40 jaar hiphop in 40 tracks: bekijk de clips (deel 5)

Naar aanleiding van de veertigste verjaardag van hiphop presenteren we u deze week de tweede helft van onze top 40. De twintig aller-állerbeste hiphoptracks aller tijden, samengesteld door de Ohm-redactie, DJ 4T4, de mensen van ons trotse Vlaamse hiphoplabel Eigen Makelij, TLP aka Troubleman, en hiphopaficionado Adriaan Van den Hoof.

20 Beastie Boys ‘Shake Your Rump’ (1989)

DJ 4T4 «Wat moet ik in godsnaam nog over de Beastie Boys vertellen? Dat het ermee gedaan is, verdomme. Bijna elke dag, of toch meerdere keren per week, denk ik: ‘Shit, de Beastie Boys bestaan niet meer.’ Ik zag eergisteren een reportage over de Foo Fighters waarin Mike D voorkwam: ik was oprecht blij hem nog eens te zien. Ook weer een onderschatte groep, Beastie Boys, omdat ze zich met rock hebben ingelaten, en omdat ze zo onberekenbaar waren. Als ernstige hiphopbladen als The Source een hiphoptop samenstellen, zullen ze daar nooit tussenstaan, maar ze verdienen kilo’s respect. ‘Shake Your Rump’, hoe dat in elkaar steekt! Enorm vernuftig, gesproken als vakidioot. Maar het swingt ook, en het gaat vooruit. Voor mij één van de beste songs aller tijden, en dan heb ik het niet alleen over hiphop.»

★ Ook genomineerd: ‘Sabotage’, ‘So Watcha Want’, ‘Sure Shot’, ‘Paul Revere’, ‘No Sleep till Brooklyn’, ‘Fight for Your Right’

19 Afrika Bambaataa ‘Planet Rock’ (1982)

Drie jaar na ‘Rapper’s Delight’ kreeg hiphop eindelijk zijn streetwise anthem. Leverancier: Afrika Bambaataa, ex-ganglord, oprichter en leider van de Zulu Nation en wandelend enigma. ‘If you saw this guy walking down the street, you followed him,’ zei ooit iemand die het kon weten. Heelder hordes hiphoppers zouden de komende decennia Bambaataa en zijn sound volgen. ‘Planet Rock’ is opgebouwd rond stukken ‘Trans Europe Express’ en ‘Numbers’ van Kraftwerk (de copyrightzaak werd later onderling ‘geregeld’) en een streep Ennio Morricone. Aan de knoppen zat de jonge Arthur Baker, die later met onder meer New Order en, jawel, Bob Dylan zou werken, en in ‘Planet Rock’ de Roland TR-808 drumcomputer lanceerde als meest kenmerkende instrument in de vroege en latere hiphop (zie o.a. Run-D.M.C. en de Beastie Boys). Omdat hij in tijdsnood verkeerde, vroeg Baker aan The Washington Squares, de groep die na Bambaataa de studio had geboekt, om de boel wat vaart te geven door backing vocals te zingen. Die ‘Rock it don’t stop it’, dat zijn zij. The Washington Wie?

18 Kurtis Blow ‘The Breaks’ (1980)

Als er ooit één song gemaakt is om op te breakdancen, dan wel deze tweede single van Bronx-homie Kurtis Blow. Blow gaf zelf een stevige hint door de song van zeven breaks te voorzien en het woord vierentachtig keer te rappen in de zeseneenhalve minuut die de track duurt. Voor u zichzelf een abonnement bij de chiropractor aan de hand doet: er zachtjes op heupwiegen of gewoon naar luisteren doet ook deugd. ‘The Breaks’ is één van de weinige hiphopsongs waarin geen sample zit – de heerlijke funkswing werd live ingespeeld, en achteraf door Blows collega’s massaal gesampled. Dat dan weer wel.

17 EPMD ‘You Gots to Chill’ (1988)

Deze Oldskoolklassieker zwalpt op een beat zo droog en zo repetitief dat je erbij gaat duizelen. Voorzien van de meest ontspannen en roodogige raps van deze lijst. En behalve een song ook goede raad: ‘Trek het u niet aan, en doe niet moeilijk.’ In de farmaceutische industrie van eind jaren 80 werden daartoe chill pills voorgeschreven. E en PMD zijn respectievelijk Erick Sermon aka E Double, en Parrish Smith aka Parrish Mic Doc. Of nog: Erick and Parrish Making Dollars. EPMD maakte zijn belangrijkste plaat in ’88 (‘Strictly Business’), maar is nog steeds actief. Elk van zijn platen heeft het woord ‘business’ in de titel, en ze bevatten allemaal een song die ‘Jane’ heet. Volhouders!

