20 jaar Beyoncé: het belang van een popfenomeen

‘I’m a survivor/ I’m gonna make it.’ En óf ze het gemaakt heeft. Twintig jaar nadat Beyoncé Knowles met Destiny’s Child haar allereerste plaat baarde, staat haar oogverblindende ster nog altijd pal aan het firmament. Om twintig jaar Queen B. te vieren, legden wij ons oor te luisteren bij vier door de wol geverfde fans: drie verrukkelijke vrouwen en één Deense professor. ‘Iets mooiers dan Beyoncé? Dat kan niet.’

''Beyoncé is anders. Je hebt háár, en dan heb je al de rest'


Siska Schoeters: 'Het was meteen duidelijk dat Beyoncé de coolste was in Destiny's Child. De anderen waren aanhangsels'

Een trip door het Humo-adressenbestand met de vraag ‘Welke leuke mensen zijn zoal fan van Beyoncé?’ leverde één in koor gezongen antwoord op: ‘Siska Schoeters!’ Hoe dat komt, leest u hieronder.

Siska Schoeters «Ik weet het nog goed, toen twintig jaar geleden Destiny’s Child kwam piepen. Ik was direct méé. Ik denk dat het ’m zat in die heel specifieke combinatie in hun attitude: heel meisjesachtig, maar tóch ook vrouwelijk – er schuilde een niet te onderdrukken kracht in. Vanaf het prille begin was al duidelijk dat Beyoncé de coolste was. Die anderen waren maar aanhangsels.»

HUMO Toen werd nog erg lacherig gedaan over die muziek.

Schoeters «Oh ja! Het was not done om haar goed te vinden – het mocht hoogstens een guilty pleasure zijn. Beyoncé was wat verkeerd hé, een glittertrut. Er was geen sprake van dat Studio Brussel Beyoncé zou draaien. Vlak voor ik er begon, vroegen ze me om een concertverslag over haar te maken. Goed dat ik dat niet gedaan heb: ze zouden me hebben uitgelachen omdat ik er heel enthousiast over was, terwijl dat níét de bedoeling was.»

HUMO Was Beyoncé de soundtrack bij belangrijke gebeurtenissen in je leven?

Schoeters «Dit gaat heel puberaal klinken, maar het nummer ‘Survivor’ heeft mij écht geholpen. Toen ik op kot zat, had ik een klootzak van een vriendje. Nooit gedacht dat ik het luidop zou toegeven, maar door ‘Survivor’ kon ik zeggen: ‘Ik ben sterker dan jij. En ik ga dit overleven, want ik kan het zonder jou.’ Als ik het nu hoor, moet ik daar nog altijd aan denken.

»Oké, het zou beter staan als ik dat had meegemaakt met iets van Bob Dylan of Neil Young, maar nee: bij mij is het Destiny’s Child (lacht).»

HUMO Beyoncé is er al in veel vormen geweest: die van Destiny’s Child, Sasha Fierce, de gekrenkte vrouw... Welke heb je het liefst?

Schoeters «Ik heb haar het liefst als ze héél kwaad is. Ken je die clip waarin ze met een baseballknuppel de kop van een brandkraan mept, waarop het water in het rond spuit? Díé Beyoncé.

»Weet je waar ik haar dan weer het meest sexy vind? (Op dreef) Want daar hebben we het nog niet over gehad! Zij is zonder twijfel de meest sexy vrouw ter wereld. Onweer-staan-baar lekker! Ik zou er niet kunnen afblijven: ik heb niks met de vrouwenliefde, maar háár zou ik doen. Wat niet wegneemt dat ik haar ervan verdenk een enorme frigo te zijn (lacht). Maar waar was ik gebleven?»

HUMO Je ging net Beyoncé doen.

Schoeters (lacht) «Juist. Nee, de meest sexy clip vind ik die van ‘’03 Bonnie and Clyde’, een heel erg cool, onderkoeld nummer van Jay-Z. Dat zou weleens mijn favoriete nummer kunnen zijn waarop zij te horen is.»

HUMO Wat maakt haar groter en beter dan pakweg Rihanna of Lady Gaga?

