50 jaar na de seksuele revolutie, deel 2: 'Polyamorie draait niet om zomaar wat rondneuken'

Een langdurige monogame relatie was het ideaal voor de Amerikaanse journaliste Emily Witt, maar toen de uitverkorene zich maar niet aandiende, begon ze de grenzen van haar seksualiteit af te tasten. Orgastische meditatie, porno en polyamorie: geen enkele ervaring sloeg ze over in haar boek ‘Future Sex’. ‘Sinds ik porno bekijk, ben ik er gerust in dat er altijd wel íémand zal zijn die met me naar bed wil.’

'Als je het huidige discours mag geloven, kan een vrouw geen pijpbeurt meer geven zonder zich gebruikt te voelen'

EMILY WITT «Mijn ouders zijn al meer dan veertig jaar getrouwd, maar ik zou hun huwelijk niet meteen romantisch noemen. Ze hebben al hun tijd samen doorgebracht, maar hebben ook vaak geruzied. Ik beschouwde hun relatie als een blauwdruk voor het volwassen leven. Experimenteren was iets wat je in je studententijd deed om bekwamer aan een stabiele relatie te kunnen beginnen. Het huwelijk zag ik als een eindpunt. Ik ging ervan uit dat ik de ware liefde wel zou vinden, maar toen dat maar niet gebeurde, werd ik steeds ongelukkiger. En ik niet alleen: ook mijn single vriendinnen – stuk voor stuk gediplomeerde vrouwen met een goede job – dachten dat er iets met hen scheelde.»

HUMO Waar komt dat idee vandaan?

WITT «Uit boeken en artikels vol datingtips om de geëmancipeerde vrouw aan een toegewijde man te helpen. Vaak raden die aan om niet meteen in te stemmen met seks en om genoegen te nemen met iemand die niet aan je verwachtingen voldoet. Of ze proberen vrouwen gerust te stellen met het idee dat het aan de opkomst van het internet ligt: porno zou een niet te onderschatten invloed hebben op het liefdeloze, agressieve seksuele gedrag van mannen, en onlinedaten zou ons tot inwisselbare gebruiksvoorwerpen reduceren.

'Nu kijk ik geregeld zelf, en ik bereik sneller een orgasme mét porno'

»Het is toch opvallend dat al die boeken en artikels over mánnen gaan. Ze praten vrouwen aan dat ze zich beter niet al te veel hechten aan een man met wie ze seks hebben, om teleurstellingen te vermijden. Focussen de verhalen op vrouwen van middelbare leeftijd, dan is het ook daar kommer en kwel: we worden om de oren geslagen met getuigenissen van veertigers die liever niet voluit voor hun carrière waren gegaan. Want welke man zal hen nog willen, nu ze niet meer zo aantrekkelijk zijn? Of ze kiezen voor donorzaad omdat ze het beu zijn te wachten op een man die zich wil binden.

»(Zucht) De seksuele vrijheid en economische onafhankelijkheid die we de voorbije decennia hebben verworven, lijken geen vreugde te brengen, maar net veel angst te veroorzaken. We betreuren het verdwijnen van het traditionele plaatje – afspraakjes die leiden tot een relatie, die op haar beurt uitmondt in een huwelijk – maar nergens krijg je te lezen hoe je als vrouw je weg in die fel veranderde wereld vindt.»

HUMO Jij brengt een vrolijker boodschap: we moeten leren schaamteloos te genieten van seksuele experimenten.

WITT «Mensen zijn vaak minder vooruitstrevend dan ze denken. Je hebt nu wel de consensus dat man en vrouw gelijk zijn, maar veel liefdesrituelen zijn nog gelinkt aan een door mannen gedomineerde samenleving. Mannen die vrouwen trakteren op een etentje, of zogenaamd uit respect niet meteen na de eerste date naar seks hengelen, bijvoorbeeld. En omdat we die rituelen nog niet vervangen hebben, lopen we verloren. Als je het huidige discours mag geloven, kan een vrouw geen pijpbeurt meer geven zonder zich gebruikt te voelen: we blijven geloven dat avontuurlijke vrouwen zichzelf tot lustobject degraderen, of hun wanhoop handig als vrijheid weten te maskeren. Erg progressief is dat niet.

