null Beeld

2016: De zomer van het ongedierte

Een mens kan er niet naast kijken: het krioelt deze zomer (of wat daarvoor moet doorgaan) waarlijk van de vervelende, al dan niet rondvliegende, stekende of bijtende beestjes. Hebben we te maken met een tijdelijk verschijnsel of is het een voorbode van wat ons door de onontkoombare opwarming van de aarde te wachten staat, en kunnen we in de toekomst ’s zomers de deur niet meer uit zonder bestookt te worden door agressieve horden hongerige muggen, wespen en ander zoemend klein gespuis? Begin al maar te krabben.

undefined

null Beeld

'De bedwants is in Brussel een groot probleem aan het worden, en in andere grote steden zal het wellicht niet anders zijn'

HUMO Laten we met het opvallendste beestje beginnen: er zijn deze zomer duidelijk meer muggen dan andere jaren.

Dr. Patrick Grootaert (insectendeskundige en hoofd van de afdeling Entomologie van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen) «Dat komt door de zeer natte lente die we gehad hebben. Daardoor is er veel stilstaand water waarin muggenwijfjes eieren kunnen leggen. Als er dan mooie temperaturen van 25 graden of meer volgen, ontwikkelen de muggenlarven zich ook nog eens zeer snel. Het gevolg: meer muggen.»

null Beeld

HUMO Waarom moeten muggen ons zo nodig steken?

Grootaert «Ze hebben bloed nodig om eitjes te kunnen produceren. Ons bloed, maar ook dat van huisdieren, vogels, muizen en andere knaagdieren, bevat veel proteïnen en is voor een mug de ideale, voedzame maaltijd. Het zijn dus alleen de vrouwtjes die steken. Als ze hun eitjes hebben gelegd, gaan ze opnieuw op jacht naar bloed om energie op te doen voor hun volgende legsel. Per maaltijd kan een wijfjesmug een paar honderd eitjes leggen. Dat tikt dus aan.

undefined

'Ik ben net terug uit Miami, waar het zikavirus is opgedoken. Het is daar alle hens aan dek'

»Voor alle duidelijkheid: het gaat dan over de steekmug. Er zijn bij ons ook soorten die helemaal niet steken. De bekendste is wellicht de dansmug, die je vaak in grote zwermen ziet. U hebt misschien de beelden gezien van de gigantische zwerm die vorige week als een gordijn boven de Afsluitdijk in Nederland hing. Dat had ook met het weer te maken: op warme dagen komen die dansmuggen met massa’s tegelijk uit en kunnen ze dat soort rookpluimen vormen. Ze doen geen kwaad, al kunnen ze wel voor overlast zorgen. Als het er te veel zijn bijvoorbeeld, of wanneer je een muur wit aan het schilderen bent en ze massaal in de verf blijven plakken. Maar steken doen ze dus niet.»

HUMO De soorten die wel steken, lijken vooral ’s nachts graag toe te slaan. Zijn ze dan het actiefst?

Grootaert «De meeste muggensoorten steken bij valavond, wanneer het licht begint te verminderen. Je ziet het ook als je in de zomer een barbecue houdt: rond negen uur, half tien zijn ze daar. Je kan er bijna je klok op gelijkzetten (lacht). Als het volledig donker is, kan een mug niet rondvliegen en bijgevolg ook niet steken. Maar volledige donkerte bestaat bij ons niet meer: er is altijd wel een klein beetje licht van straatlampen of van huizen. Daarom hoor je ze ’s nachts ook rond je hoofd zoemen.

undefined

null Beeld

'Een tekenbeet die niet behandeld wordt, kan leiden tot een verlamming van de helft van het gezicht.'

»Er zijn bij ons ook soorten die overdag steken. De bosmug bijvoorbeeld. Al steekt die ook weer niet in het volle licht, omdat er in een bos meestal schaduw is.»

HUMO Vliegen hier ook gevaarlijke muggen rond?

Grootaert «Momenteel niet, maar we houden ons hart vast. De grote vrees is dat er de komende jaren soorten zullen opduiken die gevaarlijke virussen kunnen overbrengen. Dat ze eraan komen, staat door de klimaatverandering bijna vast, de vraag is of ze zich hier kunnen aanpassen en zullen overleven.

