Reddingswerkers bergen een slachtoffer in de Oekraïense stad Charkiv.  Beeld AP
Reddingswerkers bergen een slachtoffer in de Oekraïense stad Charkiv.Beeld AP

Oorlog in Oekraïne

Aantal conflicten neemt toe, maar oorlogen worden minder dodelijk

Hoewel er sinds de Tweede Wereldoorlog nog geen oorlogsvrij jaar voorkwam, vallen er per conflict gemiddeld steeds minder slachtoffers te betreuren.

Serena Frijters

De wereld was goed op weg: aan het begin van de 21ste eeuw was het aantal oorlogsslachtoffers historisch laag. Maar nu is de ‘grootste Europese grond- en luchtoorlog sinds 1945’ aan de gang, aldus de Nederlandse premier Mark Rutte in een persconferentie vorige week. Hoe verhoudt de Russische invasie in Oekraïne zich tot nu toe tot conflicten, oorlogen en invasies in de afgelopen jaren? Wat waren de rampjaren en waarom leek het de laatste decennia de goede kant op te gaan?

Tussen 1946 en 2021 zijn zeker 10 miljoen wereldburgers overleden als direct gevolg van een conflict tussen staten. De oorlogssterfte was hoog rond de Koreaanse Oorlog begin jaren vijftig, de Vietnamoorlog rond 1970 en de conflicten in Irak, Iran en Afghanistan eind jaren tachtig.

Het dodelijkste oorlogsjaar na de Tweede Wereldoorlog is 1950, toen stierven bijna 600 duizend mensen tijdens de Koreaanse oorlog, zo meldt de wetenschapssite Our World in Data. Die keek naar gegevens van het Peace Research Institute Oslo (Prio) en van de Universiteit van Uppsala in Zweden.

Een oorlogsvrij jaar is nog niet voorgekomen. Sinds 1946 zijn elk jaar tientallen conflicten tussen staten gaande. Om meegeteld te worden moeten er minstens 25 doden zijn gevallen. En eenzijdige acties, zoals de Rwandese genocide, waarbij honderdduizenden Tutsi’s en gematigde Hutu’s werden vermoord, worden niet in de cijfers van de onderzoekers opgenomen.

null Beeld De Volkskrant
Beeld De Volkskrant

In 2020 waren er 56 conflicten en oorlogen waarbij minstens één staat betrokken was, het hoogste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. Toch was het aantal overledenen relatief laag. De onderzoekers telden in dat jaar 49 duizend directe slachtoffers van oorlogen. In 1950, met name door de oorlog in Korea, waren dat er zoals eerder vermeld ruim tien keer zo veel. En dat zijn enkel de directe slachtoffers. Data-analist Peter Brecke schat in de database Conflict Catalogue dat ruim 5 miljoen mensen stierven als indirect gevolg van de strijd in Korea. De nasleep van een oorlog kost vaak aan meer mensen het leven dan de oorlog zelf, voornamelijk door hongersnood en ziekte.

Onderzoekers zien een trend: het aantal conflicten neemt toe, maar oorlogen worden minder dodelijk. De Amerikaanse politicoloog Tanisha Fazal stelt dat het aantal directe sterfgevallen vooral is verminderd door betere medische zorg, waardoor meer gewonden het slagveld overleven.

Wat 2022 gaat brengen, is volstrekt onduidelijk, maar het tij lijkt gekeerd na de gunstige trend van de afgelopen jaren. Al sinds 2010 loopt de sterfte weer op, en in Oekraïne vallen nu veel slachtoffers. De Verenigde Naties maakten bekend dat tot en met donderdag minstens 331 Oekraïense burgers het leven hebben gelaten, onder wie 19 kinderen, maar verwacht wordt dat de werkelijke sterftecijfers al beduidend hoger zijn.

Exacte aantallen zijn vrijwel nooit te geven en midden in een invasie, met veel tegenstrijdige berichten, zijn betrouwbare cijfers lastig te verzamelen.

De Oekraïense regering zei dat tot en met woensdag al meer dan tweeduizend burgerdoden waren te betreuren. In een week oorlog zou dat al tweederde zijn van het totaal aantal burgerslachtoffers in de Krimoorlog.

Volgens het Kremlin zijn er tot en met donderdag 498 Russische soldaten omgekomen, de Oekraïense president Zelenski sprak woensdag van bijna 6.000 gesneuvelde Russen. Ook het aantal omgekomen Oekraïense soldaten wordt betwist, volgens de Russen zijn dit er al bijna 3.000, Oekraïne heeft nog geen cijfers vrijgegeven. Amerikaanse deskundigen schatten dat aan beide zijden zo’n 1.500 soldaten zijn omgekomen.

(VK)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234