35 jaar Ancienne Belgique: kroniek van een muziektempel

De AB viert dit najaar zijn 35ste verjaardag, maar de naam Ancienne Belgique dateert al van 1931 – en eigenlijk valt er op die bewuste plek al spektakel te beleven sinds het midden van de 19de eeuw. Wie meer wil weten over de indrukwekkende geschiedenis van Europa’s drukstbezochte muziekclub, moet beslist Johan Rals nagelnieuwe feestboek ‘Ancienne Belgique. Een muzikale geschiedenis’ lezen.

01

In de foyer is er een imposante Wall of Fame met de namen die in de AB hebben gestaan. Wie staat er tussen Rumplestitchkin en Russ Tolman?

----

Kurt Overbergh «Rush? Neen, die hebben nooit in de AB gespeeld. Todd Rundgren?

Run is al juist.

Overbergh «Run-D.M.C.

In 1994.

Overbergh «Ik heb mijn thesis gemaakt over hiphop, maar ik kan mij hen gek genoeg niet herinneren. De AB heeft trouwens zowat alle groten van het genre over de vloer gehad: Public Enemy, De La Soul, Beastie Boys, Nas, Jay-Z. En Kanye West met strijkers.»

Enig idee hoeveel groepen sinds 1979 in de AB hebben gespeeld?

Overbergh «Volgens het boek zijn het er 7.000. Er staat overigens één naam op onze Wall of Fame die nooit heeft opgetreden: Jari Demeulemeester, onze vroegere directeur.»

02

Een opmerkelijk dubbelaffiche uit 1955: Jacques Brel en Bobbejaan Schoepen. Wie van de twee speelde eerst?

----

Overbergh «Brel. Maar het was eigenlijk een nevenprogramma.»

Zijn er vergelijkbare gevallen?

Overbergh «José James en Joan As Police Woman in 2008. We vonden geen andere datum voor James, dus hebben we hem voor Joan geplaatst. Hij had een pianist nodig, en dat is dan Jef Neve geworden: de start van een intensieve samenwerking. Het spelplezier van die twee was fenomenaal. Ze hebben onder meer tributes gebracht aan John Coltrane en de mij erg dierbare Billie Holiday. Ze hebben Joan As Police Woman die avond gewoon overklast.

»Het verhaal van Lenny Kravitz is ook mooi: hij heeft in oktober 1989 een paar nummers gespeeld in het voorprogramma van wijlen Joe Strummer. Dat was de dag zelf nog gauwgauw geregeld op vraag van de platenfirma.»

03

Stijn Meuris heeft met al zijn groepen in de AB gestaan. Hij zag er in 1980 ook het artistieke licht: de groep van een leraar van hem stond in de finale van Humo’s Rock Rally.

----

Overbergh «Dat moeten De Brassers zijn geweest.»

Klopt. Je zit sinds 2000 in de wedstrijdjury. Wie is de beste winnaar van de acht edities die je hebt meegemaakt?

Overbergh «Mijn nummer één is een nummer twee: Admiral Freebee. Daarna komen Goose en Nordmann, het zilver van dit jaar. Ik vind het mooi dat ik daar deel van mag uitmaken. Er wordt altijd zwaar en secuur gediscussieerd, met de juiste argumentatie.»

04

De AB heeft twee zalen: de Main Hall of Grote Zaal en de Club. Voor de grote verbouwing tijdens de jaren 90 zaten er twee podia op de plek van de Club. Wat was hun naam?

----

Overbergh «Ik ben in 1988 beginnen te studeren aan de VUB. Ik schreef toen voor RifRaf en had een soort van gouden toegangspas, waardoor de AB mijn tweede thuis werd. De Bar Américain herinner ik mij nog goed, en er was ook nog een donkere betonnen bunker waar ik onder meer Buffalo Tom, Dinosaur Jr. en Soundgarden heb gezien. Maar daar ken ik de naam niet meer van.»

Heel romantisch: de Ballroom.

05

Op 7 maart 1982 speelde XTC één van zijn allerlaatste concerten in de AB. Zanger Andy Partridge stapte een paar dagen later in Parijs al na het eerste nummer van het podium en keerde nooit meer op de bühne terug. Waarom?