»In Frankrijk is het al zover: in het zuiden komt daar nu al de tijgermug voor, een soort die een waslijst aan gevreesde virussen kan overbrengen, onder andere gele koorts, dengue en westnijlkoorts. Niet het soort beestje dat je graag op je terras of in je slaapkamer hebt rondvliegen. De tijgermug is overigens ook al een paar keer in ons land opgedoken, maar telkens snel weer verdwenen. Zo zijn er wel meer soorten.

undefined

null Beeld

undefined

'Door de klimaatopwarming heb je nu in het zuiden van Frankrijk de tijgermug, die een waslijst aan gevreesde virussen kan overbrengen.'

»We moeten alert blijven. Mensen kunnen op reis in het buitenland een virus oplopen en dat meebrengen naar ons land. Als zo iemand gestoken wordt door een mug die het virus in kwestie kan overbrengen, en die mug steekt opnieuw iemand, dan kunnen virussen naar andere mensen worden overgedragen. Een heel actueel voorbeeld is het zikavirus: het zou bijvoorbeeld kunnen dat een atleet op de Olympische Spelen besmet wordt met het virus zonder dat te weten. De symptomen variëren namelijk nogal: het kan gaan van een lichte koorts en een ongemakkelijk gevoel tot echt zware koorts. Stel dat iemand met het virus uit Rio terugkomt en gestoken wordt door een mug die het virus kan overbrengen. Dan zit het spel op de wagen, hè.»

undefined

null Beeld

'Mensenbloed bevat veel proteïnen en is voor een mug de ideale, voedzame maaltijd.'

HUMO Is zo’n scenario echt denkbaar? In Miami hebben ze het bijvoorbeeld ook al zitten.

Grootaert «Het virus wordt overgedragen door de Aedes aegypti, die bij ons niet voorkomt, maar andere Aedes-soorten zouden het virus misschien ook kunnen overdragen. Voorlopig denken we van niet, maar toch… Ik ben trouwens net terug van Miami. Het is daar ondertussen alle hens aan dek, met grote waarschuwingsborden op de luchthavens en zo.»

HUMO Met de opwarming van het klimaat komt er kortom nog één en ander deze kant uit?

Grootaert «Je hebt altijd populatiefluctuaties, ook van onze inheemse soorten: als de omstandigheden gunstig zijn voor de ontwikkeling van een bepaalde mug, kun je plots een uitbraak krijgen. Maar we moeten voorbereid zijn op invasieve soorten die van bepaalde omstandigheden profiteren om zich zeer goed te ontwikkelen en te verspreiden. Die zouden de inheemse soorten ook kunnen verdringen.»

undefined

'Als een Belgische atleet op de Spelen zonder het te weten met het zikavirus besmet wordt, zit het spel op de wagen'

HUMO Voor malaria hoeven we in België toch niet meteen te vrezen?

Grootaert «Toch wel! We hebben drie inheemse soorten malariamuggen, maar die komen in zulke kleine populaties voor dat ze voorlopig nog geen gevaar vormen. Maar we reizen tegenwoordig heel veel: er kan altijd iemand met malaria uit het buitenland terugkomen en hier door een mug gestoken worden die het virus zou kunnen overdragen. Hier en daar zou dus best een geval kunnen opduiken.»

HUMO Er zou ook een besmette mug met het vliegtuig kunnen meekomen.

Grootaert «Dat noemt men airport malaria. In het verleden hebben we in Zaventem een paar fatale gevallen gehad, maar tegenwoordig is dat bijna uitgesloten. De ruimen en de cabine worden nu ontsmet. Als je met het vliegtuig uit Afrika terugkomt, wordt er voor de landing altijd in het vliegtuig gespoten. Wat voor de passagiers overigens geen kwaad kan.»

HUMO Hoe beschermen we ons best tegen muggen?

Grootaert «Je trekt best lange kleren aan: een lange broek, lange mouwen, en best in lichte kleuren, want zwart trekt muggen aan. En de onbedekte lichaamsdelen smeer je in met een muggenrepellant die DEET bevat. Als je ze uit je huis wilt houden, zorg dan dat er voor alle ramen, of toch zeker die van je slaapkamer, muggengaas zit.

