50 jaar na mei '68 (3): vrolijke herinneringen van Mark Eyskens, Herman De Croo en Willy Claes

'De zever heeft hier altijd rijkelijker gevloeid dan het bloed.' Willy Claes, Herman De Croo en Mark Eyskens etaleren zelfkennis en halen herinneringen op aan mei '68.

'Mag ik een onthulling doen? Mijn eerste lief was een Japans meisje, de dochter van de ambassadeur'

We spreken af in Leuven, maar in de statige Faculty Club is er weinig dat herinnert aan de woelige dagen waarop ‘Walen buiten’ werd gescandeerd.

Mark Eyskens «Ik was een jonge prof aan de faculteit Economie, en liep met een Nederlandse collega langs de zoveelste manifestatie waar ‘Walen buiten’ werd gescandeerd. ‘Wat verschrikkelijk,’ zei mijn collega. Ik vroeg hem of hij de slogan misschien te onverdraagzaam vond. ‘Nee,’ zei hij, ‘maar het is wel een enorm gallicisme, een letterlijke vertaling van les Wallons dehors. Eigenlijk moet het ‘Walen eruit’ zijn. Ze pleiten voor het Nederlands met een door het Frans misvormde mond.’ (algemene hilariteit)»

Willy Claes «Er zat wel een reukje aan die slogan, natuurlijk. We waren nog maar één generatie voorbij ‘Juden Raus.’»

Herman De Croo «‘Waalse ratten, rol uw matten’ was ook een redelijk straffe.»

Claes «Te midden van al dat tumult draaide het in de politiek toch vooral rond de val van de regering-Vanden Boeynants...»

Eyskens «…na een interpellatie van CVP’er Jan Verroken over de splitsing van de Leuvense universiteit, die zelf heel verbaasd was dat hij de regering had doen vallen. Toen heeft men mijn vader gevraagd om de regering nog eens te leiden, want VDB wilde even niet meer.»

Claes «Binnen de BSP hield men toen wat afstand van de studenten: de vrees zat erin dat het een anarchistische, door de communisten geïnfiltreerde beweging was.»

HUMO Dat is een eerste paradox van de ‘Leuven Vlaams’-beweging: tegelijk Vlaams-nationalistisch en behoorlijk links. Tot vandaag wordt de erfenis bevochten door links én rechts.

Eyskens «De discussie over de splitsing van de Leuvense universiteit was al bezig van bij het vastleggen van de taalgrens in 1963, maar werd toen op scherp gezet. En dan waren er ook nog de bisschoppen die de studenten uitdaagden met hun ondoordachte communicatie over de ‘ondeelbaarheid van de unief.’ Net in de periode waarin de autoriteit van het Vaticaan voor het eerst in vraag mocht worden gesteld.»

De Croo «De Kerk had zich toen al sterk op de derde wereld gericht, waarschijnlijk vanuit de afweging dat er meer zieltjes te winnen waren in het Zuiden dan in het steeds minder religieuze Noorden.

»Maar aan de ULB waren er wel wat extreemlinksen, ja. Nadat het rectoraat daar een paar weken was bezet, kregen ze achteraf immense telefoonrekeningen voor gesprekken met Cuba (lacht).»

Eyskens «Leuven had ook zijn linkse stroming met Paul Goossens, Walter De Bock en Ludo Martens, later de grote Amada-voorman en de laatste verdediger van het stalinisme. Die vonden dat ‘Walen buiten’ maar niets. Maar zij streden wel tegen de bourgeoisie, en die was in die tijd vooral Franstalig: zo raakten de twee vleugels elkaar toch.»

HUMO ‘Leuven Vlaams’ was ook een katalysator voor het eeuwige communautaire gekissebis dat, zes staatshervormingen lang, jullie carrières zou tekenen.

Eyskens «Het was het startschot voor de splitsing van de politieke partijen.»

Claes «Dat kwam bij ons pas tien jaar later, jullie waren de eerste.»

Eyskens «In 1969 zijn we inderdaad gesplitst in twee vleugels, en werden we een kip die niet meer kon vliegen (lacht).»