★ Ook genomineerd: ‘So Watcha Sayin’’

16 Ice Cube ‘It Was a Good Day’ (1993)

Dromerige feelgood-gangstarap, waarin Ice Cube zijn perfecte dag omschrijft: een ochtend zonder blaffende honden, ontbijt zonder zwijn, een goede aflevering van ‘Yo! MTV Raps’, spelletje poker, spelletje b-ball en seks. ‘Didn’t even have to use my AK / It was a good day’. Ice Cube is de minst politieke gangstarapper van zijn generatie: ‘Black power? I don’t give a fuck. ‘Free South Africa’? Er zijn ook geen Zuid-Afrikanen die ‘Free Compton’ of ‘Free California’ roepen. Fuck them.’

★ Ook genomineerd: ‘Check Yo Self’

15 Cypress Hill ‘Illusions’ (1995)

De eerste twee platen van Cypress Hill waren mijlpalen, op hun derde, ‘Cypress Hill III: Temples of Boom’, lieten ze horen wat krap bij onderwerpen, aanpak en sounds te zitten. Hun heerschappij was voorbij, maar af en toe werd er toch nog iets briljants uit de mouw geschud. Dit ‘Illusions’ bijvoorbeeld, een song die zich als een donkere wolk in je kop nestelt. Over de extreem lome en spaarzame twinkelpercussie van DJ Muggs klinkt die clowneske neusrap van B-Real ineens zo grappig niet meer. ‘I’m havin’ illusions drivin’ me mad inside / I’m havin’ illusions fuckin’ me up in my mind’.

★ Ook genomineerd: ‘How I Could Just Kill a Man’

14 Kendrick Lamar ‘m.A.A.d. City’ (2012)

‘If Pirus and Crips all got along / They’d probably gun me down by the end of this song’. Op Lamars derde plaat ‘good kid, m.A.A.d city’ staat alles ten dienste van de verhalen. In die zin is het een ouderwetse hiphopplaat – een rápplaat – waarop de rhymes niet moeten onderdoen voor de hightechbeats en de productionele weelde. Kendrick Lamar dealt in ‘grown-up candy’, en weet perfect waar wij – verhalenjunkies – high van worden. ‘m.A.A.d City’ is niet de bekendste song, niet eens een single, wél het beste verhaal.

★ Ook genomineerd: ‘Swimming Pools’, ‘Bitch Don’t Kill My Vibe’

13 Ice-T ‘You Played Yourself’ (1990)

Ice-T: ‘Wat Twitter nu is, was rapmuziek in het begin van de nineties: de meest directe, minst gefilterde vorm van communicatie voorhanden. Voor 2014-oren klinkt het onwaarschijnlijk, maar destijds moest je kunnen rappen om de waarheid verspreid te krijgen.’ Toen hij nog geen acteur was, sprak Ice-T altijd de waarheid, ook over de nepheid en de hypocrisie van de rapwereld. ‘You Played Yourself’ heeft de focus strak op de eigen navel, en viseerde elke collega die zichzelf groter waande dan hij was. Kreeg destijds in zijn onmiddellijke omgeving opvallend weinig schouderklopjes voor de song.

★ Ook genomineerd: ‘I’m Your Pusher’, ‘Colors’

12 Slick Rick feat. Doug E. Fresh ‘La Di Da Di’ (1985)

In de volgende jaren zou hiphop overheerst worden door politiek geïnspireerde en uit het getto gegrepen grimmigheid, maar in ’85 vullen Slick Rick en beatboxer Doug E. Fresh de classic ‘La Di Da Di’, het verhaal van de zwarte dandy, nog vooral met vrolijke onzin. Slick Rick zag in het genre voornamelijk de mogelijkheden om weelderig ingeklede, royaal van humor voorziene verhalen te vertellen. Het is bij hem, de man met het ooglapje, dat onder meer Snoop Dogg de inspiratie voor zijn talloze typetjes en – fo’ shizzle! – bijbehorende jargon zou vinden. ‘La Di Da Di’ gaat alleen al de geschiedenis in als één van de meest geciteerde rapsongs ooit. Hit it!

