9/11: de moeder van een omgekomen brandweerman spreekt

Ik ontmoet Maureen Santora op Ground Zero, háár terrein, de plek waar op 11 september 2001 - naast de duizenden burgerslachtoffers - ook vierhonderd brandweermannen om het leven kwamen. Eén van die vierhonderd was haar zoon Christopher, de jongste brandweerman die sneuvelde: pas 23, nauwelijks twee maanden in dienst, bij het beruchte korps Engine 54.

'Burgemeester Giuliani hoort thuis in de cel. Hij heeft honderden doden op zijn geweten'


Lees ook: 'Het verhaal van Patrice Braut, de Belg die omkwam in het WTC'

In New York staat het korps sindsdien bekend als The Pride of Midtown: vijftien man sterk, maar niemand van de vijftien overleefde 11 september. Niet toevallig was de kazerne de eerste stop, vóór Ground Zero, toen president Obama twee dagen na de liquidatie van Osama bin Laden een bezoek bracht aan de stad.

Het verhaal van Christopher loopt anderhalf uur lang als een rode draad door Maureens rondleiding. Gewapend met een schoudertas boordevol foto’s vertelt ze hoe het was en hoe het straks zal zijn. ‘Dáár, in het Marriott-hotel, daar is het gebeurd,’ steekt ze een foto in de lucht, ter hoogte van waar het hotel ooit heeft gestaan. Ze wijst naar een denkbeeldige luchtbrug die het Marriott-hotel met de tweede WTC-toren verbond. ‘Toen de toren instortte, heeft hij het hotel in zijn val meegesleurd. Alleen de voorgevel van het Marriott is nog dagenlang overeind blijven staan, als één van de meest iconische beelden van nine eleven.’ Er twinkelt een welhaast bizarre fierheid in haar ogen terwijl ze het vertelt.

Maureen Santora is sinds 11 september 2001 tegen wil en dank een heuse beroemdheid in de Verenigde Staten. De cactus in de kont van Washington, dixit één van haar talrijke tegenstanders. Of nog: het geweten van 11 september. Ze publiceert kinderboeken, reist heen en weer tussen Washington en Guantánamo, en mag op audiëntie bij president Obama. tussendoor geeft ze rondleidingen op Ground Zero. eén geuzentitel, ‘de killer van Giuliani’, draagt ze met nauwelijks verholen fierheid: drie jaar geleden trok ze bijna eigenhandig een kruis door de presidentiële ambities van de voormalige burgemeester van New York.

Ook haar appartement in Astoria, een buurt in het noordwesten van de wijk Queens, ademt nine eleven. elf verdiepingen hoog, net buiten het bereik van orkaan Irene, die een paar dagen eerder lelijk huis heeft gehouden in New York en omstreken, maar het appartement van de familie santora ziet eruit alsof Irene zonet op de koffie is geweest. Uitpuilende dossierkasten, stapels dozen, honderden foto’s aan de muur en op de grond, en een telefoon die onafgebroken rinkelt. en om het allemaal nog erger te maken, een woonkamer met een majestueus uitzicht op de skyline van manhattan. ‘Hier zaten we, mijn man en ik,’ gebaart ze naar de twee zetels voor het raam. ‘De televisie stond aan, maar we hebben de hele tijd bijna verdwaasd naar buiten gekeken.’

Maureen Santora «Het pijnlijkste is: toen we de torens zagen instorten, wisten we dat Christopher daar ook was. eigenlijk hoefde hij helemaal niet te werken. Hij had net de nachtshift gedaan en stond klaar om naar huis te rijden. Ik verwachtte hem elk moment. rond kwart voor 9 kregen we telefoon van zijn overste: of Christopher wilde terugkeren naar de kazerne, want er was iets gebeurd. maar op dat moment zat hij al op één van de brandweertrucks, onderweg naar het World trade Center. In plaats van in zijn auto was hij op het allerlaatste moment in die truck gestapt.

