A.F.Th. van der Heijden - Mooi doodliggen

Anderen discussiëren over de vraag of de literatuur recente nieuwsfeiten moet incorporeren om relevant te zijn, dan wel moet vermijden om tijdloos te blijven. Ondertussen doet A.F.Th. van der Heijden rustig wat hij het best kan: schrijven. En romans droppen zoals alleen The Artist Formerly Known as Kanye West dat met nieuwe platen kan.

Of het nu om een deel van zijn onvolprezen romancyclus ‘De tandeloze tijd’, een nieuw luik van zijn even ambitieuze ‘Homo duplex’-reeks of een losstaand werk gaat, altijd bedient Adrianus Franciscus Theodorus zich rijkelijk van zijn eigen werkelijkheid, én van die van anderen. Bestaande personen, dood en levend, duiken geregeld op in zijn romans en de 67-jarige auteur won in 2013 na het verschijnen van ‘De helleveeg’ een door rockzanger Peter Koelewijn aangespannen rechtszaak over het recht om feit en fictie te mengen.

Nooit werd hij zo autobiografisch als in ‘Tonio’, het roerende requiem voor zijn in 2010 bij een verkeersongeval omgekomen zoon. En nooit zat hij de geopolitieke actualiteit zo genadeloos op de hielen als in ‘Mooi doodliggen’, waarin die zoon opduikt in de figuur van oorlogsfotograaf en journalist Natan Haandrikman. Trouwe lezers en NRC-abonnees zullen hem herkennen uit ‘President Tsaar op Obama Beach’, het zestigdelige feuilleton over de Oekraïense burgeroorlog en de aanslag op vlucht MH17 dat Van der Heijden in de zomer van 2016 voor de Nederlandse krant heeft geschreven. Daarin vertolkte Haandrikman, die beide ouders heeft verloren bij de ramp, de hoofdrol, hier dient hij vooral om het heerlijk breedsprakige hoofdpersonage Grigori Moerasjko te plaatsen. Die gevaarlijk gezagsongetrouwe journalist en auteur van de Tsjetsjeense oorlogsroman ‘Rondje antivries’ baseerde Van der Heijden losjes op de Russische reporter Arkady Babchenko. Die zette samen met de Oekraïense geheime dienst zijn eigen moord in scène om de Russische huurmoordenaars die het op hem hadden gemunt te kunnen arresteren.

Querido kondigde het nieuwe boek aan als een ‘actueel politiek memorandum’, maar een diplomatische nota is het allerminst geworden. De MH17 wordt de MX17 en een Russische machthebber mag dan consequent president Tsaar genoemd worden, Vladimir Poetin zal geen enkele moeite hebben om zichzelf te herkennen in het ‘piepkuiken met pubertietjes’ dat Van der Heijden hier opvoert. Volgens de auteur is ‘Mooi doodliggen’ een fictieve roman waarin hij een aantal actuele zaken aan de kaak wilde stellen. Die zaken zijn in de eerste plaats het onderzoek naar de MH17-ramp, het agressieve buitenlandbeleid van Rusland en de verspreiding van nepnieuws.

Maar Van der Heijden zou Van der Heijden niet zijn als hij terloops niet de kans zag om een roebel in het zakje te doen over roetpieten, regenboogpieten en het sinterklaasfeest (‘een karikatuur’) of ‘Fifty Shades of Grey’ (‘de grootste brok taalvervuiling sinds de grondwet van de Russische Federatie’). Hij doet dat in een wervelende taal die bol staat van de betekenislagen en woordspelletjes, en met betogen die branden als de eerste slok wodka. Of antivries, voor wie dat liever heeft.

Met ‘amper’ 364 pagina’s mogen we spreken van een dunne Van der Heijden. Liefhebbers zullen zich afvragen of zich een nieuwe cyclus aftekent, instappers kunnen zich laven aan de gedachte dat er nog vele strekkende meters A.F.Th. op hen liggen te wachten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234