»Verwijder ook alle stilstaand water rond je huis: emmers met water, plassen in kelders, verstopte dakgoten waar water in blijft staan… Dat zijn allemaal ideale broedplaatsen.»

HUMO En de vijver in de tuin? Moet die ook dichtgegooid worden?

Grootaert «Als er vissen in zitten, is een vijver net goed, want die eten de muggenlarven op. In huis vangen spinnen ook heel veel muggen. Als mensen binnen een spin zien, trappen ze die meestal meteen plat, terwijl spinnen een zeer goeie biologische controle van allerlei insecten zijn. Ik geef het maar even mee (lacht).»

HUMO In een vrouwenblad lazen wij – puur uit professionele interesse – dat muggen ook met natuurlijke middeltjes als kattenkruid, lavendelolie, goudsbloem en citroenmelisse (‘makkelijk te verzorgen én ziet er gezellig uit!’) op afstand gehouden kunnen worden. Werkt dat soort planten echt?

Grootaert «Die werken goed, maar ook zeer kort. Het zijn namelijk vluchtige stoffen, die zeer snel verdampen. Lang ben je dus niet beschermd. Een spray of crème met DEET werkt toch wel een uur of twee. Daarmee ben je beter af.»

undefined

null Beeld

'In tegenstelling tot andere insecten houden wespen helemaal niet van nattigheid.'


Van oost naar wesp

HUMO Er lijkt ondertussen ook een wespenplaag aan de gang. In augustus en september moet de brandweer altijd uitrukken om wespennesten te verwijderen, maar vorige week meldden korpsen in de regio’s Leuven en Zuid-West-Limburg dat ze dubbel zoveel oproepen krijgen als andere jaren.

Grootaert «Wat gezien het vochtige weer van de voorbije weken en maanden eigenlijk vreemd is. In tegenstelling tot andere insecten houden wespen namelijk helemaal niet van nattigheid. Wespen maken hun nesten zowel in bomen als in de grond, bijvoorbeeld in konijnenholen. Als het heel nat is, lopen die ondergrondse nesten vol water. De warme temperaturen hebben er dan wel weer voor gezorgd dat de bovengrondse nesten het zeer goed hebben gedaan. Dat zal ongetwijfeld een beetje hebben gecompenseerd.»

HUMO Volgens sommige specialisten heeft het te maken met de zachte temperaturen in het voorjaar. Omdat het toen weinig gevroren heeft, zijn er minder wespenkoninginnen gestorven en hebben die meer nesten kunnen stichten.

Grootaert «Koninginnen overwinteren inderdaad op plekken waar het niet vriest of tocht en het niet te vochtig of te droog is, op zolders bijvoorbeeld. Als het hard vriest, zal een aantal koninginnen niet overleven. Maar zachte winters zijn ook weer niet goed, want dan heb je veel meer schimmels en sterven veel insecten aan schimmelinfecties. Soms is het net goed dat het een keer flink vriest, omdat veel parasitaire insecten dan worden uitgedund.»

HUMO Waarom vliegen er nu zoveel wespen rond?

Grootaert «Een nest bevat duizenden werksters die op zoek gaan naar prooien – insecten – die ze aan de larven in het nest voederen. Het teveel aan suiker in die prooien spuwen de larven als een soort belletjes weer uit, en daar voeden de werksters zich mee. Ze kunnen namelijk zelf niet meer eten, omdat de overgang van de krop naar de darm te nauw is, en voeden zich vooral met die suikers. Als de koningin geen eitjes meer legt en er geen larven meer zijn die hen suikers kunnen geven, moeten de werksters daar elders naar op zoek – bijvoorbeeld in fruit, wijn en frisdrank. Dat gebeurt gedurende de hele maand augustus.»

undefined

null Beeld

undefined

'In de hele maand augustus gaat de wesp op zoek naar suikers in fruit, wijn en frisdrank.'

HUMO Welke wespensoorten zitten er bij ons?

Grootaert «De bekendste zijn de gewone en de Duitse wesp. Sedert een jaar of tien, vijftien is er echter een wesp opnieuw opgedoken die bij ons helemaal verdwenen was, namelijk de hoornaar. Die wesp, die tot drie centimeter groot kan worden, is natuurlijk een gevaarlijk beestje.»

HUMO Hoe komt het dat die hier opnieuw is verschenen?

