40 jaar new wave: 'Mijn vader zag die festivalgangers en zei: 'Ze hebben dat hier weer vol zwart volk gesmeten''

The Cure vierde onlangs zijn 40ste verjaardag met een concert in Hyde Park in Londen, binnenkort doet die andere newwavegrootheid Bauhaus hetzelfde op het W-Festival nabij Ronse. Een geschikt moment om terug te blikken op de hoogdagen van het genre vol synthesizers en duistere lyrics, en hoe kan dat beter dan met mensen die er zelf bij waren? Stijn Meuris, Pat Krimson, Sven Gatz, Chantal Pattyn, Danny Mommens en Lesley-Ann Poppe (!) over hun jeugd als donkere vleermuis. ‘Mijn ouders weten dat nog altijd niet, maar op mijn 16de ben ik met een vriendin naar Berlijn gelift voor een newwavefestival.’


Stijn Meuris ‘Subdivisie van de zwartjassen’

Al sinds hij de eerste keer deelnam aan Humo’s Rock Rally, in 1982 als 17-jarige met Gruppenbild, is Stijn Meuris (53) een gezworen fan van het donkerste uit die periode.

Stijn Meuris «Ik heb altijd wat moeite gehad met de term new wave, ik kan nooit precies definiëren wat het is. Ik associeer het met een bepaalde tijd, begin jaren 80, en een bepaalde klank waarin keyboards heel belangrijk zijn. Die ijzige keyboards zijn wat die muziek van toen nog altijd zo sexy maakt voor mij.»

HUMO Mij is altijd verteld: begin jaren 80 had je de top 30 én muziek die niet op de radio werd gedraaid.

Meuris «Je moest wat geluk hebben om met alternatieve muziek in aanraking te komen, ja. Ik herinner me op de VPRO het programma ‘Götterdämmerung’, een soort alternatieve TopPop. Daarin zag ik optredens van Joy Division en The Birthday Party: twee groepen waarvan ik toen nog nooit had gehoord. Dat waren deuren die plots opengingen.»

HUMO Wanneer zag je de eerste zwartjassen op de speelplaats?

Meuris «Op het Koninklijk Atheneum van Overpelt was de eerste die er anders bij liep, gek genoeg een leraar. Marc Haesendonckx gaf maatschappijleer, was bassist bij De Brassers en niet zo veel ouder dan wij. In de pauze ging hij niet naar de lerarenkamer, maar sprak hij met ons over muziek, en dat maakte geweldig veel indruk. Al snel doken er op de speelplaats gasten op met blauw haar, legerbottines en badges. Die laatste waren uiterst belangrijk: een badge van The Cure of Joy Division, dat was een code waarin je communiceerde.

»New wave zorgde voor een echte scheiding op school. Je had hier en daar nog de obligate hardrocker, te herkennen aan z’n jeansjasje met Van Halen-logo, maar plots, uit het niets, kreeg je in 1980, 1981 die subdivisie van de zwartjassen.»

HUMO Hoe zag jij er zélf uit in 1982?

Meuris «Ik was een mengeling van een burgerlijk braaf ventje en een new waver. Dat zie je ook aan die foto van Gruppenbild: ik deed helemaal niet mijn best om er bijzonder uit te zien. Het ging me gewoon 100 procent om de muziek.»

HUMO Weet jij waarom new wave het zo goed deed in Limburg? Donkerder volkje?

Meuris «Geen idee, maar het was wel zo. In Genk had je Siglo XX. En Jo Casters natuurlijk, met Poésie Noire, die later de new wave richting new beat zou duwen (als lid van het producerstrio Morton, Sherman & Belucci, red.). En in Noord-Limburg had je Hamont, een kleine kerkgemeente tegen de Nederlandse grens die bizar genoeg het epicentrum werd van iets nieuws, met De Brassers, maar ook Struggler en The Suspects

HUMO New wave doet het de laatste edities ook weer erg goed in Humo’s Rock Rally, met Lagüna als tweede dit jaar, en Whispering Sons als winnaar in 2016. Jij zat toen in de jury en was een groot pleitbezorger voor die band.

Meuris «Ik was écht van mijn melk toen ik Whispering Sons in uitgerekend Hamont hun preselectie zag spelen. Ik kon alleen maar denken: ‘Hè? Het is er weer!’»


Pat Krimson ‘Dat donkere is er altijd in gebleven’

Liep ook rond in dat Limburg van de vroege jaren 80: Pat Krimson (53). In 1980 heette hij nog gewoon Patrick Claesen en was hij een 15-jarige new waver uit Zonhoven.

