'127 hours': Aron Ralston, de bergbeklimmer die zijn arm amputeerde

De nieuwe film '127 hours' van Danny Boyle gaat over het schokkende verhaal van Aron Ralston, een jonge Amerikaanse klimmer die tijdens een solotrip door de canyons van Utah met zijn rechterhand knel kwam te zitten tussen een losgekomen rotsblok en de rotswand. Humo sprak in 2004 al met hem. U kunt het interview hier opnieuw lezen.

Negenentwintig is te jong voor een armprothese. Maar de makkelijk lachende Aron Ralston geeft er niet om dat hij zijn rechterhand en -onderarm kwijt is, en dat ze vervangen zijn door een kunststof grijper (waarmee hij soms nadenkend aan zijn kin plukt).

'Ik had mijn eigen grafschrift al in de rots gekrast: 'RIP Aron, Oktober 1975-2003''

Had hij zijn onderarm niet eerst zélf gebroken en 'm vervolgens geamputereerd met een kampeermesje, dan had niemand ooit van Aron Ralston gehoord. Dan was er alleen een krantenberichtje geweest over een klimmer die in een smalle kloof in Utah was verrast door een vallende rots; dat zijn hand gekneld was geraakt tussen het blok en de rotswand, en dat de ongelukkige jongeman na een week gestorven was van honger en dorst. Maar Ralston leeft dus nog, en is tot ver buiten Amerika bekend geworden: omdat hij zes dagen in die 'klem' overleefd heeft met amper twee burrito's en één liter water, en omdat hij ten slotte uit dat rotsgraf ontsnapt is. Waarna hij ook nog eens twintig meter van een rotsflank moest abseilen en tien kilometer moest stappen voor hij hulp kon vinden. Het verhaal van de klimmer uit Colorado is nu vertaald in het boek 'Klem - Zes dagen die mijn leven veranderden' (uitg. Spirit/Kosmos-Z&K). bij wijze van groet geeft Ralston me voor de verandering een linkerhand.

HUMO Die rots van vierhonderd kilo heeft daar allicht eeuwen onaangeroerd gelegen en ineens beweegt hij, ineens bijt hij in je hand en gijzelt hij je bij de pols.



RALSTON « Ik begrijp nog altijd niet hoe dat blok in beweging is kunnen komen, precies op dát moment dan nog. Ik was erop gaan staan, het leek heel stevig, het verroerde geen vin. Pas toen ik eraf kroop en er éven aan ging hangen, is het gaan kantelen en op m'n arm terechtgekomen. En natuurlijk ben ik razend geweest op die rots, hoeveel klimmers waren daar al niet gepasseerd zonder dat-ie bewoog! Die rots lag op het pad dat klimmers daar altijd nemen. So why me? Ik heb erop gebonkt, you stupid rock, ik heb ertegen geroepen dat ik 'm háátte. Maar ik moest ook eerlijk zijn: dat ik zolang geklemd heb gezeten, was mijn eigen schuld. Ik had gezondigd tegen de basisregel: laat altijd iemand weten waar en wanneer je gaat klimmen. Een stomme, stomme fout, zeker als je jaren klimervaring hebt zoals ik. Maar ja, het was 'maar' een gewone afdaling in die canyon, er was geen echt risico mee gemoeid.»



HUMO Heb je zitten hopen op een onmogelijke redding? Dat er ergens een ontploffing of een aardbeving zou zijn, en dat het rotsblok daardoor een paar centimeter zou opschuiven?



RALSTON « Ik hoopte op een overstroming (een zogenaamde flash flood, red.) in die droge canyon: dan had ik toch even mijn vreselijke dorst kunnen lessen. Dan zou ik wel verdronken zijn, maar liever zo'n snelle dood dan daar langzaam uit te drogen.»



HUMO Je hebt ook aan zelfmoord gedacht.



RALSTON « Al na de tweede nacht. Ik had een mes bij me, maar ik kon me d'r niet toe brengen het te doen: omdat het zo tegennatuurlijk is, en omdat ik een minieme mogelijkheid bleef zien dat iemand me toch tijdig zou vinden in dat hellegat. » « « Maar ik heb wel heel de tijd zitten hopen op iets dat snel een einde zou maken aan mijn lijden. En zo'n flash flood was best mogelijk in dat seizoen: als het daar één uur had geregend, was er drie, vier meter water door die kloof gespoeld. Het woestijnzand is hard als cement, het water kan niet in de grond, dus dat schiet vanuit heel die woestijn naar dat lage punt toe.»



