Aan de brainstormtafel van 'De ideale wereld', winnaar van de HA! 2014

‘De ideale wereld’ – winnaar van de HA! van Humo - is helemaal klaar voor een nieuw seizoen. Voor ons kijkers start dat op maandag 2 februari, maar voor de redactie van wel twintig man begon het vorige week al, op een tweedaage brainstorm, waar Humo vlieg op de muur mocht zijn en onder meer dit gesprek tussen Otto-Jan Ham en Jelle De Beule noteerde.

Dinsdagochtend, 10 uur. Tussen de regendruppels door stapt Otto-Jan Ham – skimuts op het hoofd, rugzak aan de schouder – op een modderig pad de grens tussen de Oost-Vlaamse gemeenten Wetteren en Laarne over. Rechts van hem scheren eenden over een meer, links ligt een gesloten herberg met een verlaten zandbak ernaast. Er hangt een bord boven: ‘Plezandbak’. Dat moet beter kunnen, straks. Aan het eind van de weg, aan het eind van de plas, staat vakantiehuis ‘De Boskabanne’. Daar, gevangen in de rust van bomen en weiland, verzamelt de hectische redactie van ‘De ideale wereld’ voor een tweedaagse brainstorm annex teambuilding, drie weken voor de start van een nieuw seizoen.

‘Nu begint het serieus,’ zegt Otto-Jan Ham. ‘We zijn al een tijdje aan het voorbereiden, maar dat was toch redelijk vrijblijvend. Vandaag wordt de knop omgedraaid. Nu is het voor echt. Ideeën verzamelen, grappen bedenken.’

Een stuk of tien man hangt al rond in de chalet. De koffie en de boterkoeken staan klaar, iemand probeert de groene designhoutkachel aan te steken, Jelle De Beule kijkt toe alsof hij weinig zin heeft in wat komen gaat. Schijn bedriegt.

Jelle De Beule «Er zitten weer drie nieuwe mensen in het team. Alleen al om die te leren kennen is zo’n tweedaagse belangrijk. Je wilt niet op die eerste werkdag, die zo al vol stress zit, moeten vragen: ‘Allee, hoe heet gij nu ook alweer?’ Om vervolgens diezelfde minuut samen grappen te verzinnen. Dat gáát niet. Dus: teambuilding. Vreselijk woord, maar ik vind het een prima excuus om eens twee dagen goed door te zuipen.»

Sven de Leijer – die tijdens de vorige brainstorm nog de nieuwkomer was – zit op dat moment nog in de auto te vloeken op een file. Hij herinnert zich goed hoe hij naar ‘De ideale wereld’ verhuisde, het is dan ook nog geen halfjaar geleden.

Sven de Leijer «Het was niet simpel. Als je het hebt over ‘een sterk merk neerzetten’– iets waarover gepraat wordt en waar het ook online voortdurend over gaat – heeft niemand op de Vlaamse tv de laatste jaren beter gedaan dan ‘De ideale wereld’. Ik vond dat een keistraf programma. Jonas Geirnaert was net vertrokken en het laatste wat ik wou, was hem vervangen. Ik ben een gigantisch grote fan van hem en Jelle, wat zij kunnen zal ik nooit kunnen en zal ik ook nooit proberen. Soms zit ik weleens fysiek op de plaats van Jonas, achter dat bureau, maar ik heb geen enkele keer zijn rol overgenomen. Ik heb ook geen enkele keer gedacht: ‘Wat ik nu gedaan heb, had Jonas eigenlijk moeten doen.’ Het is zoeken, nog altijd, maar ik mag wel mijn eigen ding doen. De afspraak was: ‘Marcheert het niet, dan ga je gewoon weer je eigen ding doen op een ander.’ Ik ben blij dat iedereen vindt dat het heeft gemarcheerd.»


Helden

Eén jongeman – een beer van een vent in een Scandinavische trui – hoopt dat hij over een halfjaar net hetzelfde zal kunnen zeggen als Sven de Leijer. Het is Lukas Lelie, gisteren nog winnaar van Humo’s Comedy Cup, vandaag in dienst bij de winnaar van de Ha! van Humo. De wereld is klein, de vijver met talent ook.