★ Ook genomineerd: ‘Children’s Story’, ‘Treat Her Like a Prostitute’

11 Dr. Dre ‘Nuthin’ But a ‘G’ Thang’ (1992)

How the West was won. Dre, de man die de helft van alle Californische rappers beïnvloed, bijgestaan of desnoods afgeperst heeft, en straks ook nog eens terugkomt bij N.W.A., komt solo op 11 te staan. ‘The Chronic’ – waaruit ‘Nothin’ But a ‘G’ Thang’ de eerste single was – heeft de bakens verzet. Dre smeerde zijn hiphop in met de funk van Parliament en Funkadelic, en hij huurde de jonge Snoop Dogg in om met zijn laidback frasering één en ander nóg gemakkelijker te laten binnenglijden: G-Funk! De kracht van ‘The Chronic’ ligt niet in de inhoud of de teksten – die zijn opvallend bleekjes en inwisselbaar – maar des te meer in hoe ze klinken en zich versmolten weten met de omringende hooks en grooves. Hij zou er school mee maken.

★ Ook genomineerd: ‘Still Dre’, ‘The Next Episode’

10 De La Soul ‘Stakes Is High’ (1996)

Beatboxbeatniks, hiphophippies, knuffelbare cartoonpersonages: de jongens van De La Soul werden veel te lang gebrandmerkt als de softies van hun rapgeneratie. Pos: ‘Maar het is niet omdat we bloemen in onze clips hebben en over vrede spreken dat we niet kunnen van ons afbijten.’ Zijn, om dat punt erdoor te krijgen, op verschillende concerten met hun eigen ‘fans’ op de vuist gegaan. Muzikaal dienden ze het stereotiepe denken van repliek met ‘Stakes Is High’ (de plaat én de single): een van franjes verstoken, ernstig en zeer overtuigend argument.

★ Ook genomineerd: ‘Me Myself and I’, ‘All Good’, ‘Oooh.’, ‘A Roller Skating Jam Named Saturdays’

9 LL Cool J ‘Mama Said Knock You Out’ (1991)

23 pas was LL Cool J in 1991, maar velen zagen hem al als een has-been. Gangstarap had toegeslagen, en voor de baanbrekende (als we ’t hier over platen in plaats van songs hadden gehad, stond zijn debuut ‘Radio’ – uitgebracht toen hij 17 was – ongetwijfeld in de top 5) doch relatief brave hiphop van LL werd steeds meer de neus opgehaald. Bollocks of course: ‘Bigger and Deffer’ en ‘Walking With a Panther’ waren topplaten, en tussendoor had LL nog het fantastische ‘Going Back to Cali’ aan de soundtrack van ‘Less Than Zero’ geschonken – het boek van Bret Easton Ellis is beter dan de film. Om ‘Mama Said Knock You Out’, de plaat, kon echter niemand heen, en de single was een bom. ‘Don’t call it a comeback’, blaft LL in de intro, de outro is voor zijn grootmoeder: ‘Todd! Todd! Get upstairs and take out that garbage.’ Toen LL bij haar zijn beklag had gemaakt over zijn criticasters, had zij hem namelijk van een ideetje voorzien: ‘Oh baby, just knock them out’. Een Benidorm Bastard avant la lettre.

★ Ook genomineerd: ‘I’m Bad’, ‘I Can’t Live Without My Radio’, ‘Going Back to Cali’

8 The Sugarhill Gang ‘Rapper’s Delight’ (1979)

De single waarmee hiphop voor het eerst buiten de grenzen van de Bronx trad, was er meteen eentje waar geen homeboy aan te pas kwam. Sugarhill was eerst een platenlabel, Sugarhill Records van Sylvia Robinson, en pas daarna een groep. Robinson was in New York met hiphop in aanraking gekomen en dacht dat er uit die nieuwe geluiden van de straat wel wat munt te slaan viel, alleen slaagde ze er niet in om één zichzelf respecterende rapper tot in de studio te krijgen (een plaat van iemand die rapt over andermans plaat, are you nuts?). Robinson liet een paar schrijvers dan maar op commando een song pennen, plukte een paar rad van tong zijnde blaagjes uit een shopping mall, en de rest was zo goed als geschiedenis. Eerst moesten er nog wat kleine lettertjes geregeld worden met Nile Rodgers en bassist Bernard Edwards van Chic, wier ‘Good Times’ fors geplunderd werd (Rodgers noemde ‘Rapper’s Delight’ later één van zijn favoriete songs aller tijden, ‘beter dan ‘Good Times’’). ‘Rapper’s Delight’ werd opgenomen in één take, de volle veertien en een halve minuut, zonder knip- en plakwerk.