HUMO Je ouders en vrienden maakten zich die eerste dagen niet ongerust, omdat je alleen wat vage plannen had voor dat lange weekend. Heb je geprobeerd ze te 'bereiken' via telepathie? Door heel hard aan hen te denken en de boodschap uit te sturen: help mij, ik zit vast!!



RALSTON « Er zijn zeker van die momenten geweest dat ik hard aan hen dacht, dat ik hardop hun naam zei en het bijna als een bevel uitstuurde: I need help now! En ik had ook wel van die boeken gelezen waar een zeeman dreigt te verdrinken en zijn moeder thuis ineens wakker schiet en aan hem denkt. » Bij mij is er ook zo'n vreemd 'signaal' geweest. Op het moment dat mijn moeder aan de telefoon hoorde dat ik vermist was, riep ze in paniek de naam van mijn vader, hoewel ze wist dat hij niet thuis was. Dat moment heb ik gezien: ik heb haar aan de telefoon zien zitten, met die wanhopige schreeuw. In mijn ijldromen zag ik ook een jongetje van drie jaar met blond haar; ik beschouwde dat als een teken dat ik het zou overleven, en dat ik ooit een zoontje zou hebben. Later bleek dat mijn moeder net op dat moment aan háár kleine jongen dacht die zij op de wereld had gezet. Ze 'zag' ook dat ik nog in leven was, ze 'zag' dat ik ergens vastzat, en ze dacht voortdurend: 'Hold on, Aron, we komen eraan!' Niet dat je nu ineens het muziekje van 'The Twilight Zone' op de achtergrond moet horen, maar er was méér aan de hand dan puur toeval.»

HUMO Je had iets met muziekjes: de eerste dagen zat er constant een deuntje uit een Austin Powers-film in je hoofd.

RALSTON « Verschrikkelijk! Ik weet niet hoe het kwam, 't was zo'n onnozel telrijmpje dat over de aftiteling liep, en dat dreinde constant als een jingle door mijn kop, absolutely hell (lacht)! Ik hou van muziek, rock-'n-roll en zo, en ik speel zelf piano - maar nu ik doodging, kon ik alleen maar denken aan het onnozelste liedje dat er is, it was pure torture. In 'Touching the Void' (vertaald als 'Over de rand' en ook verfilmd; zie Humo 3228 van 16 juli 2002, red.) beschrijft Joe Simpson hoe hij meer dood dan levend naar zijn basiskamp terugkruipt met iets van Boney-M in zijn kop: ook al zo'n verschrikking! Wat is dat toch? Als in een film de held doodgaat, klinkt er altijd prachtige muziek, maar als je zelf ligt te sterven, zit je met de Top-30 of erger in je hoofd! Je krijgt nooit de soundtrack die je verdient. Of misschien juist wel (lacht).»

Aron Ralston: de laatste boodschap

HUMO Je had een kleine videocamera in je rugzak, en je bent jezelf gaan filmen. Na vijftig uur neem je afscheid van je ouders, je zus en je vrienden. Na zeventig uur verdeel je je bezittingen. Na negentig uur zeg je welke vrienden je kist zullen dragen. Dat moet een macabere ervaring zijn geweest.

RALSTON « Na 24 uur stond het voor mij vast dat ik daar dood zou gaan, en ik wilde absoluut een boodschap achterlaten voor mijn nabestaanden. In eerste instantie neem je innig afscheid van je familie en vrienden, later denk je aan je bezittingen, en nog later, je hebt toch uren en uren de tijd, ook aan de uitvaart.»

HUMO Hoe was het om dat later terug te zien? Je maakt een testament en dan komt er toch nog een happy end.

RALSTON « De videotape heeft geen happy end: hij eindigt ermee dat ik beschrijf waar mijn asse uitgestrooid moet worden, en dan zeg ik simpel goodbye. Dat was op de ochtend van de zesde dag, toen ik echt dacht dat ik nog maar luttele uren te leven had.