Grootaert «Door de opwarming. De hoornaar is van het zuiden opgerukt naar onze contreien, dat heb ik echt zien gebeuren. Toen ik jong was, kwam de hoornaar in België niet meer voor, nu zit ze overal, en in grote aantallen.»

HUMO En dat is een kwaaie klant?

Grootaert «Ze is niet agressief, maar je mag geen nest verstoren, want dan zit je serieus in de miserie. Zo’n grote wesp spuit natuurlijk een flinke hoeveelheid gif in. Als je daar een paar steken van krijgt, kan je ernstige allergische reacties krijgen.»

HUMO Mogen we hier door de klimaatopwarming de komende jaren nog andere gevaarlijke soorten verwachten?

Grootaert «De Aziatische hoornaar is bijvoorbeeld op komst. Want ja, er komen net zo goed soorten uit het Oosten. Zie ook de wilde kastanjerups: die komt uit Oost-Europa, en is bij ons een echte pest geworden.»

HUMO Wat doe je als je met een wespennest zit?

Grootaert «Dan bel je de brandweer of de gemeente. De brandweer komt wel alleen als het op plaatsen is waar het nest een gevaar vormt. Het verschilt van korps tot korps, maar een interventie kost je doorgaans 20 tot 40 euro. Als ze in het weekend of na de gewone werkuren moeten komen, betaal je natuurlijk wel iets meer.»

HUMO We zouden bijna zeggen: een prikje!

undefined

null Beeld

'Bedwantsen zijn ongeveer zo groot als de nagel van een pink. Je voelt ze 's nachts over je heen trippelen.'


Goed in bed

HUMO Nog meer slecht nieuws, nu voor onze slaapkamers: ook de bedwants is weer helemaal terug.

Grootaert «Klopt. Vroeger kwam die hier nauwelijks voor, ze zat alleen in havensteden als Antwerpen of Oostende. Het is een vleugelloze wants die alleen getransporteerd kan worden in materialen – meubels bijvoorbeeld, maar ook reiskoffers. In het buitenland kruipen die wantsen in een valies, of ze leggen hun eitjes erin, mensen nemen ze zonder het te weten mee, en voor ze er erg in hebben, zitten ze thuis met een infectie.»

HUMO De beestjes zijn niet klimaatgebonden?

Grootaert «Toch wel, maar ze komen alleen binnenshuis voor. De meeste insecten die in onze huizen voorkomen, zijn tropische soorten. Ze kunnen perfect overleven, omdat het binnen warm en vochtig is.»

HUMO Kan zo’n bedwants kwaad?

Grootaert «Zeker! Bedwantsen kunnen steken. Dat geeft lelijke bulten die dagenlang blijven jeuken. Dat is niet min, hoor. Zo’n steek doet ook echt pijn. Ze spuiten wel geen gif in, het zijn gewoon bloedzuigers. En ze brengen gelukkig ook geen parasieten over.

»Het zijn redelijk grote beestjes, ongeveer zo groot als de nagel van een pink. Je voelt ze ook over je heen trippelen. ’s Nachts, want overdag krijg je ze niet te zien. Dan zitten ze weggestoken in allerlei spleten en kieren.»

HUMO Als ze zich zo weinig laten zien, hoe kun je dan weten dat je met een besmetting zit?

Grootaert «Dat zie je aan kleine bloedvlekjes of aan bruine of zwarte stipjes op plinten of muren. Dat zijn hun uitwerpselen. Als je denkt dat je bedwantsen in huis hebt, kan je ook ’s nachts het licht eens aansteken. Dan zie je er misschien wel één weglopen. Je mag er dan ook meteen van uitgaan dat je er meerdere hebt: een wijfje legt namelijk tien eitjes per dag. Zo’n populatie kan zich dus snel uitbreiden.»

HUMO Volgens sommigen heeft de terugkeer van de bedwants ook te maken met het toenemende succes van Airbnb.

Grootaert «Dat durf ik te betwijfelen. Zoals ik al zei: je kan ze ook gewoon in je reiskoffer uit het buitenland meebrengen. En grote hotels hebben er evengoed last van – we zijn al dikwijls genoeg moeten gaan kijken – maar die zullen het natuurlijk niet snel van de daken schreeuwen.