----

Overbergh «Dat de groep daarna niet veel meer heeft opgetreden, weet ik van Luc De Vos. Dat concert van XTC is zijn mooiste AB-moment. Maar de reden ken ik niet.»

De ziekte van vele zangers: plankenkoorts. Heb je ooit slachtoffers gezien?

Overbergh «Niet in de AB, wel in de periode daarvoor, toen ik voor platenfirma Rough Trade werkte. De zanger van de Britse metalband Paradise Lost moest voor elk optreden kotsen. En op de Lokerse Feesten heb ik BZA van ’t Hof van Commerce eens uit zijn lichaam zien stijgen, zo onwel werd hij van de stress.»

06

De Franse zanger Claude François kreeg na zijn concert op 17 januari 1969 een demo met de versie die een Amerikaan van één van zijn nummers had gemaakt.

----

Overbergh «Dat gaat over Frank Sinatra en ‘My Way’. Het origineel is ‘Comme d’habitude’. Mooie anekdote is dat.»

07

Arno noemt de AB zijn living. En de programmering vergelijkt hij met Brussel: ‘Open als een oude ...’?

----

Overbergh «Hoer?»

Inderdaad.

Overbergh «Het heeft lang geduurd voor ik normaal kon praten met Arno – de fan zat in de weg. Eén van mijn eerste concerten was T.C. Matic in Hof Ter Lo (nu Trix) in Borgerhout. Ik stond op de eerste rij. Na drie nummers zei ik tegen mijn maat: ‘Ik ken die nummers niet. En die zanger ziet er niet uit als Arno.’ Bleek dat het om The Masaï ging. Wist ik veel dat bands voorprogramma’s meebrachten.»

08

Wat is de Flea?

----

Overbergh «De microfoon die gebezigd is door Flea tijdens het concert van de Red Hot Chili Peppers in 1988. Hij heeft die toen in zijn gat gestoken. Onze techniekers hebben het kleinood zorgvuldig in die staat bewaard. Als een artiest kuren begon te krijgen, kreeg hij de Flea. Helaas is die micro gestolen. Een heerlijk verhaal, er moest meer van dat soort onzin zijn.»

09

Het concert van Oasis in 2000 bracht de AB in een baan rond de aarde. Verklaar.

----

Overbergh «Niet omdat het zo’n goede show was, wel omdat MTV het concert die avond wereldwijd uitzond. Televisie betekent meer licht, en dat komt de beleving niet ten goede. Maar voor onze naamsbekendheid heeft dat enorm gewerkt. De AB was van 1992 tot 1996 dicht voor verbouwingen, en daardoor verloor een hele generatie de weg naar de zaal. We hebben hard moeten werken om die mensen terug te winnen. Dat hadden we onderschat.

»Ik denk bij die avond met Oasis vooral aan het concert van Das Pop na afloop in de Club. Dat was zo goed dat de platenfirma ter plekke besliste om de opnamebudgetten voor hun debuutplaat gevoelig te verhogen.»

10

Patti Smith logeerde in 2013 in Hotel Amigo. Dat ligt achter het stadhuis van Brussel, vlakbij de AB. Ze was daar heel blij om.

----

Overbergh «Had dat niet te maken met Verlaine?»

Inderdaad. Smith is een grote fan van de Franse dichters Verlaine en Rimbaud. De twee waren minnaars en hebben een tijd in Brussel gewoond. In 1873 vuurde Verlaine na een ruzie twee kogels af op Rimbaud. Hij werd opgesloten in ‘de amigo’, dat toen een gevangenis was.

Overbergh «Ik heb nog met Patti Smith in de lift gestaan. Dat blijft na al die jaren ongewoon, zo dicht bij je idolen staan. En de liften in de AB zijn klein (lacht).»

Durf je tegen je helden te zeggen dat je het niet goed vond?

