Afscheid van Paul Simon: de jonge garde brengt hulde: 'Hij leerde ons hoe je van liefdesverdriet een goeie song kunt maken'

Onze helden van weleer zijn moe of dood, maar Paul Simon (76) is gelukkig alleen dat eerste. Hij heeft nu zijn pensioen aangekondigd, en op 5 juli treedt hij een allerlaatste keer in België op, in het Antwerpse Sportpaleis.

'Sommige van Paul Simons liedjes zijn al meer dan vijftig jaar oud, maar ze staan nog steeds als een huis'


First Aid Kit: ‘Staande ovatie’

De Zweedse zusjes Klara en Johanna Söderberg van First Aid Kit, die volgende week op Rock Werchter staan, hebben met hun optredens al Emmylou Harris en Patti Smith tot tranen toe bewogen. Maar de avond waarop ze Simon & Garfunkels nummer ‘America’ voor hun idool Paul Simon hadden gebracht, waren zíj het die in tranen uitbarstten.

HUMO Dat was op de uitreiking van de Polaris Music Prize in 2012, en Paul Simon zat op de eerste rij. Spannend?

Klara Söderberg «Natuurlijk! Ik had de nacht ervoor nauwelijks geslapen, waardoor ik de hele dag Red Bull moest drinken om op de been te kunnen blijven. Optreden voor je grootste muzikale held is zenuwslopend. Ik heb meermaals gedacht: waarom doen wij dit onszelf aan? (lacht)»

Johanna Söderberg «We vreesden dat hij onze versie van ‘America’ maar niets zou vinden, maar hij heeft ons een staande ovatie gegeven. Hij was de enige die toen opstond: de koning van Zweden was ook aanwezig en eigenlijk mag je niet overeind komen zolang hij dat niet doet. Maar Paul Simon houdt zich niet altijd aan de regels (lacht).

»We hebben hem achteraf ook gesproken. Hij was heel lief en vriendelijk. Wij hebben hem bedankt voor al zijn mooie songs en hij bedankte ons voor ons optreden. De manier waarop we zijn nummer hadden gebracht, had hem doen denken aan hoe hij en Art Garfunkel het vroeger zongen. Hij speelt ‘America’ nog zelden live, maar nu wil hij het weer vaker brengen, zei hij. Later hebben we gehuild van ontlading. Een hoogtepunt in onze carrière.»

HUMO Waarom hadden jullie voor ‘America’ gekozen?

Johanna «Ik hou van de harmonieën, dat prachtige refrein en de tekst: ‘‘Kathy, I’m lost,’ I said / Though I knew she was sleeping’. Kippenvel! Die song is zo goed dat het bijna als godslastering aanvoelde om het zelf te spelen.»

HUMO Hebben jullie nog andere favoriete songs?

Klara «‘Bridge over Troubled Water’ uit 1970, de laatste plaat van Simon & Garfunkel, staat vol klassiekers, zoals het titelnummer, ‘The Boxer’ en ‘Cecilia’. Minder bekend, maar wel mijn lievelingsnummer is ‘The Only Living Boy in New York’. De productie is ontzettend vooruitstrevend en door Simons woorden schiet ik elke keer opnieuw vol: ‘Half of the time we’re gone but we don’t know where’. Hij heeft die song geschreven toen Garfunkel in Mexico in de film ‘Catch-22’ speelde en hij alleen in New York achterbleef.»

Johanna «Ook in zijn eentje heeft Paul Simon meesterwerkjes uitgebracht. Op zijn eerste soloplaat ‘Paul Simon’ uit 1972 mengt hij moeiteloos folk, pop, blues en zelfs reggae. En ‘Graceland’ krijgt me altijd aan het dansen. Het plezier spat van die plaat af, zelfs al gaan de teksten over sombere onderwerpen, zoals zijn scheiding. Paul Simon is decennialang relevant gebleven, want zijn inspiratie bracht hem naar verrassende plekken. Ik denk niet dat iemand een plaat als ‘Graceland’ had zien aankomen, dat in Zuid-Afrika is opgenomen, of de door Latijns-Amerikaanse ritmes geïnspireerde plaat ‘The Rhythm of the Saints’.»

HUMO Paul Simon en Art Garfunkel waren 15 toen ze samen begonnen te zingen als Tom & Jerry. Tussen 1964 en hun breuk in 1970 hebben ze wereldhits gescoord. Wat maakte het duo zo speciaal?