»eigenlijk had ook mijn man daar moeten zijn. Alexander is in ’90 met pensioen gegaan. tegen zijn zin. Hij had meer dan 40 jaar dienst, maar hij was gewond geraakt bij een brand in een flatgebouw. Het gebouw stond in lichterlaaie en hij is door een trap gezakt. Zijn knie was helemaal kapot. Het bizarre is dat hij niks te zoeken had in dat gebouw. Hij was commandant van de brandweerkorpsen in de bronx. maar hij is naar binnen gelopen toen bleek dat er een stagiair-brandweerman was achtergebleven.»

HUMO Hebt u er vaak bij stilgestaan dat uw man zonder dat werkongeval misschien samen met uw zoon in het World Trade Center om het leven was gekomen?

Santora «Nooit. (Zwijgt) misschien wel, maar ik durf dat zelfs niet onder woorden te brengen. Alexander neemt het zichzelf nog altijd kwalijk dat hij er niet was, die dag. Hij had 40 jaar ervaring, hij zou het risico anders hebben ingeschat, zegt hij. Hij was zo graag bij de brandweer gebleven tot Christopher erbij kwam – dat was zijn grote droom.

»Christopher was nog maar zeven weken in dienst. Daarvoor had hij als leraar gewerkt – hij had een universitair diploma geschiedenis. Hij was een briljant student, maar hij heeft altijd gezegd dat die job in het onderwijs maar tijdelijk was. Van kindsbeen af zei hij dat hij brandweerman zou worden, net als zijn vader. brandweermannen zijn een ras apart. een brandweerman kan niet voorbij een ongeval rijden. Hij móét stoppen. een brandweerman kan niet doorlopen als hij iemand ziet vallen. Hij móét die man of vrouw overeind helpen. Zo is Alexander, en zo was Christopher. Als je eerst aan jezelf denkt, loop je nooit een brandend gebouw binnen.

»Toen we die ochtend door ons raam stonden te kijken, wist Alexander meteen hoe erg het was. Ik herinner me nog exact wat hij zei, toen hij de eerste toren zag instorten: ‘Oh my god, it’s a pancake collapse.’ minutenlang heeft hij geen woord gezegd, hij wist dat er nauwelijks iemand levend uit het puin zou komen. De meeste gebouwen die instorten, vallen opzij: zo blijven er onder het puin veel meer open ruimtes over, waardoor de kans op overleven groter is. bij een pancake collapse zakt het hele gebouw in elkaar, recht naar beneden, en wordt iedereen onder het puin begraven. Dan blijft er één grote pannenkoek over, met het puin en de lichamen op elkaar gestapeld.

»Het heeft meer dan een kwartier geduurd voor Alexander zei: ‘Christopher maakt geen schijn van een kans.’ Ik stond aan de grond genageld. Helaas bleek achteraf dat hij gelijk had: zogoed als iedereen die zich op het moment van de instorting in de torens bevond, was dood. een dag na de ramp zijn er drie mensen levend van onder het puin gehaald; op dag 2 nog twee mensen. That’s it.

»Christopher was met zijn collega’s bezig met de evacuatie van de gasten in het Marriott-hotel, vlak naast de tweede toren. Ze zaten op één van de hoogste verdiepingen. er is die dag geen enkele hotelgast omgekomen: die zijn allemaal netjes op tijd uit het gebouw geraakt. Christopher en zijn collega’s deden nog een laatste inspectieronde toen de boel instortte.»

HUMO Vreemd genoeg is alleen het lichaam van Christopher teruggevonden.

Santora «tja, dat is een absurd verhaal. Op 14 september is er tussen het puin van het marriott één lichaam teruggevonden. Volgens de dokter was het dat van Jose Guadeloupe, een collega van Christopher. een paar dagen later zijn we naar de begrafenis van Jose geweest. Ik wilde zo graag een begrafenis voor Christopher, maar niet zolang zijn lichaam niet was teruggevonden. pas na twee maanden kon ik er mij bij neerleggen dat ze mijn zoon nooit zouden terugvinden. Toen hebben we een herdenkingsplechtigheid gepland, op 1 december.

