40 jaar hiphop in 40 tracks: bekijk de clips (deel 1)

Hiphop bestaat veertig jaar, vraag het maar aan de jongens en meisjes van de AB, die hun facts altijd bij minstens drie homeboys checken en op 11 november een heus jubileumfeest voor het genre in gang zwengelen.

40Kanye West‘Jesus Walks’ (2004)

Men moet er natuurlijk een beetje voor te vinden zijn, maar op zijn best is Kanye West algauw half zo goed als hij zelf beweert te zijn, en dat wil wat zeggen. Voorbeeld: het van een superieure hook voorziene ‘Jesus Walks’, dat aanklaagt dat de meeste concurrenten het enkel over sex, drugs en geld hebben, en dat klinkt als marsmuziek voor Gods leger. De eerste reacties erop waren van weifelende aard (‘Christian rap? Echt?’), maar het is een blijver gebleken. West maakte er drie verschillende videoclips voor, met een gezamenlijke kost van 1 miljoen jeffen.

★ Ook genomineerd: ‘Heartless’

R.I.P.-rap. De mooiste requiemsong uit de hiphop, een grafmonument voor gevallen kameraad Trouble T Roy, danser-rapper bij Heavy D and The Boyz en in 1990 van op een achttal meter op het hoofd gevallen. Rock, Smooth en later ook Andre 3000 van OutKast hadden allemaal dezelfde reactie nadat ze de afgewerkte versie voor het eerst hoorden: tranen.

DJ 4T4 «Een enorm onderschatte groep. Er is zo veel te doen rond A Tribe Called Quest, en niet dat ik die niet goed vind, maar A Tribe Called Quest is stoofvlees, terwijl The Jungle Brothers een vijfgangenmenu zijn. Waarom worden ze vaak over het hoofd gezien? Misschien omdat ze ook buiten het genre mensen aanspreken, waardoor ze binnen de hiphop vaak vergeten worden. Zoals je echte hardrockers ook vaker zult bezig horen over Black Sabbath dan over Thin Lizzy.

»‘Straight out the Jungle’ is een song die me elke keer weer iets doet. Ik vind het waanzinnig goed gedaan. Met een sample van ‘The Message’ van Grandmaster Flash: ‘It’s like a jungle sometimes it makes me wonder how I keep from going under’. Wellicht is dat een rhyme die niet te vermijden valt als je hiphop maakt én The Jungle Brothers heet én het woord ‘jungle’ in je songtitel hebt staan (lacht).»

B-kantje van de allereerste single van Run-D.M.C., dat gaandeweg meer status is gaan verwerven dan A-kant ‘It’s Like That’. Eerst uitgebracht op – andere tijden – cassette, pas later op 7 inch vinyl, en in 1984 ook terug te vinden op hun titelloze debuutplaat. ‘Sucker M.C.’s’ luidde met zijn minimalistische sound en het streetwise imago van de groep een nieuw hiphoptijdperk in. Onder meer de Beastie Boys zouden zich na het horen van dit B-kantje voor het eerst aan de mics hebben gewaagd. Jam Master Jay, de geniale man aan de draaitafels bij Run-D.M.C., werd op 30 oktober 2002 in zijn studio in Queens doodgeschoten .

★ Ook genomineerd: ‘Run’s House’, ‘It’s Tricky’

Of: Kurtis Mantronik die, samen met MC Tee, voor hoogtepunten heeft gezorgd tijdens de flirt die hiphop midden jaren 80 onderhield met de synth. Uitstekend werk uit de overgangsfase die het genre toen doormaakte: minder nostalgie en post-discofunk, meer futurisme en ruwe kanten. De woorden ‘We’ve got two turntables and a microphone’ vonden later een tweede leven bij Beck, die er ‘Where It’s At’ rond opbouwde. Oók een hiphopnummer dat hier niet had misstaan.