Pat Krimson «Als ik ‘Collapsing New People’ van Fad Gadget of ‘Our Darkness’ van Anne Clark hoor, sta ik zo weer in het jeugdhuis van Zonhoven, waar ik dj was. Fad Gadget, The Neon Judgement, Front 242, Siglo XX: dat waren mijn jeugdidolen. Tegen mijn 18de zat ik ook zélf in een newwavegroep: Social Compact. Ik was bassist, we hebben toen zelfs nog de Rock Rally gehaald.

»Mijn moeder was kapster, en op een kapselshow in Londen had ze de laatste nieuwe trend gezien: een hanenkam. Zodra ze thuis was, knipte ze me er één. Ik trok ook weleens een rode streep door mijn haar met mercurochroom, en droeg broeken met ritsen – ik heb er eigenlijk altijd gek bij gelopen.»

HUMO Uit de new wave ontstond in 1987 de new beat, en ook dat maakte je op de eerste rij mee.

Krimson «Eind jaren 80 werkte ik bij het Antler/Subway-label van Maurice Engelen, dat groot is geworden met new wave en new beat. En via de new beat ben ik in de techno gerold. Dat donkere is er bij mij ook altijd in gebleven.»

HUMO In een carnavalshit als ‘She’s After My Piano’ is de invloed van Fad Gadget toch ver te zoeken.

Krimson «Op Ibiza kwam ik eens Sven Väth tegen: ‘Hey, Pat Krimson! I know all your records! I play Ravebusters!’ Sven Väth, dé donkere technoman, speelde wél mijn platen in ’92, hè. Ravebusters was toen een donker technoproject van me. Maar ik doe ook graag gek met commerciële dingen, dat klopt.

»Dat is een héél groot verschil met vroeger. Jongeren luisteren nu naar alles: vandaag gaan ze naar Tomorrowland, morgen naar Marco Borsato, overmorgen naar Ed Sheeran. Bij ons was het new wave en punk, en niks anders. Wij dachten veel meer in hokjes.»


Chantal Pattyn ‘Stiekem naar seaside festival’

Nu is ze nethoofd van Klara, maar als kostschoolmeisje in de vroege jaren 80 zette Chantal Pattyn (50) enkel new wave op.

Chantal Pattyn «Natuurlijk was ik een new waver, wat was je anders in die tijd? Al was ik er eigenlijk iets te jong voor. Ik zat aan de staart van de new wave, the real thing heb ik niet meegemaakt. Ik ben geboren in 1968, op mijn 12de ging ik op internaat, compleet met plooirok en schort. We hadden er één cassetterecorder. Een paar meisjes hadden oudere broers en zij brachten cassettes mee. Daar zaten we dan naar te luisteren, als kinderen in schortjes (lacht).

»Van thuis moest ik me enigszins vestimentair gedragen: in het weekend droeg ik een geel gebreid vestje met een plooibroek, totaal fout. Maar op het internaat had ik een vriendin die met een naaimachine overweg kon en die mijn plooibroeken tot heel strakke broeken verknipte.»

HUMO In 1983 trok je als 15-jarige clandestien naar het Seaside Festival in De Panne. Een heuglijke dag.

Pattyn «We brachten onze vakanties altijd door in De Panne. Ik weet nog dat het Seaside Festival was begonnen en dat mijn vader uitkeek over de duinen en zei: ‘Ze hebben dat hier weer vol zwart volk gesmeten.’ (lacht) Al die festivalgangers in het zwart – sommigen waren zelfs uit Londen gekomen – trokken door de duinen naar het festivalterrein in Adinkerke. Ik ben toen met een smoes de deur uitgegaan, om 200 meter verder mijn zwarte kleren aan te trekken en naar Seaside te fietsen.

'Je had de hardrockers en je had de new wavers: gelukkig werd ik new waver (lacht). Dat ben ik altijd gebleven'

»Die dag was mijn initiatie in het leven, of toch in bier drinken en sigaretten roken (lacht). En de naakte delen van een man zien. Gavin Friday van The Virgin Prunes kwam op in een kanten rokje. Ik stond helemaal vooraan, plots gooide hij die kanten rok omhoog en zag ik hoe ‘het’ eruitzag.

»(Plots) Vreselijk trouwens hoe mannelijk die newwavewereld was. Al had je wel een paar uitzonderingen, zoals Allez Allez, waar ik echt zot van was. En Anna Domino, met Luc Van Acker in ‘The Ship’, een mijlpaal. En Nina Hagen met ‘Unbeschreiblich weiblich’.»

HUMO En Siouxsie Sioux niet vergeten.

Pattyn «Op mijn Spotify stond deze namiddag Siouxsie & The Banshees aan. Mijn zoon zei: ‘Mama, dat is niet slecht.’»

HUMO Hoeveel new wave zit er nu nog in je?