Schoeters «Volgens mij is zij vooral veel doordachter – slimmer ook. Rihanna verdenk ik ervan nogal dom te zijn. Beyoncé zou ik bijna doortrapt noemen. (Denkt na) Dat is meteen het enige wat ik een beetje jammer vind aan haar. Het klinkt weer heel meisjesachtig, maar soms ben ik teleurgesteld in mijn idool (lachje). Dan denk ik: ‘Och, alles is fake aan u!’»

HUMO Om even advocaat van de Queen te spelen: is er geen verschil tussen ‘doortrapt’ en ‘fake’?

Schoeters «Zeker! Maar ik denk dat ze beide is (lacht). Beyoncé wordt gerund als een imperium: zoals je van Plopsaland allerlei knuffels kan kopen, zo heb je spullen van Beyoncé.

»Ik ga daar ver in, hoor. Zo durf ik haar ervan te verdenken dat ze heel die toestand over de ontrouw van Jay-Z – herinner je dat beeldfragment waarin Beyoncés zus Solange hem slaag kwam geven – in scène heeft gezet. Dat moet dan in de media komen, en dan kan ze een plaat maken rond overspel. Daarmee trekt ze dan gekwetste vrouwen aan, en kan ze op de feminismetrein springen! Maar misschien ben ík wel de psycho, als ik daar zo over denk (lacht).»

HUMO Je vindt haar dus geen feministisch icoon?

Schoeters «Jawél! Want ze kan als geen ander jonge meisjes zelfbewuster, sterker en gelukkiger maken. De laatste keer dat ik haar live zag, in het Koning Boudewijnstadion, hoort bij het allerbeste wat ik óóit heb gezien. Alle meisjes kwamen er buiten met een iets rechtere rug – zelfs ik, als 33-jarige, had het gevoel: yes, we can do it! Dat is veel waard. Ja, ik geloof dat zij iets betekent voor De Vrouw in 2018 – en ze is ook gewoon lékker!»

★★★


Anemone Valcke

Als je bij Anemone Valcke – de gevierde Gentse actrice uit ‘Adem’ en ‘Bevergem’ – de naam ‘Beyoncé’ laat vallen, schuift ze meteen alles aan de kant: ‘Voor B. doe ik alles!’ Naast superfan is ze ook een wandelende encyclopedie over Beyoncé.

Anemone Valcke «Ze komt uit een doorsnee gezin, iets rijker dan het Amerikaanse gemiddelde – ze kon naar privéscholen. Als kind woonde ze in Houston, Texas, in het zuiden van de VS, waar haar moeder een kapsalon runde vanuit hun woonst.

»Ik vermoed dat haar ouders héél graag wilden dat hun kinderen beroemd zouden worden. Beyoncé moest voortdurend meedoen aan schoonheidswedstrijden, waarover ze later de plaat ‘Beyoncé’ maakte. Elke ochtend moest ze van haar vader Mathew Knowles, die tot 2006 haar manager was, vijf kilometer lopen. En intussen zingen, zingen, zingen! Ze is van jongs af aan getraind om een ster te worden, net als haar zus Solange.»

HUMO En dan begon ze als zangeres bij Destiny’s Child.

Valcke «Die meisjes – Beyoncé, Kelly Rowland, LeToya Luckett en LaTavia Roberson – traden al sinds hun twaalfde op onder allerlei groepsnamen. In 1997 braken ze door als Destiny’s Child met het nummer ‘No, No, No’, met Wyclef Jean.

»Ze hadden succes, maar er was ook altijd geruzie. Kelly Rowland woonde bij de familie Knowles en de andere meisjes vonden dat zij en Beyoncé voorgetrokken werden door Beyoncés vader, die dus de manager was. In interviews werd dan weer beweerd dat LeToya en LaTavia gewoon geen lead vocals aankonden. Geen idee of dat klopt, maar die twee moesten na ‘The Writing’s on the Wall’ plaats ruimen voor twee andere meisjes, waarvan in 2001 alleen nog Michelle Williams overbleef. Vanaf ‘Survivor’ waren ze een trio.»