»Toen ik besefte dat ik zelf ook zo redeneerde, ben ik gaan nadenken over mijn kijk op losse seksuele contacten: kunnen die ook waardevol zijn? Waarom zou ik ze alleen als een tussendoortje moeten beschouwen? In hoeverre respecteert een man me écht als hij me op een etentje trakteert? Als de samenleving is geëvolueerd, is het dan niet logisch dat onze relaties mee evolueren? Waarom zou een levenslang huwelijk de enige optie zijn? Je kunt je plooien naar om het even welke sociale norm, maar je zult er niet gelukkiger van worden. Laten we eerlijk zijn: vrouwen met kinderen zijn niet altijd een wandelend uithangbord voor geluk. Ze hebben geen tijd meer voor zichzelf, ze verliezen hun interesse in seks en vaak zijn zij het die hun carrière op een lager pitje zetten – níét hun zogenaamd toegewijde partner.

»Als je de zaken zo bekijkt, gaat er een nieuwe wereld voor je open. Plots was het niet meer het alleen-zijn dat me met afschuw vervulde, maar de gedachte dat ik niet ten volle van m’n seksuele vrijheid zou genieten.»

HUMO En dus ging je op seksuele ontdekkingstocht, zij het een paar duizend kilometer van huis: in San Francisco.

WITT «Ik woon in New York, maar ik wist dat ik me daar nooit zo zou laten gaan als in een stad vol vreemden, dus ben ik voor enkele maanden naar San Francisco verkast. De mensen zijn daar ruimdenkender: de vrije liefde leeft er nog, bewustzijnsverruimende drugs worden er niet geschuwd en de stad heeft ook altijd een sterke holebigemeenschap gehad. Denk maar aan Harvey Milk, één van de eerste openlijk homoseksuele stadsbestuurders van de Verenigde Staten.

'De seksuele vrijheid en economische onafhankelijkheid die vrouwen hebben verworven, brachten meer angst dan vreugde'

»Ik ben braafjes met internetdaten begonnen, maar dat was geen groot succes: algoritmes kunnen twee mensen wel matchen op basis van gemeenschappelijke interesses, maar dat betekent nog niet dat ze elkaar ook echt liggen. Sommige dates verliepen best stroef, maar het was nog altijd beter dan alleen thuis te zitten. Op de één of andere manier zoek je toch een band. Maar ik had toen nog niet de juiste ingesteldheid: telkens als ik iemand ontmoette, vroeg ik me meteen af of we compatibel waren. Seks was van ondergeschikt belang, en ik vond het ook moeilijk om seksuele verlangens voor vreemden op te wekken. Ik heb wel veel interessante mannen ontmoet, en met sommigen heb ik wekenlang afgesproken. En omdat ik net uit een relatie kwam, was die afleiding en aandacht welkom.»

HUMO Wat was je eerste echt nieuwe seksuele ervaring?

WITT «Die had ik tijdens een sessie orgastische meditatie. Ik had er in 2009 al over gelezen in The New York Times en ik was aanvankelijk nogal sceptisch: het kon evengoed een sekte zijn. Tijdens zo’n sessie vertelt iedereen eerst wat ze aantrekkelijk vinden aan elkaar. Daarna worden er duo’s gevormd: de man gaat – volledig gekleed – naast een liggende vrouw zitten. Zij trekt haar slipje uit, waarna de man haar vulva in de meest poëtische termen beschrijft. Daarna trekt hij een paar latex handschoenen aan, hij brengt glijmiddel op een vinger aan en begint haar clitoris te strelen. Na vijftien minuten zit de sessie erop en beschrijven ze allebei hun ervaringen. Soms krijgt de vrouw een orgasme, soms niet. En als beide partijen akkoord gaan, kan er seks op volgen. Daarna gaat iedereen weer vrolijk verder met z’n dag (lacht). Het opzet is om een situatie te creëren waarin je je seksuele gevoelens kunt ontdekken buiten het kader van een date of een romance, en zonder alle gedoe. Als vrouw focus je op je éígen genot: je hoeft niets terug te geven. Na enkele sessies als toeschouwer heb ik het zelf eens geprobeerd. En daarna nog twee keer (lacht). De derde keer kreeg ik een orgasme.