7. GZA Liquid Swords’ (1995)

Tweet God (Team Panini/Eigen Makelij) «‘Liquid Swords’ was de eerste en misschien wel meest toonaangevende soloplaat uit het kamp van Wu-Tang Clan. Ik krijg er tot op vandaag kippenvel van. De GZA beschikt onmiskenbaar over een uitgebreide vocabulaire en sprak, visionair als hij was, begin jaren 90 al over het ebolavirus en de new world order-activiteiten. De grimmige kungfusamples kunnen anno 2014 nog steeds elke dansvloer in vuur en vlam zetten. Een plaat bovendien die vele mensen strategisch heeft leren schaken.»

★ Ook genomineerd: ‘Cold World’, ‘4th Chamber’

6 Notorious B.I.G. ‘Juicy’ (1994)

Er zat amper tweeënhalf jaar tussen ‘Ready to Die’, de eerste plaat van Christopher ‘B.I.G.’ Wallace, en 9 maart 1997, de dag dat hij vier kogels in de borst kreeg en dat er vier te veel bleken. Tweeënhalf jaar was voldoende om lange schaduwen te werpen: Biggie – ‘Savior of East Coast hip hop’, en vooral geroemd om zijn waanzinnige verbale skills – wordt door het gros van z’n collega’s nog steeds beschouwd als hét referentiepunt; tegen hem worden nieuwe contenders sindsdien afgewogen. En toch: was ‘Ready to Die’ geworden wat hij zelf wou, dan had het meer geklonken als ‘Illmatic’ van mede-New Yorker Nas (n° 21 in deze lijst). Ruwer, donkerder, meer street. Het was Sean ‘Do Wah Diddy Diddy’ Combs die ’m overtuigd heeft er pop aan toe te voegen, waardoor de hele wereld hem zou ontdekken. ‘Juicy’ was – hoewel de minst favoriete song van Biggie zelf – de eerste single uit ‘Ready to Die’. Een rags-to-riches-verhaal dat het voetstuk van zijn monument verankerde.

★ Ook genomineerd: ‘Mo Money Mo Problems’, ‘Respect’, ‘Gimme the Loot’, ‘Suicidal Thoughts’

5 Wu-Tang Clan ‘C.R.E.A.M.’ (1994)

TLP aka Troubleman «Ik ben opgegroeid met de hiphop van eind jaren 80, de golden era met artiesten als Schoolly D en Boogie Down Productions. Begin jaren 90 kwam er door artiesten als Tupac en Biggie een sterke invloed van r&b bij, georkestreerd door Puff Daddy. Er was een groot aanbod aan radiovriendelijke rap – niet slecht allemaal, maar wij misten de ruwheid die we van de vorige generatie hadden gekregen. En dan was er plotseling Wu-Tang Clan, die dat in één klap weer helemaal terugbracht. ‘Enter the Wu-Tang (36 Chambers)’ was ook weer, net als wat ik vorige week bij A Tribe Called Quest heb gezegd, een plaat die je in één keer kon beluisteren. Ieder nummer was een killer. En ‘C.R.E.A.M.’ is gewoon een legendarische hiphoptrack. De ruwheid, de videoclip, alles. Ik heb Ol’ Dirty Bastard van Wu-Tang ooit ontmoet. Ik vroeg ’m na wat koetjes en kalfjes of het waar was dat hij aids had – het internet kwam toen pas op en dat was een gerucht dat de ronde deed. Iedereen in de kamer schrok van mijn vraag, maar hij antwoordde: ‘That’s just the internet, man. Weet je waarom ze zo veel shit over mij schrijven? ‘Cause I’m the greatest entertainer on earth!’ (lacht).»

★ Ook genomineerd: ‘Protect Ya Neck’, ‘Da Mystery of Chessboxin’’, ‘Clan in da Front’

4 N.W.A. ‘Fuck tha Police’ (1988)

Met zijn opruiende songtitels, frenetieke lyrics en een productie die door – laatste keer – Dr. Dre met een boksbeugel bij de zaak gehouden werd, scheurde N.W.A.’s ‘Straight Outta Compton’ destijds doorheen voorstedelijk Amerika als geen hardcorerapplaat voordien. Nú maakt Dre in Amerika reclame voor een biermerk, toen stonden hij, Ice Cube, Eazy-E en DJ Yella aan de megafoon voor de soundtrack bij de Los Angeles riots van ’92.

