SZA Beeld RV
SZABeeld RV

het ABC vanSZA

Waarom liegt r&b-fenomeen SZA zo vaak? ‘Als ik niet álles kan winnen, hoeft het voor mij niet meer’

Bijna zes jaar na haar interplanetair succesvolle ‘Ctrl’ zijn we – na veel uitstel, honderden probeersels en enkele keren vals alarm – eindelijk zover: ‘S.O.S.’, de nieuwe plaat van de Amerikaanse hiphopzangeres SZA (33), is er vermoedelijk binnenkort? Of toch niet? Ondanks de geruchten is er van het album nog geen spoor. Wat mag u verwachten? Waarom zou u daarvan wakker moeten liggen? Hoe spreek je haar artiestennaam uit zonder te slissen? En voor wie nu uit de lucht komt vallen: wie ís SZA? Humo presenteert: net zoveel antwoorden als vragen, in een handleiding op basis van citaten, rare karaktertrekken, losse kreten en anekdotes. Het abc van SZA!

Frederick Vandromme

Aanvang

Voor haar officiële debuut ‘Ctrl’, waarover meer verderop in dit abc, bracht SZA al drie uit de kluiten gewassen ep’s uit: ‘See.SZA.Run’, ‘S’ en ‘Z’. In totaal 25 songs over – een combinatie als een andere – wraak, verlatingsangst en het (aan rilatine verwante) medicijn Adderall.

SZA (spreek uit: ‘sizz-uh’) heet voluit Solána Imani Rowe. De letters van haar artiestennaam – net zoals RZA en GZA van Wu-Tang Clan – haalde ze uit het Supreme Alphabet, een uit de hand gelopen zotternij van de Amerikaanse, zwart-nationalistische en islamitische geloofsgemeenschap Five Percent Nation. S staat voor ‘sovereign’, Z voor ‘zigzag’ en A voor ‘Allah’.

Bescheidenheid

SZA heeft al 9 Grammynominaties verzameld, werkte samen met namen als Beyoncé en Kendrick Lamar, heeft twee songs die op Spotify al meer dan een miljard keer beluisterd zijn. En toch haalt ze zichzelf nog bij elke gelegenheid naar beneden. ‘Ik vind mijn muziek niet goed genoeg vergeleken met alle aandacht die ik ervoor krijg. Als ik een podium op stap, ben ik nog altijd gechoqueerd om te zien dat er überhaupt mensen zijn opgedaagd.’

‘Ctrl’

‘Ctrl’ (spreek uit: ‘control’) is de titel van haar in juni 2017 gereleasete debuut- en doorbraakplaat. Onder anderen Kendrick Lamar, Isaiah Rashad en Travis Scott verleenden hand-en-spandiensten. De plaat zou al in 2015 verschijnen, maar ook ‘Ctrl’ werd vele malen uitgesteld vanwege SZA’s verlammende perfectionisme (zie het gelijknamige lemma). Eén Amerikaanse journaliste vergeleek haar stem met die van Amy Winehouse én die van Billie Holiday, veel van de 15 songs gaan over SZA’s pogingen om van haar controledwang af te raken. Rolling Stone noemt het één van de 500 beste platen aller tijden.

Dinoscheten

De opvolger van ‘Ctrl’ heeft dus vijfenhalf jaar op zich laten wachten. Voor een hippe r&b-artiest is dat láng. In die periode zijn drie vragen haar ‘ergerlijk vaak’ gesteld: ‘Wanneer komt je tweede plaat uit?’, ‘Waar wacht je eigenlijk op?’ en ‘Hallóóó?!’ Een tijdlang sprak ze alleen met journalisten die schriftelijk beloofden het over ándere dingen te zullen hebben. Ook van sociale media bleef ze weg. Toen ze in 2020 op Twitter lucht leek te geven aan haar milieubezorgdheden (‘Als de darmgassen van onze koeien nu al zo schadelijk zijn voor de ozonlaag, hoeveel schade moeten de dinosaurussen dan niet hebben aangericht?’) was deze reactie populairder dan de oorspronkelijke tweet: ‘Schat, van jou verwacht ik nieuwe muziek, geen wist-je-datjes over dinoscheten.’

Eeuwig

SZA heeft een lange schaduw geworpen over de Amerikaanse popcultuur: ‘Ctrl’ kwam in 2017 op 3 binnen in de Billboard 200. Dik 280 weken later staat ze nog altijd in die lijst van populairste platen.

