13 dingen die u altijd al wilde weten over virtual reality: Pokémon Go, ontmaagdingen en Mark Zuckerberg

Voor een mooie natuurwandeling hoef je je huiskamer niet meer uit, net zomin als voor een trip naar Mars of een duik naar de bodem van de oceaan. Met een virtualrealitybril op de neus zit je net zo makkelijk naast Otto-Jan Ham in ‘De ideale wereld’ als in een videogame. De techniek van virtual reality staat misschien nog in de kinderschoenen, maar het beeld oogt en voelt nu al bedrieglijk echt.


1. Help, ik zie door de bomen het bos niet meer

Er zijn veel verschillende VR-brillen te koop. Om te beginnen zijn ze in ruwweg twee kampen te verdelen: mobiele virtual reality en bedrade virtual reality. Ofwel is de bril een speciale houder waar je je smartphone in kunt doen, ofwel hangt hij via een kabel aan een krachtige pc. Een overduidelijke winnaar onder al die brillen is er niet. Wat betreft kwaliteit, de mogelijkheden en ook de prijs zijn het appels, peren en kiwi’s. Een kartonnen Google Cardboard die je om je telefoon vouwt kost een paar euro, voor de topmodellen ben je voor een bril plus bijbehorende computer al snel 1.600 euro kwijt. Qua software is het nog ingewikkelder dan in het begin van het videotijdperk, toen consumenten moesten kiezen of ze een film wilden bekijken op VHS-, betamax- of Video 2000-formaat.


2. 2016 zou hét jaar van VR worden. Is dat gelukt?

Ja. En nee. In het voorjaar van 2016 kwamen twee nieuwe VR-systemen op de markt: de brillen Oculus Rift en de HTC Vive vlogen als broodjes over de toonbank, maar nadat de early adopters bediend waren, bekoelde de interesse. En nu probeert Sony het met de PlayStation VR. Maar ook hier geldt: de hardcoregamers die in de virtuele boot springen, vormen nog lang niet de grote massa.


3. Hoe overweldigend is een virtual-reality-ervaring?

Zeer. De eerste, tweede én derde reactie is doorgaans: ‘Wow!’ Een artikel of een filmpje kan niet dezelfde unieke sensatie overbrengen, het muntje valt alleen als je zo’n overmaatse skibril op hebt. En dat is een behoorlijke drempel voor de doorbraak van virtual reality voor de massa. Zeker als je bedenkt dat de pertinente weigering van het grote publiek om een lichtgewicht brilletje op te zetten in de huiskamer, het einde van de productie van 3D-tv’s betekende.


4. Pokémon Go was toch augmented reality? Is dat één pot nat?

Integendeel. Augmented reality voegt dingen toe aan de werkelijkheid. Zo kan Pokémon Bulbasaur opeens in jouw voortuin opduiken en staan ineens dino’s op je keukentafel te stampen. Virtual reality werkt juist tegenovergesteld, dan krijg je een brilhelm op waardoor je de realiteit helemaal buitensluit. Wat voor je ogen wordt geprojecteerd, kan er levensecht uitzien. Dat komt doordat de beelden synchroon lopen met je hoofdbewegingen. Je voelt je helemaal ondergedompeld.


5. Totale onderdompeling, is dat niet griezelig?

Dat je even totaal afgekoppeld bent van de alledaagse werkelijkheid is een krachtige sensatie, maar ze hoeft daarom niet beangstigend te zijn. Zo zijn er al VR-apps die je verplaatsen naar een tropisch paradijs. Vanuit je strandstoel geniet je van kabbelende golven en de ondergaande zon – zeer rustgevend en zonder kans om te verbranden. Dat is nog eens een lowbudget-uitje.


6. Hoe vers is virtual reality?

Aanzienlijk minder dan je denkt. Het concept was decennialang een fantasie van sciencefictionschrijvers (denk bijvoorbeeld aan het holodeck van ‘Star Trek’) en een droom van techneuten. De term zelf stamt uit 1987. Pas begin jaren 90 werd virtual reality echt werkelijkheid, maar toen was de techniek nog niet ver genoeg gevorderd om ook betaalbaar te kunnen zijn – alleen universitaire en militaire instanties konden het bekostigen. Nintendo ontdekte door scha en schande dat 1995 te vroeg was om het aan consumenten te slijten: hun Virtual Boy, een bizarre kruising tussen een Gameboy en een Viewmaster, werd binnen een jaar uit roulatie genomen en geldt als één van de grootste flops van de Japanse gamefabrikant. Hollywood pikte in die jaren 90 wel een graantje mee door films uit te brengen die zich voor een groot deel afspelen in een virtuele werkelijkheid, zoals ‘The Matrix’, ‘The Lawnmower Man’ en ‘Virtuosity’.


