null Beeld MediaNews Group via Getty Images
Beeld MediaNews Group via Getty Images

25 jaar geleden overleedtupac shakur

‘Ze hadden me moeten doden toen ik geboren werd’

Tupac Amaru Shakur wordt arm geboren, op 16 juni 1971 in New York: 25 jaar later zal hij steenrijk sterven, op 13 september 1996 in Las Végas, ‘I went from hell to living well’, rapt hij op zijn cd ‘All Eyez On Me’. Die cd-titel blijkt profetisch. Als hij wordt vermoord in een drive-by shooting, kan zwart Amerika geen andere kant meer uitkijken. Dit is ‘m, de zwarte Kurt Cobain: overgevoelig, ongelukkig, maar ook gewelddadig en zelfdestructief; en - niet vergeten - razend populair.

(Verschenen in Humo op 19 november 1996)

‘Als ik sterf, zal alles duidelijk worden’, rapt Tupac Shakur op - diezelfde plaat. Hij dwaalt: opgehelderd is er twee maanden na de moord nog niks. Door wie de rapper, die meer dan eens zijn eigen dood voorspelde, is vermoord, weten we nog niet. De gewezen vice-president Dan Quayle heeft ooit gezegd dat er in de samenleving geen plaats is voor 2Pac, maar de 6 miljoen mensen die zijn platen koesteren denken daar anders over. Tupac Shakur, a legend in his own rhyme.

Op 7 september woont Tupac Shakur, samen met Marion ‘Suge’ Knight, de baas van het platenlabel Death flow Records, de bokswedstrijd bij tussen Mike Tyson en Bruce Seldon in het MGM Grand Hotel in Las Vegas. Om 20.39 uur, amper twee minuten na het begin van de wedstrijd, slaat Tyson zijn tegenstander knock out en is de wedstrijd afgelopen. Tupac en zijn bodyguards verlaten het hotel, maar krijgen het bij de uitgang aan de stok met een jonge zwarte man. Shakur en zijn entourage slaan de man tegen de grond en blijven op hem slaan en trappen tot het hotelpersoneel tussenbeide komt. Tupac en gevolg verlaten het MOM om vijf voor negen. Om volstrekt duistere redenen houdt de Tupac-posse daarna halt bij het Luxor-hotel aan de Las Vegas Strip, om vervolgens koers te zetten naar het huis van Suge Knight in zuidoost-Las Vegas.

Daar kleden ze zich om, want het gezelschap wordt verwacht op een anti-gang-evenement dat is opgezet door een politie-officier in ‘de hiphop-club ‘662', die eigendom is van Suge Knight. Om 23.10 uur worden de tien auto’s van de Death Row-entourage in colonne op weg naar de 662 -opnieuw in downtown Las Vegas gesignaleerd. Vooraan rijdt een zwarte BMW 750, met Suge Knight aan het stuur; naast hem zit Tupac Shakur. De BMW wordt om 23.10 uur door de politie tegengehouden omdat een nummerplaat ontbreekt. De nummerplaat ligt in de koffer. De politie ziet de overtreding door de vingers.

Onmiddellijk na de controle, om 23.15 uur, wringt een witte Cadillac zich naast de BMW. In de auto zitten volgens getuigen vier mannen. Dertien schoten worden vanuit de rijdende Cadillac afgevuurd op Shakur en Knight. Vier kogels treffen Tupac Shakur, twee schampen af op Suge Knight. Knight gooit het stuur 180 graden om en geeft plankgas in westelijke richting. Niet meteen een logische handeling: het ziekenhuis is de andere kant op.

Een twintigtal politieagenten is al op de plaats van de misdaad samengetroept, als de BMW - met twee lekke banden - een tiental blokken verderop wordt tegengehouden door twee politieagenten. Als de agenten merken dat Shakur - die vandaag uitzonderlijk geen kogelvrij vest draagt - en Knight dringend naar het ziekenhuis moeten worden gebracht, bellen ze een ambulance, die om half twaalf ter plekke is. Knight blijkt alleen een kleine wonde aan zijn hoofd te hebben, maar Tupac overlijdt zes dagen na de aanslag aan zijn verwondingen, nadat de dokters onder meer zijn rechterlong hebben verwijderd om de inwendige bloedingen te stoppen.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De geruchten

In de dagen die volgen begint men zich af te vragen wie er achter de aanslag zit. De Hercule Poirots van dienst zijn er nog steeds niet uit.

