null Beeld

50 jaar Humo's Pop Poll: Raymond van het Groenewoud en Jo Lemaire, beste Belgische zanger en zangeres

Volgens Humo’s Pop Poll-jury steken Jo Lemaire (61) en Raymond van het Groenewoud (67) er in de voorbije halve eeuw met kop en schouders boven uit in de categorieën Beste Zanger en Beste Zangeres Nationaal. Samen zijn ze goed voor bijna honderd jaar hits en tournees in België en daarbuiten.

'Ik werd bijna verpletterd door meisjes in parkajassen. Maar ik had al snel door dat succes niet alles is'

In 1977 werd Raymonds ‘Meisjes’ verkozen tot beste vaderlandse single en ‘Nooit meer drinken’ tot beste langspeelplaat. Eén jaar later stond ‘Meisjes’ nog steeds op (2) en werd hij ook verkozen tot Beste Zanger Nationaal. Jo Lemaire stond dankzij haar geweldige debuutplaat ‘Jo Lemaire & Flouze’ in 1979 meteen op (1) als Beste Zangeres Nationaal. Raymond zou pas in 2001 voor het eerst uit de top 10 verdwijnen, Jo Lemaire in 2004. Op de MIA’s mag Raymond binnenkort een Lifetime Achievement Award in ontvangst nemen. We hebben afgesproken in Leuven, waar Raymond die avond in Het Depot speelt. Maar hij heeft blijkbaar nog meer aan zijn hoofd.

Raymond van het Groenewoud «Ik ben bezig met het archiveren van mijn eigen materiaal. Mijn platenbaas wil dat ik mijn eigen verhaal nog eens vertel, aan de hand van werk van toen tot nu. Ik ben verbijsterd: er is veel meer bewaard gebleven dan ik dacht, vooral liveopnames. En ik ben ook tot de ontdekking gekomen dat ik liveopnames gemiddeld veel toffer vind dan studio-opnames. Het woord zegt het: er zit veel meer leven in. In de studio krijgen muzikanten de kans om hun werk onder de microscoop te leggen en op te schonen, waardoor het gevaar op steriliteit toeneemt. Geluidskwaliteit is een relatief begrip, hè. Sommige opnames van Billie Holiday ruisen alsof er een stofzuiger naast haar staat, maar toch wil ik het allemaal horen.»

Jo Lemaire «De magie van sommige liveopnames kun je in de studio nooit evenaren. Op een liveplaat draait het bijna evenveel om het publiek als om de artiest. Vroeger werd er wel live opgenomen in de studio. Dat proces vond ik veel aangenamer. Je creëert een moment waarin vreemde ideeën de kans krijgen om naar boven komen.»

HUMO Kortom, op het podium staan is veel fijner dan in de studio zitten?

Lemaire «Ja, zeker weten. Ik denk dat dat misschien onze sterkte is, dat we van het begin af even bekend waren door onze liveoptredens als door onze platen.»

Van het Groenewoud «Ik was jong en ik wilde van alles, en als je alleen op liveoptredens teert, ben je afhankelijk van mond-tot-mondreclame, een methode waarvoor je meer geduld moet hebben dan ik destijds had. Ik vind een plaat maken ook leuk, hoor. Opnemen is leuk, afwerken niet.»

HUMO De liefde voor muziek zou bij jou begonnen zijn met de ontdekking van The Beatles, Raymond?

Van het Groenewoud «Toch de goesting om er zelf aan te beginnen, ja.»

Lemaire «Ik was 12 in 1968. Op televisie zag ik de gebeurtenissen in Parijs, en een jaar later was er Woodstock. Dat maakte grote indruk op mij. En bij alles wat er gebeurde, weerklonk er muziek. Er ging een vrijheidsgevoel van uit, iets wat voor mij altijd héél belangrijk is geweest. Ik kan niet zoals Raymond één of twee namen noemen die mij ertoe hebben aangezet om muziek te gaan maken.»

HUMO Wellicht een wat hypothetische vraag, maar mocht je 12 zijn geweest in 2004, zou het dan ook muziek geworden zijn?