Overbergh «Tegen buitenlandse artiesten blijf ik meer op de vlakte: ik bedank ze voor hun komst en wens ze het beste. Tegen de Belgen durf ik wel mijn mening te zeggen. ‘Er klopt iets niet met de opbouw’ of ‘Dat nummer zou ik niet spelen’. Tim Vanhamel zei ooit: ‘Haha, daar is de grote criticus,’ toen ik na een concert de backstage binnenkwam. Ik beschouw dat als een compliment. Heel wat mensen waarderen dat ook, Bart Peeters was bijvoorbeeld heel blij met mijn opmerkingen. Iedereen vindt alles altijd tof, maar daar help je artiesten niet mee verder.»

11

Channel Zero speelde in 2010 zes avonden op rij. Wie staat er op de tweede plaats?

----

Overbergh «Dan moeten we uitgaan van de configuratie ‘Grote Zaal Staand’. Kapitein Winokio heeft zes dagen op rij gespeeld, maar dat was voor een zittend publiek. Als ik hem buiten beschouwing laat, moet het Arsenal zijn: vijf keer.»

Dat klopt. Is dat anders, zo’n rij?

Overbergh «Het brengt rust in huis, omdat er niet elke dag opgebouwd en afgebroken moet worden. Het materiaal blijft staan. Het is ook fijn voor de relatie met de artiest.

»Er zit ook een soort van constante in zo’n meerdaagse: de eerste dag is het altijd stressen, dag twee is veelal briljant, vanaf de derde dag kan het zijn dat de artiest in slaap valt. Kies dus best voor de tweede dag.»

12

Welke Vlaamse zanger heeft tijdens de verbouwing in de jaren 90 alle spots in de Grote Zaal in elkaar gevezen en opgehangen?

----

Overbergh «Ruben Block. Hij werkte indertijd voor een lichtfirma uit Lier. Het verhaal van Triggerfinger is één van onze mooiere sprookjes. Van een niet volledig gevulde Club (capaciteit: 250) in 2004 evolueerden ze gestaag naar een uitverkochte driedaagse in 2010. Er zijn tal van bijzondere Belgen-momenten. Noémie Wolfs die in de AB is gekozen als nieuwe zangeres van Hooverphonic. Of Mauro die de eerste keer met dEUS als een volksheld werd ontvangen.»

13

De jonge conservatoriumstudent Johny Voners wordt in 1964 geraakt door het concert van Charles Aznavour. Enkele jaren geleden besloot hij iets te doen met die liefde. Voners maakte een theatershow over zijn idool. Geef de naam.

----

Overbergh «Geen idee.»

Je moet de twee familienamen in elkaar draaien.

Overbergh «Aznavoners?»

Juist.

14-22

Hebben de volgende artiesten in de AB gespeeld of niet? ---- Dire Straits?

----

Overbergh «Nooit.»

---- Edith Piaf?

----

Overbergh «Ja. Daar pakken we vaak mee uit.»

---- De Ramones?

----

Overbergh «In 1980, tijdens hun beste periode. Wat had ik ze toen graag gezien. Op Rock Werchter 1985 – mijn eerste festivalervaring – vond ik ze een aanfluiting. Ik was in shock. Ik was er niet klaar voor. Vandaag vind ik Einstürzende Neubauten en Fuck Buttons easy listening (lacht).»

---- David Bowie? ----

Overbergh «Als lid van Tin Machine

---- Leonard Cohen? ----

Overbergh «In de jaren 70, toen de AB failliet was en het onduidelijk was welke kant we uit moesten. De jonge promotor Paul Ambach bereikte een akkoord met de curator en presenteerde een onwezenlijke rij namen: Can, Herbie Hancock, Kraftwerk, Frank Zappa…»

---- The Police? ----

Overbergh «Neen.»

---- Jackson Browne? ----

Overbergh «Die heeft altijd voor de Elisabethzaal in Antwerpen gekozen. Artiesten hebben dat soms.»

---- Blur? ----

Overbergh «Goh. Damon Albarn zeker, met Gorillaz Soundsystem. Maar Blur? Ik denk van wel.»

---- Juist. De laatste: The Chemical Brothers. ----

Overbergh «Aaargh. Nog zo’n moeilijke. Ik zeg ja.»

