null Beeld

20 Jaar na de val van de Muur (1)

'Het gaat allemaal ongelooflijk snel, hè!' - dat vond iedereen toen het in 1989 revoluties regende, niet alleen de onvergetelijke Oost-Europadeskundige Dr. Clavan, een typetje van Kees van Kooten in VPRO's 'Keek op de week'. Als we twintig jaar later de beelden van de val van de Muur nog eens vertraagd afspelen, wat weten we dan inmiddels méér dan dat het allemaal zo ongelooflijk snel ging? Onze man reisde door de tijd, en naar Berlijn, sprak met ooggetuigen en protagonisten van toen, historici, sociologen, schrijvers van wat later: mag hij van u een dans op de Muur?

ms

'Wat moet er toch allemaal in die koppen zijn omgegaan!' zegt Cees Nooteboom (76) me, terwijl we in zijn woonst in de Amsterdamse Jordaan de beroemde foto bekijken van twee mannen die elkaar kussen omdat de DDR veertig is geworden - op de foto is het 6 oktober 1989.


Cees Nooteboom «Ik woonde toen al meer dan een halfjaar in Berlijn en ik zag die ontmoeting tussen Erich Honecker en Michail Gorbatsjov op tv. Het was echt een aha-erlebnis: ik voelde dat hier een historisch moment werd bezegeld. Ik heb het ook meteen zo opgeschreven: deze kus bezegelt de ondergang van de één, en misschien ook die van de ander. Achteraf zeg je dan: 'Nou, dat heb ik toen wel goed gezien.'»

Wat Nooteboom allemaal zag toen de leider van de Sovjet-Unie ('Hij heeft zijn ogen gesloten, zijn lippen getuit, ze staan zover naar voren dat de mond een vreemd ding wordt') en de leider van de DDR ('Hij heeft zo te zien ook zijn ogen gesloten, zo hoeven ze elkaar bij deze handeling niet aan te kijken') elkaar kusten, valt na te lezen in zijn 'Berlijnse notities' uit 1990. 'De kus,' zo schreef hij daar, 'wordt door mensen uitgevoerd, maar wat elkaar daar kust zijn staten, strategieën, politieke filosofieën. Het land dat zonder Rusland ondenkbaar was, wordt gekust door het land dat het verdwijnen van de DDR zoals zij is denkbaar maakt.'

Het volledige artikel leest u in Humo 3600 van dinsdag 1 september 2009.

The Road to the Wall

'The Road to the Wall' is een korte documentaire uit 1962 van Robert Saudek over het ontstaan van de Berlijnse Muur, die Oost- en West-Berlijn gedurende 28 jaar (1961-1989) van elkaar scheidde. De documentaire, met de stem van James Cagney, werd in 1963 genomineerd voor een Oscar.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234