★ Ook genomineerd: ‘Bassline’

Raptrio uit Houston, Texas, dat tekstueel enkele fijne nieuwe onderwerpen als necrofilie, paranoia en psychose aan het genre toevoegde. ‘We Can’t Be Stopped’, hun vierde plaat, zat in een misselijkmakende hoes: rapper Bushwick Bill die door zijn kompanen Willie D en Scarface door een ziekenhuisgang wordt gereden nadat hij een moordpoging had overleefd (Bushwick werd door zijn vriendin in het gezicht geschoten. Hij overleefde de aanslag maar verloor zijn rechteroog). ‘Mind Playing Tricks on Me’ is pure, getoonzette paranoia en waanzin over een sample van Isaac Hayes’ ‘Hung Up on My Baby: ‘Every twenty seconds got me peeping out my window / Investigating the joint for traps / Checking my telephone for taps / I’m staring at the woman on the corner / It’s fucked up when your mind’s playing tricks on ya’.

Legendarische groep uit de Bronx, bij elkaar gefloten door Kool Keith. Als er in de hiphop veel bekende duo’s zijn (Flavor Flav & Chuck D; Eminem & Dre; Ghostface & Raekwon; Dommestik & Leverancier) waarbij telkens één bazelende, onevenwichtige zot en één ‘wijzere’, normalere figuur elkaar in evenwicht houden, dan waren het bij de Ultramagnetic MC’s allemáál rare kwieten. Het is onder meer die alles-kan-dynamiek die van debuut ‘Critical Beatdown’ een onweerlegbare classic maakte in een jaar dat zo al stikte van de classics. Hadden voor die tijd ook een frisse, hoogst invloedrijke kijk op samplen. Voor ‘Break North’ werd onder meer geleend bij David Bowie, Funkadelic en flarden uit ‘Star Wars’. Spacy!

★ Ook genomineerd: ‘Funky’

Zoals The Stooges tijdens hun eerste regeerperiode geen punk werden genoemd omdat het genre nog tien jaar op zich zou laten wachten, zo kon ‘The Revolution Will Not Be Televised’ van Gil Scott-Heron in 1970 nog geen hiphop of rap worden genoemd. Een songgedicht heette het, maar wie er vandaag naar luistert, hoort wel degelijk rap. Scott-Heron nam een eerste versie op met enkel conga’s en bongo’s, en in 1971 een versie met band voor zijn ‘Pieces of Man’. Zowel drumbeat als tekst van ‘The Revolution Will Not Be Televised’ zijn van de meest gesamplede en geciteerde in zowel hiphop als aanpalende genres.

Een song die begint met ‘Woop! Woop!’ klinkt als vanzelf vrolijker dan N.W.A.’s grimmige ‘Fuck tha Police’, maar thematisch is KRS-One’s ‘Sound Of da Police’ net zo hardcore en plaatst het de vinger op dezelfde rotte plekken. Zijnde: het bij veel agenten diep ingebakken racisme, en de indruk dat zwarten tweederangsburgers zijn. KRS-One begon als een derde van Boogie Down Productions (zie nummer 26), onderhield decennialang een vete met hiphopveteraan Marley Marl, zou over 9/11 later beweren dat de zwarte gemeenschap ‘juichte toen de vliegtuigen zich in de gebouwen boorden’, nam daar later middels de woorden ‘context’ en ‘en zo’ weer afstand van, en was lange tijd de drijvende kracht achter de ‘Stop the Violence Movement’. Een gevuld leven, en nog steeds maar 49!

Alternatief hiphopduo Lateef The Truthspeaker en Lyrics Born kwam begin jaren 90 tot wasdom in het losvaste Californische collectief Solesides, waarin destijds ook DJ Shadow en Blackalicious rondliepen. Wie denkt dat hiphop in de jaren 90 uitsluitend over bitches, bling, wiet en vuistgevechten met de politie ging, is dringend toe aan ‘Storm Warning’. Het is een sluipende, dreigende, geniale track waarop de tijd geen vat heeft en waarin schier zes minuten lang gerapt wordt over hoe bad-ass de natuur- en weerselementen zijn. We zien elkaar bij de eerstvolgende donderbui onder de zetel.