Freestyle

Net als Jay-Z heeft SZA de gewoonte om haar lyrics niet uit te schrijven wanneer ze nieuwe songs bedenkt. ‘Als ik iets niet vanzelf onthou, is het de moeite niet waard. Tijdens het freestylen komt de echte waarheid naar buiten, dan pas kan ik eerlijk zijn met mezelf. Een voorgelezen tekst klinkt altijd fout, zwak, vlak.’

Geloof

Een zeldzaamheid onder westerse popsterren: SZA werd als orthodoxe moslima opgevoed. Als kind droeg ze een hidjab. Ze hield daarmee op rond haar 11de, na de aanslagen van 11 september 2001, toen ze door haar klasgenoten werd gepest en haar vaders moskee met stenen werd bekogeld. ‘En toen ik geen hidjab meer droeg, werd ik dáár weer op aangesproken: ‘Jij bent geen echte moslima meer!’ (Blaast) Ik heb mijn leven te lang door anderen laten bepalen. Trouwens, misschien kies ik binnenkort weer permanent voor de hoofddoek. Onlangs droeg ik hem tijdens concerten in Maleisië en Indonesië, en dat voelde heel comfortabel.’

Hiërogliefen

Dat SZA vaak met een opvallend, moeilijk te duiden accent zingt, heeft tot een running gag geleid over hoe zij de enige Amerikaanse is die in hiërogliefen kan zingen.

Invloeden

De eerste muziek die SZA diepgaand beïnvloedde, kwam uit de ninetiesfunkscene: ‘Jamiroquai en Kelis. Later volgden Cash Money, Common en Björk. En nog later Animal Collective en Ella Fitzgerald. Vroeger was ik vooral beledigd wanneer mensen me vroegen of Erykah Badu mij ook beïnvloed had. Ik kon alleen maar denken: jullie zeggen dit omdat ik net zoals zij zwart ben en dikke lippen heb. Pas onlangs heb ik voor het eerst naar haar muziek geluisterd, en die líjkt niet eens op de mijne.’

Jeugd

SZA werd geboren op 8 november 1989 in St. Louis, Missouri. Haar halfzus heet Tiffany Daniels en haar oudere broer Daniel, ook een rapper, laat zich Manhattan noemen: moet kunnen. Haar jeugd vat ze meestal zo samen: ‘Het is achter de rug.’

Kendrick

SZA’s grootste hit is ‘All the Stars’ van de ‘Black Panther’-soundtrack (2018), een samenwerking met Kendrick Lamar. Haar label, Top Dawg Entertainment, was lang het zijne. In 2011 ontmoette ze hem en zijn TDE-crew als vertegenwoordigster van het streetwearmerk 10.Deep, dat Lamar toen sponsorde. Op een werkbezoek had ze een vriendin meegenomen, die via haar koptelefoon (volgens de legende) ‘opvallend enthousiast meeknikte’ met een song die SZA in haar vrije tijd had geschreven. ‘Mag ik ook eens luisteren?’ vroeg rapper-producer Terrence ‘Punch’ Henderson nieuwsgierig. Hij was onder de indruk, gaf haar een contract – en SZA was ontdekt. Henderson is nog altijd haar manager.

Kendrick Lamar Beeld WireImage
Kendrick LamarBeeld WireImage

Leugens [1]

Popsterren zijn ook maar mensen, maar weinig popsterren worden zo vaak op leugens betrapt als SZA. In interviews en op sociale media diste ze al flagrante onwaarheden op over haar diploma, haar haardos, de oorzaak van tegenvallende optredens, of ze al dan niet een televisie bezit, en haar sproeten. Geen toeval meer: één van haar vroegste hits, een samenwerking met rapper Felix Snow, heette ‘Lies’. Tegelijk is ze tijdens interviews vaak net overdreven eerlijk: ‘Sorry, ik moest net boeren. Ik loop eigenlijk al de hele dag te boeren.’

Leugens [2]

SZA heeft de vervelende gewoonte sneller te praten/tweeten dan ze denkt. Soms meldt ze op maandag: ‘Mijn stem is permanent beschadigd. Ik zal nooit meer kunnen zingen’, om op dinsdag op te merken: ‘De dokter heeft nog eens gekeken: dan toch niet permanent beschadigd.’

Motto’s

‘Ik maak nog elke dag slechte beslissingen. Gelukkig zijn de meeste tenminste nog een beetje plezierig.’

En ook: ‘Stay soft, life is hard.