HUMO In 2006 ontsloeg Beyoncé haar vader als manager. Waarom?

Valcke «Het had ermee te maken dat hij haar moeder bedrogen had – en ik weet het niet zeker, maar ik denk dat er ook een buitenechtelijk kind in het spel was. Ze wilde ook gewoon méér eigen beslissingen maken. Achteraf zei ze dat zijn ontslag één van de heftigste beslissingen van haar leven was.»

HUMO Vind jij Destiny’s Child in België een onderschatte groep? Veel mensen beschouwen ze toch als een guilty pleasure.

Valcke «Voor mij is dat nóóit een guilty pleasure geweest. Sorry, ik kan daar niet objectief over zijn (lacht).

»Destiny’s Child is altijd béter geweest dan de concurrentie. Neem nu de Britse Sugababes. Rond 2000 waren zij de twee grote r&b-groepen. Maar er was een enorm kwaliteitsverschil in productie, entertainmentwaarde, sérieux en toewijding. Destiny’s Child was een verwezenlijking van de American dream, de Sugababes wilden gewoon wat liedjes zingen.»

HUMO Wat heb jij zoal meegemaakt op de tonen van Beyoncé’s muziek?

Valcke «Puberen en wenen bij ‘Dangerously in Love’. Mijn zus had me voor mijn zestiende verjaardag een ticket gegeven voor Beyoncé. Ik heb héél dat optreden staan snotteren. Niet moeilijk: telkens ik me triest voelde, luisterde ik naar haar. Dus wanneer ze ‘Be with You’ inzette – de soundtrack van al mijn break-ups – voelde ik al die pijn opnieuw.

»Beyoncé is nog altijd belangrijk voor mij. Toen ik de eerste noten hoorde van de plaat ‘Beyoncé’, uit 2013 , moest ik wéér wenen. Haar muziek is een troost.»

HUMO Ik praat met een actrice en Beyoncé is er ook één: na de Austin Powers-film ‘Goldmember’ speelde ze in ‘The Pink Panther’ en ‘Dreamgirls’. Binnenkort speelt ze Nala in de live action-versie van ‘The Lion King’. Hoe vind je haar als actrice?

Valcke «Ik vind haar best oké. Ze heeft ook minder goeie dingen gedaan, hoor: de vreselijk slechte thriller ‘Obsessed’ bijvoorbeeld, met Idris Elba. In ‘Goldmember’ en ‘Dreamgirls’ vond ik haar wél goed. En in ‘Cadillac Records’, waarin ze Etta James vertolkt, zéker. Een productie, trouwens, van haar eigen entertainmentbedrijf Parkwood.»

HUMO Je hebt haar echt hoog zitten, hè?

Valcke «Natuurlijk. Zij is gewoon de beste nog levende entertainer.»

★★★


Dalilla Hermans:': 'Beyoncé is een moeder, en ik ook. Daarom zie ik haar weleens als voorbeeld. 'If Beyoncé can do it, so can I!''

De inleiding van een 7 Hoofdzonden-stuk over Beyoncé in Humo twee jaar geleden begon met een opsomming: ‘Hardwerkend, geëngageerd, beleefd, beeldschoon. Moeder, sekssymbool, activiste, stijlicoon, echtgenote, popartiest.’ Tot nader order is Dalilla Hermans geen popartieste, maar verder zijn de parallellen met Queen B. legio.

HUMO Jullie hebben allebei drie kindjes. Schept dat een band?

Dalilla Hermans «Zeker wel (lacht). Vooral omdat we samen zwanger zijn geweest. Ik herinner me nog het moment dat ik foto’s van haar zag: ook al was zij zwanger van een tweeling, toch was zij geen millimeter dikker dan ik. Ik voor de spiegel: ‘Hoe the fuck is dat mogelijk?’ (lacht) Daarnaast heeft Beyoncé het als moeder van drie natuurlijk altijd superdruk. Ik ook, en daarom zie ik haar weleens als voorbeeld. ‘If Beyoncé can do it, so can I!’»

HUMO Wat zijn jouw favoriete Beyoncé-platen?