Helaas. Zijn er grote gaten?

Overbergh «Alleen bij de allergrootsten ontbreken er nog enkele namen: Neil Young, Bob Dylan, Tom Waits, Bruce Springsteen, Prince… Dat kaliber. Maar 90 procent van de namen die ooit op Rock Werchter hebben gestaan, is hier gepasseerd. Het grootste gemis vind ik zelf The Velvet Underground. Lou Reed hebben we gehad, John Cale, Nico ook. Ze zijn in de jaren 90 kort weer samengekomen: het had dus gekund.»

23

De AB staat al een paar jaar op nummer 3 in de lijst van de meest bezochte muziekclubs (capaciteit: tot 2.000) ter wereld. Wie staat er op de eerste plaats? ----

Overbergh «Een zaal in Boston.»

House Of Blues in Boston.

Overbergh «Dat is een keten. Er zijn 15 Houses Of Blues in de Verenigde Staten. We zijn alleszins één van de weinige clubs die al zo lang zo consequent en zo breed bezig zijn, en die blijven investeren. Dat loont. Artiesten komen hier graag.»

Waar nog?

Overbergh «Paradiso in Amsterdam en Vega in Kopenhagen zijn ook favorieten. Het zit vaak in hele kleine dingen. Ik vertel groepen bijvoorbeeld altijd waarom ik hen heb geboekt. ‘Ik zag jullie op SXSW’ of ‘Jammer dat het drie platen heeft moeten duren voor jullie hier zijn geraakt’.»

Opmerkelijk: er staan maar één andere Europese club in de top 50.

Overbergh «Is dat een club in Duitsland?»

IndigO2 in Londen, de kleine broer van de O2 Arena.

24

Arno krijgt in 2002 een fiets cadeau van de AB. Uit erkentelijkheid. Eddy Merckx komt hem op het podium afleveren. Wat doet Arno?

Overbergh «Hij tast Eddy in het kruis.»

En wat doet Eddy?

Overbergh «Hij geeft hem een kus?»

Hij doet hetzelfde terug. Weet je nog wat er in het frame van die fiets gegraveerd staat?

Overbergh « Jazeker: ‘One Car Less’.»

Wat toch redelijk bizar is. Arno heeft geen rijbewijs, laat staan een auto. Heb je hem trouwens ooit op die fiets gezien?

Overbergh «Ik heb Arno nog NOOIT op een fiets zien rijden. Niemand weet wat hij verder met die fiets heeft gedaan – vermoedelijk aan één van zijn kinderen gegeven – maar het heeft wel een unieke foto opgeleverd. Die zal de geschiedenis ingaan.»

25

Het eerste concert van Raymond van het Groenewoud in 1985 was iets speciaals. ----

Overbergh «Heeft hij de eerste editie van Boterhammen in het Park geopend?»

Neen, hij mocht op het oudejaarsbal spelen. Die traditie is ondertussen al heel lang uitgedoofd.

Overbergh «Dit huis draait zeven dagen per week in twee zalen. We proberen die eindejaarsperiode te vrijwaren om op adem te komen.»

26

Lut De Clercq heeft jarenlang met schwung het artiestenrestaurant beredderd. Ze schreef er in 2005 het boek ‘Backstage Kitchen’ over. Welke jazzartiest vond het eten zo lekker dat hij in de keuken een privéconcert kwam spelen voor haar?

----

Overbergh «Maceo Parker

Het was saxofonist Pharoah Sanders. Wie waren haar lastigste klanten?

Overbergh «Rappers?»

Buschauffeurs. ‘Ik ken geen andere mensen die met zo veel afkeer naar groenten kunnen kijken,’ schrijft ze.

27

Wat werd er backstage zo vaak gestolen dat strenge maatregelen zich opdrongen?

----

Overbergh «Handdoeken. We hebben ze vervangen door roze exemplaren. Maar die pakken ze ook mee.»

En in het restaurant?

Overbergh «De kurkentrekker. We hebben die in de muur moeten vijzen. Niks hielp. De drank in de koelkast gaat trouwens ook altijd mee.»