Johanna «Ik ken weinig duo’s die niet verwant zijn en toch zo mooi samen zingen. Simons stem is aards, die van Garfunkel hemels. Ze vullen elkaar perfect aan. We hebben veel van hun harmonieën geleerd.

»Maar het start zoals altijd bij de songs. Je hebt aan twee handen niet genoeg om de klassiekers te tellen die Paul Simon voor hen beiden heeft geschreven. Iederéén kent nummers als ‘Mrs. Robinson’, ‘The Boxer’, ‘Homeward Bound’, ‘Bridge over Troubled Water’ en ‘The Sound of Silence’. Stuk voor stuk schijnbaar simpele liedjes, maar met een enorme diepgang. Simon lijkt die liedjes uit zijn mouw geschud te hebben, alsof de muziek uit hem stroomt.»

HUMO Zullen jullie hem aan het werk zien tijdens zijn afscheidstournee?

Johanna «Jammer genoeg niet, want we hebben het zelf te druk. We zullen hem missen. Maar zijn nummers verdwijnen niet. Hij is één van die artiesten naar wie we zullen blijven terugkeren om inspiratie op te doen.»

Klara «En de toekomst is verzekerd, want zijn 25-jarige zoon Adrian is een geweldige songwriter en producer.»

'De overgave en het meesterschap waarmee Paul Simon op zijn leeftijd op het podium staat, geeft me hoop dat ik ook zelf nog lang mag optreden'


Sioen: ‘Zuid-Afrika verandert je’

In 2007 trok Frederik Sioen naar Zuid-Afrika om met lokale muzikanten de plaat ‘Calling Up Soweto’ te maken, toevallig in dezelfde studio waar Paul Simon zijn ‘Graceland’ deels heeft opgenomen. En dit najaar gaat hij met dezelfde Afrikaanse achtergrondzangers op tournee in Vlaanderen om ‘Graceland’ met een eigenzinnige twist te brengen.

HUMO Was het ‘Graceland’ dat jou destijds naar Zuid-Afrika heeft geleid?

Frederik Sioen «Vreemd genoeg niet. Ik wist niet eens dat ‘You Can Call Me Al’ met Afrikaanse muzikanten was opgenomen. Oxfam had me uitgenodigd om er met plaatselijke artiesten muziek te maken en ik zag dat meteen zitten, want ik heb altijd al een voorliefde voor Afrikaanse muziek gehad. Pas in Zuid-Afrika ben ik verliefd geworden op ‘Graceland’. Plots vatte ik het: de kleuren, de ritmes, het uitbundige plezier. Ik snapte waarom Paul Simon zo door Zuid-Afrika was aangetrokken. De mensen nemen zichzelf daar niet al te serieus en genieten van elke dag, terwijl ze in de armoedigste omstandigheden leven. Hemel en hel liggen er erg dicht bij elkaar. En met Afrikanen spelen is een waar genot. Ik verschuilde me niet langer achter mijn piano, maar stond op en danste. Ik weet niet of ook Paul Simon zoiets is overkomen, maar zelf ben ik in Zuid-Afrika veranderd, als artiest én als mens.»

HUMO Paul Simon heeft even op de zwarte lijst van de Verenigde Naties gestaan omdat hij naar Zuid-Afrika was getrokken terwijl er net een culturele boycot was afgekondigd wegens de apartheid. Terecht?

Sioen «Integendeel. Muziek kan als geen ander medium een brug slaan tussen mensen. Door ‘Graceland’ kwamen westerlingen in contact met de muziek en cultuur van Afrika, in plaats van met de politiek. Paul Simon heeft een discussie op gang gebracht en dat is wat een artiest ook hoort te doen.

»Sommigen verweten hem ook dat hij Zuid-Afrikanen gebruikte om zijn carrière een nieuwe boost te geven. Maar door die boycot was het commercieel juist onlogisch om naar Zuid-Afrika te trekken. Paul Simon volgde gewoon zijn hart. Hij had van een vriend een cassette met township jive gekregen, muziek uit de zwarte sloppenwijken. Hij hield vooral van de nummers van de Boyoyo Boys, een groepje uit Soweto. Dus trok hij daarheen om met hen en andere muzikanten te spelen. Hij vond er een verfrissend geluid en zij waren blij dat ze een platform kregen voor hun muziek.»

HUMO Heb jij in Zuid-Afrika muzikanten ontmoet die met Paul Simon hebben samengewerkt?