7. Virtual reality is dus gewoon een leuk speeltje?

Er zijn tot nu toe twee soorten mensen die héél enthousiast worden van de mogelijkheden van virtual reality: gamers en gameontwerpers. Van PlayStation mag je natuurlijk verwachten dat ze hun VR vooral als spelapparaat zien, maar ook mobieltjesmaker HTC werkte voor hun Vive-bril samen met gamestudio Valve. Er zijn dus al aardig wat VR-games te koop. Veel schietspellen, maar ook racegames lenen zich goed voor een VR-vertaling. Helaas ontbreekt de must have nog die de aanschaf van zo’n kostbare bril legitimeert, zoals Tetris dat ooit deed voor de Gameboy, Mario Bros voor de Nintendo en Lara Croft voor de PlayStation.


8. Maar kun je er ook iets nuttigs mee?

Absoluut. Zo kun je virtueel rondlopen in een Ikea-keuken, zonder drukke gezinnen op je pad of de verleiding van Zweedse gehaktballetjes. Horeca- en winkelpersoneel kan met een goedkope Google Cardboard veilig een overvalsituatie meemaken en navertellen, en bij de behandeling van brandwondenpatiënten wordt soms naar VR gegrepen om de aandacht van de pijn af te lijden. Een Duitse aanklager gaf onlangs als bewijsmateriaal tegen een oorlogsmisdadiger een haast tot op de millimeter nauwkeurige VR-rondleiding door Auschwitz-Birkenau. Zo kon de rechter met eigen ogen zien of de bewering van de verdachte klopte dat hij vanaf zijn wachttoren niet had kunnen zien wat er in andere gedeeltes van het concentratiekamp gebeurde, omdat ze zogenaamd aan zijn gezichtsveld waren onttrokken.


9. Zijn er gezondheidsrisico’s?

De meeste VR-toepassingen gaan uit van een minimumleeftijd van 12 jaar en beginnen met een medische waarschuwingslijst waarvan een hypochonder het al direct Spaans benauwd krijgt. Toch valt het in de praktijk reuze mee. Er lijkt een gewenningseffect te zijn. Verstandig dus om de eerste keer niet te heftig uit te pakken: voor de virtuele ontmaagding is een rustiek 360 graden-tafereeltje – bijvoorbeeld: een over een Amerikaans Nationaal Park zwevende camera – al opwindend genoeg. Het kan wel goed misgaan als de software niet deugt en de hoofdbewegingen niet snel genoeg worden geregistreerd of doorgegeven. De remedie tegen de dan optredende virtuele wagenziekte is simpel: bril af. O ja, let ook even op dat je met een bril op geen al te gekke bewegingen maakt of hete drankjes in de buurt hebt staan. Als je compleet van de werkelijkheid afgesloten bent, zit een ongeluk namelijk in een klein hoekje.


10. Wie doet nog niet aan virtual reality?

Het gros van de mensheid, hoewel alle berichtgeving de illusie wekt dat wie nu nog geen VR-bril op zijn neus heeft een totale digibeet is. Ter geruststelling: zo’n vaart loopt het dus niet, te meer omdat een aantal grote spelers de boot voorlopig lijken af te houden. Apple bijvoorbeeld – al kan het natuurlijk altijd dat het bedrijf in het geheim een gadget ontwikkelt. Microsoft kiest met zijn Hololens nadrukkelijk voor augmented reality én de zakelijke markt, want die bril kost maar liefst 3.000 euro. Toch wil Microsoft de virtuele boot niet missen. Zij gaan samenwerken met HP en Lenovo, die VR-brillen gaan produceren voor Windows 10 – prijs: vermoedelijk zo’n 300 euro per stuk.


11. Hoe sexy is virtual reality?

Eén van de hulpmotoren achter de digitale revolutie was de seksindustrie, en een toepassing als virtual reality lijkt dan ook de natte droom van elke pornoboer. Overigens is het volwassen VR-aanbod niet uitsluitend een mannenaangelegenheid: de regisseur van ‘50 Shades Darker’ draaide op de set extra materiaal dat met een VR-bril opzwepender kan uitvallen dan wat er straks op het witte doek is te zien.


12. Wat ziet Facebook in VR?

Mark Zuckerberg is niet bepaald een krent, maar hij geeft ook niet elke dag 2 miljard dollar uit. Dat bedrag had hij twee jaar geleden wel veil voor het bedrijf Oculus. Een paar maanden geleden liet Zuckerberg weten hoe hij denkt (of wil) dat we VR gaan gebruiken: als virtuele ontmoetingsplaats. Hij demonstreerde hoe zijn (cartooneske) driedimensionale avatar in een virtuele vertaling van zijn huiskamer (inclusief hond) een tweedimensionale messenger-video van zijn vrouw ontving, en nam daar een selfie van. Volgens The Zuck draait de toekomst van VR niet om films of spelletjes, maar om mensen.


13. Wat staat ons nog te wachten op VR-gebied?

In de toekomst kijken blijft een lastige zaak, daar helpt geen VR-bril bij. De kans is groot dat VR eerst de werkplek verovert voordat hij de huiskamer binnendringt, maar futurologen schatten in dat VR groter wordt dan de pc, het internet en het mobieltje bij elkaar opgeteld. Andere voorspellingen zijn dat er straks ook brillen komen die virtual en augmented reality combineren. En misschien zijn het dan geen brillen, maar contactlenzen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234