»Vergeet ook niet dat het in grote steden als Brussel of Antwerpen een komen en gaan van mensen is, en dat niet iedereen in even hygiënische omstandigheden leeft. Hier in Brussel heb je zelfs veel plekken waar mensen in kelders naast elkaar op matrassen slapen. Dat is de ideale omgeving voor de bedwants. Het is op die plaatsen bijna niet te bestrijden. En de eigenaars van dat soort huizen zijn ook niet de eersten om de bestrijdingsdienst te bellen. Zo krijgt de bedwants natuurlijk vrij spel. Dat is in Brussel echt een groot probleem aan het worden. En in vergelijkbare grote steden zal het wellicht niet anders zijn.»

HUMO Wat moet je doen als je met een infectie zit?

Grootaert «Omdat ze zich in spleten wegstoppen, zijn bedwantsen heel moeilijk te bestrijden. Zelf spuiten haalt weinig uit. Als het om een beginnende besmetting gaat en er nog niet veel zitten, kan het misschien helpen om met een insecticide tegen rondkruipende insecten in kieren en spleten te spuiten. Maar als je in huis veel rommel hebt staan, of je hebt een bibliotheek vol boeken, of veel kisten en kartonnen dozen... Begin er maar aan.

»Wat je ook kunt doen, is de poten van je bed in bakjes met water zetten. Dan kunnen ze niet aan je bed. In hotels wikkelen ze de poten van de bedden vaak ook in plakband, zodat de wantsen niet in de matrassen kunnen. Want daar kruipen ze natuurlijk ook graag in.

»Als je echt een haard hebt, contacteer je beter meteen een bestrijdingsfirma. Die mensen weten perfect wat ze moeten doen. Tegenwoordig zijn dat allemaal uitstekend opgeleide professionelen. De tijd dat er in die sector nogal wat cowboys zaten, is allang voorbij.»

HUMO Kun je voorzorgen nemen om geen bedwantsen mee te brengen vanop je reisbestemming?

Grootaert «Goed je koffers nakijken voor je vertrekt, dat is zowat het enige. En de boel bij thuiskomst onmiddellijk in de wasmachine steken. Ik zou in ieder geval geen insecticide spuiten op mijn koffers.

»Als je in een hotel met airconditioning verblijft, hoef je je ook geen zorgen te maken. Bedwantsen houden namelijk niet van koude en zullen die plaatsen zeker mijden. Wie iets avontuurlijker verkiest te reizen en al eens op een minder comfortabele slaapplek terechtkomt, loopt uiteraard een groter risico.»

HUMO Algemeen besluit: we zitten dit jaar wel degelijk met meer vervelende beestjes dan gewoonlijk.

Grootaert «Zonder twijfel. De meeste insecten houden van vochtigheid: door de combinatie van het natte weer en de warme temperaturen zijn ze deze zomer zeer actief. Ook hun ontwikkeling gaat veel sneller. Doorgaans is het in het begin van de zomer droger en zie je een vermindering van de insectenpopulaties. Dit jaar hebben we zowat het omgekeerde. Dus ja: het is echt een zeer goed insectenjaar.»


Oorzaak: meer eikels

In het begin van de zomer bereikte ons nog een lichtelijk alarmerend bericht: uit onderzoek van het Instituut voor Tropische Geneeskunde bleek dat er, vergeleken met twee jaar geleden, in twee natuurgebieden in Limburg drie keer meer teken voorkwamen die besmet zijn met Borrelia, de bacterie die de gevreesde ziekte van Lyme kan overbrengen. En vorige week werd in Nederland het eerste geval gesignaleerd van iemand die door een tekenbeet een hersenvliesontsteking had gekregen. Teken die dat virus kunnen overdragen, komen dus ook verontrustend dichtbij. Klinkt allemaal niet goed!