»Meneer, wat ik u nu ga vertellen is afgrijselijk. (Lange stilte) Drie dagen voor die plechtigheid kregen we plots bezoek van een gerechtsdokter. ‘Mevrouw, we hebben een vreselijke fout gemaakt,’ zei hij, ‘we hebben uw zoon begraven in iemand anders zijn graf.’ En dat was dus het graf van Jose Guadeloupe. Ik was, zonder het te weten, twee maanden voordien niet naar de begrafenis van Jose geweest, maar naar die van mijn eigen zoon. Ik heb zelf de moeder van Jose gebeld om haar het nieuws te melden. Ik had zo vaak gebeden dat ze mijn zoon zouden terugvinden, maar niet op déze manier.»

HUMO Hoe kan een wetsdokter in godsnaam zo’n blunder begaan?

Santora «De chaos was compleet, de dagen na 11 september. In dat soort chaos worden er fouten gemaakt, dat is onvermijdelijk. Niemand heeft dit met opzet gedaan.

Ze hebben Christopher herkend aan zijn gebit. Hij had geen hoektanden, net zoals de man die ze hadden teruggevonden. maar het heeft een paar weken geduurd voor ze de fiches van de tandartsen hadden vergeleken.

»Wat ik niet begreep, is dat ze het lengteverschil tussen Jose en Christopher niet hadden opgemerkt, vooral omdat ze zeiden dat ze een ‘volledig’ lichaam hadden gevonden. Jose was 1 meter 89, Christopher was maar 1 meter 76. De wetsdokter zei: ‘mevrouw, de wetenschappelijke definitie van een ‘volledig lichaam’ is dat we er meer dan 50% van terugvinden. en niet noodzakelijk in één stuk.’ Ik weet niet wat ze van Christopher hebben teruggevonden, en in welke toestand. Ik wil dat niet weten. Ik weet alleen dat de helft van zijn lichaam terecht is.

»Uiteindelijk is de begrafenis zoals gepland op 1 december doorgegaan. Ik wou niet meer wachten, ik kon niet meer terug. Ik heb tegen de wetsdokter gezegd: ‘Het kan me niet schelen wat er nog allemaal moet gebeuren, maar het móét voor 1 december.’ Ze hebben de kist op 30 november opgegraven, en ’s anderendaags hebben we dezelfde kist opnieuw begraven.

»Hoe absurd het ook klinkt, toch was dat voor mij een enorme opluchting. Als ze zijn lichaam niet hadden teruggevonden, had ik nooit geloofd dat mijn zoon dood was. Ik ben er weken van overtuigd geweest dat hij ergens ronddwaalde, compleet van slag en gedesorienteerd. Ik ken tientallen moeders die dat soort verhalen nog altijd vertellen: zolang er niets is teruggevonden, is hun kind niet dood. Weet u dat er nog altijd 1.122 lichamen spoorloos zijn? Da’s een derde van alle slachtoffers.»

Running joke

HUMO U bent er nog altijd van overtuigd dat veel brandweermannen onnodig zijn gestorven, omdat ze niet over het juiste materieel beschikten.

Santora «Dat is ook zo. er was al jaren een probleem met de radio’s van de brandweer, dat wist iedereen. De radio’s van de brandweer, dat is gewoon een running joke voor de gemiddelde New Yorker.

»Weet u, tussen de instorting van de twee torens zat ruim een halfuur. eerst is toren 2 ingestort, daarna toren 1. Na de eerste instorting is het bevel gegeven om alle gebouwen te evacueren. toren 2 had al lang ontruimd moeten zijn, maar door de gebrekkige apparatuur heeft geen enkele brandweerman in het gebouw dat bevel gehoord. In toren 1 is geen enkele politieman om het leven gekomen: die waren allemaal al lang weg, want hun radio’s werkten wél. Maar er zijn daar wél 117 brandweermannen gestorven. De meeste waren zelfs nog niet onderweg naar beneden.»