De Croo «Ik ben de enige parlementariër die mee heeft gediscussieerd over de zes staatshervormingen.»

Claes «Heeft onze generatie daar te veel tijd en energie in gestoken? Aan verspild zelfs? Waarschijnlijk wel. Er waren andere problemen die we niet of te weinig zagen: klimaat, migratie, een eerlijker herverdeling…»

Eyskens «En daar betalen we vandaag de prijs voor. Maar: we hebben wél de twee gemeenschappen in één land kunnen laten samenleven zonder revolutie of burgeroorlog. En nu komt de hele wereld kijken hoe we dat hebben klaargespeeld. We hebben nooit Ierse of Catalaanse toestanden meegemaakt; de zever heeft hier altijd rijkelijker gevloeid dan het bloed.»

De Croo «In mijn lezingen in het buitenland omschrijf ik het Belgische model altijd als ‘barrels of ink, tankers of saliva, but not a single drop of blood.’»

Claes «Akkoord, maar toch: als ancien van het Egmontpact weet ik dat van de 33 dagen en nachten onderhandelen er 32 over communautaire punten gingen, en één dag over al de rest. En die ene dag was er zelfs nog bijna te veel aan. We waren totaal gefixeerd op dat ene thema, en blind voor de andere. Dat was niet verantwoord.»

HUMO Terwijl vandaag de meest communautaire partij een regering vormt die geen enkele communautaire stap wil en kan zetten.

Claes «Het contrast kan niet groter zijn. Wij hebben ons laten opjagen door die communautaire dynamiek, en soms vraag je je af waarom eigenlijk.»

Eyskens «De vraag is hoelang ze dat zullen blijven doen. Zal men in de volgende legislatuur de grondwet openstellen voor herziening? Ik hou mijn hart vast, weet u.»

De Croo «In ons systeem kan men nooit in the heat of the moment drastische dingen doen, zoals met een nipt referendum uit de EU stappen. Het ontslagnemende parlement beslist welke artikels gewijzigd kunnen worden, waarop het nieuwe alleen wijzigingen kan aanbrengen met een tweederdemeerderheid. Dat redt ons van communautaire koortsaanvallen.

»Als ik vandaag aan jonge parlementairen vraag wat de Voerstreek juist was, of het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde: ze horen het in Keulen donderen.»

HUMO Heeft niet iemands zoon daarover ooit een regering doen vallen? Ik herinner me vaag iets over een stekker uittrekken.

De Croo «Het is niet omdat Alexander mijn zoon is, dat hij altijd de beste strategie kiest (lacht). Niemand weet bijvoorbeeld nog hoe de crisis rond de Voerstreek is opgelost.»

Claes «Dan is het toch onwaarschijnlijk hoeveel tijd wij daarin gestopt hebben?»

'Er is een groeiende ontevredenheid in een wereld die nooit rijker, gezonder en langlevender is geweest' Willy Claes


Generatieconflict

HUMO Jullie hebben zoveel tijd gestopt in zaken die al bijna vergeten zijn. En mei ’68, dat jullie destijds niet zo belangrijk vonden, is nog altijd onderwerp van discussie.

De Croo «Wij hadden – omdat we ons zaten te vervelen tijdens de regeringsvorming – een clubje opgericht van de verkozenen onder de 35 jaar. Daarmee hebben we onder meer een voorstel ingediend om stemrecht in te voeren vanaf 18 jaar, vandaag de normaalste zaak van de wereld.

»Dat tekent mei ’68 nog meer dan ‘Leuven Vlaams’: het was vooral een nieuwe generatie, de eerste naoorlogse, die haar plaats begon op te eisen. De oorlogsgeneratie, die zo veel had verloren, zette alles in op het herwinnen van die materiële welvaart, en was daar ook in geslaagd. Expo ’58 was de consecratie van hun ideaal. Maar hun kinderen, de babyboomers, zeiden tien jaar later dat er nog wel wat anders was in het leven.»

Eyskens «‘Leuven Vlaams’ speelde zich af rond de kerktoren, terwijl mei ’68 overal ter wereld plaatsvond: het gebeurde ook aan de unief van Berkeley in Californië, aan de Sorbonne in Parijs.»