Hermans «’The Writing’s on the Wall’ – de soundtrack van mijn jeugd – en ‘Lemonade’. Van het nummer ‘Hold Up’ word ik altijd blij.»

HUMO Ken je ook ‘Destiny’s Child’, de plaat vóór ‘The Writing’s on the Wall’?

Hermans «Jaja, het allereerste clipje dat ik me van haar herinner, is meteen haar allereerste clipje ooit: ‘No, No, No, Pt. 2.’ Dat kwam toen op MTV en mijn vriendinnen en ik vonden dat gewéldig. We deden de danspasjes na en als we bij elkaar bleven logeren, stonden we allemaal voor de spiegel in een haarborstel te zingen (lacht).

»Destiny’s Child kwam er ook op precies de juiste leeftijd voor mij. Ik was een prille tiener, mijn jeugd moest nog beginnen... Ik heb niks dan goeie herinneringen aan die liedjes. Voor mij staat de muziek van Beyoncé en Destiny’s Child gelijk aan één ding: mijn vriendinnen.»

HUMO Jij was een zwart meisje in de spierwitte Kempen. Was Beyoncé voor jou nog méér een rolmodel dan voor je vriendinnen?

Hermans «Ik kan niet voor hen spreken, maar voor mij heeft dat wel hard geholpen. En dan vooral Destiny’s Child, want Beyoncé heeft een nog redelijk lichte tint van huid, maar de anderen waren echt wel zwarte vrouwen. Ik denk niet dat ik me daar op mijn dertiende bewust van was, maar het zal zeker goed geweest zijn voor mijn zelfbeeld.

»Wat ik wél bewust heb geapprecieerd, is dat Beyoncé zich de laatste jaren – sinds de #BlackLivesMatter-beweging begon – heel resoluut heeft uitgesproken over belangrijke kwesties. Ze zei ferm: ‘Ik ben een zwarte vrouw en in die hoedanigheid ga ik een plaat maken.’ Daarom is ‘Lemonade’ zo fantastisch: het is haar eerste plaat met een écht politieke ondertoon.»

HUMO Je staat bekend als feministische stem. Wat vind je van haar als feministe?

Hermans «Je hoort vaak dat ze toch te sexy is om feministe te zijn. Maar je mag toch ook een heel sexy feministe zijn? Zij voelt zich sterk en ze laat andere vrouwen zich ook zo voelen. Ik heb dus niks negatiefs over haar te zeggen, sorry (lacht).»

HUMO Je vindt haar zelfs niet, zoals weleens wordt gezegd, te kil of te berekend?

Hermans «Nee! Is iederéén die zo bekend is niet in meer of mindere mate berekend? Michael Jackson, The Beatles, Elvis Presley... De stappen die zij namen waren óók berekend. (Fijntjes) Ik vind het vooral typisch dat zoiets pas gezegd wordt als het over een vrouw gaat.»

HUMO Heb je naast muziek nog Beyoncé-spullen in huis?

Hermans «Met kerst gaf ik een feestje, en in plaats van een fles drank had iemand toen een gedichtenbundeltje mee: ‘There Are More Beautiful Things Than Beyoncé’. Heel mooi, maar toen ik die titel zag, dacht ik: dat kan niet! (lacht)»

★★★


Professor Erik Steinskog

Bovenstaande getuigenissen geven blijk van passie, liefde en een kriebelend dansbeentje, maar bij Erik Steinskog, professor aan de Universiteit van Kopenhagen, gaat het verder. Hij doceert een cursus over ’s werelds grootste popster, met de titel ‘Beyoncé: Gender and Race’. Goed voor krantenkoppen overal ter wereld en een recordaantal inschrijvingen.

Erik Steinskog «Toevallig dat je me juist nu belt: dankzij mijn Facebook-herinneringen zag ik net dat het precies vier jaar geleden is dat ik het idee kreeg voor een cursus over Beyoncé. Het heeft wel even geduurd voor het er ook echt van kwam. De directe aanleiding was de release van ‘Lemonade’, een plaat die ik een absoluut meesterwerk vind.»