Christopher in zijn brandweeruniform. Hij was maar zeven weken in dienst toen hij stierf.

HUMO Is het ooit zwart op wit bewezen dat de brandweermannen het bevel hebben gekregen om het gebouw te verlaten?

Santora «Rudolph Giuliani, de burgemeester, heeft tijdens één van de hoorzittingen voor de parlementaire 9/11-commissie verklaard dat dat bevel is gegeven. En hij voegde eraan toe: ‘U weet toch hoe brandweermannen zijn: die blijven in alle omstandigheden hun job doen.’ Ik zat in het publiek, dat was een verschrikkelijke klap in mijn gezicht. Eigenlijk zei Giuliani dat brandweermannen niet gedisciplineerd zijn, dat het halve cowboys zijn. Mijn man is 40 jaar brandweerman geweest: ik weet dat de New Yorkse brandweer een militaire organisatie is, met een zeer strakke hiërarchie. Als er iemand is die wist dat hij een bevel móést opvolgen, was het Christopher wel. Hij heeft dat bevel gewoon nooit gehoord, anders had hij geen seconde geaarzeld.

»Maar ja, wat had Giuliani anders moeten zeggen? Hij wist maar al te goed dat er al jaren een ernstig probleem was met de radio’s van de brandweer. Dat was al zo in 1993, bij de eerste aanslag op het World trade Center (toen ontplofte er een bom in de parkeergarage onder één van de torens: er vielen zeven doden, red.). toen is er ook van alles misgelopen met de radio’s van de brandweer. Wel, acht jaar later werkte de brandweer nog altijd met dezelfde radio’s als in 1993.

»Een halfjaar voor 11 september heeft Giuliani een miljoenencontract getekend met motorola, voor de levering van nieuwe radio’s. 8 miljoen dollar heeft dat gekost. Op één weekend tijd, in maart 2001, kreeg elk brandweerbataljon de nieuwe apparatuur. Zonder opleiding, zonder training, zonder één enkele test. Twee dagen later was er een zeer ernstig incident: er was een zware brand in een flatgebouw, maar door een storing in het netwerk werd de brandweer naar het verkeerde gebouw gestuurd. Nog diezelfde dag hebben alle korpsen in New York de nieuwe apparatuur in de kast gestopt, en zijn ze weer met de oude radio’s gaan werken. Het was kiezen tussen de pest en de cholera. een paar weken later bleek wat het probleem was: om de nieuwe radio’s te laten werken, waren er ook nieuwe zendmasten nodig. Alleen heeft Giuliani éérst de nieuwe radio’s gekocht; pas in een tweede fase zouden er nieuwe masten komen. Ik weet het, het is nauwelijks te geloven, maar zo is het gebeurd.»

HUMO Giuliani was bij uitstek de man van law & order, altijd bezorgd om de veiligheid van zijn stad.

Santora «Hij was alleen bezorgd om zijn agenten. Zij hadden de stad schoongeveegd, zij waren de speerpunten van zijn zero tolerance-beleid. Giuliani profileerde zichzelf als de superflik van New York. Als de politie iets vroeg, dan kreeg ze het. Voor de brandweer was er altijd geld tekort.

»Het ergste is dat Giuliani nog altijd weigert zijn fouten toe te geven. Daar is hij te egocentrisch en te narcistisch voor. Hij krijgt het niet over zijn lippen, dat zijn aanpak niet de juiste was. Hij is verantwoordelijk voor honderden doden, ook ná 11 september.

