20 jaar Woestijnvis: van vriendenclub tot miljoenenmachine, deel 3

De afgelopen weken las u hoe Woestijnvis in het Vlaamse televisielandschap van charmante underdog tot robuuste spelverdeler vervelde. Maar in 2011 dreigt er partnergeweld in de relatie met de VRT, die rigoureus moet besparen. Wouter Vandenhaute en Erik Watté gaan samen shoppen, en komen thuis met twee zenders: de grootste gok uit hun carrière.


Lees ook de andere afleveringen van '20 jaar Woestijnvis'

'Het is een oerklassiek, universeel verhaal: Icarus die zich laat lokken door de zon, en er zich uiteindelijk aan verbrandt'

‘VT4 en VIJFtv in de pocket, jihaa!’ Zo luidt op 20 april 2011 de statusupdate op Facebook van Julie Linssen, de receptioniste van Woestijnvis. Haar zegebulletin is correct: de avond voordien hebben Wouter Vandenhaute, Erik Watté en Olivier Goris alle personeelsleden ge-sms’t of – indien wat hoger in de pikorde – gebeld met carrièreveranderend nieuws. De Vijver, de holding boven Woestijnvis, heeft VT4 en VIJFtv gekocht, de twee zenders van SBS Belgium, tot dan in handen van het Duitse ProSiebenSat.1 Media.

Wekenlang heeft de Woestijnvistop gependeld tussen Vilvoorde en München, waar de onderhandelingen plaatsvinden. De andere bieder, het Luxemburgse RTL, knapt ergens onderweg af op de hoge vraagprijs. Vandenhaute en Watté schrapen vervolgens, samen met De Vijver-aandeelhouders Corelio en Sanoma, hun portemonnee leeg. Ze flirten zich bij vier banken naar een lening van zo’n 110 miljoen euro, spreken de oorlogskas van Woestijnvis tot het laatste muntje aan, en stellen zelfs – zo wordt tenminste verteld – hun eigen woning als borg. Nicotine doet in München de rest: Wim Tack, de flamboyante financieel directeur van Woestijnvis, gaat tijdens de gesprekken geregeld met zijn Duitse evenknie naar buiten om te roken, en weet in die onderonsjes de onderhandelingen in een gunstige richting te duwen. En zo komen Vandenhaute en Watté met twee zenders aanzetten in Vilvoorde.

Mark Uytterhoeven «Ik hoorde het van mijn vrouw. Zij was gaan eten met Catherine Van Eylen, de partner van Wouter, en die had haar gezegd: ‘Wouter heeft twee zenders gekocht.’»

De desbetreffende Wouter roept op 20 april 2011 om 17 uur het hele bedrijf samen in de keuken van Woestijnvis. In zijn speech benadrukt Vandenhaute dat de aankoop van de zenders een sensationele nieuwe stap is voor Woestijnvis. Over de concrete plannen blijft hij op de vlakte: alles ligt nog open, Woestijnvis gaat weer pionieren, er zal hard gewerkt moeten worden – dat alles overgoten met een tous ensemble-sausje. Wanneer Vandenhaute uitgepraat is, gaat er één vinger de lucht in: eentje van Luc Kempen – de rechterwijsvinger, bevestigen zij die erbij waren. ‘Wat betekent die aankoop concreet voor de meer dan honderd mensen hier?’ vraagt Kempen. Nu werkt hij voor productiehuis De chinezen, in 2011 was hij nog de maker van ‘Belga sport’.

Luc Kempen «Ik vond dat iemand die vraag móést stellen – hoe groot mijn bewondering ook was voor het on-Belgische lef waarmee Wouter en Erik in Duitsland waren gaan onderhandelen. Het ging uiteindelijk niet om een doordeweekse dienstmededeling, hè. Maar een echt antwoord kwam er niet: Wouter voerde samen met Mark Uytterhoeven een ingestudeerd nummertje op. Twee, drie grappen, en daar moesten we het mee doen.»

Uytterhoeven «Wij hadden helemaal niks afgesproken. Ik deed gewoon wat ik altijd heb gedaan op Woestijnvisvergaderingen: de onnozele uithangen.»

Kempen «Hoe dan ook: ik vond de reactie van de andere personeelsleden vrij mak. Had dat te maken met het ongebreidelde vertrouwen in de zakelijke capaciteiten van Vandenhaute? Het zei in elk geval ook iets over de verhoudingen: niemand durfde hem in vraag te stellen. Later die avond zijn er toch een paar mensen naar mij toe gekomen om te zeggen dat ze zich hetzelfde afvroegen, maar het niet openlijk durfden op te werpen. Maar dat was te laat, natuurlijk: daar, na die speech, had het moeten borrelen.»

