null Beeld

12 Years a Slave

Dames en heren, we hebben een kandidaat voor de Oscar voor Beste Film.

Erik Stockman

Soms gebeurt het dat de slavenmeester in het holst van de nacht dronken thuiskomt en nog zin heeft in een verzetje; dan jaagt hij de kapotgewerkte slaven allemaal uit hun hokken en drijft hij ze als vee bijeen in het salon van het grote huis. ‘Dans, nikkers, dans!’ brult hij, en terwijl één van de slaven zijn godvergeten best doet om een opwekkend deuntje uit zijn piepende en knarsende viool te halen, begint de rest in het schijnsel van de kaarsen aan een vreemdsoortige rondedans: ‘Up and down, heel and toe, and away we go!’

Wie niet enthousiast genoeg met de beentjes schopt of het waagt om even te stoppen met dansen, krijgt er meteen van langs met de zweep: ‘Dans, nikkers!’ Welkom op de gruwelplantage van Master Epps (Michael Fassbender), waar de verschrikkelijke lijdensweg van Solomon Northup (Chiwetel Ejiofor), de hoofdfiguur van ‘12 Years a Slave’, de contouren begint aan te nemen van een krankzinnige, haast surrealistische horrortrip: ‘Up and down, heel and toe, and away we go!’

Het is zoals Fassbender vorige week in dit prachtblad vertelde: voor ons, mensen uit de eenentwintigste eeuw, valt het moeilijk te vatten dat de blanke Amerikanen tot dat soort gedrag in staat waren. Wat ze Northup (en duizenden anderen) hebben aangedaan, grenst inderdaad aan het onvoorstelbare (Homer Simpson zou zeggen: ‘This is not happening, this is not happening!’), maar toch is zowat elke scène uit deze magistrale, maar extreem onbehaaglijk makende prent (het danstafereeltje inbegrepen) hartstikke echt gebeurd.

Het ene moment zat Northup – een vrij man uit New York die nog nooit van zijn leven een vlieg kwaad had gedaan – een pint te pakken in een café in Washington DC, het volgende moment stond hij – zonder dat zijn kidnappers hem de tijd hadden gegund om een valiesje te pakken, laat staan om afscheid te nemen van zijn vrouw en kinderen – katoen te plukken in de killing fields van Louisiana.

Zonder ook maar één seconde te vervallen in gezwollen prekerigheid of plakkerig sentiment, zonder zijn film ook maar één moment te laten verworden tot een tearjearkende Spielbergiaanse bedoening, brengt regisseur Steve McQueen de ongelooflijke odyssee van de arme Solomon stap voor stap in beeld: van de adembeklemmende veiling in New Orleans, waar de verse slaven door de blanke kijklustigen (allemaal goede christenen, dat spreekt) als runderen worden gekeurd en waar moeders en kinderen voorgoed uit elkaar worden gerukt (‘This is not happening, this is not happening!’), tot de apocalyptische doortocht op de plantage van Master Epps, waar je de repen menselijke huid letterlijk van de afgeranselde ruggen ziet vliegen.

De aaneenrijging van zweepslagen, folteringen en vernederingen maken van ‘12 Years a Slave’ een bijwijlen bikkelharde kijkervaring – breng uw sterkste maag mee – maar volgens ons is het net de grote verdienste van regisseur Steve ­McQueen dat hij u met harde hand dwingt om dit té weinig gekende, door de filmgeschiedenis té vaak onder de mat geveegde hoofdstuk uit de Amerikaanse historie onder ogen te zien. De ironie wil dat McQueens meest confronterende film tot nu toe (en ‘Hunger’ en ‘Shame’ wáren al behoorlijk hard) meteen ook zijn conventioneelste is, en zijn toegankelijkste.

‘12 Years a Slave’ is een massaspektakel vol kwijl en bloed, maar ook vol fraaie muziek van Hans Zimmer, vol machtige natuurlandschappen, ijzersterke vertolkingen, diep ontroerende ontladingen en overrompelend camerawerk, zoals wanneer director of photography Sean Bobbitt zijn camera naar de grond laat zakken en heel even het stukje witte zeep in beeld neemt dat zonet uit de handen van een verrot geslagen slavin is gegleden. Alleen Brad Pitt (die mee produceerde en zichzelf uit commerciële overwegingen een kleine rol gaf) valt een beetje uit de toon, maar laat dat u niet tegenhouden. Trouwens, wie niet gaat kijken, krijgt van de roe.

Bekijk de trailer:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234