Pattyn «Joy Division is muziek die erin hakt als je puber bent, even donker als hoe je jezelf dan voelt. Maar niet veel later kwam ‘Holiday’ van Madonna uit. Fuck, dat is leuk, dacht ik. Madonna mocht je als new waver eigenlijk niet goed vinden, maar ineens werd het me duidelijk dat je in het leven alles mag. Naar Madonna luisteren én naar new wave. Dat was een bevrijding: dat je je ook keihard mocht amuseren. Als ik nu naar jonge mensen kijk, denk ik vaak: man, wat een dolle pret hebben die toch. Ze mogen alles, zijn vrij, zitten goed in hun vel: ik vind dat geweldig. Ik draaide als kind voortdurend de verwarming uit, bang dat de wereld op een dag zonder olie zou zitten, door de oliecrisis. Er waren betogingen. Toen ik studeerde, ging het inschrijvingsgeld omhoog. En als je afgestudeerd was, was er geen werk, voor niemand. Zeker niet als je een rare studie had gedaan, zoals kunstgeschiedenis. Nostalgisch ben ik dus niet, maar die melancholie is wel in me blijven zitten. Er is voor mij ook geen verschil tussen luisteren naar Joy Division of luisteren naar Schubert


Sven Gatz ‘Broek met ritsen amper gedragen’

Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Media en Brussel Sven Gatz (51) denkt daar enigszins anders over.

Sven Gatz «Gisteren zat ik op een klassiek concert, en als minister van Cultuur mag ik dat misschien niet zeggen, maar klassieke muziek doet niks met me, diep vanbinnen. Het ontspant me, maar meer ook niet. Tijdens dat concert heb ik dus een uur lang kunnen nadenken over wat new wave nu precies new wave maakt. Voor mij is het: een sterke ritmesectie met een nadrukkelijke bas en opzwepende drums, harde gitaren, lyrische synths en epische, gloomy zanglijnen.»

HUMO Op de muur van uw kabinet staat een citaat uit ‘Ein Jahr’ van Fehlfarben, een klassieker uit de Duitse new wave: ‘Keine Atempause! / Geschichte wird gemacht! / Es geht voran!’

Gatz «De Neue Deutsche Welle vond ik aangenaam funky, met Fehlfarben, DAF, en ook Kowalski. Ken je die hun ‘Der Arbeiter’? (citeert) ‘Der Arbeiter danst nicht / Der Arbeiter arbeitet’. Maar verder hield ik evengoed van A Certain Ratio en Shriekback. De eerste nummers van Spandau Ballet, ‘To Cut a Long Story Short’, vind ik ook nog altijd geweldig. Nadien, met ‘Gold’ en zo, werd dat de groep van mijn zus (lacht).»

HUMO Hoorde bij al die donkere gezangen ook een donkere wereld?

Gatz «Hoewel het niet op mijn gemoed drukte, herinner ik me die periode toch als donker, ja. Donkerder dan nu. Mensen denken soms dat er nu meer problemen zijn, maar objectief gezien was de kans op werkloosheid begin jaren 80 groter. Je had toen ook de CCC en de Bende van Nijvel. Terreur heeft nu een grotere impact, maar de dreiging was toen reëler. Het was een scharniermoment: de economische groei van de golden sixties was gekraakt door de oliecrisis, de tijdgeest was: ‘No Fun, No Future’.»

HUMO Deed de jonge Sven Gatz mee aan de vestimentaire rebellie van de new wave?

Gatz «Op mijn eerste dag op het Sint-Pieterscollege van Jette kwam ik daar zoals zovelen toe in mijn plechtige communiekostuum, létterlijk. Pas tegen het derde, vierde jaar werd het allemaal wat wilder, al bleef het bij mij bescheiden. Mijn moeder was sluw: ze ging mee zo’n broek met ritsen kopen in Brussel, waardoor de rebellie er natuurlijk al af was. Resultaat: ik heb die broek amper gedragen (lacht).

»Ik ervoer new wave als iets heel stedelijks. De optredens in Plan K in Molenbeek: daar zag je echt mensen die moeite hadden gedaan om er bijzonder uit te zien.»

HUMO Plan K of La Raffinerie was de oude suikerraffinaderij waar Joy Division nog heeft opgetreden.

Gatz «Dat optreden heb ik niet gezien, ik was nog te jong. Maar ik zag in Plan K wél Nacht Und Nebel, Arbeid Adelt, Allez Allez... We hadden geen gebrek aan goeie Belgische newwavegroepen, we vonden dat de muziek die bij ons werd gemaakt, gerust naast die van de Angelsaksische voorbeelden kon staan.»


