7 goede redenen om naar Dunkirk te gaan

Helmen op, gevechtstenues aan: ‘Dunkirk’ belooft één van dé topspektakels van deze filmzomer te worden. Voor u op een rijtje gezet: zeven goede redenen om vooral te gaan kijken, van de spectaculaire luchtduels tot het acteerdebuut van tieneridool Harry Styles.

'Je ervaart aan den lijve wat die soldaten in 1940 voelden: zand in je kleren, golven over je heen'


1 DE PLOT

Volgens regisseur Christopher Nolan zal zijn langverwachte, op historische feiten gebaseerde oorlogsepos u het gevoel geven dat u zélf één van de tienduizenden geallieerde soldaten bent die in 1940 onder de dreiging van het oprukkende Duitse leger halsoverkop van het strand van Duinkerke moesten worden geëvacueerd.

Even uw geheugen opfrissen: eind mei 1940 denderde de Duitse oorlogsmachine over het Europese vasteland. Op de stranden van Duinkerke, in het noorden van Frankrijk, zaten meer dan 300.000 Britse, Franse en Belgische soldaten als ratten in de val. Links, rechts en achter hen naderde de nazipletwals, en vanuit de wolken doken de Stuka’s, de Duitse bommenwerpers, met hun angstaanjagende sirenes op hen neer. De toestand was zo hopeloos dat sommige soldaten met hun helmen kleine loopgraven in het zand begonnen uit te graven; andere soldaten liepen half verdwaasd recht de zee in, alsof ze naar huis hoopten te zwemmen.

In het Britse marinehoofdkwartier in Dover zette men in zeven haasten een grootschalige reddingsactie op touw, Operatie Dynamo, en zo begon één van de befaamdste hoofdstukken uit de Tweede Wereldoorlog. Vanuit Ramsgate vertrok een armada van honderden vaartuigen: torpedobootjagers en mijnenvegers, maar ook al dan niet opgevorderde vissersschepen, plezierjachten en reddingsbootjes. Terwijl ze aldoor onder vuur werden genomen door de Duitse artillerie, en terwijl hoog in de wolken Spitfires en Messerschmitts verbeten duels uitvochten, plukten de bootjes het merendeel van de totaal uitgeputte soldaten op de valreep weg uit de kaken van het oprukkende nazi-oorlogsmonster.

Opmerkelijk: hoewel de geallieerden in Duinkerke in een militair opzicht een nederlaag leden, kreeg Winston Churchill in een meesterlijke pr-zet het ‘bevrijdingsmirakel van Duinkerke’ aan het thuisfront verkocht als een grootse morele overwinning. ‘En wellicht had hij daarin gelijk,’ aldus Christopher Nolan. ‘Was de evacuatie mislukt, dan zou Engeland waarschijnlijk hebben moeten capituleren en zou Duitsland de oorlog gewonnen hebben.’

Operatie Dynamo werd al eerder naar het witte doek gebracht: in ‘Dunkirk’ (1958) scheren de Stuka’s in zwart-wit over de hoofden van John Mills en Richard Attenborough, en recent zagen we in ‘Their Finest’ hoe een Engelse filmploeg een hilarische poging onderneemt om de aftocht bij Duinkerke met behulp van één enkel vissersbootje te verfilmen. We hebben zo’n donkergroen vermoeden dat de versie van Nolan een stuk epischer wordt.


2 PIEFPAFPOEF!

In een zomer waarin de grote Hollywoodstudio’s zich voornamelijk beperken tot het afleveren van superheldenfilms (‘Wonder Woman’, ‘Spider-Man: Homecoming’) of tot het recycleren van oude franchises (‘War for the Planet of the Apes’), zal het – hoe goed die films ook mogen zijn – deugd doen om nog eens een frisse oorlogsprent te zien. Geen idee of u fan bent, maar zelf zijn wij dol op films als ‘The Longest Day’ en ‘A Bridge Too Far’: epische classics waarin de kanonnen bulderen, tanks door stukgeschoten stadjes rollen, parachutisten uit het zwerk vallen en duizenden figuranten piefpafpoef doen terwijl de nazi-officieren zo luid met de hakken stampen dat je hen spontaan een antislipzooltje zou willen aanreiken.

[LOGIN_SCREEN}

Het moet zijn dat het oorlogsgenre het kleine jongetje in ons wakker maakt: ergens op onze zolder bevinden zich, tussen onze kartonnen Death Star en de miniatuurversie van de Millennium Falcon, nog steeds onze plastic oorlogshelm en onze speelgoedmitrailleur. Maar voor u zelf uw speelgoedsoldaatjes naar boven haalt, dient u te weten dat ‘Dunkirk’ volgens Nolan geen film wordt in de ouderwetse stijl van bovengenoemde klassiekers, maar een moderne en relevante oorlogsthriller.

Christopher Nolan «Je krijgt geen generaals te zien die in een statig kasteel naar landkaarten zitten te turen, en geen Churchill. Nee, we duwen de toeschouwers ín de cockpit van de Spitfires en laten hen als het ware zélf op de Messerschmitts jagen. We zetten je óp het strand, we zorgen ervoor dat je het zand in je kleren voelt kruipen, en we laten de golven over je heen spatten. Kortom: we willen je aan den lijve laten ervaren wat die soldaten in 1940 voelden. ‘Dunkirk’ wordt een virtuelerealiteitservaring, maar dan zonder stereoscopische bril.»