»Weet u, één dag na de ramp, op 12 september, zijn er in New York tientallen vrachtwagens gearriveerd, volgeladen met zuurstofflessen voor de reddingswerkers. Giuliani heeft hen de toegang tot de site geweigerd. ‘Dat is nergens voor nodig,’ zei hij. ‘De lucht in New York is zuiver.’ Voor iedere brandweerman, voor iedere reddingswerker was er een zuurstoffles. Wel, nu nog steeds, tien jaar later, sterven er tientallen reddingswerkers aan de meest zeldzame kankers. er zijn intussen meer dan 500 mensen overleden die in de dagen na 11 september op de WtC-site hebben gewerkt. Over die doden wordt nooit gepraat. Dat zijn de échte slachtoffers van Rudolph Giuliani.»

HUMO Wat bezielde hem om die hulp te weigeren?

Santora «Hij wilde puin ruimen, het dagelijks leven in New York moest zo snel mogelijk weer op gang komen. Hij zegt nu dat hij afging op het advies van Christine Todd Whitman, de toenmalige directeur van het Environmental Protection Agency. Volgens haar was de lucht totaal niet vervuild en liepen de reddingswerkers geen enkel risico. Ze had de wetenschappelijke bewijzen, zei ze. maar een klein kind wist dat dat niet klopte.

»Wij gingen zelf om de twee weken de site bezoeken. Na een uur moesten we telkens weg: compleet buiten adem. Het duurde dan altijd een paar uur voor je weer behoorlijk kon praten, omdat je stembanden geïrriteerd waren door de vieze lucht. Je kon ruiken dat de lucht smerig was. Je kon het ruiken én zien, want er heeft nog maandenlang een smerige waas boven manhattan gehangen, een soort toxische wolk. een neus en twee ogen: da’s het enige wat je nodig had om te weten dat er een zeer ernstig probleem was. maar rudy bleef zeggen: ‘No worries.’ Hij en niemand anders is verantwoordelijk voor die 500 doden. De zuurstoflessen lagen te roesten in de vrachtwagens, een paar blocks verderop!»

HUMO Ik kan nauwelijks geloven dat hij bewust die flessen niet wilde uitdelen.

Santora «En toch is het zo. Het was gewoon niet belangrijk.

»Uiteindelijk heeft hij begin november, bijna twee maanden na de ramp, besloten om de zuurstofflessen toch uit te delen. U moet mij eens uitleggen waarom je dat doet, als je net wekenlang hebt volgehouden dat er geen probleem was. Hoeveel méér kan je je ongelijk toegeven? It’s a disgrace.

»De meeste helpers die achteraf zijn gestorven, hebben in de eerste dagen na de ramp op de site gewerkt. We hebben het hier over brandweermannen en reddingswerkers: mensen met een ijzersterke fysieke conditie, die getraind waren voor dit soort job. toch zijn uitgerekend die ijzersterke jongens het slachtoffer geworden van de meest zeldzame kankers. er is een uiterst zeldzame variant die maar één keer in de 200.000 kankergevallen voorkomt: wel, véértig reddingswerkers zijn daaraan overleden.»

Het geld van 9/11

HUMO Amerika is hét land van de rechtszaken. Waarom is er nooit geprocedeerd?

Santora «Eén man, John Feal, die zelf op de site heeft gewerkt, heeft daar zijn levenswerk van gemaakt. Hij heeft gezworen dat hij niet zal rusten voor er voor die 500 mensen een schadevergoeding komt. Pas vorig jaar boekte hij een eerste succes: toen keurde het Congres een wet goed die het mogelijk maakt om in sommige gevallen een schadevergoeding te vorderen. Maar als je in aanmerking wil komen voor die schadevergoeding, moet je een contract tekenen dat je afziet van alle gerechtelijke stappen, tot in de eeuwigheid. Dat is toch niet ernstig meer.

»Geen enkele officiële instantie heeft overigens ooit erkend dat er een rechtstreeks verband is tussen de vervuilde lucht en al de kankers die achteraf zijn opgedoken.»

HUMO Een ziekenhuis in New York heeft onlangs een speciale vleugel geopend voor de zieke reddingswerkers van 11 september. Hoe kan je dan volhouden dat er geen rechtstreeks verband is?

Santora «Het Congres blijft zeggen dat het niet 100% zeker is van een eventueel verband. Game over.