»Ondanks m’n vooroordelen waren die sessies orgastische meditatie m’n waardevolste ervaring. Ik schrik er nu niet meer voor terug om tegen wildvreemden te zeggen wat ik aantrekkelijk aan hen vind. Vroeger blokte ik geflirt vaak af, maar nu geniet ik ervan: je hoeft niet meteen te gaan daten omdat je elkaar zit op te hitsen, hè.

»Ik heb er ook geen problemen meer mee om te zeggen wat ik lekker vind en wat niet. En de belangrijkste les: wanneer je lichaam vreemd reageert op iemand, negeer dat signaal dan niet. Beschouw je lichaam als een kompas en wees niet bang voor je eigen krachtige seksuele verlangens.»


Groepsseks

HUMO Ook je vooroordelen over porno zijn veranderd sinds je de opname van een video hebt bijgewoond.

WITT «Het was een liveopname voor Public Disgrace, een kanaal dat gespecialiseerd is in gewaagder materiaal. Er gebeurde nogal wat in die bar: zo hing Penny Pax, de pornoster van dienst, aan een balkon te bengelen. Toeschouwers mochten haar onder meer met bierflesjes penetreren. Er werden zelfs nagelknippers uitgedeeld om alles zo hygiënisch mogelijk te laten verlopen. Ik heb me tijdens die shoot nooit op m’n gemak gevoeld. Toen ik Penny na de opnames vroeg of ze ervan had genoten, keek ze me aan alsof ik gek was. Ze wist vooraf wat er zou gebeuren, ze had een overeenkomst getekend en werkte alleen voor pornokanalen die niet stoppen met filmen voordat ook de actrice is klaargekomen.

»Niet alle pornoactrices komen uit gebroken gezinnen of worden uitgebuit: degenen die ik gesproken heb, waren gediplomeerd en deden het uit vrije wil. Seksuele gelijkheid betekent ook dat vrouwen vrij zijn in hun seksuele voorkeuren. Sommige pornoactrices vinden de controle leuk. Zij beslissen wat er wel of niet gebeurt. Anderen zoeken gewoon graag fysieke uitdagingen op – de ene mens loopt marathons of gaat parachute-springen, de andere speelt in pornofilmpjes.»

HUMO Kort nadat je die opname had bijgewoond, verlegde je weer je eigen grenzen: je hebt toen voor het eerst gemasturbeerd op porno.

WITT «Dat had ik al veel eerder moeten doen. Ik had nog nooit naar porno gekeken omdat ik ervan uitging dat het de kijker een mannelijk idee van seks opdrong. In de jaren 80 was er een feministische beweging die uitgesproken tegen porno was: het zou mannen conditioneren om vrouwen pijn te doen en te gebruiken. Maar als heteroseksuele vrouw word je nu eenmaal opgewonden van mannen. Nu kan ik me meer vinden in het essay ‘Feminism, Moralism, and Pornography’ uit 1979 van Ellen Willis, ook een feministe: daarin schrijft ze dat ook vrouwen niet ongevoelig zijn voor porno, en dat we pornomakers daarom niet tot de vijand mogen uitroepen. Dat werkt namelijk contraproductief: vrouwen gaan zich voor hun seksuele gevoelens schamen, terwijl feminisme draait om opkomen voor jezelf.»

'Klamp je niet vast aan het ideaal van huisje, boompje, beestje: je wordt er alleen maar ongelukkig van'

HUMO Je was er zelf verbaasd over dat de video ‘Bondage Slut Gets a Rough Gangbang’ je opwond.