Claes «De Praagse lente, het protest tegen Vietnam, de dekolonisatie.»

De Croo «De ideologieën van Marx, Mao en Marcuse

Claes «Het was een mondiale beweging. De Club van Rome is in 1968 opgericht en zou even later ‘Grenzen aan de groei’ publiceren, eigenlijk het basiswerk van de ecologisten.»

Eyskens «Daarom begrijp ik niet waarom Bart De Wever, nochtans een intelligent man, zich vandaag in alle mogelijke bochten wringt om mei ’68 te herleiden tot een decadente en nihilistische beweging, zonder idealen. Het tegendeel is waar.»

De Croo «Da’s juist, De Wever slaat de bal volledig mis over ’68.»

Claes «Herman maakte daarnet een zeer correcte analyse: mei ’68 was vooral een gigantisch generatieconflict, dat wereldwijd werd uitgevochten. Het was het afzetten tegen de oude autoriteiten, het klassieke gezin, de Kerk... Er werd niet langer aanvaard dat gezag verkregen werd door een functie of een titel, het moest verdiend worden.

»Alleen zag men niet altijd in welk geopolitiek spel men meespeelde. We zullen het pas weten wanneer de archieven opengaan, maar veel historici vermoeden dat er toen een deal gesloten is tussen Sovjet-leider Brezjnev en Amerikaans president Lyndon Johnson: als de communisten in Parijs zich koest hielden en De Gaulle lieten overleven, wat ook gebeurd is, dan mochten de Russische tanks Praag binnenrollen. Anders kan je toch niet verklaren waarom de Franse communisten niet hebben meegedaan met de grootste kans ooit om het regime-De Gaulle omver te werpen?

»De prijs is wel dat rechts de echte winnaar van mei ’68 is geworden, omdat de tegenreactie hen decennialang in de kaart heeft gespeeld. Het is niet voor niets dat dochter Le Pen zich tot vandaag voorstelt als de antistem van mei ’68. Sarkozy kon het ook niet genoeg herhalen.»

HUMO De jongeren destijds zetten de verbeelding tegenover het materialisme van hun ouders.

De Croo «L’imagination au pouvoir!»

Eyskens «Nous sommes tous des étrangers!»

De Croo «Je had langs de ene kant Provo, de libertairen, de hippies, maar tegelijk viel een andere groep voor het maoïsme, het symbool bij uitstek van volstrekte negatie van iedere individuele vrijheid.»

Claes «Il est interdit d’interdire!»

Eyskens «Hun drama was dat de emancipatie van die oude verstarde autoritaire samenleving zo sympathiek was, dat het niet lang duurde voor ze mainstream werd. Alle partijen hebben vanaf de jaren 70 het groene ideeëngoed omarmd, ijverden voor inspraak en democratisering, wilden meer gelijkheid tussen man en vrouw.»

HUMO Paul Goossens, die toen toch op de eerste rij stond, zei dat hij zich geen enkele slogan over milieu herinnerde.

Eyskens «Dat kan. Maar toch: in die periode kiemde de aandacht voor het immateriële, de grenzen aan de groei. Ik ben toen nog gaan luisteren naar Aurelio Peccei, de stichter van de Club van Rome.»

Claes «Ik was daar ook. Weet je wie me ooit diens boekje ‘Honderd bladzijden voor de toekomst’ cadeau heeft gedaan? Koning Boudewijn

HUMO Mei ’68 was mondiaal: studenten wisten waar Vietnam lag, Algerije, Biafra. Vandaag praten we over de mondialisering als een bedreiging voor onze identiteit.

De Croo «En of we het gevaar lopen om al dan niet gescheiden op de bus te moeten zitten. Terwijl mei ’68 de geslachten net bij elkaar heeft gebracht.»

Eyskens «Tot kort daarvoor zaten mannen en vrouwen bij de zondagse mis gescheiden in de kerk.»

Claes «Gemengd onderwijs, daar was nog geen sprake van.»