Nerd

Rihanna noemde me ooit haar ‘getto-nerd’, wat ik grappig vind omdat het zo dicht bij de waarheid ligt. Sowieso had ik als tiener geen vrienden. En ik was het enige zwarte meisje in een straal van 38 kilometer dat naar Limp Bizkit luisterde.’

null Beeld Getty Images for Global Citizen
Beeld Getty Images for Global Citizen

Ouders

Vier quotes over de man die haar verwekte en de vrouw die haar droeg:

1. ‘Mijn moeder was directeur bij het telecommunicatiebedrijf AT&T. Geen idee wat ze precies deed, ik weet alleen dat ze nooit thuis was. En overdreven veel talen spreekt.’

2. ‘Mijn vader werkte als producer bij CNN. Hij is een soennitische moslim en een Zwarte Panter, en tóch een grappige vent. Ondanks zijn job in de media was hij heel traditioneel – net als mijn moeder aka de conservatiefste vrouw van Noord-Amerika. Popmuziek was verboden, dus luisterde ik vooral naar John Coltrane en Miles Davis. Tot pakweg mijn 15de had ik geen flauw idee van wat hip was en wat niet. Toen vond ik dat vervelend, maar misschien heeft mijn carrière daar net baat bij gehad. Ik kan me makkelijker op de muziek zelf focussen, weg van alle randfenomenen.’

3. ‘Mijn ouders vinden hun manier van denken en doen zelf heel aristocratisch, terwijl ze in werkelijkheid net heel kleinburgerlijk zijn. (Ernstig) Ik zie hen zo graag.’

4. ‘Ze waren enorm streng. Ze hadden regels waar ze niet van afweken – en waar ik me niets van aantrok. Ik heb het hun een paar jaar behoorlijk moeilijk gemaakt, ja (grijnst).’

Perfectionisme

‘Ik kan geen knopen doorhakken. In mijn hoofd kan het altijd béter. Maar eigenlijk zie ik, als ik ergens een tijdje aan heb gewerkt, het verschil niet meer tussen goed en van de pot gerukt. De platenfirma heeft ‘Ctrl’ uit mijn verkrampte handen moeten trekken, anders zat ik er nóg op te broeden. Met ‘S.O.S.’ zal het ook zo gaan.’

Quote

SZA «Ik heb alles in mijn leven door bittere ervaring geleerd. Letterlijk: álles. Ik weet dat God dat levenspad uitstippelt voor mensen die hij iets wil bijbrengen. Ik had alleen gehoopt dat zijn lessen voor mij iets minder extreem waren geweest.»

– Kun je een voorbeeld geven?

SZA «In 2019 stemde ik toe om in ‘Saturday Night Live’ op te treden met DJ Khaled, hoewel mijn oma Norma ziek was. Tijdens de opnames is ze gestorven. Ik was anderhalve minuut te zien in die comedyshow, maar verloor mijn oma voor de rest van mijn leven zonder dat ik afscheid had kunnen nemen. De levensles: familie is belangrijker dan werk.»

DJ Khaled en  SZA in ‘Saturday Night Live’ Beeld NBCU Photo Bank/NBCUniversal via
DJ Khaled en SZA in ‘Saturday Night Live’Beeld NBCU Photo Bank/NBCUniversal via

Relaties

‘De ene dag wil ik trouwen met de eerste de beste man die ik tegenkom, alleen omdat ik niet alleen wil blijven. De volgende dag kan ik me niets mooiers voorstellen dan samen oud worden met mijn poedel. Op relationeel vlak weet ik eigenlijk nooit wat ik wil.’

‘S.O.S.’

Titel van de nieuwe plaat van SZA, die nu dus ongeveer elk moment verwacht wordt. De singles ‘Blind’, ‘Shirt’ en ‘Guard Down’ kennen we, ‘Seasonal Depression’ en ‘Love Language’ zijn vermoedelijke andere tracktitels. Naar eigen zeggen heeft SZA de voorbije jaren ‘meer dan 100 nieuwe songs’ opgenomen en schreef ze er nog veel meer. Minstens een deel daarvan samen met superproducer Rick Rubin op diens Hawaïaanse buitenverblijf. SZA omschrijft ‘S.O.S.’ als ‘haar meest unisekse plaat’ – wat dat precies betekent, geeft ze niet prijs – en zegt dat ze hier en daar ‘surfrock’ en ‘grunge’ tussen haar r&b-beats heeft geroerd. Peter Edge, de CEO van RCA Records, noemde het al ‘de beste en belangrijkste plaat van 2022’.

Turnster

Rowe heeft 13 jaar op hoog niveau aan gymnastiek gedaan. Op de school waar 15 jaar eerder Lauryn Hill (nog één van haar voorbeelden) studeerde, voerde ze het turnteam aan, en op een gegeven moment was ze de op vier na beste turnster van de Verenigde Staten. Ze hield ermee op zodra ze besefte dat ze net niet goed genoeg was voor de Olympische Spelen: ‘Als ik niet álles kan winnen, hoeft het voor mij niet meer.’ Daarna studeerde ze televisiejournalistiek en mariene biologie, en werkte ze als barvrouw in een striptent, als make-upverkoopster bij Sephora en, zoals aangestipt, als vertegenwoordigster van 10.Deep.