» Achteraf heb ik de tape eerst teruggezien met mijn vader en twee van mijn vrienden, en dat was schokkend, maar het ergste was met mijn moeder. Pas na vier maanden voelde ze zich in staat ernaar te kijken; voor mij was het toen al bijna een tv-documentaire, maar voor haar was het rauw en hard. Ze werd meegesleurd in die kloof, ze zag alles wat ik doormaakte, en dat vond ze niet om áán te zien. Als je het boek leest, kun je je de pijn en beklemming voorstellen, maar op de tape zié je mijn ingevallen gezicht, mijn roodvermoeide ogen, mijn hoofd dat om en om knikt en dat ik met mijn hand moet ondersteunen omdat ik zo uitgeput ben. Een zombie was ik, in zes dagen had ik niet meer geslapen. En dan mijn stem: die werd alsmaar zwakker en ijler, omdat mijn keel zo droog was en mijn stembanden werden toegeknepen.

» Mijn moeder begon al snel te huilen, en ik ook: ik huilde omdat zij huilde, omdat ze zo aangegrepen was. Ze was helemaal overstuur. Na afloop wou ze dat ze de tape nooit gezien had.»

HUMO Er is sprake van geweest een speelfilm te maken op basis van je verhaal. Gaan ze die beelden daarin gebruiken?

RALSTON « Voorlopig is er alleen een tv-documentaire, en daarin zitten alleen de beelden waarop ik zeg: 'Als u deze tape vindt, bezorg 'm dan asjeblieft aan mijn ouders.' Er was natuurlijk interesse om álle beelden te gebruiken, maar daarvoor heb ik geen toestemming gegeven. Mijn testament was niet bestemd voor een groot publiek; het was de bedoeling dat het vertoond zou worden op mijn begrafenis, voor de intieme kring van familie en vrienden.»

HUMO In je verbeelding zag je dat filmpje vertoond worden op je begrafenis. Het stemde je zelfs gelukkig.

RALSTON « Ja, ik was blij dat ik op die manier nog even met familie en vrienden zou kunnen praten na mijn dood: je verdwijnt niet geruisloos, je geeft nog een teken van 'leven'. Ik stelde me voor dat iedereen samen was in een zaaltje en dat zij ook blij zouden zijn om mij nog één keer te 'zien'.»

Aron Ralston: de uittreding

HUMO Naar het einde toe beschrijf je een uittreding: je geest verlaat je lichaam, en je ziet jezelf vanuit de hoogte in die verkrampte houding in de rotskloof staan. Ik sprak ooit met een helikopterpiloot die gecrasht was: in de paar seconden dat hij ervan overtuigd was dat hij zou sterven, trad hij ook uit en zag hij zichzelf neerstorten 'vanuit de hoogte'.

RALSTON « Mijn geest is een paar keer. Het is niet zoals in een droom, dat je gaat zweven of zo; nee, de sensatie is sterker. Je stijgt op uit je lichaam, je vliegt weg en in de diepte zie je dat lichaam tussen de rotsen alsmaar kleiner worden tot het verdwijnt. Ik vloog uit de canyon, over de woestijn, over de Rocky Mountains en zelfs over de Stille Oceaan.»

HUMO Dacht je op dat moment niet dat je doodging, dat je laatste reis begonnen was?

RALSTON « Nee. Het was gewoon die grote sensatie van vrij te zijn, niet langer dáár te zijn.

» Een andere keer stapte ik uit mijn lichaam en zó door de rots. Ik ontdekte een gang waarlangs ik uit de canyon kon; ik kwam in een kamer waar al mijn vrienden zaten, ze luisterden naar muziek, ze hieven het glas dat ik terug was, en ik kon vertellen wat er gebeurd was.»

HUMO Mensen die zo'n uittreding beleven, krijgen meestal een shock als ze weer in de realiteit belanden.

RALSTON « Die terugkeer deed pijn: mentaal, maar ook fysiek. Ineens zit je weer gevangen in dat lichaam dat pijn heeft en dorst lijdt en kleumt van de kou. Kort tevoren had je nog een lichaam dat goed in zijn vel zat, dat zich lekker warm voelde, dat in staat was om te eten, te drinken en met vrienden te babbelen. En dan, whack, is het voorbij.»

HUMO Je hebt ook een grafschrift in die rots gekrast: RIP ARON OCT 75 - APR 03. Daarmee tekende je letterlijk je doodvonnis.

RALSTON « Het maakte me niks meer uit of ik mijn moreel ondermijnde. Ik wist al na 24 uur dat ik dood zou gaan, en nu was het einde in zicht: punt.