- De eerste theorie houdt niet lang stand: de man die de ruzie na de bokswedstrijd heeft uitgelokt kan onmogelijk de dader zijn geweest, want hij werd op het ogenblik van de aanslag nog ondervraagd in het hotel.

- Mogelijk is de moord op Tupac een afrekening tussen de rivaliserende gangs de Bloods en de Crips. Suge Knight is volgens sommigen één van de belangrijkste geldschieters van de Bloods, de ‘rode’ bende, die in de straten van Los Angeles al jarenlang een strijd op leven en dood levert met de in het blauw geklede Crips. De theorie kan kloppen. Eén: het gang-geweld in L.A. heeft zich voor een stuk verplaatst naar de gokstad Las Vegas: in het weekend van het Shakur-incident vinden in Vegas nog zes andere drive-by shootings plaats. Twee: Suge Knights Club ‘662' is genoemd naar de letters ‘MOB’ die je intikt als je op 6, 6 en 2 drukt op een Amerikaanse telefoon. ‘MOB’ staat voor ‘Members of Bloods’. Drie: in de week na de moord worden in de Compton-wijk in LA., waar Knight vandaan komt, drie Crips om het leven gebracht, misschien uit wraak. De link met de Bloods is zeker niet uit de lucht gegrepen. De FBI onderzoekt in hoeverre het platenlabel Death Row Records betrokken is bij wapen- en drugshandel, misdaden waarvoor Suge Knight eerder al werd veroordeeld. En door zijn kantoor rood te laten verven, een, rood tapijt te kopen, zijn hond Damu te noemen (Swahili voor ‘Blood’) en zijn zwembad rood te laten verven (door de chloor sloeg het helaas oranje uit), bewijst Suge Knight één ding: dat hij niet aan de kant van de blauwe Crips staat. Maar als de aanslag een afrekening is tussen de Bloods en de Crips, waarom wordt Shakurs lichaam dan doorzeefd en komt Knight ervan af met een schampschot en het verlies van zijn BMW? Het antwoord zou kunnen zijn: omdat men Knight heeft willen raken in zijn kostbaarste bezit: zijn artistieke aanwinst Tupac Shakur, van wie op het moment van zijn dood al zes miljoen platen waren verkocht - drie miljoen meer dan van Snoop Doggy Dogg, het andere multi-platina-paradepaardje van Death Row Records.

- Denkpiste nummer drie is die van een afrekening tussen-Westkust- en Oostkust-rappers, zeg maar tussen de hiphop-scene van New York en die van Los Angeles. In november 1994 wordt Tupac voor de deur van een New Yorkse opnamestudio van zijn juwelen (waarde: 40.000 dollar) beroofd. De drie overvallers manen Tupac en zijn manager aan op de grond te gaan liggen. De rapper spartelt tegen en grijpt zelfs naar het wapen van één van de overvallers. Resultaat: Tupac moet vijf kogels incasseren: twee schampschoten in zijn hoofd, één in zijn hand, één in zijn dijbeen en één in zijn balzak. Op een haar na worden zijn ballen gemist. ‘Het scheelde niet’ veel of de kogel had Tupacs pérsoonlijkheid vernietigd’, schrijft een criticus. Hoe dan ook, in een interview insinueert Tupac later dat de New Yorkse rapper Biggie Smalls (beter bekend als Notorious BIG.) en Sean ‘Puffy’ Combs, de baas van diens New Yorkse label Bad Boy Entertainment, weten wie achter de eerste aanslag op zijn leven zit. Tupac laat het daar niet bij: de b-kant van zijn hitsingle ‘California love’ heet ‘Hit em up’. Geruchten hebben al de ronde gedaan dat Shakur naar bed zou zijn geweest met de vrouw van Biggie Smalls, de R&B-zangeres Faith Evans, en Tupac spreekt die geruchten in de bewuste song niet tegen. Integendeel: ‘I fucked your bitch, you fat motherfucker’, rapt hij in het begin van ‘Hit ‘em up’. Dat is slechts het voorspel: ‘Fuck Biggie, fuck Bad Boy, you shot me, but you punks didn’t finish. Now you’re about to Peel the Wrath of a menace, nigga’ En: ‘You better back the fuck up, or you get smacked the fuck up.’ Tupac lijkt te zeggen: ‘Kom maar op, hier ben ik, jullie doelwit en jullie vijand. Maar pas op, ik zou jullie vóór kunnen zijn.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Van Tupac naar 2Pac