Lelie, afgestudeerd als regisseur aan het RITS, heeft rekken gevuld in de Delhaize, maar dit noemt hij zijn eerste echte job. Van supermarkt naar Woestijnvis, voor lijzige komieken is het blijkbaar een carrièretraject. Zijn eerste werkdag voelt als een eerste schooldag. Hij is stil en onbewogen in zijn nieuwe vriendenkring, maar vanbinnen juicht hij. ‘Dit zijn gewoon mijn helden,’ zegt hij. ‘En ik mag met hen werken! Dat is zalig. Denk ik toch.’

Lelie zal – zeker in het begin – achter de schermen werken. Hij wordt één van de vele onzichtbaren die ‘De ideale wereld’ maken. Bij het avondeten, als ook vliegende reporter Luc Haekens, Homo Turisticus Jan Matthys en de multi-inzetbare Liesa Naert zijn aangekomen, zullen ze met een stuk of vijfentwintig zijn: regisseurs, grafici, redacteurs, producers en computeraars. En dan zijn de gasten van decor, licht, kostuums, geluid en camera er nog niet eens bij. Een pak jong volk dat zich vaak elf uur per dag te pletter werkt voor uw plezier, maar nooit vernoemd wordt op VIER – en helaas ook niet hier. De wereld is niet alleen klein, maar ook onrechtvaardig.

Want het zijn niet zomaar uitvoerders, hulpjes en techneuten die hier voor de sfeer teambuilden met de bekende gezichten van het programma. Iedereen die aan de show meewerkt, zal ideeën leveren, aanzetten tot grappen bedenken, sommigen zullen ze achteraf ook helemaal uitwerken. Jelle De Beule zuigt echt niet élke dag een powerpointpresentatie uit zijn duim. Lukas Lelie zal dat binnenkort voor het eerst doen, Koen De Poorter – het Neveneffect dat op televisie zo goed als onzichtbaar is geworden, maar één van de drijvende krachten achter het programma is – zal het voor de zoveelste keer doen.

’s Avonds, na het avondeten, verzamelen we de drie sterren van de show. Zonder dat erom gevraagd wordt, beginnen ze te stoefen over die ploeg achter hen.

Otto-Jan Ham «Puur economisch gezien is het management van Woestijnvis echt niet goed bezig. In onze ploeg zit zo veel talent dat je die makkelijk in vieren zou kunnen splitsen en vier goeie programma’s zou kunnen laten maken. Dat méén ik. Wij hebben mensen die én grappen bedenken én schrijven én regisseren. Ik heb bij fucking MTV gewerkt, en daar was er niet één die kon tippen aan de mensen met wie we deze show maken. Het kan me geen drol schelen dat het pretentieus overkomt, maar dit team is ongelofelijk creatief. En ik durf dat schaamteloos te zeggen omdat ik mezelf niet eens bij die creatieve mensen reken.»

Die laatste zin is onzin: bij Otto-Jan Ham is er voortdurend van alles in beweging, en dus ook zijn hersenen. Ideetjes heeft hij aan de lopende band, op deze tweedaagse alleen al zo’n stuk of honderd en daar zit zeker iets bruikbaars tussen. Ook in zijn vakantie had hij al voorstellen geformuleerd. Twee voetbalploegen in dronken toestand tegen elkaar laten spelen, bijvoorbeeld – een inval die hij ooit kreeg toen hij met zijn zatte botten in het stadion van Atletico Madrid twee Thibaut Courtoisen op het veld zag. De rest van de uitleg is niet gelogen, vindt Sven de Leijer. Hij kan vergelijken, want hij heeft al aan veel programma’s meegewerkt, ‘zelfs aan goeie’.

Sven «Het is ongelofelijk wat hier allemaal samen zit, maar het móét ook. Als je elke ochtend nog 80 procent van je programma van ’s avonds moet bedenken, red je het niet met vijf man die meedenkt. Bij ‘De laatste show’ kon dat wel: je had een aantal vaste rubrieken waaraan je lang op voorhand kon werken en ook het interview met de gast kon je al voorbereiden zodra die bekend was. Maar bij ons bepaalt de actualiteit de show. We kunnen niet lang van tevoren plannen.»