De Croo «Ook dat is een verdienste van ’68, van die generatie jongeren die de strakke band met thuis verbrak, op kot ging en een eigen leven leidde. Die levensstijl is waarschijnlijk nog belangrijker dan om het even welke ideologie die ze aanhingen.»

Claes «Die generatie dacht mondiaal. Vandaag heb je de indruk dat men niet verder kijkt dan de eigen navel.»

'Wat we de islam nu verwijten, was tot mei '68 normaal in Vlaanderen. De pastoor stuurde vrouwen met ontblote armen terug naar huis'


Pipi in een hoekje

HUMO In 1968 was de grootste angst een kernoorlog, vandaag is die voor een islamitische terreuraanslag er bijgekomen.

Eyskens «Het gevolg van de migratiecrisis en de onrust in het Midden-Oosten. En ik vrees dat het nog maar een begin is. De Afrikaanse bevolking zal tegen het einde van deze eeuw verdubbelen, van 2 naar 4 miljard. Wat zullen die mensen doen als de oogsten mislukken door de klimaatopwarming, denk je?»

De Croo «Ik heb ooit een pleidooi voor meer ontwikkelingshulp gehouden: als het niet uit generositeit is, dan wel uit angst. Want tegenover die 4 miljard Afrikanen staan dan nog slechts een 500 miljoen verouderende Europeanen. Ik zag dat Karim Van Overmeire, ooit Vlaams Belang, nu N-VA, intensief aan het luisteren was. Ik dacht dat hij ging ontploffen, maar hij bewoog niet. De volgende dag kwam hij me opzoeken in de koffiekamer: ‘Herman, ik heb niet geslapen vannacht.’ – ‘Dat kan gebeuren.’ – ‘Nee, je hebt overschot van gelijk, dat wordt ons grootste probleem.’»

Eyskens «Men had geen glazen bol in mei ’68, en dus hebben ze dingen niet goed ingeschat: de demografische explosie van de babyboomers, de vervrouwelijking van de studentenbevolking, de verengelsing van taal en wetenschap. Dankzij dat Engels liggen we trouwens opnieuw in bed met onze Waalse vrienden, het is weer één grote wellust (lacht). En dan heb je de idiote decreten van het Vlaams Parlement – excuseer me, Herman – die het Engels willen inperken.»

De Croo «Dat gebrek aan empathie voor internationale ontwikkelingen zal ooit de achilleshiel van ieder nationalisme blijken, of het nu Vlaams of Catalaans is. Als je in een hoekje pipi gaat doen, bezoedel je inderdaad alleen dat hoekje, maar het blijft wel stinken.»

Claes «De demografische groei van Afrika heeft al tot een feitelijke nieuwe kolonisering geleid, alleen is het deze keer door China.

»Je kan er niet aan voorbij: de blanke man heeft angst om zijn eeuwenlange privileges te verliezen. Er is een groeiende ontevredenheid in een wereld die nooit rijker, gezonder en langlevender is geweest. Ook dat is een paradox: objectief ging het nooit beter, subjectief zit men met meer angst dan ooit.»

Eyskens «En we missen leiders die de moed hebben om de burgers die waarheid te vertellen. Omdat politici zien dat ze beloond worden als ze de mensen angst aanpraten.»

Claes «Eind deze eeuw zal Europa nog 5 procent van de wereldbevolking uitmaken.»

Eyskens «Dus is die vluchtelingenstroom een demografische opportuniteit, op voorwaarde dat je die beheerst en stuurt in de richting van de noden van je samenleving.»

De Croo «Ik zeg dat wél. Meer zelfs: hoe ouder ik word, hoe meer ik mijn toehoorders en collega’s kloot met het vertellen van dit soort waarheden en hoe ongemakkelijker ik hen naar huis wil sturen. Ik ben van plan dat te blijven doen in de luttele jaren die me nog resten.»

Claes «Wanneer men op deze periode zal terugkijken, zal de aanpak van de vluchtelingenstroom als het morele deficit van Europa worden bekeken.»

'Bart De Wever herleidt mei '68 tot een nihilistische en decadente beweging zonder idealen, maar het tegendeel is waar' Mark Eyskens

HUMO U hebt de luxe die vaststelling te kunnen maken, politici die nog herverkozen willen worden niet.