» Ik heb dat geschreven na de voorlaatste nacht. De temperatuur was gezakt tot twee graden en ik dacht: nog eens een nacht in zo'n kou overleef ik niet. Ik stond daar al zes dagen tegen die rots geleund in niks anders dan een fietsbroekje en een T-shirt!»

HUMO Toen je waterrantsoen op was, ben je je eigen urine gaan drinken. Had je daar nog veel langer op kunnen overleven?

RALSTON « Ik denk van niet. Ik liet de urine wel bezinken, en het bovenste decanteerde ik dan om te drinken, maar eigenlijk breng je alsmaar meer zout in je bloed en dat tast op de duur je organen aan. Als je gezond bent, raakt je zoutspiegel niet zo vlug verstoord, maar ik was aan het eind van mijn krachten: ik woog nog maar 58 kilo in plaats van 78...»

HUMO Je arm amputeren was niet zoals een stuk vlees afsnijden. Met rukken en trekken moest je eerst de twee beenderen van de onderarm breken; dan pas kon je beginnen te snijden in die taaie kabel van spieren, pezen en vlees. Er kwam zelfs een tang aan te pas om de pezen stuk te krijgen.

RALSTON « Mijn hand was al aan het ontbinden, die rottende geur kon ik op het einde ruiken. Maar ik kon nooit vermoeden hoe sterk die arm nog zou zijn nadat ik die twee beenderen boven mijn pols had gebroken. Het heeft me bijna een uur gekost voor alles stukgesneden, losgetrokken of doorgevijld was.»

HUMO Heb je ooit dure eden gezworen? God, als ik hieruit kom, dan zal ik...

RALSTON « Ja, ik was de onderhandelingen al begonnen! Ik smeekte God mij te tonen hoe ik die nachtmerrie kon overleven. Ik was al zover dat ik zei: God, als het nodig is dat ik het klimmen opgeef... laat het me weten, en ik klim nooit meer van mijn leven. Maar ja, er kwam geen teken van God, en dan heb ik me tot de concurrentie gericht, beste Satan, if you're out there, ik kan je hulp best gebruiken. Maar wat ik ook aanriep, van Boeddha tot Jehova, en welke offers ik ook wilde brengen, het bracht me geen stap verder.»

Aron Ralston: A hell of a story

HUMO Is er ooit één seconde geweest dat je dacht: als ik hieruit kom, schrijf ik een boek?!

RALSTON « Dat niet. Maar toen ik mijn arm aan het amputeren was, heb ik wel gedacht: dit wordt a hell of a story om aan mijn vrienden te vertellen! Listen to this: I cut off my arm! (schatert het uit) Maar toen ik dan eindelijk één van mijn vrienden te zien kreeg, hadden ze het al lang en breed in de kranten gelezen. Dat was een teleurstelling voor mij, hey, who stole my story?!»

HUMO Je was je rechterhand kwijt, maar hoe heb je het boek dan geschreven?

RALSTON « Ik kon vooraf al tikken met twee handen, en met één hand bleek ik toch nog dertig woorden per minuut te kunnen halen op mijn laptop. Dat zijn korte Amerikaanse woorden, niet van die lange lettertreinen zoals in het Nederlands!»

HUMO Heb je al gefantaseerd over hoe mensen je lijdensboek zitten te lezen in een luie stoel met een koele cocktail bij de hand?

RALSTON « Ik had die gedachte al tijdens het schrijven! Ik stelde me vaak voor dat de mensen in hun luie stoel zaten, en dan was de vraag: hoe krijg ik ze uit die stoel en in het verhaal en in die donkere canyon? Daarvoor moest ik me alle details helder en levendig voor de geest kunnen halen. Ik heb met opzet een checklist gebruikt. Bij alle belangrijke ogenblikken van die zes dagen nam ik die puntjes dan door: is het koud of is het warm, is er zonlicht of is er geen, zijn er sterren, hoe knaagt de honger, hoe hevig is de dorst, waaraan denk ik, welke geluiden hoor ik, wat zijn mijn huisgenoten nu aan het doen... Dat ik de sterren zag, was niet zomaar een detail; het betekende ook dat het een koude nacht was, die de warmte uit mijn lichaam zoog. Vroeger vond ik een sterrenhemel mooi en romantisch, maar nu haatte ik het, want het deed mijn overlevingskansen afnemen. En een grijze hemel die ik anders had misprezen, die verwelkomde ik nu als een extra deken voor de nacht!»