Sfeervol bullshitten

Als ze niet kunnen plannen, wat doen ze hier dan in godsnaam? Daar komen we nu achter, want het is halfelf, Sven de Leijer is geland en eindredacteur Dirk Van den Houte – samen met collega Steve Verhaeghe chef in een bureau zonder bazen – trapt het symposium officieel af. Om te beginnen overloopt hij een lijstje met programma-onderdelen die ook dit seizoen terugkeren. ‘De Twittertegel. Het 10 secondenjournaal. De ideale gazet. De powerpointpresentatie. De minimoefti. Het weekoverzicht van Sven de Leijer.’

Het volgende agendapunt: twee nieuwigheden waarover een petit comité zich de voorbije weken al heeft gebogen: ‘Mega-BV’ en ‘De ledenkaart’. Het eerste is een competitie, naar het voorbeeld van Megascore, Megabike en andere Gouden Elf-spelletjes. De kijker kan een team BV’s samenstellen en punten verdienen telkens als die in de boekskes opduiken. Extra punten zijn er voor blote tepels. Otto-Jan, Jelle en Sven spelen zelf ook mee en elke week wordt er één keer een stand van zaken gegeven. ‘De ledenkaart’ is exact wat het zegt: een Lifetime Premium Platinum Membership Card waarmee fans van ‘De ideale wereld’ korting genieten bij alle handelaren die zich inschrijven. In ruil krijgen die middenstanders niet alleen ‘ontelbaar veel nieuwe klanten’, maar ook een soort Visa-Maestro-sticker die ze op hun toonbank of voordeur kunnen plakken. Enige angel: het zijn de kijkers zelf die de handelaren moeten zien te overtuigen.

Over nieuwe en vaste rubrieken moet de komende twee dagen zo hard mogelijk worden nagedacht. De grote groep wordt in vieren gesplitst en het brainstormen kan beginnen. Stel u daar niks heftigs, uitgelatens of spannends bij voor. Sfeervol bullshitten is het, om de gevleugelde woorden van Kamagurka te gebruiken. Sfeervol en ook eindeloos. Twee dagen lang zal er niet één knoop definitief worden doorgehakt, zal er geen enkele fundamentele discussie worden gevoerd, zal niemand vechten voor zijn gelijk of het idee van een ander afbranden. Als Koen De Poorter voorstelt om een parodie op het VTM-programma ‘Valkuil’ te maken, maar dan met een valk en een uil, lacht hij hardop. Je voelt dat hij al kan zien wat het zou kunnen worden, maar de rest ziet het duidelijk niet. In veel haantjesmilieus – en de televisiewereld is er daar ongetwijfeld één van – zouden meewarige blikken heen en weer gaan, zou er een als grap vermomde sneer volgen, maar hier niet. Met ideeën lach je niet, want je hebt vaak veel slechte ideeën nodig om tot één goed idee te komen.

En misschien vonden sommigen de vondst van De Poorter toch niet zo kwaad, want eigenlijk wordt er alleen met de verschrikkelijk goeie grappen spontaan gelachen. Humor is een ernstige aangelegenheid, en bovendien blijkt twee dagen op rij de ene mop na de andere horen, behoorlijk afstompend.

Met deze wordt wel gelachen: ‘Als er nog eens ergens een serieuze ramp is, zetten we daar vlug een tent op, met een gasbranderke en wat hapjes, en dan kunnen we één kijker een VIP-arrangement aanbieden, kwestie van het ramptoerisme te promoten.’

Uren en uren worden zo gevuld met fantaseren, de ene grap na de andere wordt opgegooid, en behalve dat iemand ze allemaal noteert (en later rubriceert, zodat ze op redactievergaderingen gericht geraadpleegd kunnen worden) gebeurt er schijnbaar niks mee.