Het gymnastiekverleden van SZA kwam vorige maand terug naar boven toen ze op Twitter haar fans uitnodigde om haar te komen zoeken in Altitude Trampoline Park in Austin, Texas (‘het beste trampolinepark ter wereld’). Een paar honderd lenige melomanen gingen erop in.

Uiterlijk

SZA «Als je lang 90 kilo hebt gewogen, een donkere huid hebt en het soort songs schrijft waar veel mensen zich niet in kunnen vinden, krijg je algauw de indruk dat niemand je mooi vindt. Niet dat ik het iemand kwalijk kan nemen: ik ben zelf óók oppervlakkig. Mijn favoriete hobby is kijken naar mooie vrouwen op Instagram.»

– Hoe zie je jezelf?

SZA «Qua uitstraling vergelijk ik mezelf met een opa die een dagje met zijn kleinkinderen gaat vissen: familiair, vriendelijk, geslachtsloos.»

Vergelijkingen

Voor de SZA-beginner: hoe klinkt de zangeres uit Saint Louis, Missouri precies? Vier veel te vergezochte vergelijkingen uit de Amerikaanse pers:

1. ‘Als een experimentele samenwerking tussen Beyoncé en Björk’.

2. ‘Als Cocteau Twins, als die in 1985 futuristische hiphop hadden gemaakt’,

3. ‘Tegelijk als blues van Venus én als soul van Mars’,

4. ‘Als Aaliyah vanuit het hiernamaals én als Solange in space.’

Waarheid

SZA liegt vaak in interviews, maar – zegt ze zelf – zelden of nooit in haar songs. Als ze daarin gênante details lost (in ‘Drew Barrymore’: ‘I’m sorry I’m not more ladylike / I’m sorry I don’t shave my legs at night’) of willekeurig vertelt over haar favoriete tijdverdrijf (in dezelfde tekst: ‘Somebody get the tacos, somebody spark the blunt / Let’s start the Narcos off at episode one’) is dat volgens haar niet verzonnen. Vingers gekruist dat ook dát gelogen is, want in ‘Green Mile’ zingt ze: ‘Killed a small boy once, never told no one / If it wasn’t for my shotgun, he’d be alive and I’d be in heaven’.

X-rated

SZA bedekt zich allesbehalve met vijgenbladeren. Op veel songs van ‘Ctrl’ doet ze haar seksleven ‘brutaal eerlijk’ (dixit een Britse journalist) uit de doeken. Nadat haar lief haar op Valentijnsdag had laten zitten, móést ze wel met zijn beste vriend neuken, klinkt het in opener ‘Supermodel’. In ‘Doves in the Wind’ bezingt ze samen met Kendrick Lamar de vagina, op maat van fans van pussy in alle vormen, maten, geuren en kleuren. En in ‘Garden (Say It Like Dat)’ is ze opgelucht dat haar vrijer haar tóch aantrekkelijk vindt, ook al heeft ze helaas geen dik gat.

Yes

‘Vroeger zei ik te veel nee, tegenwoordig ben ik een ja-vrouw. Ik wil nieuwe dingen doen. Zoals acteren: je ziet me binnenkort in de ‘huurmoordenaar wordt verliefd’-dramedy ‘Tuna Melt’, met Chloe Cherry van de dramaserie ‘Euphoria’.

Mijn grootste zorg: ik heb vroeger te vaak ja gezegd tegen wiet. Ik begin me af te vragen in hoeverre ik mijn geheugen voorgoed verkloot heb. En of ik mijn teksten nog wel vanbuiten zal kunnen leren.’

Zonder

De consensus onder fans en critici: zonder SZA had de Amerikaanse r&b en pop vandaag anders geklonken. Tussen februari 2016 en juni 2017 kwamen vier mijlpalen van de Amerikaanse soul/r&b/hiphop/pop uit. Eerst ‘ANTI’ van Rihanna: de commercieel succesvolste. ‘Lemonade’ van Beyoncé: die met de beste verhalen. ‘A Seat at the Table’ van Solange was de verrassendste en politiekste. De laatste, ‘Ctrl’, had de grootste impact op de r&b. Peace out.

De single ‘Shirt’ verscheen onlangs bij Sony.

Luister ook naar onze playlist:

Schrijf je in op onze wekelijkse muzieknieuwsbrief:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234