'Voor veel collega's waren de lage kijkcijfers een bittere pil om te slikken'

‘Eigenlijk drong het toen gewoon nog niet tot me door,’ zegt Elke Neuville, op dat moment eindredacteur van ‘Man bijt hond’.

Elke Neuville «Ik was niet extreem blij of extreem ongerust. Ik nam akte van de beslissing, zoals je akte neemt van een mail over je maaltijdcheques.»

Hetzelfde geldt voor Hazel Pleysier, nu het hoofd human interest van Woestijnvis.

Hazel Pleysier «Ik was hard aan ‘De rechtbank’ aan het werken, en had geen tijd om me fundamentele vragen te stellen. Maar mijn hart lag bij Woestijnvis, en dus voelde ik me vanaf moment één ook voor die twee zenders verantwoordelijk. En toegegeven: ik vond het stiekem ook wel spannend.»

‘Wouter had eerder al in interviews gezegd dat er bij commerciële zenders veel interesse was voor onze programma’s,’ herinnert Tom Bevernage zich, nog zo’n vis van het eerste uur.

Tom Bevernage «Dit zou dan de lakmoesproef zijn. Ik geloofde dat het kon, een betere commerciële zender maken. En ik zag ook wel de eer in van zélf je centen te verdienen.»

Martin Heylen «Ik geloofde ook in het avontuur. The sky was toen nog altijd the limit bij Woestijnvis: er bruiste een zorgeloos optimisme.»

Vandenhaute en Watté staven hun beslissing met economische argumenten: het pittige exclusiviteitscontract met de VRT loopt straks af, en aan de Reyerslaan puffen ze onder een delicate besparingsoperatie die allicht ook gevolgen zal hebben voor Woestijnvis. Bovendien heeft op dat moment Aimé Van Hecke, de man op wie Vandenhaute zijn klok én zijn plannen gelijk kan zetten, de openbare omroep al lang gillend verlaten. Vandenhaute had eerder al eens een ballonnetje opgelaten op een brainstormweekend van de key people: een select Woestijnviskransje dat zich op gezette tijden, het betere druivensap bij de hand, beraadt over de toekomst van het bedrijf. ‘Wat gaan we doen als het zo slecht blijft lopen met de VRT? We kunnen zwijgen, slikken en blijven. We kunnen eens met VTM gaan praten. Of we kunnen met een eigen zender beginnen.’

Neuville «Bij die laatste mogelijkheid schoot iedereen in de lach – dat idee leek nog gekker dan naar VTM gaan.»

Uytterhoeven «En toch hebben we effectief met VTM over een samenwerking gepraat. We nodigden Christian Van Thillo uit, en die maakte een fantastische indruk: een montere man die niet met verkoopspraatjes kwam, maar meteen zei waar het op stond. Helemaal de stijl van Woestijnvis, eigenlijk. We hebben ons toen met een paar mensen in mijn huis in Frankrijk teruggetrokken, om er grondig over na te denken. Iedereen pakte zijn bagage uit, kwam op het terras zitten, en Jan Eelen opende de vergadering: ‘Bon, die VTM. Gaan we dat doen? Nee toch, hè?’ Waarop wij in koor: ‘Nee.’ En dan de Jakke weer: ‘Goed, een fles rosé graag.’»

'Ik zag VIER gewoon niet zitten'

Wanneer later de SBS-zenders op de markt komen, wordt Uytterhoeven uit mentaal brugpensioen teruggeroepen door Vandenhaute: ‘Marco, we moeten dit doen.’

Uytterhoeven «En ik blijf erbij: Wouter had gelijk. Met de kaarten die we toen in de hand hadden, was de keuze voor een eigen zender de beste oplossing. Bij de VRT waren ze bezig ons niet echt vriendelijk naar de uitgang te begeleiden. Dat voelden we toen al. Voor het laatste seizoen van ‘Belga sport’ werd het budget plots gehalveerd – dat soort fratsen. Het was duidelijk dat we na het verlopen van het exclusiviteitscontract minder programma’s voor de VRT zouden mogen maken, met kleinere budgetten. Op termijn zouden we mensen moeten ontslaan, en dat wilde Wouter niet.»

Kempen «Plus: de politiek zou het nooit meer toelaten dat een productiehuis een riant exclusiviteitscontract van zeven jaar bij de openbare omroep kreeg.»

Eelen «Ik snapte die bitterheid tegenover de VRT toch niet helemaal. Zelf had ik van al die klachten niets gehoord. En ik dacht ook: ‘Zo érg is dat nu toch allemaal niet?’ Tot op vandaag vraag ik me af of we in 2011 wel met de juiste argumenten overtuigd zijn.»

Eelen doelt op de energiereep waarop Vandenhaute dagelijks knabbelt: Niet In Te Dammen Ambitie. Hij is panisch voor de intrinsieke kleinigheid van een mensenleven. Vandenhaute wil hoog vliegen, en vér.