Otto-Jan «Dat is het grappige. Over twee weken zal iemand me een volledig afgewerkt filmpje tonen en dat zal begonnen zijn met een idee dat hier zomaar is gepasseerd. Met de minimoefti is het zo gegaan. Ik kon me niet eens meer herinneren dat we het daarover op één van de vorige brainstorms hadden gehad, maar plots was hij daar en het was geweldig. Heel veel van wat hier nu wordt verteld, gaan we de komende weken uittesten.»


Syriëstrijders

De geweldige minimoefti: dichter bij spotten met een vertegenwoordiger van de islam is ‘De ideale wereld’ nooit geweest. En de rubriek blijft bestaan. De gebeurtenissen in Parijs zijn niet echt een thema op deze tweedaagse. Al gaat het er natuurlijk soms wel over. Eindredacteur Dirk stelt de hele bende een idee voor dat in zijn werkgroep is ontstaan.

‘We dachten aan een oecumenische quiz, waarin de studiogast moet raden of een citaat uit de Koran, de Bijbel of de Thora komt.’

Meteen gaan de breinen stormen.

‘Of uit een boek van Pieter Aspe.’

‘Hm, dat wordt moeilijk. (Met quizmasterstem) Waar zou deze zin uit komen: ‘De dader ging ervandoor in een zwarte BMW.’

‘Dat is zeker Mohammed!’

‘Néén, het is Aspe.’

‘Die dader, bedoel ik.’

(Hilariteit)

‘We moeten wel een beetje oppassen: onze kantoorgebouwen (in Vilvoorde, red.) staan midden in een wijk waar veel Syriëstrijders vandaan komen.’

‘Er komt er zelfs één uit onze straat! En die gast keert ooit terug!’

’s Avonds, na het eten, keert het trio nog eens op het thema terug.

Jelle «Ik ben blij dat die aanslag op Charlie Hebdo buiten de uitzendperiode is gebeurd. Maak daar maar eens funny stuff over.»

Otto-Jan «Ik vond het wél jammer. Er werd zo hysterisch gereageerd – en dan bedoel ik vooral door journalisten – dat het goed was geweest als iemand een beetje normaal had gedaan. En dat hadden wij kunnen zijn. Op de radio zat één dude verdomme bijna te huilen: ‘Dat het allemaal zo dichtbij komt.’ En dan die hele VRT-redactie die met een bordje ‘Je suis Charlie’ gaat poseren. Of Het Laatste Nieuws dat ‘De oorlog is bij ons’ op zijn voorpagina zet. Gasten, serieus: alleen kalmte kan ons redden, en het is de taak van journalisten om die kalmte te bewaren. Ik was ook kapot van die gebeurtenissen, maar als journalist ga je toch niet meteen alles op jezelf betrekken en emotioneel doen?»

Jelle «Je hebt gelijk. Maar toch wil je op dat moment niet de angel zijn die daar meteen in gaat prikken. Ik weet echt niet hoe we die denkoefening tot een goed einde hadden kunnen brengen.»

Sven «Ik ook niet, eerlijk gezegd.»

Jelle «Het is wel iets typisch van deze tijd: als er iets droevigs gebeurt, grijpt een pak mensen dat meteen aan om zichzelf in de spotlights te plaatsen. Met de dood van Luc De Vos was dat ook zo. Iedereen voelde plots de aandrang om een persoonlijke anekdote te vertellen, die meestal meer zei over de betrokkene dan over Luc De Vos. Ik erger mij daar enorm aan, dat mensen zich daartussen wurmen. Laat het verdriet aan de naasten. Zwijg gewoon, laat jezelf erbuiten.

»Ik begrijp die golf van solidariteit wel, maar ik zou het aanmatigend van mezelf vinden mocht ik me met Charlie Hebdo identificeren. Oké, wij doen ook aan entertainment, en soms neigt het zelfs naar satire, maar wij springen toch niet op de barricaden? Chapeau voor die mannen dat ze het durfden, maar ik ga echt geen sketch over Mohammed maken, ik ben niet bereid om voor mijn idealen te sterven.»

HUMO Dus: je suis trop lâche pour être Charlie.