Claes «Dat verklaart ook de teloorgang van de traditionele partijen, de sociaal-democraten nog het meest van al. Men aanvaardt niet meer dat de panische angst voor migratie nog enigszins gerelativeerd wordt.»

Eyskens «Als ik die boodschap breng op een lezing, is er altijd wel iemand die zegt dat ik vanuit mijn villa in Heverlee iets makkelijker over migratie praat dan een appartementsbewoner die boven hem een Afghaans en onder hem een Afrikaans gezin heeft wonen, die allebei het vuilniszakkenreglement nog niet helemaal doorgrond hebben. Dat kan.

»De wereld is dan wel ons dorp geworden, maar voor de grote meerderheid van de Vlamingen is hun dorp nog steeds de wereld.»

De Croo «Maar was het in mei ’68 anders? Ik herinner me geen grote internationale solidariteitsacties.»

HUMO Vijf jaar later, na de staatsgreep in Chili, werden probleemloos Chileense politieke vluchtelingen opgevangen.

Claes «Toen kon dat perfect.»

Eyskens «We hebben ook veel Tsjechen opgevangen na de Praagse Lente.»

Claes «Maar nu is het eerst en vooral de eigen identiteit die dient beschermd te worden.»

De Croo «Het vergt een zekere denkkracht om te beseffen dat het halsstarrig afschermen van de eigen identiteit tegelijk haar grootste bedreiging kan zijn.»

Eyskens «Denken dat je veilig bent door muren te bouwen in plaats van bruggen, zou ons ooit zuur kunnen opbreken. Je schrikt toch als je ziet wat die Viktor Orbán in Hongarije uitkraamt?»

Claes (droog)«Is hij dan geen lid meer van de Europese Volkspartij, Mark?»

De Croo «Ik geloof trouwens niet meer in de correctheid van elektronische verkiezingen. Nederlanders, toch geen sukkelaars, stemmen opnieuw met pen en papier. Kabila wou in Congo per se stemmachines bij de verkiezingen, terwijl twee derde van de dorpen niet eens elektriciteit heeft. Ik ben geen paranoïde complotdenker, maar bij een elektronische stemming heb je maar een paar getalenteerde hackers nodig om het resultaat te beïnvloeden. Dat gebeurt nu al, maar het zal een tijd duren voor we het kunnen bewijzen.»

Eyskens «Zeker wanneer leiders het voor het zeggen krijgen met minieme stemverschillen. Trump is in feite verkozen door 26,5 procent van de stemgerechtigde Amerikanen, de helft is niet gaan stemmen. Bij de Brexit is een derde van de stemgerechtigden niet opgedaagd.»

Claes «En wie opdaagde, stemde vooral tegen ‘de migrant’, niet eens tegen Europa.»

'Als ik vergelijk wat ik mij permitteerde in mijn privéleven in vergelijking met mijn ouders, dat is dag en nacht verschil'


Vrouwen met broek

HUMO ‘Arbeiders en studenten: één front’ was een slogan in mei ’68.

CLAES «En dat is totaal mislukt. Totaal. Niet alleen omdat de communisten er niet van wilden weten, maar ook omdat het wantrouwen bij de doorsnee arbeider groot bleef. Die had echt geen middenklassejongeren nodig om hem te vertellen wat hij moest denken, laat staan naar welke muziek hij moest luisteren. De Gaulle en Nixon hebben eind ’68 allebei probleemloos hun verkiezingen gewonnen, Parijs en Berkeley ten spijt. Mei ’68, hoe sympathiek ook op het eerste gezicht, heeft een vieze rechtse nasmaak nagelaten. Tot op vandaag zelfs.»

HUMO Mei ’68 zou van consumeren het nieuwe ideaal hebben gemaakt.

Eyskens «In een materialistische samenleving zijn arbeiders steeds meer consumenten geworden. Maar dat was ook al het ideaal van de naoorlogse generatie: ieder zijn huis met een tuintje en een wagen op de oprit. Ik betwijfel dus of dat te maken heeft met mei ’68. Er is trouwens niets schandelijk aan klein burgermansgeluk, toch?»