Van het Groenewoud «Ik denk het wel. Ik ben begonnen met voetbalwaanzin, maar ik was bang voor mijn medemensen, waardoor ik mij nooit heb aangesloten bij een club. Dan wordt het natuurlijk moeilijk (lacht). Muziek, dat kon ik thuis spelen.»

HUMO Wat was je eerste bewuste WK voetbal?

Van het Groenewoud «Zweden ’58, toen ik 8 jaar was. Wij waren op straat aan het voetballen en er kwamen mensen zeggen dat er in de finale Brazilië-Zweden een jongen van 17 bij was die twee doelpunten had gemaakt. 5-2 voor Brazilië. Die jongen heette Pelé. Een andere mooie herinnering die ik heb, was dat ik met mijn pa in Brussel aan het biljarten was toen Brazilië op het WK van 1970 in Mexico de finale won van Italië. 4-1, met weer een doelpunt van Pelé.»

HUMO Heb jij ooit voetballer willen worden, Jo?

Lemaire (lacht) «Nee, dat niet. Archeoloog, misschien. Ik heb veel dromen gehad. Ik wilde iets doen waarvoor ik veel zou moeten reizen. In de muziek kon dat. Het was een manier om de wereld te zien.»

Van het Groenewoud «Hier ontwaakt de haatsmurf: ik háát reizen. Ik vind het fantastisch om ergens te zijn, maar de verplaatsingen vind ik verschrikkelijk.»

Lemaire «O, die vind ik juist geweldig. Onderweg zijn, dat vind ik je van het.»

Van het Groenewoud «Met de trein kan ik het nog een beetje verdragen, maar al de rest… De naargeestigheid van het wegennet, de files, opgesloten zitten met anderen, allemaal rokers bovendien. Ik voelde me meestal al uitgewrongen voor ik ergens aankwam.»

Lemaire «Maar jij reist in je hoofd, hè, Raymond?»

Van het Groenewoud «Ik reis veel liever in mijn hoofd, dat is een feit.»

undefined

null Beeld

'Als zo'n krantenbericht over je huwelijk voor je neus staat, is dat niet leuk, maar met de nodige focus kun je makkelijk weer voort' Raymond van het Groenewoud


Barst in huwelijk

HUMO Laten we even naar de reden voor dit dubbelinterview gaan: jullie zijn de beste zanger en zangeres uit de geschiedenis van Humo’s Pop Poll.

Lemaire «Een heel mooie erkenning. Bij de dertigste verjaardag van de Pop Poll vond ik het al mooi dat ik gewonnen had, twintig jaar later is het helemáál een eer om nog steeds bovenaan te staan. Het is ontroerend om te zien hoe de mensen je blijven volgen en appreciëren. Toen ik voor de allereerste keer op de eerste plaats stond, heb ik Marva van de troon gestoten (lacht).»

Van het Groenewoud «Het is mooi om die erkenning te krijgen, ook omdat ze van het publiek komt. Maar het geeft mij een even fijn gevoel als madammen na een optreden komen zeggen: ‘Allee, nu kunnen we weer zes maanden verder.’ Je begrijpt soms zelf niet dat het die impact kan hebben. Maar het pakt me wel, en dan weet ik weer beter waarom ik het doe.»

Lemaire «Dat heb ik ook, des te meer omdat ik jaren geleden afscheid heb genomen van de muziekindustrie. Ik draai niet meer mee in het molentje van plaat-interviews-optredens. Ik ben een vrije vogel. Maar ik treed wel nog veel op, zowel privé als voor publiek. De enige connectie die ik nog heb, is die met de fans, en het is zeer ontroerend en verbazingwekkend om te zien wat sommige songs voor mensen betekend hebben. Mensen die je nooit eerder hebt ontmoet, die plots hele teksten beginnen te citeren: ongelofelijk!»

HUMO Wie zou je zelf op nummer één van vijftig jaar Humo’s Pop Poll gezet hebben?