WITT (lacht) «Ja, omdat het niet het soort seks is dat ik zelf wil hebben. Vroeger werd ik altijd kwaad op vriendjes wanneer ik erachter kwam dat ze naar porno keken. ‘Vindt hij die vrouwen aantrekkelijker dan mij?’ vroeg ik me dan af. Maar nu begrijp ik het beter. De enige bedoeling van porno is om een seksuele reactie uit te lokken, terwijl ik altijd dacht dat er méér achter zat. Nu kijk ik geregeld zelf, en ik bereik sneller een orgasme mét porno. Het heeft me ook meer zelfvertrouwen gegeven: niet alle pornoactrices zien eruit als modellen op de cover van Vogue. Je ziet vrouwen in alle maten en gewichten, en ze maken zich geen zorgen over beharing of geurtjes. Sindsdien ben ik er gerust in dat er altijd wel íémand zal zijn die seks met me wil hebben (lacht).

»De gedachte dat vrouwen altijd een achtergrondverhaal nodig hebben, klopt trouwens niet. Ik heb eens de ‘vrouwvriendelijke’ video ‘I Fucking Love IKEA’ van Erika Lust bekeken, over een vrouw die opgewonden wordt wanneer ze een man IKEA-meubilair in elkaar ziet steken: de seksscènes deden me meer dan de verleidingsscènes. Het enige waar ik wel nog problemen mee heb, is de wansmakelijke terminologie. Waarom noemen ze een ‘gangbang’ niet gewoon ‘groepsseks’? En waarom moeten vrouwen omschreven worden als ‘op zaad beluste sletten’? Enorm denigrerend.»


Polyamorie

HUMO Je trok ook op met het polyamoreuze koppel Elizabeth en Wes, die er elk ook andere relaties op na houden. Die brengen haar rust en houden haar en Wes beter in balans, zegt Elizabeth. Dekt ze zichzelf zo niet gewoon in wanneer Wes bij iemand anders zit? Dan is zij niet degene die zielig achterblijft.

WITT «Dat zal er vast iets mee te maken hebben, maar is het daarom slecht? Ik heb ook weleens meerdere mannen tegelijk gedatet, en het maakt je inderdaad kalmer. Je zelfvertrouwen krijgt een boost omdat meerdere mannen je aantrekkelijk vinden. Het geeft je bovendien de mogelijkheid om rustig na te denken over wat je echt voor iemand voelt.

»Iedereen weet dat één mens niet in al je specifieke noden kan voorzien, dus er valt wat te zeggen voor polyamorie. Een vriendin van me die vaak afspreekt op internet, zoekt zelfs specifiek naar polyamoristen, omdat zij zich bewuster zijn van andermans gevoelens. Ze zijn het ook gewend om openlijk over seks te praten. Geen enkele polyamorist met wie ze al seks had, is meteen daarna verdwenen om niets meer van zich te laten horen. Andere mannen hebben haar dat wel vaak gelapt, waardoor ze zich uiteraard gebruikt voelde.

'Wij hebben nood aan geborgenheid en veiligheid, maar de nood aan avontuur en gevaar zit óók in ons DNA'

»Aanvankelijk vond ik polyamoristen ook nogal naïef – ik zag polyamorie vooral als een verdoken manier om sneller je relatie te beëindigen. Als je verhalen over de communes in de jaren 60 leest, dan eindigen die vaak op dezelfde manier: mensen worden gekwetst en de jaloezie maakt een einde aan de vrije liefde. De seksuele revolutie van de sixties heeft vrouwen en holebi’s geholpen, maar ze heeft ook aangetoond dat je best niet te veel morrelt aan eeuwenoude structuren zoals het gezin.

