null Beeld AFP
Beeld AFP

oorlog in Oekraïne

2,5 op 3,5 meter aan onnauwkeurigheid: ‘kamikazedrones’ zijn teken dat het slecht gaat met Russische wapenvoorraad

Goedkoop, angstaanjagend en onbemand: de nieuwe ‘kamikazedrones’ van het Russische leger zaaien paniek in Oekraïense steden. Toch duiden de drones op een gebrek aan betere wapens aan Russische zijde.

Jorn Lelong

Wat zijn die kamikazedrones juist?

De laatste Russische aanval in Kiev werd ingeleid door een luid gebrom, alsof een colonne brommers of grasmaaiers de stad naderde. Inmiddels weten Oekraïners wat dat geluid betekent: de komst van Russische ‘kamikazedrones’, die laag boven de stad vliegen en zich op een doel storten, waarna hun lading explosieven ontploft. Het doet denken aan de aanvallen van Japanse kamikazepiloten in de Tweede Wereldoorlog, met het verschil dat deze vliegtuigen voorgeprogrammeerd worden en daarna op eigen houtje vliegen.

Al minstens vier burgerslachtoffers, onder wie een zwangere vrouw, kwamen om bij zo’n droneaanval op een appartementsgebouw in Kiev. “Hier mag je gerust het etiket terreur op kleven, maar dan door een staat”, zegt defensiespecialist Dick Zandee (Clingendael). “De bedoeling zal zijn om bepaalde strategische doelen te raken, zoals energiecentrales. Maar deze drones blijken hun doel al eens te missen en zo in woonwijken terecht te komen. Daarmee zijn de Russen natuurlijk niet aan hun proefstuk toe.”

De drones zelf, de Shahed-136, zijn niet van Russische makelij, maar komen uit Iran. De drone is ongeveer 3,5 meter lang en 2,5 meter breed en vliegt met ongeveer 180 kilometer per uur naar zijn doel.

null Beeld dm
Beeld dm

Wat maakt ze zo link?

Het grootste voordeel van de drones is dat ze eenvoudig kunnen gelanceerd worden vanaf de achterkant van een vrachtwagen en ze een bereik hebben tot 2.500 kilometer.

Erg hightech zijn de toestellen dan weer niet. Door hun luide motor en hun lage vlieghoogte zijn ze volgens een statement van het Britse ministerie van Defensie relatief makkelijk uit de lucht te schieten door luchtafweersystemen. Toch behaalt Rusland volgens datzelfde ministerie mogelijk successen door aan te vallen met verschillende drones tegelijk.

“Zoals wel vaker in de geschiedenis probeert Rusland vooral met grote aantallen door de verdediging te breken”, zegt Zandee. “Als Rusland telkens met tientallen drones tegelijk afkomt, zal er altijd wel eentje zijn die voorbij het afweergeschut raakt en schade kan aanrichten.”

Het zal vast niet de laatste droneaanval uit Russische hoek zijn, want volgens Oekraïne heeft Rusland zo’n 2.400 in Iran besteld. Wellicht zullen er nog volgen, want de drones zijn relatief snel te maken en kosten zo’n 20.000 euro - een peulschil naar militaire normen.

Welke impact hebben ze?

Oekraïne treedt niet of nauwelijks in detail over wat Rusland tot dusver met de droneaanvallen vernietigd heeft. “Normaal wil je met luchtaanvallen strategische doelen uitschakelen om de vijandige staat en het leger lam te leggen”, zegt Zandee. “Maar dat is nu eenmaal lastig met zulke drones die weinig nauwkeurig zijn.”

Brandweerlieden in de weer bij een door een drone vernielde appartementsblok in Kiev. Beeld AFP
Brandweerlieden in de weer bij een door een drone vernielde appartementsblok in Kiev.Beeld AFP

Wel hebben de drones een psychologische impact op de Oekraïense bevolking. Na de raketaanvallen vorige week zijn deze droneaanvallen op Kiev opnieuw een signaal dat Rusland niet verlegen is om tot in Kiev en andere grote steden aan te vallen. Bij elk luidruchtig geronk moeten inwoners de schuilkelder in. Maar of dat ook zal helpen om het moreel van de Oekraïense bevolking te breken, is volgens defensiespecialist Sven Biscop (Egmont Instituut) eerder twijfelachtig.

“Ook in de Tweede Wereldoorlog hebben zowel de geallieerden als de Duitsers geprobeerd om met bombardementen op burgers de tegenstanders de moed te ontnemen. Maar tot nu toe hebben we gezien dat dat zelden effect heeft. Integendeel, met aanvallen op burgers zet Rusland Oekraïners alleen maar meer aan om zich te verzetten.”

Hoe reageert Oekraïne hierop?

Volgens Andriy Jermak, adviseur van de Oekraïense president Zelensky, zijn deze aanvallen op de Russische hoofdstad vooral een teken van vertwijfeling bij de Russen. De Russen slagen er militair niet in om Oekraïne hun wil op te leggen, dus bombarderen ze de steden. Dat dat nu met drones gebeurt, wijst er volgens analisten zelfs op dat Rusland door zijn voorraad precisiewapens zit.

Een vuurzee na een droneaanval in Kiev. Beeld AFP
Een vuurzee na een droneaanval in Kiev.Beeld AFP

“Het is een feit dat het niet goed loopt met de Russische wapenaanvoer”, zegt Zandee. “Zo zag je eerder al dat de Russen moesten teruggrijpen naar verouderde raketten. Nu halen ze drones uit het buitenland om Oekraïne te blijven pijnigen tot ze - bijvoorbeeld na een winterpauze - hun voorraad weer aangevuld hebben.”

Toch maakt die onbesuisde aanpak van Rusland Kiev wel degelijk nerveus. President Volodymyr ­Zelensky schatte dat zijn land over slechts 10 procent van de nodige luchtverdediging beschikt. Zijn adviseur Jermak riep westerse landen op om dringend meer luchtafweersystemen te bezorgen. Onder meer de VS en Duitsland beloofden al extra afweergeschut te leveren. Daarnaast krijgt Oekraïne van de NAVO binnenkort honderden stoorzenders, die de radars van de drones moeten ontregelen.

Heeft ook Oekraïne drones?

Beide kampen maken sinds het begin van de oorlog regelmatig gebruik van drones, zowel om te verkennen als om doelen te bombarderen. Oekraïne gebruikt vooral Switchblade-drones van het Amerikaanse leger en de Turkse Bayraktar TB2-drones. Die laatste zijn zo groot als een klein vliegtuig, hebben camera’s aan boord en kunnen lasergeleide wapens afvuren. Oekraïne gebruikte die Turkse drones onder andere bij operaties in de Zwarte Zee, waar de Russische kruiser Moskva tot zinken werd gebracht.

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234