Van het Groenewoud «Ik vind de stem van Johan Verminnen heel mooi. Zelfs als hij spreekt: een heel schoon timbre.»

Lemaire «Frank Vander linden mag voor mij bovenaan staan. Goeie teksten, mooie stem.»

HUMO Zangeres?

Van het Groenewoud «Als ik Axelle Red op de radio hoor, vind ik het altijd heel mooi.»

Lemaire «Melanie De Biasio

HUMO Zanger internationaal?

Lemaire «Thom Yorke. Om er maar één te noemen.»

Van het Groenewoud «De lijst is lang. Lou Reed, Otis Redding(Denkt na) Hm, ik raak maar aan twee namen vandaag, ik ben blijkbaar niet erg fit van geest.»

HUMO John Lennon?

Van het Groenewoud «Uiteraard John Lennon

Lemaire «David Bowie

Van het Groenewoud «Awel, met hem heb ik niets. Ik hoor wel dat hij goed kan zingen, maar hij raakt me nooit. Het doet me nooit zeer. En het moet wel zeer doen, hè? (lacht)»

Lemaire «Melancholie is onze leidraad.»

Van het Groenewoud «Ik heb gaandeweg ontdekt dat al mijn helden getormenteerde mensen zijn. Moeilijke jeugd, vaak.»

HUMO Hebben jullie een moeilijke jeugd gehad?

Lemaire «Wat is moeilijk? Gemakkelijk was het in ieder geval niet.»

Van het Groenewoud «De feiten zelf doen nauwelijks ter zake, het gaat om je beleving van de feiten. Er zijn nu eenmaal mensen die het talent hebben om alles als een verschrikking te ervaren.»

Lemaire «Een gemoedstoestand waar je nooit van af raakt.»

HUMO Ik was toen nog een kind, maar de jaren 80, waarin jullie tot volle wasdom zijn gekomen, waren donkere tijden. De regeringen-Martens, de Koude Oorlog, de dreiging van de atoombom…

Van het Groenewoud «Jij ziet het in één geheel, hè, terwijl ik eerder het gevoel heb dat het heel klein is. Meer in de stijl van ‘Hou van mij’, en als er niemand is, is het allemaal heel erg. Iedereen heeft zijn positie op deze aardkloot, en wat het grote nieuws en de actualiteit betreft, had ik snel begrepen dat ik daar niets in te zoeken heb, qua weerwerk. Dus smijt ik het zo goed en zo kwaad als ik kan naar buiten. Als ik een dagblad zie liggen, kijk ik al de andere kant op. Ik ga toch weer een kop zien waarbij ik denk: ‘Wat moet ik daar nu mee?’ De impact is te groot, omdat het goeie zelden vermeld staat.»

Lemaire «De trein die op tijd komt, haalt het nieuws niet, hè.»

Van het Groenewoud «Er is een Afrikaans gezegde dat luidt: ‘Als er een boom wordt omgehakt, weet iedereen het. Als het bos groeit, hoort niemand het.’»

HUMO Mijn excuses, Raymond, dat ik het er even tussen gooi, maar ik kon er deze week niet omheen. Ik heb jullie uiteraard zitten googelen, en bij jou waren de eerste vijf zoekresultaten: ‘Barst in huwelijk Sigrid Spruyt en Raymond van het Groenewoud’. Ik wil er volstrekt niks over weten omdat het mijn zaken niet zijn, maar wat doe jij daarmee?

Van het Groenewoud (haalt de schouders op) «Er is een publiek voor het koningshuis, er is een publiek voor Sinterklaas…»

Lemaire «Voor Pokémon (lacht).»

Van het Groenewoud «En er is blijkbaar ook een publiek dat dat soort dingen graag leest. En om dat publiek te bedienen, heb je mensen nodig die bij het brengen van die dingen geen last van hun geweten hebben. Het is ook een talent, en die mensen moeten ook aan de kost komen. Als zo’n bericht voor je neus staat, is dat niet leuk, maar met de nodige focus kun je makkelijk weer voort.»

HUMO Bellen ze je daar dan voor?