HUMO Een Britse psycholoog zei dat andere mensen in jouw situatie dood zouden gaan 'omdat ze zich er mentaal niet toe kunnen overhalen hun eigen arm af te snijden'. Bij jou lukte dat volgens hem wel omdat je een T-type personality bent. Dat type mens zou een hogere pijndrempel hebben.

RALSTON « Wat voor type mens?»

HUMO The thrill-seeking type. Mensen die zich graag in extreme avonturen storten 'om te voelen dat ze leven'.

RALSTON « Ik betwijfel of ik een thrill seeker ben: ik ben alvast géén man van skydiven of bungeespringen. Ik ben zeker avontuurlijk aangelegd en ik wil ook intens leven, maar ik betwijfel of alleen mensen van mijn 'type' tot zo'n amputatie zouden kunnen overgaan. Had je het mij vooraf gevraagd, ik zou ook gezegd hebben dat ik dat nooit van mijn leven zou doen. Maar men onderschat de overlevingsdrang van een mens, en de wilskracht die hij in extreme omstandigheden kan opbrengen. Ik denk dat véél mensen in mijn situatie hetzelfde zouden doen.»

» En het gaat niet zozeer om dat amputeren, het gaat om boven jezelf uitgroeien. Je ziet toch ook hoe sommige mensen een zware ziekte als kanker kunnen dragen, veel langer leven dan men ooit gedacht had, en soms die kanker zelfs overwinnen. Omdat ze die geweldige drive hebben om in leven te blijven.»

HUMO Een klimmer zei me ooit: 'Klimmen gaat niet om het overwinnen van bergen, maar om het overwinnen van jezelf.' Jij bent klimmer, je hebt uithoudingsvermogen, je kunt mentaal en fysiek afzien, je geeft niet op bij het eerste obstakel. Die ervaring moet toch geholpen hebben.

RALSTON « Die klimervaring is een plus, maar op zo'n moment van leven of dood kan eigenlijk álles je helpen. Ik heb in een team van bergredders gewerkt, ik weet hoe je een gewonde kunt vervoeren over ruw terrein, maar ik weet bijvoorbeeld niks van EHBO. Dat ik na mijn amputatie mijn arm moest afknellen met een tourniquet (geïmproviseerd knelverband, red.), dat had ik gewoon van de tv onthouden, en dan nog van zo'n ziekenhuisserie als 'E.R.'! Mijn mentale weerbaarheid als klimmer heeft me gered, de techniek van het afbinden heeft me gered - maar de liefde voor mijn ouders en mijn vrienden heeft me óók geholpen om het daar zo lang uit te houden. Je kunt het dus niet puur op dat klimmen afschuiven: ieder individu heeft zijn mindset die hem in precaire omstandigheden kan helpen en bijstaan.»

Aron Ralston: twee engelen

HUMO Een merkwaardige passage in het verhaal zijn de twee jonge vrouwen die je ontmoet kort voor je in die canyon afdaalt. Zij stellen je een ander klimtraject voor, maar jij wilt heel koppig jouw route volgen, omdat je gelezen hebt dat daar beneden prehistorische rotstekeningen te zien zijn. Later schreef je: 'Die vrouwen waren engelen die me voor het onheil moesten behoeden. Maar ik heb het niet willen zien, ik heb hun waarschuwing in de wind geslagen.'

RALSTON « Het wás een heel merkwaardige ontmoeting, omdat er op die plek maar weinig klimmers komen, nog geen twintig per jaar. En toch scheidden onze wegen zich, door mijn koppigheid. We vonden mekaar sympathiek, we hadden al half afgesproken dat we mekaar 's avonds op een feestje zouden terugzien, ze zouden me een lift geven met hun auto, ze zouden mijn fiets wel oppikken aan het andere eind van de canyon, come on with us! Nee dus: Aron ging zijn eigen weg. Toen mijn vrienden dát deel van het verhaal hoorden, brak de hel los. Dwaze idioot! Why didn't you go with the girls!! YOU ALWAYS GO WITH THE GIRLS!! Het gaf hun alleen maar méér de indruk dat ik het 'verdiend' had, dat ik het in zeer hoge mate zelf gezocht had.