Tupac Shakur wordt geboren in 1971. Zijn moeder, Afeni Shakur, is strijdend lid van de revolutionaire Black Panthers. Ze wordt ervan verdacht plannen te hebben beraamd om verschillende New Yorkse openbare gebouwen op te blazen en belandt zwanger van Tupac in de gevangenis. Afeni wordt weliswaar een maand voor de geboorte vast Tupac Shakur vrijgelaten, maar ze brengt wel zeven van de negen zwangerschapsmaanden in de gevangenis door. ‘Zelfs als foetus zat ik al in de nor, zal Tupac later zeggen. En in ‘Me against the world’ gaat het: ‘They shoulda killed me as a baby’. Zijn echte vader leert Tupac nooit kennen. De man met wie Afeni getrouwd is, Mutula Shakur, van wie Tupac de achternaam krijgt (en van wie hij jarenlang denkt dat het zijn echte vader is), belandt na een gewapende overval in de gevangenis, waar hij overigens nog altijd zit.

Tupac zal aan zijn opvoeding een haat-liefdeverhouding met de zwarte revolutie overhouden. Hij herinnert zich dat iedereen hem met een zeker respect behandelt omdat zijn moeder een Black Panther is, maar de andere kant van de medaille is de armoede waarin Tupac in Harlem leeft. Tupac Shakur (in een interview in Spin Magazine, 1994): ‘De track die me deed beslissen te gaan rappen, was LL Cool J’s ‘Feel Bad’. Ik hoorde het op, een radiootje dat op batterijen liep. We hadden geen elektriciteit en geen licht thuis. Mijn eerste raps schreef ik bij kaarslicht. Nu schrijf ik muziek voor de massa. Revolutionaire muziek.’ Even lijkt het erop dat de jonge Tupac een doel in zijn leven heeft gevonden: op zijn twaalfde acteert hij in een Harlems toneelgezelschap, waarmee hij zelfs optreedt in het Apollo Theatre, wat hij een fantastische ervaring vindt. Zijn moeder zal zelfs van New York naar Baltimore verhuizen om haar zoon aan de prestigieuze ‘The School For The Arts’ te laten studeren. Het werpt vruchten af: hij zal later acteren in de films ‘Juice’ en (naast Janet Jackson) in ‘Poetic justice’. Regisseurs prijzen Tupac om de ‘naturel’ waarmee hij voor de camera staat, en vergelijken die met de rust die op de filmset ook van andere rappers zoals Ice-T en lce Cube uitgaat.

Na zijn studie verhuist Tupacs moeder definitief naar Marin City, een vergeten getto in San Francisco. Tupac wordt roadie van de Oaklandse rapgroep Digital Underground, raakt weg uit het getto en maakt in 1991 dé solo-cd ‘2Pacalypse now’. De plaat wordt een succes. 2Pac heeft in die jaren nog geen strafregister. ‘Never had a record until I made a record’, zal hij later zeggen. Maar het zal niet lang duren. 1993 is al een slecht jaar geweest voor de rap (Snoop Doggy Dog wordt beschuldigd van moord, Flavor Flav van Public Enemy van moordpoging), en het heeft er alle schijn van dat Tupac Shakur hard zijn best doet om beide heren bij te benen. De weduwe van een vermoorde politie-agent doet hem een proces aan omdat zij een jonge zwarte man ervan verdenkt haar man te hebben neergeschoten na het beluisteren van de cd ‘2Pacalypse Now’.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Een en al geweld

Vanaf dan speelt Tupac Shakurs leven zich af in a very fast lane. Met zijn nieuwe vrienden gaat hij naar de jaarlijkse braderie in zijn oude getto Marin City. Er ontstaat een vechtpartij, een revolver valt uit iemands broekzak en Tupacs halfbroer schiet ermee in de lucht om zijn tegenstanders op een afstand te houden. De verdwaalde kogel treft een zesjarig jongetje in het hoofd. De jongen sterft de volgende dag in het ziekenhuis. De aanklacht tegen de halfbroer wordt ingetrokken omdat geen enkele getuige hem uit een rij van verdachten kan halen.