Lang voor Shabazz Palaces zichzelf in 2008 uit de klei en het koffiegruis van Seattle trok, kreeg frontman Ishmael Butler een Grammy voor ‘Rebirth of Slick’, als deel van het Digable Planets-collectief. Shabazz staat voor tegendraadse, balkdonkere maar briljante next level shit. Hun ‘Black Up’ was drie jaar terug de beste alternatieve hiphopplaat sinds ‘Arrhythmia’ (Anti-Pop Consortium) en ‘The Cold Vein’ (Cannibal Ox), en dat is ze – samen met ‘No Love Deep Web’ van Death Grips – nog steeds.

★ Ook genomineerd: ‘Swerve... The Reeping of All that Is Worthwile (Noir Not Withstanding)’

Het gebeurt wel vaker dat een Best Of wat toegevoegde verkoopswaarde wordt meegegeven middels een snelsnel in elkaar geflanste nieuwe track. Gang Starr maakte er echter werk van, en liet ‘Full Clip: A Decade of Gang Starr’ openen met een nieuwe song die zowat het orgelpunt was van het decennium dat werd samengevat. Een single zo goed, swingend en verslavend dat ze die verzamelaar er ook maar meteen naar vernoemden. Can we feel the realness? You betcha! Gang Starr-mc Keith Edward Elam, codenaam Guru, overleed op 29 april 2010 aan de gevolgen van kanker.

★ Ook genomineerd: ‘Step In the Arena’

Opgebouwd rond een sample uit de Joe Cocker-song ‘Woman to Woman’, en waarom niet? Het was de comebacksingle van Tupac Shakur na zijn verlof in de gevangenis; een snel tijdloos geworden en – hoewel vrolijk swingende – ook wrange verheerlijking van de Californische way of life: palmbomen, brede straten en zwembadfeestjes maar ook vrijblijvend geweld en je eigen peet neerschieten voor een vuistvol dollars. Tevens de ingrediënten van zijn eigen einde, nog geen jaar later.

★ Ook genomineerd: Changes’

Snoop, toen nog voorzien van het volledige achtervoegsel Doggy Dogg, had een jaar eerder al de rappende hoofdrol mogen spelen op ‘The Chronic’, de eerste soloplaat van Dr. Dre, maar debuteerde zelf pas in november 1993 met ‘Doggystyle’, een tot op de dag van vandaag door hemzelf en vele anderen onovertroffen feelgoodmeesterwerk. ‘Gin and Juice’, de tweede single van ‘Doggystyle’, verscheen in januari ’94. Over een heerlijk laidback swingende productie van Dr. Dre – weer hij – laat Snoop zijn licht schijnen over de fijnere vrijetijdsbestedingen der hiphoppers: wiet blowen, cocktails slurpen en dollars tellen. ‘Rollin’ down the street smokin’ indo / Sippin’ on gin and juice / With my mind on my money and my money on my mind’.

★ Ook genomineerd: ‘What’s My Name’, ‘Murder Was the Case’

Eén van de eerste disstracks op een plaat die gezien wordt al het fundament van de hardcorerap. ‘Criminal Minded’ was in 1987 de eerste hiphopplaat waar er op de hoes met wapens geposeerd werd. Een paar maanden na de release van de plaat werd DJ Scott La Rock – o ironie – vermoord in een soort van omgekeerde drive-by shooting. Scott werd in de nek geraakt door een kogel terwijl hij met vrienden door een vijandelijke wijk reed. Boogie Down-rapper KRS-One gooide na de moord het roer nadrukkelijk om en ging sociaal geëngageerde en maatschappijkritische teksten schrijven. Begin jaren 90 wierp hij de Boogie Down-mantel af en ging hij solo varen (zie nummer 32). Dat alles terzijde koppelt ‘The Bridge Is Over’ een fenomenale delivery aan één van de meest spaarzame – de éénvingerige piano, iemand? – doch efficiëntste backing tracks aller tijden.