De Croo «Nee, maar het leidt wel tot uitwassen. Eén van de vervuilendste industrieën vandaag is de luchtvaart: het is ronduit waanzinnig dat een vlucht naar de Middellandse Zee minder kost dan de taxi die je ginder naar je hotel brengt. Maar leg dat maar eens uit aan de soixante-huitard die met zijn kleinkinderen naar Barcelona wil. Terwijl je die tickets minstens in prijs moet verviervoudigen om de ecologische kosten op te vangen.»

Eyskens «De grote uitdagingen kan je alleen beantwoorden met oplossingen op lange termijn. Maar hoe overtuig je de kiezer van oplossingen waarvan de resultaten pas over tien jaar zichtbaar worden? Hoe raakt een politicus daarmee verkozen?

»Het wordt de kiezer ook niet makkelijk gemaakt. Met één stem moet hij kiezen tussen meer dan tien partijen, honderden kandidaten en duizenden programmapunten: dat is een gigantische vogelpik. De partij waarvoor hij stemt kan dan in coalitie met drie anderen hooguit een kwart van haar programma realiseren. Zo kweek je kiezers die kwaad worden op alle partijen.»

'Het is niet omdat Alexander mijn zoon is, dat hij daarom altijd de beste strategie kiest' Herman De Croo

HUMO Mei ’68 is in Parijs begonnen met de eis van de mannelijke studenten om toegang te krijgen tot de kamers van de meisjes. Vandaag riskeer je daar een #MeToo-klacht mee.

Claes «Dat was inderdaad de vonk. Ook bij ons waren de mannen- en vrouwenvleugels volledig gescheiden. Je mocht niet bij een vrouwelijke studente op de kamer. Dus vergeef me wanneer ik even monkel als ik nu al die verontwaardiging zie over een idioot voorstel om gescheiden in een bus te zitten. Twee generaties geleden was die scheiding tussen mannen en vrouwen nog redelijk vanzelfsprekend in Vlaanderen.»

De Croo «Gemengd onderwijs in het middelbaar kwam er in het rijksonderwijs pas in de jaren 70, in het katholiek onderwijs nog later.»

Eyskens «Terwijl we vandaag een nieuw soort puritanisme zien ontstaan, waarbij het begrip ‘grensoverschrijdend gedrag’ soms wel heel snel wordt bovengehaald.»

HUMO Er was ook de pil, die plots seks van voortplanting loskoppelde.

De Croo «Je zou kunnen opwerpen dat zonder de pil mei ’68 niet mogelijk was geweest. En tegelijk heeft de pil waarschijnlijk meer voor de vrouwenemancipatie betekend dan het feminisme, hoe waardevol die beweging ook is geweest.»

Claes «Vrije liefde, abortus, dat zit toch allemaal eerder in de nasleep van ’68, dat was meer de hippiecultuur van de jaren 70. Het overlapte deels, maar je kan niet zeggen dat seksualiteit een prioriteit was in mei ’68.»

Eyskens «Maar toen werd wel het oude katholieke dogma, dat seks onlosmakelijk verbonden diende te zijn met de voortplanting, definitief bij het huisvuil gezet. Kort daarvoor was het nog een absolute doodzonde.»

HUMO Zonder in té grafische details te treden: veranderde jullie seksleven destijds ook?

De Croo «Toen ik de eerste keer naar Amerika vertrok, was het ondenkbaar dat ik mijn latere vrouw Françoise zou meenemen, want we waren nog niet getrouwd. Dat zou onbespreekbaar geweest zijn voor haar ouders, nochtans vrijzinnige liberale intellectuelen. Terwijl Alexander die vraag niet eens moest stellen, omdat het vanzelfsprekend was dat hij zijn vriendin, nu zijn vrouw, wél zou meenemen. Dat is volledig gekanteld op één generatie tijd, en daar zit mei ’68 voor iets tussen.»

Claes «Als ik vergelijk wat ik mij permitteerde in mijn privéleven in vergelijking met mijn ouders vroeger: dat is dag en nacht verschil.»