Liesbeth Wyns, in 2011 onder meer producer van ‘Belga sport’ en verantwoordelijk voor de montageplanning van het productiehuis, herinnert zich een gesprek met Vandenhaute bij SuperSport, halfweg de jaren 90.

Liesbeth Wyns «Hij somde de grote doelen in zijn leven op: ‘Een eigen productiehuis, een eigen weekblad, een eigen restaurant, een eigen voetbalclub...’ Telkens als hij door de jaren heen iets van dat lijstje kon afvinken, kwam dat gesprek me weer voor de geest, en dacht ik: ‘Straf.’»

Heylen «Het is heel lang één van zijn vaste uitspraken in ons jaarlijkse gesprek geweest: ‘Ooit win ik met Anderlecht de Champions League.’ Dat zei hij dan wel lachend, maar toch.»


Wyns «En je kan het wel raden: ‘een eigen zender’ stond indertijd óók op dat lijstje. Ik vond het een beetje flauw dat Wouter zich achter economische argumenten verborg, terwijl zijn persoonlijke ambitie toch ook een factor was. Wouter en Erik benadrukten heel fel dat ze die zenders voor óns gekocht hadden: om óns te kunnen laten werken. Ik geloofde daar niet in. Konden we echt niet bij de VRT blijven en het met een beetje minder doen? Zoals in de pioniersjaren: we waren heel spaarzaam omgesprongen met ons budget voor ‘Man bijt hond’ en met de restjes hebben we toen ‘In de gloria’ kunnen maken. Die spirit miste ik toen de zenders gekocht werden. Ik vond dat het bedrijf zichzelf verloochende. Maar goed: ik had weleens het verwijt gekregen dat ik ‘te conservatief’ was. En dus dacht ik: ‘Het zal wel aan mij liggen.’»

'Vandenhaute en Watté droegen de boodschap uit dat er weinig kon gebeuren. Woestijnvis zou de boel platspelen'

Eelen «Sowieso was er bij Wouter ook een gevoel van verzadiging ingeslopen. Er was niets moeilijks meer aan Woestijnvis, hè: hij moest er gewoon voor zorgen dat alle creatievelingen hun ei konden leggen en onderling geen ruzie maakten. Dat is niets voor Wouter: die wil de berg op. Iets betekenen, het verschil maken – een streven dat ik als tv-maker herken. En het verschil maken, dat kan je alleen met vallen en opstaan. Het enige probleem: als Wouter Vandenhaute valt, sleurt hij veel mensen mee.»

Michiel Devlieger «Die verzadiging voelde je in het héle bedrijf. Programma’s werden soms met een iets te routineus gemak gemaakt.»

Eelen «Dat was ook niet zo onlogisch. Woestijnvis bestond toen bijna vijftien jaar. ‘Man bijt hond’ liep al vanaf het begin, ‘De pappenheimers’ zat aan het zevende seizoen, ‘De slimste mens’ was al jaren een groot succes, naar de fictie op zondagavond keek sowieso een miljoen mensen. We dachten niet dat we álles al gezien hadden, maar toch veel. En als er zich dan zo’n avontuur aandient... De geesten waren er rijp voor.»

Tussen de aankoop van de zenders – april 2011 – en de eerste uitzenddag – 17 september 2012 – ligt minder dan anderhalf jaar. En hoewel het afscheid al beklonken is, moet Woestijnvis in die periode nog wel voor de VRT blijven produceren. ‘Man bijt hond’, bijvoorbeeld, zal nog tot 1 juni 2012 lopen. Het zorgt voor hectische maanden: het dagelijkse werk voor de korte termijn wordt afgewisseld met intensieve brainstormsessies voor de lange termijn.

Neuville «Pas op die sessies drong de reikwijdte van de beslissing tot me door. En werd ik ook ongerust. Toen er een eerste poging tot zendschema op het bord stond, stelde ik een logische vraag: ‘En wat na – bijvoorbeeld – de reeks van Martin Heylen, die een aflevering of acht beslaat?’ Waarop er een oncomfortabele stilte viel. Er was geen plan, en dat vond ik onthutsend. De Jakke – één van de trekkers van die brainstormsessies – heeft me toen enigszins gerustgesteld.»

Wyns «Ik vond het wel straf dat Jan Eelen – samen met Mark Uytterhoeven en Tom Lenaerts – meteen het voortouw nam, en het hele project enthousiast verdedigde.»

Eelen «Nochtans was ik een koele minnaar. Ik deelde de feeststemming van Wouter en Erik niet. Maar ik vind: áls je iets beslist, dan ga je ervoor. Ging het sowieso goedkomen? Nee, dat wisten we niet op voorhand. Maar we moesten het proberen. Die filosofie is later trouwens de ruggengraat van ‘Callboys’ geworden – eigenlijk is die reeks het verhaal van Woestijnvis.»