Later schiet 2Pac twee politie-agenten in de rug, maar desondanks wordt hij door hen overmeesterd. Hij wordt eerst veroordeeld, maar daarna verrassend vrijgesproken. Daarna heeft hij het geluk dat Alan Hughes niet tegen hem durft te getuigen: de arme man vindt een song van 2Pac niet geschikt voor de soundtrack van zijn film ‘Menace II society’ en wordt door 2Pac met een loden staaf bewerkt. Shakur zal ook een limousine-chauffeur slaan omdat die hem durft te vragen geen joint te roken in de auto. Er komt geen veroordeling van.

Minder geluk heeft hij als hem de medeverantwoordelijkheid voor een groepsverkrachting in de schoenen wordt geschoven. Shakur pleit hier niet onschuldig, maar zegt dat de vrouw seksueel expliciete boodschappen heeft achtergelaten op zijn antwoordapparaat. Getuigen beweren dat ze de vrouw vier dagen voor het incident 2Pac midden op de dansvloer van een trendy nachtclub in Manhattan hebben zien pijpen. Het helpt niet, dit keer vliegt hij in de bak. Hij verschijnt voor de rechter in een rolstoel; twee dagen tevoren is hij beroofd van zijn juwelen en neergeschoten.

Of 2Pac voor dat ene feit al dan niet terecht is veroordeeld, doet nog weinig ter zake. Vast staat dat hij alleen nog lijkt te doen wat hij in de song ‘Violent’ al lang heeft beloofd: ‘I’m giving them a reason/ to claim that l’m violent’

null Beeld Getty
Beeld Getty

Death Row Records

Het logo van het label spreekt al boekdelén: een man zit vastgebonden en met een jutezak over zijn hoofd op de elektrische stoel. Death Row Records wordt in 1992 opgericht door Dr Dre, ex-Niggaz With Attitude, en Suge Knight, de corpulente zakenman die erbij is als 2Pac wordt vermoord, maar die - hebben we dat al verteld? - nooit een getuigenis heeft afgelegd in verband met de schietpartij. Van het Death Row-label worden 18 miljoen platen verkocht: Dr Dre’s ‘The chronic’, Snoop Doggy Doggs ‘Doggy style, Tha Dogg Pounds’, ’Dogg fond’ en ‘All eyez on me’ van 2Pac brengen, samen met een paar compilaties, ongeveer 125 miljoen dollar in het laatje. Suge Knight slaagt er overigens pas in 1995 in 2Pac te tekenen. Hij laat daartoe een team advocaten beroep aantekenen tegen de beslissing van dé rechter om 2Pac in de gevangenis te zetten, en koopt hem vrij met een borgsom van 1,5 miljoen dollar (!).

Tupac wordt aan de poorten van de gevangenis afgehaald met een limousine die hem naar een privéjet rijdt. 2Pacs moeder krijgt van Suge Knight een huis. Nu weten we waarom die Los Angeles-rappers zulke zachte wiegelidjes schrijven. Zwarte gangsters luisteren naar LA.-rap zoals Italiaanse maffiosi van de muziek van Frank Sinatra genoten: met een dikke sigaar.

De Elvis-factor

Suge Knight moet bij de dood van Tupac gedacht hebben: ‘Ik heb hem niet lang in mijn bezit gehad, Maar ik ga er nog wel veel geld uit persen.’ Nog geen twee maanden na Tupacs dood ligt er al een postume 2Pac in de winkel. De plaat begint met een nieuwe verbale aanval op de New Yorkers Nas, Notorious B.I.G. en Mobb Deep. Dit is wellicht de grootste lijkenpikkerij uit de popgeschiedenis. Op de hoes hangt 2Pac aan een Christuskruis. Hij heeft een andere naam gekregen: ‘Exit 2Pac - enter Makaveli.’ Eigenlijk is het niet grappig meer.