»Van de weeromstuit werden risico’s op álle terreinen in de samenleving zoveel mogelijk ingeperkt: er kwamen niet alleen drugswetten en voorbehoedsmiddelen, maar ook ziekteverzekeringen, zonnecrème, fietshelmen en politiek correct taalgebruik. Zo ben ik zelf ook opgevoed: experimenteer gerust met softdrugs en seks in je jonge jaren, maar stop daarmee wanneer je volwassen bent, want dan word je verondersteld te settelen. Dat een derde van de huwelijken in een scheiding uitmondt, weigeren we echter te zien als een bewijs dat er misschien toch wat schort aan het instituut huwelijk. We zeggen liever dat het aan de partners in kwestie ligt.»

HUMO Misschien zijn mensen niet gemaakt voor monogamie?

WITT «Wie dat durft te zeggen, krijgt vaak boze reacties: ‘We zijn toch geen beesten!’ Ik raad iedereen daarom aan naar de TED-talk van de Belgische psychotherapeute Esther Perel te kijken, die het boek ‘Erotische intelligentie’ heeft geschreven. Zij heeft veel onderzoek verricht naar het spanningsveld tussen geborgenheid en vrijheid in een langdurige relatie. Zowel mannen als vrouwen hebben nood aan geborgenheid en veiligheid, maar de nood aan avontuur, mysterie, gevaar en het onbekende zit óók in ons DNA. Het is erg moeilijk om die twee noden te verzoenen. Een passioneel huwelijk noemt Perel dan ook een contradictio in terminis – zeker nu we steeds langer leven (lacht). Vroeger trouwden we uit financiële noodzaak of om een hogere sociale status te bemachtigen. Je kunt je afvragen waarom we nog trouwen, nu veel vrouwen economisch onafhankelijk zijn geworden. Getrouwde vrienden zeggen dat ze nog geloven in engagement, maar ik ben al vaak getuige geweest van de hypocrisie, een verminderde seksdrive en tristesse in huwelijken. Misschien is polyamorie eerlijker, want dat draait niet om zomaar wat rondneuken, hè: het idee is dat je verschillende liefdevolle relaties kunt onderhouden, zonder dat je daarom met al je partners moet trouwen. De Amerikaanse sekscolumnist Dan Savage had het in 1998 al over polyfidelity: je behandelt al je partners met respect. Je moet natuurlijk wel rekening houden met jaloezie, maar daar lijden monogame relaties ook onder. Zolang je daarover kunt praten en rekening houdt met elkaar, kan het werken. Maar je kunt het je partner natuurlijk niet opdringen: je moet allebei een open relatie willen, en weten dat het hárd werk is.»


Te veel bedpartners

HUMO Je hebt je boek ‘Future Sex’ opgedragen aan je ouders: vonden ze dat niet een tikkeltje vreemd?

WITT (lacht) «Ik voelde me verplicht om m’n debuut aan hen op te dragen. M’n moeder heeft het uitgelezen, m’n vader is ergens halverwege gestopt. Ik denk dat hij liever niet had geweten dat ik op het Burning Man-festival in de woestijn van Nevada synthetische drugs heb genomen en er met een onbekende man seks heb gehad. M’n broer heeft een rechttoe rechtaan boek geschreven over muziekpiraterij: dat is natuurlijk makkelijker om uit te leggen aan de buren. Mijn vader vreesde ook dat ik door het boek mijn carrière als serieuze journaliste – ik schrijf onder meer voor de The New Yorker, The New York Times en de London Review of Books – op het spel zou zetten, maar ‘Future Sex’ wordt vrij goed onthaald.

