inoculum’, en alweer een opmerkelijke vaststelling: het nieuwe materiaal, dat de helft van de avond zou inpalmen, oogstte het meeste applaus. ‘Sober’, ‘Stinkfist’, ‘Forty Six & 2’, ‘Ænema’, ‘Schism’, ‘Vicarious’, ‘Jambi’ en andere steunberen van Tools vorige passages in ons land bleven links liggen – en niemand leek erom te malen.

‘The Grudge’ (2001) smeet ons in het donkere hart van de set: ‘Right in Two’ (2006, ‘Why did Father give these humans free will? / Now they’re all confused’) en ‘Descending’ (2019, ‘Come, our end, suddenly / All hail our lethargy’) weerkaatsten als waarschuwingsschoten door ’t paleis. Onthoud: we dansen op de rand van een vulkaan, jongens.

Eén ‘Hooker with a Penis’ (1996) later, knallend als het laatste oordeel, verscheen een aftelklok op de schermen die behulpzaam aangaf dat we, in afwachting van de bissen, nog 10 minuten hadden om te plassen en te pilsen. Waarna Carey iedereen weer bij de les haalde met het solomoment ‘Chocolate Chip Trip’ (2019). Voor het eerst en laatst werd daarbij, de regel bevestigend, een camera op een groepslid gericht. Of juister: op een bovenaards talent.

Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, Humo Beeld Koen Keppens
Tool, Sportpaleis Antwerpen, 13/05/2022, HumoBeeld Koen Keppens

Hebt u zich op YouTube weleens vergaapt aan de akoestische set die Led Zeppelin in ’75 in Earls Court bracht? Zo niet: zeker eens doen. Wij werden eraan herinnerd toen de heren van Tool in Antwerpen, net als Robert Plant en co. in Londen, op stoelen aan de rand van het podium postvatten voor een zinderend ‘Culling Voices’ (2019). Met Danny Carey, die blijkbaar álles kan, op gitaar: in zijn kolenschoppen leek het wel een ukelele, maar toch! Ondertussen veranderde neerdwarrelende confetti de zaal in een sneeuwbol.

Vlak voor de afsluiter kreeg het publiek alsnog permissie om die vervloekte smartphone tevoorschijn te halen. Keenan: ‘Maar: geen flits. Dat is vervelend. Kom op, laat je anders helpen door een 7-jarige.’

En dan: ‘See you soon.’ U mag daaruit afleiden wat u wilt.

‘Warrior / Struggling / To remain / Relevant’, zong de wijnboer tot slot in de genadeslag ‘Invincible’ (jazeker, ook van ‘Fear Inoculum’). Maar hij weet het ongetwijfeld: in de worsteling zit de relevantie. Quod erat demonstrandum.

Hopelijk was je erbij, Kenneth.

Lees ook: ‘Fear Inoculum’ en wat voorafging: 29 jaar Tool in acht platen

Ook in het Sportpaleis: Als Dua Lipa straks elke uithoek op aarde aan gruzelementen gespeeld zal hebben, is de verovering van Mars een logische volgende stap

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234