AFSCHEID VAN EEN VRIEND

Het allergrootste geheim van Woestijnvis heet Sonja. In haar café, recht tegenover de ingang van het productiehuis, worden ideeën bedacht, tegen het licht gehouden, uitgewerkt of weer opgeborgen. ‘Nog eens hetzelfde, Sonja’ is er de vaakst uitgesproken zin. Maar op vrijdag 21 oktober 2011 is de sfeer er korzelig – licht geagiteerd zelfs. De volledige ‘Man bijt hond’-redactie wacht op Elke Neuville, die beloofd heeft om het nieuws van de dag toe te lichten: samen met Arnout Hauben en Mik Cops, twee andere sterkhouders, verlaat ze Woestijnvis. De drie richten De chinezen op, een productiehuis dat vooral voor de VRT zal werken. Kranig spreekt Neuville voor de laatste keer haar ploeg toe: ‘Het was een verschrikkelijk moeilijke beslissing.’

Neuville «En dat was niet gelogen. Weggaan vloekte met mijn principe dat je niet wegloopt als het even tegenzit – dat je dóórzet. Maar ik zag het gewoon niet zitten, die zender. En toen in de zomer bleek dat Arnout en Mik met precies hetzelfde gevoel zaten, zijn we beginnen te praten.

»We hadden Arnout uitgestuurd als verkenner. Op de persvoorstelling van ‘Weg naar Compostela’ vertelde hij Jean Philip De Tender (toen netmanager van Eén, red.) bij een chipske dat we VIER toch niet helemaal zagen zitten. Nog geen twintig minuten later hadden we een afspraak voor een eerste gesprek. Nee, de VRT is niet altijd een trage machine (lacht).

»We mochten er met niemand over praten. Dat stiekeme vond ik verschrikkelijk: het voelde aan alsof ik mijn lief aan het bedriegen was.»

Die vrijdag heeft Woestijnvis een psychiater nodig: er is teleurstelling, ontzetting en zelfs woede.

Wyns «Er waren er die heel boos waren, ja. Ze beschouwden Elke, Arnout en Mik als dissidenten. Ik zag dat anders: die drie voelden zich gewoon niet goed bij het hele project.»

Kempen «Het was ook arrogant om te denken dat iedereen zou blijven.»

Luc Haekens «Het was vooral het totaal onverwachte van hun vertrek dat die scherpe reacties uitlokte, denk ik. Sommigen voelden zich gepasseerd.»

Eelen «Op zich hadden Elke, Arnout en Mik dat wel slim gezien: bij de VRT zou er natuurlijk een alternatief voor ‘Man bijt hond’ gemaakt moeten worden, en zij roken daar kansen.»

Neuville «Het was geen fijne periode. De menselijke relaties waren vrij snel weer hersteld, maar ik miste de sfeer, mijn vrienden, ‘Man bijt hond’. Niet dat ik spijt had van onze beslissing, hoor. Maar ik heb héél graag bij Woestijnvis gewerkt.»

Dat laatste geldt ook voor Liesbeth Wyns, de allereerste werknemer. Ze is topproducer, trouwe werkmier en vertrouwenspersoon-van-velen in één bijzonder sympathiek pakket. Wouter Vandenhaute gebruikt haar als klankbord bij het nemen van kleine en grote – ‘Kan ik Erik Watté de leiding van het bedrijf geven?’, ‘Zie jij Olivier Goris als programmadirecteur?’ – beslissingen. Wyns ís Woestijnvis.

Tot ze in 2012 tijdens een evaluatiegesprek met Watté te horen krijgt dat haar vooropzeg ingaat. De eerste werknemer van Woestijnvis wordt ontslagen.

Wyns «Ik voelde de grond onder mijn voeten wegzakken. Watté probeerde het nog te relativeren: ik moest gewoon de periode van mijn vooropzeg uitdoen en dan zouden we wel zien. Ik wist niet wat ik hoorde. In de gang kwam ik de Jakke tegen, die me vroeg wat er scheelde. Maar ik mocht er met niemand over praten, en dus hield ik me sterk. Ik ben gelukkig geen blèter: ik heb in die hele periode geen traan gelaten.»

Uiteindelijk raakt het nieuws toch bekend. Nog meer dan bij het vertrek van De chinezen staat de Woestijnvisvloer in rep en roer. Er wordt zelfs een protestpetitie opgestart.

Neuville «Ik viel steil achterover toen ik het hoorde. Liesbeth wist alles, kon alles en deed alles. Ik kon me simpelweg niet voorstellen dat ze ooit níét meer bij Woestijnvis zou werken.»

Bevernage «First in, last out: dat was Liesbeth. Niemand kon geloven dat de vrouw die zo samenviel met Woestijnvis plots weg moest.»