HUMO Uw faculteit vond dat meteen oké, een college over Beyoncé?

Steinskog (verbaasd) «Natuurlijk. En mijn cursus werd ook meteen goedgekeurd. Mensen verwachten kennelijk dat een universiteit alleen muziek van Bach en Beethoven behandelt, maar waarom zou er geen plaats zijn voor pop?

»Waar ik wel bang voor was: de cursus mocht alleen doorgaan als minstens twintig studenten zich inschreven. Ik dacht dat het nipt zou zijn. Maar – en dat had ik echt niet verwacht – al snel bleek dat we naar een veel grotere aula zouden moeten verhuizen, omdat zoveel studenten zich inschreven.»

HUMO U gebruikt Beyoncé om het over serieuze thema’s als gender en ras te hebben.

Steinskog «Klopt. De Afro-Amerikaanse cultuur is sowieso mijn focus, en ik verdiep me ook graag in genderstudies. Beyoncé kan ons méér leren over die studies, en die geven op hun beurt een beter inzicht in Beyoncés muziek, die overigens vol serieuze politieke en filosofische vraagstukken zit. Er zijn niet veel popmuzikanten die je zo onder de academische loep kan leggen, hoor. Kanye West misschien, of Taylor Swift. Maar Beyoncé is toch nog anders. Je hebt háár, en dan heb je al de rest.»

HUMO Hoe kijkt de academische wereld aan tegen Beyoncé als zwarte feministe?

Steinskog «De meningen lopen uiteen. Zo samplede ze een speech van de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie in het nummer ‘***Flawless’. Adichie maakte achteraf de opmerking dat Beyoncé niet ‘haar soort’ van feministe is, omdat ze mannen nog altijd erg centraal zet in haar wereldbeeld. Ze krijgt ook kritiek omdat ze te kapitalistisch zou denken om een ‘goeie’ feministe te kunnen zijn.

»Ik begrijp die kritieken. Maar dat neemt niet weg dat zij haar platform gebruikt om complexe vraagstukken bespreekbaar te maken voor een jong publiek. Zoals: wat betekent het om een – zwarte – vrouw te zijn? Hoe is het om bedrogen te worden, om moeder te zijn? Ze geeft in haar clips ook een stem aan andersgeaarden en transgenders. En zo loodst ze hen heel bewust de mainstream binnen.»

HUMO Alles wat we weten over Beyoncé, heeft ze ons zelf verteld: in haar videoclips, haar teksten of haar documentaire. Maar ze is ook een gehaaide zakenvrouw. Maakt het uit dat ze haar imago zelf bepaalt, en dat het dus weleens lariekoek zou kunnen zijn?

Steinskog «Goeie vraag, maar voor mij maakt dat niet uit (lacht). Een vriend op Facebook heeft met haar op de universiteit gezeten, hij kent haar persoonlijk. Maar ik heb hem nog nooit naar ‘de Beyoncé achter de façade’ gevraagd. Omdat ik dat antwoord niet nodig heb, als academicus interesseer ik me in haar persona en haar kunst. Ik vind het wél extreem fascinerend dat ze zo goed is in controle en geheimen. Het geeft haar toch een air van mysterie, niet?»

HUMO Hoe belangrijk is ze voor de popmuziek van vandaag?

Steinskog «Héél belangrijk. Ze is niet de enige Grote Popster, maar ze is wel zo groot dat het soms lijkt alsóf ze de enige is. Ze heeft haar vinger continu aan de pols van de tijd. Natuurlijk heeft ze een enorm team rond haar, maar het kan niet anders of ze is zelf op het maniakale af op de hoogte van de nieuwste muzikale trends en ontwikkelingen. Zij effent het pad voor al de rest... Iedereen die vandaag popmuziek wil maken, moet weten waar Beyoncé mee bezig is – punt.»

HUMO Kan u, tot slot, na al die studie-uurtjes nog onbevangen van haar muziek genieten?

Steinskog «Oh ja! Wanneer je naar een concert gaat, moet je niet aan de theorie denken, maar gewoon van de ervaring genieten. Zeker als je de Queen voor je hebt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234