»Ik moet toegeven dat ik wel bang was voor de reacties: het oorspronkelijke plan was om de veranderingen in seksualiteit sinds de jaren 90 in kaart te brengen. Maar toen ik besefte dat ik zelf ook op zoek was naar antwoorden, heb ik beslist om het boek een persoonlijke insteek te geven. Helaas werd ik daardoor onderworpen aan een dubbele standaard: een vriend, met wie ik nota bene al eens seks had gehad, zei dat hij zich niet kon inbeelden ooit een serieuze relatie te beginnen met een vrouw die al ‘zoveel’ bedpartners had gehad. Hij is intussen geen vriend meer (lacht). Het toont wel aan hoe diep het traditionele discours nog in onze cultuur verankerd zit. Mannen zijn het gewend om te beslissen of ze een relatie beginnen met een vrouw – dat geeft hun macht, die ze natuurlijk niet zomaar willen afgeven. Als promiscue vrouw daarentegen ben jíj degene met seksuele macht: vrouwen die op zoek gaan naar seks, komen nu eenmaal makkelijker aan hun trekken dan mannen. Veel mannen kunnen daar niet mee om, dus proberen ze alsnog hun macht te laten gelden door die vrouwen op te zadelen met een schuldgevoel. Er is nog láng geen gelijkheid tussen de seksen. En het zal er ook niet op verbeteren nu Trump president is. Niet alleen door z’n vrouwonvriendelijke uitspraken, maar ook door de herinvoering van maatregelen als de zogenaamde Mexico City-abortusregel, die stelt dat ngo’s geen federale subsidies meer krijgen als ze voor abortus zijn. De rechten waar vrouwen zo hard voor gevochten hebben, zijn we weer aan het verliezen. Triest.»

HUMO Welke raad wil je single vrouwen nog meegeven?

WITT «Eerst en vooral: single zijn is geen schande. Klamp je niet vast aan het ideaal van huisje, boompje, beestje – je wordt er alleen maar ongelukkig van. Gebruik je vrijheid om na te gaan of je dat wel echt zelf wilt. Het is niet eenvoudig, ik weet het. Op feestjes kijken mensen nog steeds vreemd op als een vrouw zegt dat ze misschien helemaal geen kinderen wil. Láát ze vreemd opkijken. Misschien wil je je leven wel aan iets grootsers wijden dan aan een gezin. Single zijn is ook geen persoonlijk falen: wereldwijd zijn er steeds meer alleenstaanden, maar onze samenleving en haar wetten zijn helaas nog niet aangepast. Alles is nog gestructureerd rond het huwelijk. Naarmate de jaren verstrijken, zullen we zien dat steeds meer mensen hun leven op een andere manier zullen organiseren.

»En last but not least: experimenteer schaamteloos, ook al ben je geen student meer. Ik was in veel dingen onderlegd, behalve in mijn eigen seksualiteit. Door als dertiger nog allerlei dingen uit te proberen zonder dat er een relatie uit moest voortvloeien, heb ik beseft dat monogamie ook een arbitraire keuze is. Dat brengt rust: er zijn zoveel andere manieren om relaties te structureren of om een seksuele verbintenis met iemand aan te gaan. Stel dat ik op m’n 50ste single ben, dan ga ik niet in een hoekje zitten treuren, maar zal ik op zoek gaan naar mensen om ervaringen mee te delen. Elke ervaring is waardevol, ook al verloopt ze misschien slechter dan je had gehoopt. Je wint er zelfvertrouwen mee, kennis van je eigen lichaam en verlangens. Hoe meer ik durf te genieten van mijn vrijheid, hoe opener en blijer ik word.»

HUMO Ben je nog single?

WITT «Ik heb sinds kort een relatie met een man die ik op de ouderwetse manier heb ontmoet: in een bar, via gemeenschappelijke vrienden. Hij droeg een T-shirt van Disc-woman, een feministisch New Yorks dj-collectief: hij had meteen een streepje voor (lacht). Wat later heb ik hem gevraagd op date te gaan, et voilà. Ik probeer alles wat ik heb geleerd in onze relatie toe te passen: ik krijg, in tegenstelling tot vroeger, nog geen visioenen van onze trouwdag. En we willen allebei geen klassieke monogame relatie: we moeten de details nog bespreken, maar we willen een zekere openheid bewaren. Ik laat m’n geluk niet langer van een partner afhangen.»



Emily Witt, ‘Future Sex. A New Kind of Free Love’, Faber & Faber

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234