Eelen «Ik heb toen diep gezeten. (Krijgt het moeilijk) Ik kan er nog altijd niet vlot over praten.»

Wyns «Watté verweet me dat ik daar elke dag tot veel te laat zat, dat mijn leven Woestijnvis wás. Dat was, euh, nogal cynisch om te horen. Ik kreeg ook kritiek op mijn montageplanning: ik moest die maanden op voorhand uittekenen. Maar dat kon helemaal niet bij een bedrijf als Woestijnvis, waar producties vaker niet dan wel binnen de vooropgestelde tijd klaar waren. Het was voortdurend schipperen en improviseren, maar dat deed ik gráág – en ik werd er ook voor gewaardeerd. Maar Watté zei dat hij het pathetisch vond hoe ik voor iedereen goed wou doen.»

'Ik voelde de grond onder mijn voeten wegzakken'

Er is ook nog een andere lezing van de feiten. Met de aankoop van de zenders hebben Vandenhaute en Watté een gigantisch financieel risico genomen, en dus worden voor het eerst in de geschiedenis van Woestijnvis de bedrijfsstructuur en de loonlasten ernstig geëvalueerd. En als ancien verdiende Wyns aardig haar boterham…

Wyns «Hadden ze me gezegd dat ik al wat ouder werd en te duur was, dan had ik dat aanvaard. Maar ik kreeg alleen drogredenen te horen.»

Eelen «Zo’n situatie hadden Vandenhaute en Watté nog nooit gekend, en ze pakten het soms helemaal verkeerd aan. Tegelijk had ik ook te doen met Watté. Ik zag hoe de stress en de spanning van die periode op hem drukten: hij was vel over been, zijn gezicht asgrauw. Ik kan best begrijpen dat je dan niet meer helder kunt nadenken. Het was onwezenlijk allemaal. En zo verschrikkelijk tragisch: Liesbeth en Wouter, dat waren vrienden, hè.»

Wyns «Mijn collega’s hebben me door die verschrikkelijke periode heen geholpen. Er kwam zoveel steun, zoveel warmte. Maar tot vandaag is dat ontslag een wonde. Zestien jaar lang had ik me helemaal gegeven – langer zelfs, want ik ben indertijd bij SuperSport begonnen. Ik snap niet hoe je daar abstractie van kunt maken. Ik heb toen een heel goeie advocaat genomen, en die zei me dat ik genoeg had om een rechtszaak aan te spannen. Maar daar had ik geen zin in. Hoe érg is dat toch: zestien prachtige jaren, en dan eindigt het met advocaten?»

Op haar laatste dag heeft haast iedereen bij Woestijnvis een extra zakdoek mee.

Wyns «Iedereen kwam afscheid nemen, behalve Vandenhaute en Watté. Die heb ik toen niet gezien.»


MANNEN ZONDER PLANNEN

Het ontslag van Wyns is een kantelpunt. Voor het eerst in de geschiedenis van Woestijnvis knapt het vertrouwen van de vloer in het management. ‘Wouter zorgt voor ons’ wordt ‘Zorgt Wouter wel voor ons?’ Ondertussen komt de lancering van VIER en VIJF, zoals de zenders nu heten, dichterbij. Er heerst een nerveuze nieuwsgierigheid.

Uytterhoeven «Iedereen, ook buiten Woestijnvis, was ervan overtuigd dat VIER een aardverschuiving teweeg zou brengen.»

'Achteraf gezien hadden we beter nagedacht over de vraag: 'Wat als er niemand naar onze zender kijkt?''

Kempen «Wouter en Erik droegen die boodschap ook uit naar het personeel: er kon weinig gebeuren, Woestijnvis zou de boel platspelen.»

Jonas Geirnaert «Het werd niet uitgesproken, maar zowel het management als de programmamakers dachten er zo ongeveer wel over.»

Haekens «Ik heb toen ook weleens gezegd dat we iedereen zouden wegblazen. Maar er waren ook kritische mensen en die brachten me aan het twijfelen. Unanieme euforie hing er in elk geval niet in de lucht: je had believers en non-believers, geen 100% believers.»

Olivier Goris «In de beginjaren waren we een groepje onnozelaars met heel veel drive, maar geen gediplomeerde tv-makers. Toen we aan VIER begonnen, waren we al een heuse tv-reus geworden: we zouden de strijd aangaan met de VRT en VTM. We konden ons niet meer als de underdog positioneren. Maar misschien hadden we dat toch voorzichtiger moeten aanpakken, ja.»