Dr. Tinne Lernout (epidemiologe van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid) «Als het een geruststelling mag zijn: het onderzoek in Limburg is natuurlijk een momentopname. Ga je een week later kijken en is het ondertussen een paar dagen droog geweest, dan krijg je misschien heel andere resultaten. Ik zou er dus niet meteen besluiten uit trekken voor het hele land. Ze hebben dit keer ook een test gebruikt die gevoeliger is dan andere jaren en de bacterie sneller detecteert. Dat kan het verschil ook verklaren.

null Beeld

»Het Militair Hospitaal heeft enkele jaren geleden wel een grote studie gedaan, en zij zagen alvast geen toename van het aantal teken. Afhankelijk van het weer zijn er het ene jaar wel meer dan het andere, maar dat zijn normale schommelingen.»

undefined

null Beeld

undefined

'Het meest voorkomende symptoom van een tekenbeet is een rode, uitbreidende kring. Teken kunnen naast de ziekte van Lyme nog een aantal andere virussen en bacteriën overdragen.'

HUMO Een mogelijke verklaring zou de warme winter zijn, en het feit dat we een paar zogenaamde mastjaren achter de rug hebben: jaren waarin de bomen meer vruchten produceren.

Lernout «In een mastjaar zijn er veel meer eikels en die zorgen ervoor dat er meer knaagdieren en everzwijnen kunnen overleven. En omdat die dieren als gastheer voor de teek fungeren, zijn er ook meer teken. Bij warmer weer gedijen ze bovendien ook beter.»

HUMO Zitten ze vooral in het bos? Of kan je zo ook in je tuin tegenkomen?

Lernout «Ze zitten overal waar ze zich goed voelen, met name in een omgeving waar het vochtig is, waar er veel schaduw is en waar er planten en gastheren zijn. Ze zitten dus niet alleen in het bos, maar ook in hoge grassen en zelfs in de duinen.»

HUMO En daar kunnen ze dan op je lijf springen?

Lernout «Ze springen niet maar kruipen. Meestal zitten ze op een plant te wachten tot er een gastheer langskomt – een mens of een dier. Om naar een volgend stadium in zijn ontwikkeling te kunnen evolueren, heeft een teek bloed nodig. Daarom zet ze zich op mensen of dieren vast.

»Ze komen maximaal tot op een hoogte van anderhalve meter voor. Meestal kruipen ze langs de benen of de armen op het lichaam, en nestelen ze zich op een warme en vochtige plek: in de plooien van de knie, de lies, de oksels of de nek.»

HUMO Kan zo’n teek kwaad?

Lernout «De beet op zich kan vervelend zijn en wat jeuk veroorzaken, maar verder is dat niet gevaarlijk. Als de teek drager is van de Borrelia-bacterie en lang genoeg op het lichaam zit, kan die infectie aan de mens worden doorgegeven. Dat betekent niet noodzakelijk dat je ziek wordt: het lichaam zal zich namelijk verdedigen en de bacterie proberen uit te schakelen. Lukt dat niet, dan kan men wel ziek worden.»

HUMO Hoe weet je dat je besmet bent?

Lernout «Het meest voorkomende symptoom is een rode, uitbreidende kring. Soms klaart die kring in het midden ook uit. Als je zo’n vlek of kring hebt, en je start onmiddellijk met antibiotica, dan genees je heel goed. Als die vlek er niet is of ze wordt niet behandeld, kan de bacterie zich verder verspreiden naar andere delen van het lichaam en de gewrichten of het zenuwstelsel aantasten.»

HUMO Dat klinkt toch al vrij ernstig.

Lernout «Het meest voorkomende gevolg is een verlamming van de helft van het gezicht. Maar ook in dat stadium is het nog perfect te behandelen. Niet te snel panikeren, dus.»

HUMO Je leest weleens horrorverhalen over mensen die door de ziekte van Lyme in een rolstoel zijn beland of blind zijn geworden. Daar moeten we ons dus niet bang door laten maken?

Lernout «De antistoffen die je ontwikkelt als je in contact komt met de Borrelia-bacterie blijven jarenlang – tot zelfs tien jaar – in het bloed zitten. Het gebeurt daarom weleens dat ziekteverschijnselen die men niet kan verklaren aan Lyme worden toegeschreven, omdat men de antistoffen van een misschien jaren oude besmetting terugvindt. Dat verband is echter niet altijd even duidelijk.

»Het klopt dat er ernstige verschijnselen kunnen optreden als de infectie niet tijdig wordt vastgesteld of behandeld. Maar zelfs die kunnen met een antibioticabehandeling verholpen worden.»

HUMO Twee weken geleden was er in Nederland enige ophef, omdat iemand door een tekenbeet een hersenvliesontsteking had opgelopen.