★ Ook genomineerd: ‘Straight Outta Compton’

3 Grandmaster Flash & The Furious Five ‘The Message’ (1982)

Weer een vreemd verhaal van Sugarhill Records (zie ook nummer 8). Platenbazin Sylvia Robinson had Sugarhill-huispercussionist Ed ‘Duke Bootee’ Fletcher een song laten schrijven die volgens haar de tijdgeest perfect vatte en Grandmaster Flash op het lijf geschreven was. Flash dacht daar anders over, vond de track geen energie hebben, de tekst te deprimerend. Je ging net naar de club om dit soort ellende te vergeten. Van The Furious Five werd enkel Melle Mel bereid gevonden om naar de studio te komen. Toen Flash hoorde van de plannen om de song als single uit te brengen, stuurde hij de andere vier van de Five alsnog na, maar ze slaagden er niet in om de tekst van Bootee geloofwaardig na te rappen. Enkel Melle Mel werd geselecteerd. De band mocht wel opdraven in de videoclip, maar het scheurtje tussen Flash en Sugarhill zou het jaar daarop leiden tot een definitieve breuk. Robinson kreeg gelijk: ‘The Message’ was de perfecte soundtrack bij de tijd en schoot naar de top van de hitlijsten. Ook Flash zat juist: ‘The Message’ was, met zijn zware tekst en lome beat waar niet op te dansen viel, de meest deprimerende rapsong tot dan toe. Bij ‘The Message’ werd je verplicht om naar de tekst te luisteren. Hiphop was volwassen geworden.

★ Ook genomineerd: ‘Beat Street Breakdown’, ‘White Lines (Don’t Don’t Do It)’

2 Eric B & Rakim ‘Paid In Full’ (1987)

In de hiphop was het anno 1987 om platen gaan draaien, en wat dat betreft had ‘Paid in Full’ hier integraal op twee gemogen, maar de titeltrack an sich is meer dan de moeite waard. Eric Barrier, een dj uit Queens, was op zoek gegaan naar een rapper en via een vriend uitgekomen bij Rakim Allah, een veelbelovende quarterback die na zijn uren rapte in een volstekt eigen stijl. Rakim gebruikte binnenrijm, liet zijn woorden vrijelijk over de maat heen vloeien, en dropte zijn rhymes in een veel lagere toonaard dan destijds in zwang was. Barrier reikte hem veellagig van samples voorziene tracks aan, Rakim liet er zijn lyrics overheen vloeien als een trage rivier. ‘Rap had found its Coltrane,’ schreef Jeff Chang in zijn hiphopbijbel ‘Can’t Stop Won’t Stop’. Nagels met koppen.

★ Ook genomineerd: ‘Follow the Leader’, ‘To the Listeners’, ‘I Ain’t No Joke’, ‘My Melody’, ‘Chinese Arithmetic’, ‘Microphone Fiend’

1 Public Enemy ‘Fight the Power’ (1989)

Geef toe: op Public Enemy zitten we al twee weken te wachten. Hier zijn ze, in full effect. ‘Fight the Power’, geschreven op commando van Spike Lee, die een anthem nodig had voor de soundtrack van ‘Do the Right Thing’. Lee wilde woede, opstandigheid, en een moordend ritme. Hij kreeg alles wat hij gevraagd had en veel meer. In een wervelstorm aan samples gaat Chuck D als een wildeman tekeer tegen the powers that be en laat er geen spaander van heel. Public Enemy sloot zijn volgende plaat, ‘Fear of a Black Planet’, af met een andere versie van de song – u kiest maar. Public Enemy kreeg het aan de stok met Jan en alleman, maar altijd als hen vriendelijk verzocht werd een half toontje lager te zingen en hun kak in te trekken, dropten ze hun dikste keutels in het gezicht van het establishment. ‘It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back’. ‘Fear of a Black Planet’. ‘Fight the Power’.

That’s all folks. Alsnog: peace!

★ Ook genomineerd: ‘By the Time I Get to Arizona’, ‘Bring the Noise’, ‘Don’t Believe the Hype’, ‘Welcome to the Terrordome’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234