3 DE CAST

Geen supersterren in ‘Dunkirk’, wel een lading schitterende karakteracteurs. Tom Hardy speelt een gevechtspiloot, Cillian Murphy een bibberende soldaat, Kenneth Branagh vertolkt een hoge officier die vanop zijn schip de uitzichtloze situatie tracht in te schatten, Mark Rylance (de revelatie uit Spielbergs ‘Bridge of Spies’) is de kapitein van een te hulp schietende vissersboot. En in het zand ziet u dan toch één grote vedette staan: Harry Styles, lid van de Britse band One Direction en fulltime tieneridool.

Nolan «Ik wist niet eens hoe beroemd Harry was. Ik heb hem gecast omdat hij me geknipt leek voor de rol. En hij heeft het geweldig gedaan.»


4 BORDKARTON

Nolan is één van de zeldzame hedendaagse regisseurs die niets willen weten van digitale effecten en zoveel mogelijk gebruik maken van tastbare decors en rekwisieten. Zo richtte hij, om het realiteitsgehalte van de oorlogsscènes te verhogen, zijn lens op échte marineschepen en monteerde hij zijn camera’s op de vleugels van authentieke Spitfires die hij liet vechten met opgekalefaterde Messerschmitts. Alleen wanneer een vliegtuig moest crashen, deed hij een beroep op replica’s. Overigens draaiden de opnames door de helse weersomstandigheden uit op een loodzware beproeving voor cast en crew.

Nolan «Slechts weinig filmploegen zouden hebben doorgezet. Maar het zag er wel schitterend uit, met al die golven die op het strand sloegen.»

O, ja: om de illusie te scheppen dat u naar een reusachtig leger zit te kijken, liet Nolan zelfs uit karton gesneden figuren in het zand zetten. Voor één keer zullen de critici terecht mogen schrijven dat de personages in ‘Dunkirk’ van bordkarton zijn.


5 IMAX

Als u de kans krijgt, moet u ‘Dunkirk’ beslist in een IMAX-zaal gaan bekijken. ‘Dunkirk’ werd immers ingeblikt met ultragesofisticeerde IMAX-camera’s, wat een overdonderende zintuiglijke ervaring zou moeten opleveren. Maar een gewone bioscoopzaal mag ook: Nolan brengt ‘Dunkirk’ namelijk ook uit op 70mm, het roemruchte breedbeeldformaat dat na ‘Lawrence of Arabia’ enigszins uit de mode raakte en recent alleen nog werd gebruikt door Paul Thomas Anderson (‘The Master’) en Quentin Tarantino (‘The Hateful Eight’). Ook in de zalen waar ‘Dunkirk’ in 70mm wordt geprojecteerd, staat u naar verluidt een indrukwekkende ervaring te wachten.

Nolan heeft in ieder geval een uitdrukkelijke oproep gelanceerd om ‘Dunkirk’ hoe dan ook in de bioscoopzalen te gaan bekijken, en niet via die vermaledijde streamingwebsites (‘Want alleen in de cinema komen de visuele kwaliteiten van ‘Dunkirk’ helemaal tot hun recht’). In een tijd waarin de mensen meer en meer thuis naar films kijken, hetzij via streamingdiensten, hetzij via digitale televisie, werpt Nolan zich op als een passionele voorvechter van de bioscoopervaring. En er staat veel op het spel, want als ‘Dunkirk’ een grote hit wordt, dan zou het volgens specialisten weleens kunnen dat het 3D-brilletje als heersende norm voor grote spektakelfilms zal worden verdrongen door het 70mm-formaat.

Toch valt te vrezen dat Nolan bezig is met een strijd die hij onmogelijk kan winnen, en dat de toekomst van de cinema drie dimensies heeft. Zo heeft de altijd visionaire James Cameron, de man die met ‘Avatar’ 3D hip maakte, al laten uitschijnen dat ‘Avatar 2’ de eerste 3D-film wordt die u zonder bril zult kunnen bekijken.


6 106 MINUTEN

Mooi meegenomen bij dit zomerweer is dat u slechts 106 minuten in de donkere zaal moet zitten: ‘Dunkirk’ is daarmee Nolans kortste film sinds ‘Following’, zijn debuut.

Nolan «Om de film zo intens mogelijk te maken, hebben we de plot gestript van veel uitleg en dialogen. We hebben de spanningsboog zo strak mogelijk gehouden.»

Voordeel: u hebt achteraf nog ruim de tijd om een terrasje te doen. Of om thuis het soldatenuniform van uw grootvader uit de kast te halen en het avontuur in de zandbak van uw ukken na te spelen.


7 NOLAN

De laatste en misschien allerbeste reden om naar ‘Dunkirk’ te gaan kijken, is: dit is alle ransels nog aan toe de spiksplinternieuwe film van de maker van ‘Memento’, ‘Insomnia’, ‘The Prestige’, de ‘Batman’-trilogie, ‘Inception’ en ‘Interstellar’! Al kunt u natuurlijk nog altijd een ticket kopen voor ‘Brandweerman Sam: UFO Alarm’: ook niet slecht.

‘Dunkirk’ loopt vanaf 19 juli in de zalen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234