Van het Groenewoud «Ik ben ver genoeg gevorderd om onbereikbaar te zijn voor nummers die ik niet ken (lachje).»

undefined

null Beeld
null Beeld

undefined

'Serge Gainsbourg vond mijn versie van 'Je suis venu te dire que je m'en vais' beter dan de zijne. Ik denk dat hij het meende'


De befkapoen

HUMO Terug naar het feest. Herinner je je het moment waarop je voor het eerst glorie in de borstkas voelde, dat je dacht: dit gevoel zal ik voor de rest van mijn leven blijven najagen?

Van het Groenewoud «Hm… Ik had toch al snel door dat succes niet alles is. Ik herinner me dat we in ’78 op de Nekka Nacht stonden, en dat de voltallige Chiro-jeugd van Vlaanderen in de zaal begon te gillen toen we opkwamen. In mijn ogen een kopie van de Beatle-mania. Achteraf werd ik aan mijn eigen kleedkamer, die op slot was, bijna verpletterd door meisjes in parkajassen. Dat vond ik zeer benauwend, en ik heb nooit gedacht: deze toonhoogte moet ik aanhouden. Dat leek me dodelijk (lachje).»

HUMO Ik bedoelde eigenlijk de glorie van bijvoorbeeld een fantastische zin geschreven te hebben. Weten dat je net een hit hebt gemaakt.

Van het Groenewoud «Ha, dat. Ik was geïntimideerd door de uitspraak van Johan Verminnen dat ik niet laf moest zijn en het in mijn eigen taal moest doen. Waarop ik twee liedjes had gemaakt die ik wat intellectualistisch vond en die nog niet goed bekten in de rhythm-and-blues die ik wilde maken. Tot ik het zinnetje ‘Ze kan zo lekker lopen’ had in ‘Maria, Maria, ik hou van jou’: toen voelde ik dat ik vertrokken was.»

Lemaire «Ik had dat met ‘C’est mon bateau’. Een song die heel snel is ontstaan, tekst en muziek samen, heel spontaan. En het plaatje klopte: ik vond het een heel mooie metafoor voor het leven. De respons toen het uitkwam, gaf aan dat ik op het juiste spoor zat. Maar ik heb mijn twee benen altijd stevig op de grond gehouden, ik ben nooit gaan zweven. De mensen rondom mij wel, maar ik wist: het blijft niet duren.»

HUMO Jullie hebben je ook nooit verloren in drank of andere uitspattingen. Ik zag recent de mooie documentaire ‘De Leuvense scene’, over het trosje muzikanten dat in de jaren 70 de studentenstad onveilig maakte. Jij kwam er ook in tevoorschijn, Raymond. Iedereen leek in die tijd permanent dronken, maar jij volgens mij niet.

Van het Groenewoud «We gingen veel uit, en ik zal zeker weleens dronken geweest zijn, maar er zit iets in mij dat op een bepaald moment aangeeft dat ik niet meer kán drinken. Er zijn er die non-stop kunnen drinken, ik niet.»

Lemaire «We speelden destijds drie tot vier concerten per week, dat hou je niet vol als je elke dag een kater hebt.»

Van het Groenewoud «Er zijn nochtans addicts die het wel kunnen. Sommigen zelfs jarenlang.»

Lemaire «Smeerlappen (lacht). Nee, ik wil geen dingen doen die mijn stem kapot zouden kunnen maken, daarvoor zing ik veel te graag. Eigenlijk ben ik altijd aan het zingen, de hele dag door: onder de douche, in de auto, in de supermarkt als ik boodschappen aan het doen ben.»

Van het Groenewoud «Ik niet. Ik zing zeer zelden. Meestal zit ik gewoon wat te prutsen aan de piano of op de gitaar. En ik schrijf graag zinnetjes op. Wat ik wel probeer te beperken, want ik vertrek niet graag van tekst. De melodie is veel belangrijker, die draagt de tekst. Als de melodie ijzersterk is, krijgt de tekst vanzelf meer betekenis en magie. En ik hou sowieso van de essentie, het understatement.»