Otto-Jan «Daar hebben wij gewoon de cojones niet voor.»

Jelle «Ik weet dat Otto-Jan me zal tegenspreken, maar wij maken gewoon wat grappen en grollen. Als er al maatschappijkritiek in het programma zit, dan is dat omdat we het plezant vinden, niet omdat we een punt willen maken.»

Otto-Jan «Misschien maak ik mezelf iets wijs, maar ik weiger inderdaad toe te geven dat wij gewoon luchtige comedy maken. Wij zijn veel minder vrijblijvend dan sommige zogezegd ernstige talkshows die voortdurend de platgetreden paden bewandelen. Bij ons zit er wel degelijk persoonlijkheid achter, iets dwars – wij hebben een smoel, om het met een buzzword te zeggen.»

Jelle «Een voorbeeld: als wij de gewone man te kakken zetten, dan doen we dat in principe alleen als het ook enige maatschappelijke relevantie heeft. Ik zeg: in principe, want het is al gebeurd dat we – vooral door de tijdsdruk – wél zomaar met gewone mensen hebben gelachen. Daar hadden we zelf elke keer spijt van. Maar als Luc Haekens met een Nederlandstalige Barack Obama naar Waregem trekt en de mensen geloven écht dat het de president van Amerika is, dan zeg je wel íéts over onze samenleving. In een democratie vinden we het belangrijk dat mensen politiek goed geïnformeerd zijn, maar als blijkt dat de president van Amerika herkennen al te ambitieus is, is dat toch niet zo simpel. Of als we van die vuile rechtse praat aan de mensen ontlokken: dat zegt ook veel. Maar ik hoor mezelf nu bezig en ik denk al: ‘Je bent aan het overanalyseren, wij amuseren ons gewoon wat.’»

Otto-Jan «Ik verzet me tegen het idee dat wij ons gewoon maar wat amuseren. De vraag is natuurlijk: ‘Waarom doe ik dat?’ Het is een griezelige gedachte, maar misschien wil ik gewoon een beetje au sérieux genomen worden. Wij werken keihard aan dit programma, wij denken daar heel erg over na. Ach, waarschijnlijk relativeer ik mezelf te weinig.»


Goudhaantjes

Op zo’n tweedaagse wordt er ook gegeten. Broodjes over de middag en ’s avonds – in de herberg die nog verlaten was toen Otto-Jan Ham er deze ochtend passeerde – stoofvlees met krieltjes. Het menu is al van ’s middags bekend, en de hele dag door gaat het erover. ‘Krieltjes?! Waarom niet met frieten?! Stoofvlees is toch al-tijd met frieten?!’ Het is het enige onderwerp waarop deze grote redactie emotioneel reageert. Gespeeld, maar toch niet helemaal. De dingen moeten juist zijn: hier zit een bende perfectionisten op een kluit. Maar wél perfectionisten die ermee hebben leren leven dat ze elke dag opnieuw snelsnel moeten werken.

Jelle «Dat heeft nadelen, maar ook voordelen. Ik ben al met tegenzin een sketch beginnen uit te schrijven – een idee dat ik meteen opzij geschoven zou hebben mocht ik nog twee weken tijd hebben gehad om iets beters te verzinnen – maar uiteindelijk werd dat toch een goeie sketch. Veel mensen denken dat het superstresserend is om elke dag iets nieuws te maken, maar ik vind het juist heel bevrijdend. Aan ‘Basta’ zaten we zelfs in het weekend tot een stuk in de nacht te prutsen. Nu is elke dag gedaan om negen uur, wat er ook gebeurt. We werken vier dagen in de week elf tot twaalf uur per dag, maar op vrijdag, zaterdag en zondag zijn we wel echt vrij.

»En was het vandaag niet goed, dan kun je je morgen meteen herpakken. Als je drie maanden dag en nacht hebt gewerkt aan een programma dat miljoenen euro’s heeft gekost, en na de eerste uitzending schrijft één of andere pipo al in de krant dat het toch maar kak was, dan loop je echt ambetant.»