» Tja, en dan kun je je afvragen, waarom bén je alleen verder gestapt? Misschien omdat het zo heeft moeten zijn?! Wat is je lot: dat je een ongeval krijgt, of dat je een ongeval ontloopt? Best mogelijk dat je elke dag tien keer níét verongelukt, gewoon door je tijdstip van vertrek, het vervoermiddel dat je neemt, de mensen bij wie je blijft staan praten. Is dat dan je lot? Of heb je je lot dan juist ontlopen?»

HUMO En? Heb je die fameuze rotstekeningen nog gezien?

RALSTON « Nadat ik mijn arm geamputeerd had, ben ik er op een afstandje voorbij gestrompeld, ik heb er geen seconde bij stilgestaan, ik was één en al gefocust op de weg en op mijn bloedende arm. (Zijn Amerikaanse agent komt binnen en vraagt waar ik vandaan kom. Antwerpen. Ralston is zeven jaar geleden in Antwerpen geweest: het Rubenshuis, het stadhuis... Of hij het plein dan niet heeft gezien voor het stadhuis, met dat standbeeld? Hij herinnert het zich niet. Ik zeg dat daar ZIJN monument staat, want je ziet een triomferende man die een AFGEKAPTE HAND weggooit! Really?! Ik moet zeker een kaartje opsturen van die Brabo, jh.)»

HUMO> Heb je de plek achteraf nog bezocht?

RALSTON « Vorig jaar met mijn verjaardag. Ik was er met een paar vrienden en met de filmploeg die de documentaire draaide. Ze hebben me daar geïnterviewd, en toen het afgelopen was en iedereen met iets anders bezig was, ben ik stilletjes teruggegaan voor een kleine ceremonie. De Park Rangers die na mijn redding de rots hadden weggetakeld (er waren drie mannen en een hijstoestel voor nodig, jh), hadden mijn rottende hand meegenomen en gecremeerd, en de asse in een klein potje aan mij gegeven. Ik heb de asse bij de rots uitgestrooid, ik heb een gebedje gebeden, en ik heb daar in mijn eentje staan huilen bij die steen. Huilen van geluk was het, dat ik daar nog levend en wel was kunnen terugkeren.

» Eind deze week ben ik weer jarig, en dan onderbreek ik mijn book tour om naar huis te vliegen en met een paar vrienden opnieuw naar de canyon te gaan. Het had mijn graf kunnen zijn, maar ik ben er opnieuw geboren; zo voelde het nadat ik mijn arm had afgesneden en los was gekomen uit die donkere plek. En omdat het mijn tweede geboorteplaats is, zal ik die 'verjaardag' ook elk jaar blijven vieren.»

HUMO Ligt de rots er nog?

RALSTON « Hij ligt er nog, maar hij is niet echt meer te herkennen omdat ik mijn grafschrift heb weggeschuurd. Die canyon ligt ook afgelegen; heen en terug is het twintig kilometer stappen, dus een bedevaartsoord zal het wel nooit worden. Een vriend van mij stippelt routes uit in boekjes voor klimmers, en hij heeft die plek waar ik 'verbleven' heb intussen wel een naam gegeven: het heet nu The Rolling Stone Flat

Aron Ralston: mens versus sneeuwhoen

HUMO Uit je boek kom je naar voren als iemand die graag de eenzaamheid opzoekt. In je thuisstaat Colorado ga je op je eentje hoge toppen beklimmen en dan nog liefst in de winter, als er zo goed als niemand in de bergen is.

RALSTON « Ja, ik zoek de eenzaamheid wel. Ik ben soms drie dagen onderweg om zo'n top te beklimmen en als ik dan de derde dag één mens zie, dan voel ik me al kregelig worden. In zo'n ongerept winterlandschap wil ik eigenlijk níémand zien.»

HUMO Ben je een solitary man?

RALSTON « Als ik drie klimtochten maak, zijn er twee die ik met vrienden onderneem. Maar als ik alleen ga, dan wil ik ook écht alleen zijn.»

HUMO Ergens in het boek beschrijf je heel mooi hoe je je één voelt met 'die koude bergen, de begraven bergmeertjes en de bossen met hun gedempte geluiden'.

RALSTON « Ik kan thuis ook dat gevoel hebben van hé, wat fijn, wat gezellig. Ook daar kan ik me één voelen met de dingen en de mensen die me omringen. Maar in de winter en in de bergen is er nog een andere dimensie. Iemand die vanuit een vallei naar een besneeuwde bergtop kijkt die wordt beschenen door de opgaande zon, die vindt dat fantastisch. Maar als je zelf op die sneeuwtop bént en je zít in die kleine ochtendwolk die purper kleurt: dat is onvergetelijk.»