Neuville «Voor mij was het heel dubbel. Met De chinezen waren we intussen voor de VRT aan het werken: VIER zou onze concurrent worden. Maar tegelijk hoopte ik voor al mijn vrienden bij Woestijnvis dat het een succes zou worden. En ergens – dat is een klein kantje waar ik mezelf op betrapte – hoopte ik toch ook om bevestigd te zien dat onze keuze de juiste was. Dat ik niet van een schip was gesprongen waar vervolgens alle feestlichten aanfloepten. Enfin, dat was heel verwarrend: ik wilde gelijk krijgen, maar niet te veel.»

Op 17 september 2012 is het zover: VIER vaart voor het eerst onder Woestijnvisvlag. Het hele bedrijf kijkt samen naar ‘De kruitfabriek’, de dagelijkse talkshow die het speerpunt van de zender moet worden.

Kempen «Op dat moment was het nieuwe tv-seizoen op de VRT en VTM al drie weken bezig. Bij Woestijnvis dachten ze het zich te kunnen veroorloven om dan pas aan te pikken. Dat zegt toch ook iets over het zelfvertrouwen dat er toen heerste.»

Bevernage «In ‘De kruitfabriek’ moesten het DNA van ‘Man bijt hond’ en dat van ‘De laatste show’ samenkomen. Toen ik die foto zag van Tom Lenaerts, Gilles De Coster, Sofie Lemaire, Christophe Deborsu en Lieven Scheire, allemaal classy in het pak, dacht ik ook: ‘Ja, dit wordt het.’»

Haekens «Ik herinner me nog hoe er op die eerste avond bij het eerste reclameblok plots luid gejuicht werd door een groep mensen die ik niet kende. Bleken het de mannen die de reclame verkocht hadden. Wim Lybaert en ik zaten daar met open mond naar te kijken. ‘Waarom zijn die mensen zo blij?’ Want wij waren net heel ongelukkig op dat moment. Die reclame, dat is een kras op je ziel als tv-maker, hè.

»De kijkcijfers vielen ook flink tegen. Iedereen dacht dat ‘De kruitfabriek’ een miljoen kijkers zou halen, maar die eerste uitzending haalde er maar 400.000. Op dinsdag waren het er nog maar 200.000. Toen dacht ik: ‘Ai ai, dit loopt fout.’»

Uytterhoeven «Op de ochtend van de derde dag heeft Wouter ’s ochtends iedereen bij elkaar geroepen. ‘Het is mislukt,’ zei hij. En zo simpel was het ook.»

Ook de andere programma’s scoren matig tot slecht. Zelfs ‘De slimste mens ter wereld’ scoort beduidend minder kijkers dan op de VRT.

Uytterhoeven «Vooraf had ik gezegd dat we nog één derde van onze kijkcijfers bij de VRT zouden overhouden. Maar zelfs dat is niet altijd gelukt.»

Eelen «Ik kon daar vrij makkelijk mee leven, misschien omdat ik nog de tijd bij SuperSport had meegemaakt, waar we het moesten stellen met een paar tienduizend kijkers. Maar voor veel collega’s was dat een bittere pil om te slikken.»

Pleysier «We moesten op zoek naar andere manieren om tevreden te zijn met ons werk.»

Haekens «Dat gaat tegen je natuur als televisiemaker in. Van een mooi programma maken, krijg je op zich geen voldoening: er moeten ook mensen naar kijken. Wie iets anders beweert, liegt. Gaandeweg verlegden we wel onze normen. Toen ik ‘De blauwe gids’ maakte, was ik heel blij met 400.000 kijkers. Terwijl ik me daar in de gouden jaren echt slecht bij gevoeld zou hebben: als je op de VRT iets maakte dat minder dan 600.000 kijkers trok, was dat een totale afgang. Sommigen maakten de klik, en leerden content te zijn met een half miljoen. Anderen knapten erop af, en gingen weg.»

'Op de ochtend van de derde dag zei Wouter: 'Het is mislukt.''

Ook het nieuwe ‘Plan B’, vintage Woestijnvis, slaat niet aan in die dagen.

Bevernage «Dat werd uitgezonden om zes uur ’s avonds, in het slot waar tevoren ‘Pokémon’ of iets dergelijks zat. Dat was dus voor 70.000 kijkers. (Droog) Als de zon niet scheen.»

Haekens «Ik werkte mee aan ‘Plan B’, en al vrij snel waren de cijfers zo dramatisch dat het bijna grappig werd. We maakten daar ook cynische opmerkingen over: ‘Ik ga wat vroeger naar huis, dan kan ik tegen onze kijkers zeggen wat we allemaal uitzenden vanavond.’»

Eelen «Ik vond het ook de slechtste titel die je voor een programma kon verzinnen. Zeker omdat er in het bedrijf geen plan B was (lacht).»

Haekens «Uiteindelijk is het programma afgevoerd. We hebben toen echt een begrafenis gehouden, met een lange koffietafel en een groot scherm waarop we naar de laatste aflevering keken. Daarna hebben we ons allemaal bezopen. Dat was een absoluut dieptepunt. Dat een programma wordt afgevoerd, dat snap je als tv-maker wel. Erger vonden we dat er geen scenario klaarlag voor als er iets zou mislukken.»