Eyskens «Mag ik u een onthulling doen? Mijn eerste lief was een Japans meisje, de dochter van de ambassadeur. We gingen geregeld uit en ik was dolverliefd op haar. Maar haar vader is teruggeroepen, en ze is mee vertrokken.»

De Croo «Ocharme.»

Eyskens «Ze schrijft me nog elk jaar trouw een nieuwjaarskaartje, nu al een halve eeuw lang. Mijn vrouw weet dat trouwens, hoor (lacht).»

Claes «Mijn broer zat in de jazzwereld en had een relatie met een zangeres die – o schandaal – een lange broek droeg. Hij bleef op een bepaald moment enkele nachten met haar weg. Wel, hij mocht niet meer binnen bij ons thuis. Zo strikt waren mijn ouders, nochtans vrijzinnigen.»

De Croo «Nelly Maes van de Volksunie was de eerste vrouw die een broek heeft gedragen in het parlement, dat was toen ook een schandaaltje. Onze normen en waarden zijn veel recenter dan sommigen denken (grijnst).»

Eyskens «Wat we de islam vandaag verwijten, was tot mei ’68 heel gewoon in Vlaanderen. De pastoor stuurde tot dan vrouwen met ontblote armen terug naar huis. Mijn moeder droeg voor de hoogmis een sluier om haar mooie gelaat niet te zeer te tonen. En vandaag maken we drama over de hoofddoek.»

HUMO De populairste film en plaat in 1968 was ‘The Sound of Music’ met Julie Andrews, merkt Geert Buelens in zijn ‘De jaren zestig’ op. Niet The Beatles of The Rolling Stones.

De Croo «Dat is ook mijn aanvoelen. Mei ’68 is later veel groter geworden dan het toen eigenlijk was. We romantiseren het verleden, vergroten dingen uit, terwijl het misschien helemaal niet zo mythisch was.»

Claes «Het brede publiek viel voor de neoromantiek van de familie Von Trapp. Mei ’68 speelde zich veel meer in de marge af dan men vandaag denkt.»

Eyskens «Ik denk toch dat de gevolgen van mei ’68 niet onderschat mogen worden. Een deel van de Vlaamse Beweging wil het fenomeen beperken tot de Leuvense stadsmuren, en al de rest afdoen als nihilisme, maar dat is een verdraaiing van de geschiedenis.»

HUMO Geert Buelens schreef dat de mei ’68-generatie de kracht had te kijken naar de toekomst, nieuwe idealen voorop te stellen. Terwijl we vandaag vooral lijken te rouwen over een geïdealiseerd verleden.

De Croo «Er is een verpreutsing aan de gang, het lijkt wel het victoriaanse tijdperk. Rechtse partijen zijn daar de motor van.»

Claes «Het hangt er van af wat je onder de vlag van mei ’68 zet: inspraak, democratisering, feminisme, seksuele vrijheid... allemaal niks op tegen. Maar tegelijk werd ook geflirt met staalhard marxisme. Dat blijft verbazend, hoe een generatie die autoriteit zo contesteerde, ook dweepte met autoritaire regimes, van Cuba tot China.»

Eyskens «Dat geïdealiseerd verleden, die verheerlijking van de identiteit, dat is toch alleen maar kijken in de achteruitkijkspiegel? Dat is gevaarlijk, dan ga je botsen.

»Die opgeklopte nationalistische romantiek… Ik zie ze in de koers nu wapperen met de Vlaamse leeuw. De zwarte, niet de officiële met de rode klauwen, want de zwarte is de beste, begrijp ik. Zou iemand van die mensen weten waar die vlag vandaan komt? Die is buitgemaakt op de Saracenen door de toenmalige graaf van Vlaanderen, Filips van den Elzas, tijdens één van zijn kruistochten in het Heilige Land in de 12de eeuw. Aan zijn hof vond men die vlaggen heel mooi – ook al was er nog nooit een leeuw in Vlaanderen gesignaleerd – en men is ze dan gaan gebruiken. Maar eigenlijk is hét Vlaamse symbool bij uitstek dus van islamitische oorsprong (hilariteit).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234