»Ik vergelijk de reddingswerkers van 11 september soms met de kamikazearbeiders in de kerncentrale van Fukushima. Die hebben ook hun leven op het spel gezet om de kernreactoren stop te zetten. Alleen wisten zij welk risico ze namen. In New York was er zogezegd niks aan de hand. Dat is misdadig! een beschaafd mens doet zoiets niet! mensen als Giuliani en Todd Whitman horen in de gevangenis thuis.»

HUMO Hoe choquerend was het voor u toen Giuliani in 2007 zijn kandidatuur voor het Witte Huis bekendmaakte? Hij werd meteen beschouwd als de te kloppen man.

Santora «We zijn toen met een aantal families samengekomen en we hebben gezworen dat we álles zouden doen om dat te voorkomen.

Niet uit rancune, maar omdat we wisten dat hij een historisch slechte president zou zijn. Hij is niet geïnteresseerd in het belang van het land, alleen in zijn eigen belang.

»Maandenlang hebben we hem gevolgd, tijdens elke politieke bijeenkomst. We hadden zelfs met alle families samen een soort oorlogsplan uitgedokterd. (Glimlacht) Overal waar hij verscheen, moesten wij ook zijn. Ik ben zelf in New Hampshire geweest, in Florida, in Iowa. Telkens als hij een toespraak of een persconferentie gaf, zat er iemand van ons in het publiek. Heel stil, heel onopvallend, maar zodra hij iets zei over 11 september, stelde één van ons een vraag. Op den duur kende hij ons allemaal, maar we zorgden ervoor dat we ons verspreidden onder de massa. Zijn entourage werd knettergek van ons.

»Na zijn nederlaag tijdens de voorverkiezing in Florida heeft hij de handdoek in de ring gegooid. Ik troost mezelf nog altijd met de gedachte dat wij daar veel mee te maken hadden. Hij wist dat we hem zouden blijven achtervolgen. Weet u dat die man miljoenen dollars heeft verdiend aan 11 september? Voor elke acte de présence, voor elke lezing werd hij vorstelijk betaald. met dat geld – het geld van 11 september – heeft hij een deel van zijn campagne gefinancierd. Kan het cynischer? Hij heeft de slachtoffers misbruikt voor zijn presidentscampagne. Het is monsterlijk.»

Een beetje blij

HUMO Gaat u straks wel voor Barack Obama stemmen?

Santora «Ik weet het niet. echt niet. Ik ben een Democraat, altijd geweest, maar voor het eerst in mijn leven heb ik geen idee op wie ik zal stemmen. Ook Obama heeft veel fouten gemaakt, zeker in het dossier van 11 september. Hij is vooral de mist ingegaan met zijn verkiezingsbelofte dat hij Guantánamo bay ogenblikkelijk zou sluiten. Dat klinkt allemaal wel goed, maar het is niet uitvoerbaar. Het gaat mij niet eens om die gevangenis, maar de vijf hoofdverdachten voor de aanslag op het WtC wachten daar nog altijd op hun proces. Alle vijf hebben ze schuld bekend, maar door die verkiezingsbelofte van Obama mogen ze niet meer worden berecht in Guantánamo. er is daar een speciale rechtszaal gebouwd, maar ze mag niet meer worden gebruikt. That’s sad.

»Alexander en ik zijn vier jaar geleden op Guantánamo geweest, voor de hoorzitting van die vijf. samen met vier andere families waren we door de Amerikaanse regering uitgenodigd om de zittingen bij te wonen. Khalid Sheikh Mohammed, het brein achter de aanslagen van 11 september, is daar opgestaan en heeft letterlijk gezegd: ‘Ja, ik heb het gedaan, en ik ben blij dat ik het heb gedaan.’ Hij keek triomfantelijk de zaal in en zei toen: ‘En als ik morgen de kans krijg, doe ik het opnieuw.’ Twee maanden later maakte Obama bekend dat hij Guantánamo zou sluiten, en sindsdien is er niks meer gebeurd.»