★ Ook genomineerd: ‘South Bronx’, ‘My Philosophy’

Tweet God (Team Panini/Eigen Makelij) «André 3000 en Big Boi, beter bekend als OutKast, zetten in 1992 Southern hip hop op de kaart met een muzikale sound die zwaar beïnvloed was door soul, G-funk en de productieskills van Organized Noize. Die knipoog naar het soulverleden en de onweerstaanbare melodieën katapulteerden hen al snel naar de top van het genre. André 3000 nam in 1995 op de Source Awards de prijs voor beste nieuwkomer in ontvangst met de legendarische woorden: ‘The South got somethin’ to say!’»

★ Ook genomineerd: ‘Southern Playalisticadillacmuzik’, ‘Elevators (Me & You)’

Titel en strofe van deze single, afkomstig van ‘The Black Album’, ging Jay-Z halen bij zijn collega Ice-T, die elf jaar eerder op zijn ‘Home Invasion’ de vlag een iets andere lading had laten dekken. ‘I got 99 problems but a bitch ain’t one,’ blafte Ice, om het vervolgens dik vier minuten lang tongue in and out of cheek expliciet over zijn vele bitches en ho’s te hebben en de acrobatische prestaties die hij daarmee doorgaans op de mat legde. Jay laat uit hetzelfde refrein een track vloeien over racisme en politiegeweld. ‘99 Problems’ betekende tevens de terugkeer van producer Rick Rubin naar de hiphop.

★ Ook genomineerd: ‘Crown’, ‘Hard Knock Life’, ‘U Don’t Know’

TLP aka Troubleman «A Tribe Called Quest is samen met Wu-Tang Clan één van de belangrijkste bands van de jaren 90, zelfs los van de hiphop. Hun eerste drie lp’s zijn monumenten, hiphop-standards. Nadat cd’s hun intrede gedaan hadden, ging iedereen ineens veel te lange platen uitbrengen, waar je niet doorheen geraakte. A Tribe Called Quest maakte opnieuw korte, krachtige platen waar je van begin tot eind naar kon luisteren. Q-Tip doet solo nog altijd interessante dingen, maar zo goed als in het begin zal het nooit meer zijn.

»‘Award Tour’ was ongelooflijk toen dat uitkwam. De clip, de tekst, de flow, alles. ‘Back in the days on the boulevard of Linden’: toen ik voor het eerst van JFK naar Manhattan reed en dat bordje zag staan, ‘Linden Boulevard’, werd ik gek! Enfin, ik besef nu dat ik aan het citeren ben uit ‘Check the Rhime’, een nummer van de plaat ervoor, maar het gevoel is hetzelfde. Ik stond eens op een parking in Miami toen ze ‘Award Tour’ op de radio draaiden. De raampjes waren naar beneden, en ik keek naar de gast in de auto naast mij – die ik totaal niet kende – en we lazen op elkaars gezicht: ‘Oh my God, it feels so good to hear this track.’ Een mooi moment.»

★ Ook genomineerd: ‘Can I Kick It’, ‘I Left My Wallet in El Segundo’

Openingssong van ‘The Marshall Mathers LP’ waarin Em (de bleekste van D12) – ondersteund door een minimale, springerige beat van Dre – hard uithaalt naar zijn Kim, naar zijn moeder, naar vrouwen in het algemeen en naar de concurrentie (ook allemaal wijven). Tevens een soort beginselverklaring die voor iedereen duidelijk moet maken dat hij ook na het succes van zijn debuut een agressieve halve zool was gebleven en niet evenwichtiger, normaler of (geeuw!) wijzer was geworden. Toptrack.

★ Ook genomineerd:‘The Way I Am’, ‘The Real Slim Shady’, ‘My Name Is’, ‘Cleanin’ Out My Closet’

Nadat Dr. Dre met ‘The Chronic’ het zwaartepunt van de hiphop in Californië had gelegd, haalde Nas het met ‘Illmatic’ terug naar de East Coast. Eén van de strafste debuten tot ver over de grenzen van het genre heen. Nas toont zich een bijzonder scherp waarnemer der dingen, en etaleert ook meteen een neus voor productioneel talent. Aan de draaitafels en knoppen onder meer grootmachten als DJ Premier, Q-Tip en Pete Rock.

★ Ook genomineerd:‘The World Is Yours’, ‘Life’s a Bitch’, ‘Streets of New York’.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234