HUMO Je schrijft dat je je 'verwant voelt met de elanden, de herten en de bevers. Méér dan met de mensen, die zich nooit in zo'n winterlandschap wagen.'

RALSTON « Dat was na een close encounter met een sneeuwhoen. Die vogel had zich in de sneeuw gedrukt, en ik was er bijna op getrapt. In die halve minuut dat hij nog niet opvloog, was er oogcontact tussen mens en vogel, en dat was wonderlijk. Daar stond ik, met gewatteerde laarzen en vijf lagen kleding, de dik ingepakte mens die moet bewegen om niet te bevriezen, versus zo'n plukje veren dat in staat is daar héél de winter op die sneeuw te blijven zitten! Langdurig oogcontact met huisdieren is al zeldzaam, maar oogcontact met zo'n wild dier, that was magic. Ik zag ineens de wereld door zijn ogen, ik voelde me zelf een hele kleine, onbeduidende vogel op de grote wereldbol. Die korte verwantschap, die plotse alomvattende ervaring, dat was overweldigend, dat was alsof ik een universum betrad dat niemand eerder betreden had, een eenzame astronaut die een stap zet op een nog onbekende planeet.»

Aron Ralston: jezus in de woestijn

HUMO Ik heb ooit een serie gemaakt over bergongevallen, en haast al die overlevenden waren nadien opnieuw gaan klimmen. Jij klimt ook opnieuw, zelfs met je handprothese.

RALSTON « Tja, hoe komt dat? Ik ben een erg analytisch en rationeel denkend mens, ik heb een ingenieursdiploma, en ik ken genoeg mensen die me vragen: waarom klim je op die bergen? Om er weer af te komen en ook nog eens op je kop te vallen? Op het eerste gezicht is dat niet rationeel, en toch zit er een heel analytische kant aan dat klimmen. Ik ga als een ingenieur om met mijn materiaal, ik kan heel nauwgezet bezig zijn met touwen en musketons, en dat verschaft me niet alleen veiligheid, dat geeft me ook plezier. Maar ik heb ook een niet-rationele kant, ik hou veel van muziek en van fotografie, ik ben heel gevoelig voor ongrijpbare dingen als de schoonheid van de natuur, die woeste ruwe rotsen en die blauwe schijn van koud gletsjerijs. Ook die romantische kant verklaart mijn passie, en de passie van zovele andere klimmers.

« Maar dan nog zit je met een sport waarin het altijd afzien is. Ik heb er ook geen verklaring voor, dat klimmers telkens weer opnieuw beginnen. Zelfs als we niks breken en níét op onze kop vallen, dan nog hebben we pijn. Pijn in onze handen, in onze armen, in onze rug en in onze benen, heel dat lichaam voelt aan alsof het door een mangel is gehaald. En toch beginnen we opnieuw. Er is maar één verklaring voor: klimmers hebben een slecht geheugen (lacht)

HUMO In de kranten hebben verhalen gestaan over een visser en een houthakker die een been hadden moeten afzetten om zich uit een netelige situatie te bevrijden. Ken jij nog andere voorbeelden van mensen die een zelfamputatie hebben uitgevoerd?

RALSTON « Dat zijn de twee die ik ook het vaakst heb gehoord. Plus dat verhaal over een herder in Idaho die met twee benen geklemd zat onder een rots, maar die het niet overleefd heeft omdat hij geen mes bij zich had om zich te amputeren. Die man heeft nog een wéék geleefd en alles bijgehouden in een dagboek. Het erge was dat zijn hond bij hem wou blijven en geen hulp is gaan halen.

« Ik denk dat er honderden vergelijkbare verhalen moeten zijn, en eigenlijk vraag ik me nog steeds af waarom uitgerekend het mijne de wereldpers heeft gehaald. Het heeft zeker met de duur te maken: die houthakker en die visser hebben zich al na een halve dag geamputeerd, en ik pas na zes dagen. Wat ook sterk meespeelt is de locatie: ik zat in the desert! De woestijn wordt vaak geassocieerd met lijden en verlatenheid: je hebt cartoons met uitgeputte mensen die zich door het hete zand slepen, je hebt Jezus die zich veertig dagen terugtrok in de woestijn om te vasten... Wie zich in de woestijn begeeft, moet zich staande zien te houden in het meest onherbergzame deel van de natuur. En dat spreekt tot de verbeelding. Was ik met mijn been vast komen te zitten onder een autoband op de parking van een shopping mall, dan was er veel minder reactie geweest (lacht). Maar ik zat klem in De Wildernis. In het Westen zijn we zo gewend aan communicatie en pechverhelping, en plots was er dat besef dat er nog heel wat plaatsen zijn waar je diep in de rats kunt komen te zitten en waar er niemand is om je te helpen. En dat fascineert!»