Lernout «De teek die de ziekte van Lyme overbrengt, kan ook drager zijn van een virus dat hersenvliesontsteking of hersenontsteking veroorzaakt. Vroeger kwam dat zogeheten tekenencefalitisvirus vooral in Midden-Europa en Rusland voor, maar de laatste jaren heeft het zich ook in onze richting verspreid. Dat er in deze contreien vroeg of laat een geval zou opduiken, was dus te verwachten.»

HUMO Zit dat tekenencefalitisvirus ook al bij ons?

Lernout «Het is hier nog niet bij teken aangetroffen, maar men heeft al wel antistoffen tegen het virus gevonden bij runderen, everzwijnen en herten. Er zitten bij ons dus ook teken die met het virus besmet zijn, maar het zijn er waarschijnlijk zeer weinig. Voorlopig zijn er in België dan ook nog geen infecties bij de mens vastgesteld, maar één enkel geval zoals in Nederland zou ook hier kunnen opduiken.»

HUMO Wat als je toch gebeten wordt door zo’n besmette teek?

Lernout «Meestal heeft dat geen gevolgen. Als je toch ziek wordt, krijg je wat griepachtige symptomen. Soms zijn er ernstige symptomen, door een ontsteking van de hersenvliezen of van de hersenen zelf. De eerste tekenen daarvan zijn meestal hoofdpijn en lichtschuwheid. Andere mogelijke symptomen zijn braken, sufheid en nekstijfheid. In zo’n geval is een ziekenhuisopname uiteraard aangewezen.»

HUMO Hoe kan het behandeld worden?

Lernout «Er bestaat geen specifieke behandeling tegen het virus. Meestal geneest het spontaan en heb je er los van die griepachtige verschijnselen weinig last van. Ernstigere infecties kunnen dodelijk zijn, maar dat zijn echt de zeldzame gevallen. Er bestaat wel een vaccin tegen. Omdat er in landen waar het virus voorkomt tegen wordt gevaccineerd, zijn daar nauwelijks nog ziektegevallen. Als je gaat kamperen in landen waar het virus vaak voorkomt, bijvoorbeeld in Oostenrijk, Tsjechië of Zweden, wordt ook aangeraden om je te laten inenten.»

HUMO Het blijken hoe dan ook nog vervelendere beestjes dan wij dachten!

Lernout «Dat teken de ziekte van Lyme kunnen overbrengen, is intussen wellicht algemeen geweten, maar ze kunnen inderdaad drager zijn van een aantal andere, weliswaar veel zeldzamer voorkomende virussen en bacteriën. Vaak gaat het om infecties die griepachtige symptomen geven, zonder ernstige verwikkelingen.»

HUMO We hoeven onze boswandeling er dus niet voor te laten?

Lernout «Zeker niet. Onze boodschap is: ga gerust het bos in, maar neem je voorzorgen. Blijf zoveel mogelijk op aangelegde paden en vermijd hoge grassen en struikgewas. Doe kleren met lange mouwen aan, een lange broek en laarzen, en steek je broek in je kousen. Op blootgestelde huid kan je ook een insectenwerend middel gebruiken. Als je met kinderen op kamp zit en het is 35 graden warm, is het natuurlijk niet altijd even simpel om die allemaal in een lange broek te krijgen. Check als je terugkomt van een bosspel of een wandeling na de douche dan gewoon goed of er nergens een teek zit.»

HUMO En als je er één vindt?

Lernout «Gebruik zeker geen ether of een ander product. De bacterie zit namelijk in de maag van de teek. Als je er ether op doet, zal de teek braken en kan de bacterie in het bloed terechtkomen. Gebruik daarom een tekentang of, als die niet voorhanden is, een gewoon pincet om ze te verwijderen. Neem de teek ook zo dicht mogelijk bij de huid vast en duw ze niet plat, want dan zal ze ook weer braken. Als je ze hebt verwijderd, hou je de plaats van de beet best nog een aantal weken in het oog. Wanneer er een rode, uitbreidende vlek verschijnt of als je je grieperig voelt, ga dan naar de huisarts, zodat je snel behandeld kunt worden. In principe kan je dan niks gebeuren.»

HUMO Oef!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234