Ook van kijkcijfers zou een tv-maker ambetant kunnen lopen, zeker als die zelden boven de 200.000 gaan, maar dat is bij de mannen en vrouwen van ‘De ideale wereld’ niet het geval. Hun programma doet wat weinig andere programma’s doen: het lééft. Er wordt over gesproken, getwitterd, de filmpjes worden volop herbekeken op het internet, ze winnen een Televisieprijs en een Ha! van Humo… Het is haast niet te geloven dat er maar zo weinig kijkers zijn.

Jelle «Kijkcijfers zijn de goudstandaard van de adverteerders. Duizenden jaren geleden hebben een paar mensen beslist dat dat geel spul in de grond veel waard was, en omdat iedereen het daar uiteindelijk mee eens was, wérd het ook veel waard. Met kijkcijfers is het precies zo gegaan. Alleen zijn die kijkcijfers voorbijgestreefd. Twintig jaar geleden vertelden die nog iets zinnigs over het succes van een programma, maar nu is het perfect mogelijk dat je zoals wij 200.000 kijkers hebt, en toch veel populairder bent dan een programma met een publiek dat vier keer zo groot is. Mocht er iemand in staat zijn om zo’n goudstandaard te bepalen voor het hele onlinegedoe, of mochten de bedrijven beslissen om massaal reclame te beginnen maken op het internet, dan waren wij op dit moment de goudhaantjes.»

Sven «Maar aangezien dat op dit moment níét het geval is, vind ik het ongelofelijk straf dat een commerciële zender als VIER in ‘De ideale wereld’ blijft investeren, want ik kan me niet voorstellen dat wij vreselijk winstgevend zijn. Dat heeft mijn geloof in die zender enorm gesterkt.»

Otto-Jan «Wij geven ze een smoel. Dat is ook iets waard.»

Omdat het internet zo belangrijk is voor ‘De ideale wereld’ wordt er aan het eind van dag één een aparte brainstormsessie over gehouden. Dat ze van VIER iemand extra krijgen om aan de website te werken is goed nieuws, want er zijn meer ideeën dan er ooit gerealiseerd zullen kunnen worden.

‘Een klachtenformulier waarvoor je uren nodig hebt om het in te vullen en dat uiteindelijk altijd op de redactie van ‘Café Corsari’ belandt.’

‘Een knop midden in je scherm waarmee je meteen een website kunt camoufleren als je baas passeert, maar die je wel onmiddellijk naar een pornosite doorstuurt.’

‘Een eigen zoekbalk. Wat je ook intikt, je komt altijd bij de goorste porno uit.’

En zo gaat het maar door, van kwaad naar erger, tot zelfs Hot Marijke de revue passeert. Het wordt tijd om te stoppen. Het wordt tijd om te feesten.


???

Dag twee en de oogjes zijn klein. Er is de afgelopen nacht veel gedronken en weinig geslapen, de ideeën wippen wat minder snel tevoorschijn en ze ruiken ook niet zo fris. Al valt dat in deze compagnie geweldig mee. De gastenlijst voor het komende seizoen wordt besproken. Bij elke invité wordt een reeks mogelijke grappen, vragen en filmpjes bedacht. We mogen niks verklappen, maar er komt in het programma één vrouw langs die volgens de vakliteratuur een borstverkleining overweegt – iets wat de meeste mannen in het gezelschap jammer vinden. Dus stelt Jelle De Beule voor om in het dorp van die dame twee rouwregisters in het gemeentehuis te leggen – één voor elke borst – en daar een filmpje van te maken. Alleen al daarvan krijg je zin in een nieuw seizoen van ‘De ideale wereld’.

Met hetzelfde gevoel stapt Otto-Jan Ham in de late namiddag – na een spaghetti bolognese en nog eens een brainstormsessie – terug naar zijn auto, langs hetzelfde pad dat hem naar hier heeft gebracht. Aan de rand van het meer blikt hij terug op het oeverloze gepalaver van de voorbije dertig uur, en komt tot één conclusie: ‘Zo veel goeie ideeën, ik ben er echt zeker van: het nieuwe seizoen wordt nog beter dan het vorige.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234