Het pijnlijkst is de teloorgang van ‘Man bijt hond’, al sinds 1997 rots en trots van het bedrijf. De laatste uitzending op de VRT, op 1 juni, werd door 1,3 miljoen mensen bekeken. Het nieuwe ‘Man bijt hond’ op VIER, nu een wekelijks programma, haalt nog 180.000 kijkers, en zal uiteindelijk afgevoerd worden.»

Pleysier «Ik zat toen al niet meer bij de ‘Man bijt hond’-redactie, maar ik had er wel enorme hartenpijn van.»

Kempen «Voor de zomer had ik iemand van ‘Man bijt hond’ twee stagiairs zien rondleiden. Trots en vol zelfvertrouwen wees ze naar de redactie: ‘Hier zit ‘Man bijt hond’, ons slagschip.’ En toen ze vervolgens mij opmerkte: ‘Ah ja, en daar wordt ‘Belga sport’ gemaakt. Maar dat is het verleden.’ Toen in de week van 17 september het eerste kijkcijfer van de nieuwe ‘Man bijt hond’ was binnengekomen, zag ik diezelfde persoon aan de drankenautomaat staan huilen: ‘Wat overkomt ons toch?’ (Schudt het hoofd) Een ongelooflijke desillusie, hè: mensen die in juni nog twee meter boven de grond zweefden, zaten in september twee meter ónder de grond. Plots was alles weg.»

Eelen «Ik had nog een ‘Vaneigens’ opgenomen voor de herstart van ‘Man bijt hond’. Dat was in alle gazetten aangekondigd, maar niemand had gekeken. Toen ik de dag na de eerste uitzending op Woestijnvis aankwam, was iedereen aan het wenen, terwijl de camera van Hazel Pleysier en Annick Bongers alles registreerde. Zij maakten een docu over dat VIER-verhaal: op vergaderingen filmen, interviews afnemen met collega’s... Ik vond dat een fantastisch idee. Het verhaal van een vriendengroep die samen zo’n project onderneemt, dat moest sowieso drama opleveren. (Droog) Dat bleek nadien ook.»

Goris «Ik vond het ook een geweldig idee. Het moest onze ‘Some Kind of Monster’ worden, die rauwe, eerlijke documentaire van Metallica op het moment dat de groep op imploderen stond.»

Eelen «Maar na het ‘Man bijt hond’-drama heeft Wouter de stekker eruit getrokken. ‘Omdat het navelstaarderij is,’ zei hij. (Glimlacht) Hij wilde natuurlijk vooral het bewijsmateriaal de wereld uit.»


HOERA, RECLAME!

Jarenlang is het r-woord taboe geweest bij Woestijnvis: liever nog lopen de makers een pukkelige soa op dan dat ze hun programma’s laten onderbreken door reclame. Maar nu het productiehuis aan een commerciële zender levert, valt er niet meer omheen te fietsen. De fictiereeks ‘Met man en macht’ is het enige VIER-programma dat zonder commerciële onderbrekingen werd uitgezonden.

Haekens «Toen we met VIER begonnen, waren de kijkcijfers niet onze grootste bekommernis. Wel: zal mijn programma nog wel op iets trekken als het door reclame wordt onderbroken? Dát was onze grootste angst. Achteraf gezien hadden we beter nagedacht over de vraag: ‘Wat als er niemand naar onze zender kijkt?’»

Eelen «Ik was ervan overtuigd dat wij op een totaal nieuwe manier commerciële televisie zouden maken. We hadden vijftien jaar lang het televisielandschap hertekend, dus waarom zouden we commerciële tv ook niet heruitvinden? Maar de hegemonie van die sponsors bleek erg moeilijk te doorbreken.»

Aanvankelijk pimpt een ploegje van Mark Uytterhoeven de reclameblokken met korte geestige filmpjes.

Geirnaert «Voor Julie (Mahieu, zijn partner, red.) en ik een jaar op reis vertrokken, zaten wij nog in die werkgroep van Uytterhoeven – ‘Hoera reclame!’ heette die. Heel leuk, maar achteraf bleek dat de wetmatigheden van de commerciële televisie veel stroever waren dan onze fantasie: ‘De scheiding tussen content en reclame was in onze reclameblokken niet duidelijk genoeg,’ kregen we te horen.»

Eelen «Ik ben pas laat in het reine gekomen met die commerciële onderbrekingen. Twee jaar geleden riep ik nog dat mijn programma’s nooit door reclame in stukken zouden worden geknipt. Maar toen ik onlangs ‘Het eiland’ nog eens bekeek, dacht ik: ‘Daar zou ik een blokje steken, en daar (lacht).’»

