null Beeld

Achter deze superfood schuilt een wereld van ellende

In het Amazonegebied zijn açai-plukkers bevrijd die moesten werken als slaven.

Het Braziliaanse ministerie van arbeid heeft achttien plukkers van açai-bessen bevrijd uit arbeidsomstandigheden die met slavernij te vergelijken zijn. Onder hen waren twee tieners van vijftien jaar, waardoor er ook sprake was van kinderarbeid. Açai (assa-ie) is populair geworden als ‘superfood’ en komt grotendeels uit het Amazonegebied, tussen Manaus en Belém. De vrucht wordt bij ons gebruikt in sap, als theesmaakje of in cosmetica.

undefined

'De werkers beklommen palmbomen van twintig meter hoog, vaak blootsvoets. Een lege meelzak om de enkels gebonden, gaf steun tegen de boomstam' Andreia Donin, arbeidsinspectie

Een mobiele inspectiedienst van het Braziliaanse ministerie trof de werkers aan in Ilha de Marajó in de deelstaat Pará, in het noorden van het land. De leefomstandigheden waren erbarmelijk en ook was het werk onveilig. In totaal hebben de werkers recht op omgerekend 16.000 euro aan achterstallige betalingen. Elke individuele arbeider krijgt daarnaast ruim 52.000 euro schadevergoeding.

De werkers verbleven in houten hutten, bedekt met bladerstro van de açaipalmboom, asbestcementtegels en plastic zeilen. Er waren geen toiletten of douches. Het drinkwater kwam ongezuiverd uit een rivier, aldus het inspectieverslag. Ook waren de plukkers het doelwit van slangen, vooral van de jararaca.

“De werkers beklommen palmbomen van twintig meter hoog, vaak blootsvoets. Een peconha, een lege meelzak om de enkels gebonden, gaf steun tegen de boomstam. Ze klommen met een kapmes in de hand of in de korte broek gestoken”, zegt Andreia Donin, die de inspectie deze maand coördineerde. Het gebeurt volgens haar regelmatig dat een arbeider zich bij een val aan het mes verwondt.

De werkgever had de arbeiders een veiligheidsuitrusting moeten verschaffen, laat het ministerie weten. Bijvoorbeeld goed schoeisel om te klimmen en als bescherming in het bos tegen takken, stenen, slangen en spinnen. Verder een hoofddeksel, kleding met lange mouwen, handschoenen en een veiligheidsriem om niet uit de boom te vallen.

Donin vindt dat de industrie meer oog moet hebben voor de zwakste schakel van de açai-waardeketen, namelijk de werkers. De Braziliaanse inspectiedienst zegt de açai-industrie meer te gaan controleren.


Superfoodhype

Moderne slavernij is een probleem in Brazilië. Dit jaar zijn 1311 mensen uit zo’n situatie bevrijd, in allerlei sectoren. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die vanwege een schuld vastzitten bij hun werkgever of om mensen die onder schrijnende omstandigheden werken.

Açai groeit vooral in het wild. Plukkers brengen de oogst in manden naar tussenhandelaren. De afgelopen jaren is de export flink gegroeid dankzij de superfoodhype – volgens het Voedingscentrum bestaan er overigens geen superfoods en kun je het beste gevarieerd eten volgens de ‘schijf van vijf’.

'Onze açai is organisch en dat biedt bepaalde sociale garanties' Jael Ferreira dos Santos, açai-importeur

De Amazone lijkt ver weg, maar internationale bedrijven zijn medeverantwoordelijk voor misstanden in de productieketen. Bij ons zit açai bijvoorbeeld in een ‘superfruitmix’ van het merk Healthy People. Gevraagd naar de herkomst ervan verwijst het bedrijf naar importeur Santos Food uit Hendrik Ido Ambacht. Santos koopt de açai op bij Ebba, Empresa Brasileira de Bebidas e Alimentos, een van de grootste sapproducten van Brazilië.

“Onze açai komt niet uit Ilha de Marajó, maar uit twee andere plaatsen in het Amazonegebied”, vertelt importeur Jael Ferreira dos Santos na onderzoek. Hij zegt dat leverancier Ebba precies kan herleiden waar welke açai is geplukt. “Onze açai is organisch en dat biedt bepaalde sociale garanties. Verder controleert Ebba de werkomstandigheden van zijn leveranciers.”

Santos bevestigt dat açai een moeilijk product is om te oogsten en dat dit niet zomaar verbetert. “Het Amazonegebied is een traditionele wereld. De lokale bevolking is gewend om voor de oogst in de palmboom te klimmen. Dat is best gevaarlijk, maar ik heb het zelf ook gedaan.”

© Trouw

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234