Aron Ralston: bijna-dood-lijstje

RALSTON « Veel mensen zien mijn verhaal natuurlijk ook als een metafoor voor hoe je obstakels overwint, en daar putten ze sterkte uit. Thuis liggen nog zeker tweehonderd brieven en vierhonderd e-mails op me te wachten, maar de brieven die ik al gelezen heb, kwamen vooral van mensen die in mijn boek 'de kracht hadden gevonden om de rotsblokken en het puin in hun leven op te ruimen'. Die brieven gaan over kanker, depressie, zelfmoord; over veranderen van werk of van partner; over jaren in een routine leven en nu ineens besluiten je passie te gaan volgen.»

HUMO Dat klinkt geweldig, maar is het voor jou ook honderd procent positief? Je hebt tenslotte je hand verloren! Heeft dat je nog niet zwaarmoedig gemaakt?

RALSTON « Hey man, I was dead! Ik ging dood, ik moest dood, en dan die ommekeer: daar kun je toch alleen maar blij om zijn. Ik sta elke dag op met het gevoel: waw, ik ben er nog, ik leef nog. En je zou bijna wensen dat iedereen door zo'n ervaring ging: aanzienlijk minder mensen zouden zich druk maken om beuzelarijen. Ik heb plezier in het leven, mijn zelfvertrouwen is gesterkt en ik maak ook meer tijd voor mijn familie en mijn vrienden, want aan hen heb ik het meeste gedacht terwijl ik daar vastzat.»

« Mijn enige frustratie is dat ik nu drie maanden gebonden ben aan die book tour. Dat eist al mijn tijd en energie op, en dat is zwaar. Bijna even zwaar als de drie maanden na mijn ongeval dat ik op antibiotica en pijnstillers heb geleefd, omdat ik een botontsteking had opgelopen. Zo is het nu: ik ben op reis, ik ben gebonden, ik kan niet weg, ik kan niet de mensen zien die ik wil zien, en dat werkt op mijn systeem. Aan de andere kant: ik heb hiervoor gekozen. Ik heb het boek willen schrijven omdat ik wilde dat mensen kracht zouden putten uit mijn verhaal, en dankzij die gedachte kan ik me verzoenen met mijn situatie. Ik ben ook een duursporter, dus het moet me wel lukken om deze marathon uit te l... euh uit te zitten (lacht).

« Het vreemde is wel dat ik nu, in oktober, al boeken zit te signeren met als opdracht Merry Christmas to... Dat zijn dus cadeautjes die uitgepakt zullen worden, ik zie de dampende schotels al op de feesttafel komen, it's Christmas dinner, ding-ding-ding en intussen vouwt iemand het boek open nét op die pagina waar ik het mes in mijn arm plof, smakelijk! (lacht)»

HUMO Het was daar in de canyon niet de eerste keer dat je de dood in de ogen keek. Ik heb het nagekeken in je boek: je bent bijna doodgebliksemd, bijna verdronken in de Colorado, bijna geplet door een vallend rotsblok, bijna tot de dood achtervolgd door een vraatzuchtige beer. En dan zijn er nog de drie lawines die het op je gemunt hadden; twee keer zijn ze rakelings langs je heen gegaan, de derde keer ben je meegesleurd maar heb je je uit dat 'witte beton' kunnen bevrijden. Je hebt wel aanleg, moet ik zeggen.

RALSTON « Ik heb een lijst van alle keren dat ik bijna dood ben geweest, ja, een echte lijst op mijn prikbord, en die lijst hing er al vóór dat geval in die canyon! Ik zat aan elf; de canyon was nummer twaalf. Ik heb dus al meer levens dan de gemiddelde kat. Maar denk nu niet dat ik dweep met de dood; ik ben vooral verbaasd dat ik nog leef. En ik besef ook heel goed: ooit komt de dag dat ik het laatste punt op mijn lijstje níét meer zal kunnen invullen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234