Geirnaert «Ik heb nog gevraagd of ‘De dag’ (de nieuwe fictieserie van Geirnaert en Mahieu, red.) niet zonder reclame kan worden uitgezonden, maar dat was onbespreekbaar.»

SBS, het bedrijf boven de vroegere zenders VT4 en VIJFtv, wordt geïntegreerd in de structuur van De Vijver. Het begin van het huwelijk is moeilijk.

Bevernage «Woestijnvis is redelijk organisch gegroeid en plots kwam die hele machinerie erbij: marketeers, strategen, artdirectors. Na drie dagen kwamen die al zeuren om een bedrijfswagen. En na zes maanden, toen duidelijk was dat het allemaal niet marcheerde, waren ze weer weg.»

Goris «In het begin weigerden wij als televisiemakers elk voorstel van VIER. We waren het gewoon geraakt dat onze stem altijd gehoord werd en plots moesten we ook met hún mening rekening houden. Dat was een enorme schok.»

Heylen «Het schoonste gevoel dat ik ken, is een idee uitbroeden en ermee aan de slag mogen, zonder dat het al helemaal is uitgewerkt. En vooral: zonder dat je eerst naar een comité van marketeers, strategen, zenderoversten en nog wat onbestemde maatpakken moet die het idee meteen beginnen af te slanken.»

Eelen «Hoeveel vergaderingen ik niet heb bijgewoond om het imago van VIER scherp te stellen. Echt onnozele denkoefeningen, met van die PowerPoint-presentaties en mindmaps met pijltjes naar kernwoorden als ‘avontuur’ en ‘jong’.»

Goris «Ik weet nog dat iemand van de commerciële dienst ten tijde van ‘De kruitfabriek’ opgetogen naar mij toe kwam: ‘Goed nieuws: KBC wil een rubriek in jullie talkshow kopen!’ Ik dacht dat hij een grapje maakte, maar die gast méénde dat.»

Geirnaert «Eigenlijk was het een voortdurende strijd tussen zender en productiehuis. VIER moest zijn inkomsten uit de reclameblokken halen, dus de kijkcijfers wogen veel zwaarder door dan bij de VRT. Het gevolg: programma’s met lage kijkcijfers werden zonder pardon afgevoerd.»

Heylen «Een prachtprogramma als ‘2013’ werd geloofd en bekroond, maar haalde maar 200.000 kijkers. En dus mocht er geen tweede reeks gemaakt worden.»


GELOKT DOOR DE ZON

Wanneer Jonas Geirnaert en Julie Mahieu na een jaar reizen weer op het Woestijnvisnest landen – het eerste seizoen van VIER zit er intussen op – treffen ze een productiehuis aan dat ze niet kennen.

''Callboys' is eigenlijk het verhaal van Woestijnvis'

Geirnaert «We wisten natuurlijk wel dat het niet goed ging, en dat ‘De kruitfabriek’, ‘Plan B’ en ‘Man bijt hond’ al opgedoekt waren. Maar het was toch schrikken: veel mensen waren vertrokken, en bij wie gebleven was, was het optimisme helemaal verdwenen.»

Haekens «In die tijd is Wouter eens een speech begonnen met: ‘Het gaat niet goed, hè, mannen.’ Je moest ook onnozel zijn om te durven beweren dat het wél goed ging.»

Goris «Toen VIER niet het verhoopte succes bleek, begon iedereen zich voor het eerst op zichzelf terug te plooien: ‘Wat betekent dit nu voor mij persoonlijk?’ De neuzen stonden plots niet meer vanzelfsprekend in dezelfde richting. Dat zorgde voor enorm veel verwarring en nervositeit.»

Pleysier «We hadden het gevoel dat we de controle kwijt waren. En we waren wel wat onzekerheid gewoon: of je programma ging aanslaan of niet was altijd weer spannend. Maar de onzekerheid die er tóén was, was van een heel andere orde. We hadden het gevoel dat we heel onze toekomst op het spel hadden gezet. Het leek net alsof al dat harde werk van jaren aan diggelen lag.»

Bevernage «Ik heb vaak ’s nachts naar het plafond liggen staren. Nu vind ik dat wat pretentieus – alsof ík iets had kunnen bedenken om de zender te redden. Maar dat is wat je doet in zo’n situatie: je hoopt dat je de tanker nog gekeerd krijgt. Pas na twee jaar is bij mij het besef gekomen dat het niet zou lukken.»

Kempen «Het is een oerklassiek, universeel verhaal: Icarus die zich laat lokken door de zon, en er zich uiteindelijk aan verbrandt.»

Pleysier «Na één jaar VIER kon niemand de werkelijkheid nog ontkennen: we zaten op een nieuw nulpunt. We hadden zó hard gewerkt, maar we moesten weer helemaal opnieuw beginnen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234