28

Iggy Pop brengt zijn concert in 1999 uit op dvd. De titel lijkt een fout maar het was de bedoeling.

----

Overbergh «De plaat die Iggy toen promootte, heette ‘Avenue B’. Dus heeft hij er ‘Live At The Avenue B’ van gemaakt. Een fijne samenloop.»

29 – 32

De rij met liveplaten wordt lang. Geef de titels.

----

Daan?

----

Overbergh «Dat moet ‘Camera’ zijn.»

---- Jónsi?

----

Overbergh «Die show heb ik gezien. Maar de titel ken ik niet.»

‘Go Live’.

Overbergh «Dat is nogal gewoon voor zijn doen.»

---- Kings Of Leon?

----

Overbergh «‘Live in Belgium’ misschien? Ik ben niet zo’n fan.»

‘Day Old Belgian Blues’. ---- Calexico, tot slot.

----

Overbergh «Dat is de mooiste. Die hebben twee liveplaten die de titel ‘Ancienne Belgique’ dragen. Volume 1 en volume 2. Calexico heeft een goede band met de AB, al heeft de groep hier niet zo vaak gespeeld.»

33

De meest legendarische liveopname dateert uit 1978.

Overbergh «‘23 Minutes in Brussels’ van Suicide. Ze stonden in het voorprogramma van Elvis Costello, en het werd een totale rel. Acteur Dirk Roofthooft was er die dag bij, hij heeft me daar onlangs nog in geuren en kleuren over verteld. Het publiek jouwde de groep uit en pakte de microfoon van zanger Alan Vega af.»

Zijn neus is toen gebroken. En dat voor een groep waarvan Bruce Springsteen vandaag vindt dat ze in de Rock and Roll Hall Of Fame hoort.

Overbergh «Ze hadden in juli bij ons moeten staan. Maar dat is afgesprongen. Dat concert heeft lang nagezinderd. Elvis Costello is pas in 2002 naar de AB teruggekeerd. Zijn manager vroeg toen: ‘De AB, is dat nog altijd datzelfde punkkot?’»

34

Nieuwjaar 1986 wordt gevierd met een project van vier straffe zangeressen. Beverly Jo Scott, Dani Klein, Verona Davis – een Londense die bij Luc Van Acker heeft gezongen – en Rejane Magloire, bekend van Indeep (‘Last Night a DJ Saved My Life’) en Technotronic. Geef de naam.

----

Overbergh «Ladies Sing The Blues.»

Naar ‘Lady Sings the Blues’ van Billie Holiday. Ze is geboren in 1915. Staat er iets te gebeuren?

Overbergh «José James gaat zijn AB tribute uitbrengen op Blue Note. Mogelijks volgt er een tournee, waar we graag deel van zouden uitmaken.»

Heeft Holiday eigenlijk ooit in ons land opgetreden?

Overbergh «Eén keer. In 1954 in het Paleis voor Schone Kunsten.»

35

Een laatste vraag waarop we het antwoord niet hebben gevonden in het boek. Wie heeft het vaakst in de AB gestaan? ----

Overbergh «Zeker en vast de Belgen. En zeer waarschijnlijk De Nieuwe Snaar. Jan De Smet heeft het bij hun afscheid eens opgeteld, en dat was een belachelijk hoog getal: 50 of 60 keer. Daar zaten wel gastoptredens en Boterhammen in het Park bij, maar toch. Arno gaat in de richting van de 30. Daarachter volgen Kommil Foo en Kapitein Winokio. En dan zijn er nog de ‘individuelen’ zoals Mauro Pawlowski die in 33 maten en vormen bij ons hebben gespeeld. Bij de buitenlanders zijn het minder evidente namen. Einstürzende Neubauten zit bijvoorbeeld aan 10 keer. Dat is veel, als je weet dat de meeste artiesten touren op basis van platen die om de twee à drie jaar verschijnen. In het koppeloton zitten ook Paul Weller, Billy Bragg en Mike Patton

Proficiat met de verjaardag. En met het puike quizresultaat. Doe zo voort!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234