2009: het jaaroverzicht volgens Herman Van Rompuy

Louis is de eerste die ik zie. De hond van het gezin Van Rompuy lijkt zich thuis te voelen in de Lambermont, de ambtswoning van de Belgische premiers. Hij zal gauw moeten verhuizen: de verbouwingen aan het huis van de Van Rompuys in Sint-Genesius-Rode - op de gevel prijkt al jaren het smeedwerk 'De rustige vastheid' - zijn bijna klaar. Zijn baas is trouwens niet langer eerste minister van België, maar (dat weet de hele wereld) de eerste president van Europa, want zo noemen we toch de permanente voorzitter van de Europese Raad.

Van alle jaren die Herman van Rompuy al heeft meegemaakt, en dat zijn er 62, is 2009 het bijzonderste, en ik ben naar de Lambermont gekomen om hem te vragen hoe hij zich dat jaar precies herinneren zal.


HUMO Op kerstdag vorig jaar, geen week voor u de eed als premier aflegde, zei u naar verluidt nog in familiekring: 'Ik zweer het: ik doe het níét. Ik ben en blijf Kamervoorzitter.' Wat deed u plooien?

Herman Van Rompuy «De feiten. Er waren maar twee mogelijkheden als eerste minister: Jean-Luc Dehaene en ikzelf. Mijn kandidaat was Dehaene, zijn kandidaat was Van Rompuy. Tijdens die kerstweek hebben we elkaar voortdurend gesproken, met Wilfried Martens erbij. De laatste keer, zaterdag 27 december, was hier in Brussel, in Hotel Le Méridien - Jean-Luc was met de trein van de kust gekomen. Het was toen zonneklaar dat hij helemaal niet wou. Er kon maar één conclusie zijn: ik moest het doen. Die zondag ben ik bij de koning geroepen.»


HUMO Waarom wou Dehaene niet: omdat hij niet mocht van zijn huisgenoten of omdat hij zijn politieke zin niet kreeg?

Van Rompuy «Ik laat het aan hem om daarop te antwoorden. Zoals altijd was het een mengeling van persoonlijke en inhoudelijke redenen. Uit eigen ervaring weet ik dat het persoonlijke gewoonlijk belangrijker is.»


HUMO Over uw uiteindelijke jawoord zei Louis Tobback eens: 'Dat hij drie dagen nodig had om ja te zeggen heeft niet alleen te maken met zijn geweten. Hij wou absoluut zeker zijn dat hij door zijn eigen partij niet meer voor verrassingen zou worden gesteld. Hij wil als premier niet geconfronteerd worden met 'Leterme-kuren', met straffe communautaire beloftes.'

Van Rompuy «Dat heeft er niks mee te maken. Louis kent veel van politiek, maar van de CD&V kent hij niks.»

2009 in beeld

2009 nog niet beu gezien? Bekijk dan het jaaroverzicht in foto's.

Het jaaroverzicht volgens Herman Van Rompuy: januari 2009

HUMO U was nauwelijks premier of het gerecht moest in Gent wegens een procedurefout zware misdadigers vrijlaten. Op 15 januari ontsnapte een stel criminelen uit het Brusselse Justitiepaleis. En ze bleven maar ontsnappen dit jaar, uit gevangenissen in Ittre, Brugge (per helikopter!), Merksplas, nog eens het Justitiepaleis...

Van Rompuy «Ik weet niet waar u met die opsomming naartoe wilt. Ik kon er in ieder geval niks aan doen: zoiets onderga je. Wat is het gevaarlijkste in de politiek? Harold Macmillan zei het al: 'Events, dear boy, events.' Soms ging het bij die ontsnappingen om menselijke fouten, soms om structurele fouten, dikwijls om een mengeling van de twee. Het publiek was echt wel lucide genoeg om dat niet toe te schrijven aan de regering die ik toevallig leidde. Er is een nieuwe minister van Justitie gekomen (Stefaan De Clerck volgde eind 2008 Jo Vandeurzen op, red.), maar ook die heeft een aantal dingen gewoon moeten aanvaarden.

»Laat vooral geen verkeerd beeld ontstaan: ondanks een aantal negatieve berichten - misschien hebt u er nog andere - heb ik bij mijn aantreden vooral een soort opluchting gemerkt, vanaf de eerste dag al. Na de grote instabiliteit was er eindelijk een klimaat van hoop en verwachting, en dat heeft minstens twee maanden aangehouden.»


HUMO Van hoop gesproken: op 20 januari legde Barack Obama de eed af als Amerikaans president. Intussen heeft zijn populariteit in de VS al een stevige knak gekregen. Zal Obama snel verslijten?