Lesley-Ann Poppe ‘Naar de gothic-boetiek in Londen’

Lang voor Editors, begin jaren 90, beleefde new wave zijn eerste grote revival dankzij de heruitgave van ‘Temple of Love’ van Sisters Of Mercy, met extra zanglijnen van de Israëlische Ofra Haza. Na ruim vijftien jaar kwamen de zwartjassen weer uit hun graven gekropen om speelplaatsen en jeugdhuizen in te palmen. Lesley-Ann Poppe (39) was één van die neogothics.

Lesley-Ann Poppe «Ik was écht gothic, hè. The Cure vonden wij al veel te commercieel. Ik luisterde vooral naar de Duitse gothic en dark wavegroepen van begin jaren 90, Lacrimosa en Das Ich. Mijn ouders weten het nog altijd niet, maar ik ben op mijn 16de met een vriendin naar een newwave- en gothicfestival in Berlijn gelift. Als ik er nu aan denk: zo gevaarlijk! Maar als je 16 bent, ben je van niks bang, hè.

»In Duitsland noemden ze ons trouwens Gruftis, een woord dat doorgaans gebruikt wordt voor mensen die met één been in het graf staan, maar omdat wij eruitzagen als vampieren, noemden ze ons ook zo.»

HUMO Hoe ben je Grufti geworden?

Poppe «Ik ging in Sint-Niklaas naar school bij de nonnen. Op de hoek van de straat was een cd-winkel waar het vol flyers van gothic parties lag. Op school waren we met een groepje van drie, vier gothic meisjes: we droegen puntschoenen met gespen, zwarte lippenstift en dito nagellak en we hadden van die met kohl aangezette pandaogen.

»Nu zijn puntschoenen met gespen weer mainstream – ik heb me opnieuw een paar gekocht, véél makkelijker dan hoge hakken – maar toen kon je die alleen kopen in de Fans in Antwerpen. We trokken ook weleens naar Londen voor kleren, de Black Rose was daar dé gothicboetiek.»

HUMO Wanneer is de Grufti getransformeerd in de blonde babe?

Poppe «De muziek hoor ik nog altijd graag, maar zo rond mijn 20ste was ik uitgekeken op de hokjesmentaliteit van de scene. Ik vind dat ook triestig, mensen die op hun 40ste nog altijd helemaal in het zwart rondlopen.

»Maar dat gothic succes blijft hebben, snap ik: die muziek past gewoon perfect bij tieners die volop op zoek zijn naar hun eigen identiteit.»


Danny Mommens ‘Blijven hangen in de jaren 80’

Dat de gothic-revival vooral in Duitstalige contreien nog steeds volop aan de gang is, bewijzen de festivals waar Danny Mommens (45) dit jaar speelt met Vive La Fête: lugubere bijeenkomsten met onheilspellende namen als het Wave-Gotik Treffen in Leipzig of het Castle Party Festival in Polen.

HUMO Hoe is de sfeer op zulke festivals?

Danny Mommens «Best gezellig. Leipzig is het grootste newwavefestival van Europa, met podia in de hele stad. Iedereen loopt er door elkaar: jong en oud, mensen op heel hoge stelten... Ook veel van die sm-achtige mensen, mannen met hun vrouw aan de ketting en zo. Van in het begin zaten we met Vive La Fête in die gothicscene, wat ik eigenlijk nooit goed begrepen heb: onze muziek is daar toch te happy voor? En die vampierachtige kleren zeggen me ook niks.»

HUMO Jouw look is amper veranderd sinds de jaren 80. Eens een zwartjas, altijd een zwartjas?

Mommens «Ik ben zowat blijven hangen in de jaren 80, hè. Het was dat trieste dat me destijds zo aantrok. En veel Belgische groepen ook – La Muerte, Neon Judgement, Tuxedomoon, Front 242... En het hele je-m’en-foutisme. Je had de hardrockers en je had de new wavers: gelukkig werd ik new waver (lacht). Dat ben ik altijd gebleven, al ben ik bij dEUS misschien wat meer richting rock gegaan. Maar toen ik Els (Pynoo, red.) tegenkwam, wist ik dat ik iets met haar stem en synthesizers moest doen.»

HUMO Eén van de vroegste songs van Vive La Fête, ‘La forêt’, was een duidelijke knipoog naar ‘A Forest’ van The Cure. Een eerbetoon?

Mommens «Van de vroege dingen van The Cure ben ik nog altijd fan, van hun latere werk minder. The Cure werd me op een gegeven moment te happy, met ‘Friday I’m in Love’ en zo... Écht goeie newwavenummers moeten zo’n raar kantje hebben, Liaisons Dangereuses met ‘Los niños del parque’, dat is voor mij de échte new wave.’ Of ‘Tokyo’ van Vive La Fête (lacht).»

W-Festival, met onder meer Bauhaus, Anne Clark, DAF en Vive La Fête. Info en tickets: www.w-festival.com.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234