2Pac verrijst, dus wil Death Row Records insinueren dat 2Pac niet echt dood is. Het pseudoniem Makaveli verwijst naar Machiavelli, de Florentijnse politicus-strateeg die ooit het idee lanceerde zijn eigen dood te ensceneren om de vijand te verrassen. Nu, er is altijd wel iemand die vorige week nog Jimi Hendrix, Elvis Presley of Jim Morrison in de supermarkt heeft gezien, maar geef toe, qua mythevorming is dit nooit vertoond. Alhoewel: op de dubbel-cd ‘All eyez on me’ kondigt 2Pac om de drie nummers zijn eigen dood aan, en in de video van ‘I Ain’t mad at cha’ wordt 2Pac neergeknald en belandt hij in de hemel naast Jimi Hendrix en Miles Davis om daarna als een engel naar de aarde terug te keren. Tupac Shakur is niet de beste rapper, maar wel de enige die perfect balanceert op het snijvlak tussen Public Enemy, N.W.A. en Michael Jackson.

2Pac biedt een boodschap, al is die niet altijd even stichtend. In ‘Strictly 4 My NIGGAZ’ rapt hij: ‘My mamma used to tell me: lf you can’t find something to live for, you’d best find something to die for.’ Hij stelt zichzelf in vraag als gangster: ‘That’s why i’ll never be a father/ unless you got the time as a crime to even bother.’ In het begin van zijn carrière zijn zijn teksten zelfs opvallend vrouwvriendelijk. Maar hij is evengoed de jongen die op een hoesfoto poseert op een jacht, met 100-dollarbriefjes en een glas champagne in zijn handen. In ‘California love’ bezingt hij het paradijs dat ‘sex city LA.’ is en bedreigt hij in zijn teksten collega-rappers.

Er is ook de kitscherige 2Pac, die in zijn video’s in een hemel belandt die eruitziet als een goktent in Las Vegas, en die in de video bij zijn bekendste song ‘Dear mama’ de pathos niet schuwt: tussen twee handen die elkaar willen raken zit het glas van het bezoekhokje van de gevangenis. De oogopslag van een geslagen hond helpt hem aan de fanatiekste fans ten westen van Kurt Cobain. Ze zullen postvatten voor het ziekenhuis van Las Vegas, vergeefs hopend dat hij zal herstellen.

Tegelijk is hij een klootzak. Heel wat intimi en kennissen hebben het over een man vol contradicties: het ene moment is hij aardig, even later blaft hij je af. Vooraan op zijn buik staat ‘Thug Life’ getatoeëerd, een acroniem voor The Hate U Gave Little Infants Fuck Everybody. Illusieloos, zal hij rappen: ‘Live the life of a thug nigga until the day I die’. Minder bekend is de tatoeage op zijn rug: ‘Exodus 18:1 11; ‘Nu weet ik dat niemand machtiger is dan God.’ De rapvarianten uit 1996 luiden ‘Only god can judge me, Fuck everybody else’. En: ‘There’s no ghetto in heaven’.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het grafschrift bij een recente muurschildering van 2Pac in New York spreekt boekdelen: ‘Live by the gun, die by the gun. Omdat een rapper van de straat komt, is het essentieel dat hij voor zijn harde achterban authentiek blijft. De populaire radicale rapper zit dus met een dilemma: hoe succesvoller je bent, hoe groter de kans is dat je met het gerecht in aanraking komt. Maar aan de andere kant: als je een voorbeeldige jongen bent, is het gedaan met je carrière. Het rappubliek zit niet op een koorknaap te wachten. You have to talk the jive and live the life. De LA.-rappers die gematigder taal spreken, zoals Dr. Dre en lce-T, heb-ben een gezin en een huis en zijn vijf á tien jaar ouder dan de nieuwe generatie. Die nieuwe generatie zoekt een rolmodel als 2Pac. Volgens 2Pac is de opvolging nu al verzekerd: ‘Mister policeman, please try to see: there’s a million motherfuckers just like me.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234