Van Rompuy «Dat weet je niet. De twee eerste jaren van Bill Clinton waren vreselijk, maar hij heeft zich herpakt en is briljant herkozen. Dat Obama door een dal zou gaan was geprogrammeerd, maar daarna kan zijn populariteit evengoed weer stijgen.

»In de moderne politiek is er een probleem. Wil men vanuit de oppositie de meerderheid verwerven, dan creëert men verwachtingen met een politiek van verandering: Obama's change, en eerder al le changement van Mitterrand. Ook wij zijn (met het kartel van CD&V en N-VA, red.) in 2007 verkozen op high expectations, hè? Maar als je dan eenmaal de meerderheid hebt, moet je je programma samen met anderen uitvoeren - in een coalitieregering in België, met een Congres met vele strekkingen in Amerika. En dan moet je nog voldoende tijd krijgen om je beloften ook waar te maken: je moet het publiek dus om geduld vragen, en dat is vandaag de dag niet evident.

»Toen ik aantrad, in totaal andere omstandigheden dan Obama, was dat met een coalitie die ik niet gekozen had en een programma waarover ik niet onderhandeld had - ik kwam als invaller op het veld. Ik heb toen gezegd: 'Beoordeel me in 2011.' Mijn limieten waren nog veel groter, als ik even die vergelijking mag maken, dan die van Obama.»


HUMO Veel politici probeerden tegen de populaire Obama aan te schurken. U staat niet meteen voor change, maar in een interview probeerde u toch ook eens uit te leggen dat u dezelfde boodschap van openheid hebt als hij.

Van Rompuy «Heb ik dat gezegd? Het zou nogal vermetel zijn mezelf met hem te vergelijken. Ik zie nu hoe mijn kinderen zich door Obama aangesproken voelen: hij heeft een gave die ik in mijn jonge jaren bij John F. Kennedy ervoer. Ik was twaalf, dertien jaar toen die president werd, hij was de held van onze jaren. In een andere context belichaamde Leo Tindemans dat ooit in de Vlaamse politiek. Zulke figuren verzoenen een generatie met het politieke bedrijf, ze tonen dat het een nobel beroep kan zijn.»


HUMO 23 januari ging Kim De Gelder aan het moorden in kinderdagverblijf Fabeltjesland in Sint-Gillis-Dendermonde.

Van Rompuy «Ik was op de herdenking.»


HUMO Mét uw vrouw, werd toen als belangrijk nieuwsfeit meegegeven.

Van Rompuy «Zij had dat zelf gevraagd.»


HUMO Nog in januari was er het Israëlische offensief in de Gazastrook, met meer dan duizend Palestijnse doden als gevolg. Bert Anciaux was zo woedend dat hij een opmerkelijke vergelijking maakte tussen de dode kinderen in de crèche in Dendermonde en de honderden dode kinderen in de Gazastrook - 'ook bewust door een agressor omgebracht en zonder dat die agressor opgepakt werd'.

Van Rompuy «Die vergelijking is toen collectief verworpen. Ik zat niet met mijn hoofd in Gaza toen ik daar in Dendermonde stond. Meer dan door woede waren de mensen daar vervuld van verdriet.»


HUMO Maar wat vond u van die oorlog in Gaza?

Van Rompuy «Ik heb mensen gesproken die terugkeerden van Gaza en geheel ontdaan waren. Zelf ben ik er nooit geweest, ik ken het probleem niet zo goed.»


HUMO 'Toen ik premier was,' betoogt Dries van Agt dezer dagen, hij schreef ook een boek, 'heb ik het Palestijnse probleem niet willen zien.' Sinds hij ter plekke is gaan kijken, is hij dag en nacht in de weer voor de Palestijnse zaak.

Van Rompuy «Dries van Agt is sinds 1982 geen premier meer: sindsdien is er veel gebeurd in die regio. Ik heb ook gesproken met mensen die terugkwamen uit Israël en me vertelden over de terreur waarmee Joodse kinderen moeten leven.»


HUMO Dat is voorzichtig genoeg geantwoord. Zal een dossier als het Midden-Oosten voortaan ook op uw werktafel liggen?

Van Rompuy «Tuurlijk. Maar of dat nu het eerste punt zal zijn, is iets anders. En ik kan ook maar een rol spelen wanneer er een consensus tussen de 27 lidstaten is bereikt. Wat ik persoonlijk over iets denk, heeft geen enkel belang. Zo eenvoudig is het.»

Het volledige interview met Herman Van Rompuy leest u in Humo 3615 van dinsdag 15 december.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234