HUMO Uit een CIA-rapport is gebleken dat Khalid Sheikh Mohammed 138 keer is onderworpen aan waterboarding. In totaal heeft hij 31 verschillende complotten opgebiecht. Een CIA-agent zei achteraf: ‘Die man zou alles hebben bekend, al was het maar om de foltering te doen stoppen.’

Santora «Hij had geen énkele reden om in de rechtbank oog in oog met de families te zeggen dat hij het allemaal zou overdoen. Hij is trots op zijn misdaden, zegt hij. Is het zoveel gevraagd om zo’n man te berechten?»

HUMO Twee dagen na de dood van Osama bin Laden had u in New York een persoonlijk gesprek met president Obama. In plaats van hem te feliciteren met zijn succesje in Pakistan, begon u opnieuw over Guantánamo.

Santora «Alexander en ik hadden een rolverdeling afgesproken: hij zou de president feliciteren en ik zou de vervelende vragen stellen. Ik ben een eenvoudige vrouw. Ik heb geen dure diploma’s, maar ik heb wel een mening. Dus ja, ik heb de president opnieuw gevraagd wat hij van plan was met die vijf verdachten in Guantánamo. Hij lachte vriendelijk, maar hij antwoordde niet.»

HUMO U mag uzelf een eenvoudige vrouw noemen, maar u bent een heuse celebrity geworden.

Santora «Weet u, mijn man en ik maken nu tien jaar deel uit van de grote nine eleven-familie. Het is niet per se de familie waar ik deel van wilde uitmaken, maar we hadden geen andere keuze. Ik doe dit voor Christopher. Hij had altijd over alles een zeer uitgesproken mening, zijn mond stond nooit stil. Hij zou gewild hebben dat wij spreken voor al diegenen die niet meer kunnen spreken. Daarom zijn we activisten geworden: niet omdat we dat zelf wilden, maar voor onze zoon.

»Ik heb drie kinderboeken geschreven over 11 september: ‘My son Christopher’, ‘The Day the Towers Fell’ en ‘We Remember’. Ik wil dat kinderen straks weten wat de betekenis is van 11 september, dat ze weten dat er mensen zijn die hun leven hebben gegeven voor de toekomst van dit land.»

HUMO President Franklin D. Roosevelt zei enkele weken na Pearl Harbor dat die dag – 7 december 1941 – nooit mocht worden vergeten. Uit een recente peiling blijkt dat nauwelijks 10% van de Amerikanen nog weet wat er in Pearl Harbor is gebeurd.

Santora «11 september is voor dit land het Pearl Harbor van de 21ste eeuw: we zullen dit dus ook wel vergeten, zeker? Ik kan alleen maar hopen van niet. We moeten onze kinderen leren dat we niets opschieten met haat en onverdraagzaamheid. Als er vandaag een meisje in een sluier rondloopt, is de kans zeer groot dat ze scheef wordt bekeken. tien jaar geleden was er niemand die daar erg in had. Daar ben ik bezorgd over. We gaan dingen normaal vinden die dat helemaal niet zijn. Maar evengoed moeten moslims leren dat verdraagzaamheid geen eenrichtingsverkeer is. Zij moeten ook hun verantwoordelijkheid opnemen.

»Dit land is voorgoed veranderd na 11 september. Het is een angstig land geworden: vroeger waren we té arrogant, nu zijn we té bang. maar 9/11 heeft ons ook minder hard gemaakt. Weet u, vorig weekend stonden er in alle wijken duizenden vrijwilligers klaar om de mensen te helpen na Irene. Ze hebben zelfs vrijwilligers moeten weigeren, dat was nog nooit vertoond. Ik hoop dat later zal blijken dat 11 september een keerpunt is geweest, en dat het de mensen ondanks alles dichter bij elkaar heeft gebracht. misschien ben ik naïef, maar dan ben ik gráág naïef.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234