Lemaire «Je moet het publiek de mogelijkheid geven om zijn eigen beelden te vormen.»

Van het Groenewoud «Zeker. Ik hoor veel liever de suggestie dan het expliciete. De overleden dichter Simon Vinkenoog heeft ooit eens tegen mij gezegd: ‘Weet je eigenlijk wat daarin staat, in ‘A Whiter Shade of Pale’? Niets!’ Ik ben het gaan lezen en hij had gelijk: het gaat helemaal nergens over (lacht). Maar het ronkt wel allemaal zo lekker.

»Zingen doe ik alleen echt graag met mensen die het repertoire van The Beatles onder de knie hebben. De laatste jaren doe ik het bijvoorbeeld geregeld met mijn zoon Leander, die ook zijn weg aan het zoeken is in de muziek. We doen dan vooral John en Paul-songs. Hij zingt hoger dan ik, waardoor ik John ben. Vind ik heerlijk. Ik denk wel dat het schrikken zou zijn, mocht ik het opnemen en herbeluisteren: ‘Shit, het is niet John en Paul!’ (lacht).»

Lemaire «Ik ben ook dol op samenzingen. Of meezingen met liedjes in de auto. Harmonieën zoeken. Maar mijn man heeft dat niet graag, dan zegt hij: ‘Ik zou graag eens een keer de originele versie horen.’ (lacht)»

HUMO Jo, ken jij ‘De befkapoen’, het bekendste liedje van Raymond zijn zoon?

Lemaire «Euh, nee.»

Van het Groenewoud «‘Ik ben de befkapoen, ik kan er niets aan doen’.»

HUMO Een uitspraak van jou van niet zo lang geleden: ‘Ik hoor liever de suggestie dan het expliciete.’»

Van het Groenewoud «Expliciet moralistisch, bedoelde ik. Maar de manier waarop hij in dat lied in twee regels kunst en cultuur afserveert, vind ik heerlijk om te horen.»

HUMO Hoe gaat het weer?

Van het Groenewoud «‘Naar inhoud, daar ben ik niet naar op zoek / Het is de kunst en de cultuur die ik vervloek’. (schakelt naadloos over van spreken op zingen, waardoor het als bij toverslag een Raymond-song wordt) ‘Het enige waar ik met passie voor ga / Dat is het bevre-di-gen van mijn schat’. (Glimlacht breed) Dat vind ik… wauw.»

Lemaire «De appel is niet ver van de boom gevallen.»

HUMO Ben je zenuwachtig als je Leander ziet optreden?

Van het Groenewoud «Nee, omdat ik meteen zag dat hij iets had wat ik heel graag zie. Iets lijzigs. Hij trok zich niets aan van wat er gaande was. Wel van wat hij wil doen, maar niet van wat errond hangt. We delen de aversie voor showbusiness en de liefde voor muziek.»

HUMO Heb jij kinderen, Jo?

Lemaire «Ikzelf niet, maar de man met wie ik samen ben, heeft twee dochters. Ze waren 10 en 12 toen we elkaar leerden kennen, en intussen zijn we grootouders.»

HUMO Jij bent nog geen opa, hè, Raymond?

Van het Groenewoud «Jawel, jawel. Mijn oudste zoon Jasper heeft een kleine van 3 jaar.»

HUMO Gefeliciteerd! En?

Van het Groenewoud «Zoals je eerste kind, maar dan anders. Met de prettige bijkomstigheid dat je er niets voor hoeft te doen (lacht). Je hoeft het alleen maar te aanschouwen. Je kleinkind voor het eerst zien... (Met plechtige, luide stem) Daar zijn geen woorden voor. Nieuw leven, hè, en wellicht ook dat ingebakken biologische gegeven van de voortzetting.»

Lemaire «Dat ken ik dus niet. Ik heb bewust gezegd: ik wil mij niet, euh, verlengen.»

HUMO Waarom niet?

Lemaire «Ongelukkige jeugd. Niet reproduceren wat ik gezien heb.»

Van het Groenewoud «Ik denk dan: jij bent bij de goeien, Jo, maak er nog maar wat! Al die slechteriken maken er vijf of zes! (lacht)»

Lemaire (lacht) «Eigenlijk heb je wel gelijk. Maar nu is het te laat.»

undefined

null Beeld

'Ik ben bewust kinderloos. Wegens mijn ongelukkige jeugd. Ik wilde niet reproduceren wat ik gezien heb' Jo Lemaire


Uit de kleren

HUMO Jo, jij hebt een grote hit gehad met ‘Je suis venu te dire que je m’en vais’ van Serge Gainsbourg. Je hebt Le Grand Serge zelfs ooit ontmoet.

Lemaire «Ja, in Parijs, toen we daar een clip gingen draaien voor mijn versie van zijn nummer. Gainsbourg was niet zo wild van mensen die hem coverden – en hij werd massaal gecoverd – maar mijn versie van ‘Je suis venu te dire que je m’en vais’ vond hij heel goed. Misschien wel beter dan zijn versie, zei hij. Ik denk dat hij het meende. Hij was zéér hoffelijk, vriendelijk, superprofessioneel, en stipt. Een gentleman, en een womanizer.»

HUMO Dat laatste is wellicht zacht uitgedrukt. Zou hij een vogel voor de kat zijn geweest in deze #MeToo-tijden? Er is, onder andere, het befaamde voorval waar hij in een talkshow live op de Franse tv tegen Whitney Houston zegt: ‘I want to fuck you.’

Lemaire (giechelt)

Van het Groenewoud «Wat moet je daarover zeggen?»

Lemaire «Het is iets wat altijd heeft bestaan, alleen het gedoe errond is nieuw.»

Van het Groenewoud «Het is een rare tijd van correct zijn. Een heel oppervlakkig correct zijn. In mijn ogen zeer ongeloofwaardig.»

Lemaire «De focus ligt nu op de muziek- en de filmwereld, maar het komt overal voor waar er macht in het spel is.»

undefined

'Ik zing mee met liedjes in de auto, maar mijn man heeft dat niet graag: 'Ik zou graag eens een keer de originele versie horen''

Van het Groenewoud «Gerard Reve schreef al dat moraal een tijdgebonden verhaaltje is. Er is geen échte moraal, alleen een moraal die bij een tijdperk hoort. Het is wellicht gewoon een grote slingerbeweging: van niks mogen naar alles mogen, en dan weer terug. Uiteindelijk zijn we nog altijd sprekende dieren, hè. De aard van het beestje zal niet veranderen. Mannetje, vrouwtje, procreatie (lacht).»

Lemaire «De focus ligt nu zo hard op de misbruiken in de entertainmentwereld, dat er nauwelijks nog aandacht is voor andere grote problemen. Er zijn landen waar vrouwen in bussen worden verkracht, maar daar kraait geen haan naar.»

Van het Groenewoud «Het evenwicht is zoek. Alles is een verhaaltje, en meestal zijn het non-verhalen. Ik moet nu denken aan Oriana Fallaci, de bekende journaliste die duizenden politici had geïnterviewd. Eén keer besloot ze om met kinderen te gaan spreken over de staat van de wereld, en daarna kon ze de politici simpelweg niet meer verdragen. Kinderen hebben geen dubbele agenda, en ze zag in dat het in de politiek voor 95 procent puur om macht gaat. En machtswellustelingen hebben een drive, hè. Helaas.»

Lemaire «En geen geweten.»

Van het Groenewoud «Dat varieert (lacht).»

HUMO We gaan afsluiten met een vrolijke, Pop Poll-getinte noot: wie zouden jullie graag eens uit de kleren zien gaan?

Van het Groenewoud «Dat is een zeer grensoverschrijdende vraag waar correct Vlaanderen niet mee zal kunnen lachen (lacht).»

Lemaire «Niemand. Van mij mag iedereen zijn kleren aanhouden.»

Van het Groenewoud «Doe maar Robert Van de Walle, de ex-judoka. Ik heb gehoord dat hij nogal, euh, welja.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234