Sioen «Nee, maar wel in New York. In 2009, toen ik net ‘Calling Up Soweto’ had uitgebracht, zat ik met een vriend in een Zuid-Afrikaans restaurant in Brooklyn te eten. Opeens kwam Bakithi Khumalo binnen, de bassist van ‘Graceland’. Ik heb mijn plaat toen aan hem geschonken. In de credits zag hij meerdere Zuid-Afrikaanse muzikanten staan die hij kende en dat vond hij geweldig. Hij heeft me toen zijn verhaal verteld. Hij was destijds automecanicien. Paul Simons eigen bassist was ziek geworden en de crew had toen Bakithi aangeraden. Hij kreeg een telefoontje, waste zijn handen en speelde die intussen beroemd geworden baspartijen. Sindsdien is hij een vast lid van de band, dus ook in het Sportpaleis zal hij erbij zijn.»

HUMO Welke song van ‘Graceland’ breng je het liefst?

Sioen «‘The Boy in the Bubble’ is een geweldige opener, zeker door die accordeon. Maar ‘Under African Skies’ zing ik het liefst. Dat liedje zweeft. Paul Simon zong het destijds live met Miriam Makeba, bijgenaamd Mama Africa. Ik zing het met Stella Khumalo, die nog heeft samengewerkt met Makeba en ook op de soundtrack van ‘De leeuwenkoning’ heeft gezongen. Op elk optreden is dat één van de hoogtepunten.»

HUMO Ken je ook zijn andere platen?

Sioen «De muziek van Simon & Garfunkel heeft mijn jeugd gekleurd. Mijn ouders hebben hun platen echt grijsgedraaid. Mijn papa vraagt vaak of ik voor z’n verjaardag nog eens een nummer van Simon & Garfunkel wil brengen. Dit jaar speelde ik ‘The Boxer’ en opnieuw schrok ik van de onverwachte wendingen en ongewoon lange zinnen. Ik heb een groot respect voor de songsmid Paul Simon. Sommige van zijn liedjes zijn al meer dan vijftig jaar oud, maar ze staan nog steeds als een huis. ‘The Sound of Silence’ is misschien wel mijn favoriet. Dat nummer kan mensen samenbrengen. Je ziet dat ook op de beelden van hun concert in Central Park in 1981: ze kregen er meer dan een half miljoen mensen muisstil met mooie woorden en enkele akkoorden. Je wéét gewoon dat die song de tand des tijds zal doorstaan.»


The Tallest Man On Earth: ‘Verdriet en euforie’

In 2010 bracht de Zweed Kristian Matsson – in werkelijkheid anderhalve meter groot – zijn doorbraakplaat ‘The Wild Hunt’ uit, samen met een cover van zijn lievelingsnummer van één van zijn allergrootste helden, ‘Graceland’ van Paul Simon. Tientallen YouTubers maakten ondertussen al een cover van zijn cover.

Kristian Matsson «‘Graceland’ betekent heel veel voor me. Wie ooit hartzeer heeft gekend, moet die tekst voelen: ‘And she said losing love / Is like a window in your heart / Everybody sees you’re blown apart / Everybody sees the wind blow’. Die regels raken me elke keer opnieuw. Simon zingt over zijn scheiding van actrice Carrie Fisher, maar de beat is heel luchtig. Dat maakt ‘Graceland’ zo sterk, het is een triomfantelijk scheidingsliedje. In Zweden hebben we een woord voor dat moment waarop je tegelijk verdriet en euforie voelt: vemod. Ik geloof niet dat er een correcte vertaling voor bestaat in het Nederlands, maar Zweden gebruiken dat woord bijna dagelijks. Dat een Amerikaan met een stel Zuid-Afrikaanse muzikanten net dat gevoel perfect heeft kunnen vastleggen, is wonderbaarlijk.»

HUMO Wanneer heb je Paul Simon leren kennen?

Matsson «Ik ben opgegroeid met zijn muziek. Zijn solowerk en zijn platen met Art Garfunkel lagen voortdurend op bij ons thuis, en nu nog. Toen ik gitaar leerde spelen, was ‘The Boxer’ één van de eerste liedjes die ik uitprobeerde – al heb ik dat snel opgegeven (lacht). Zijn nummers zijn bedrieglijk simpel, hij gebruikt bizarre akkoorden die een beginner maar moeilijk onder de knie krijgt.»

HUMO Naar welke plaat luister je het meest?

Matsson «‘Graceland’ en zijn solodebuut ‘Paul Simon’. Daar staat ‘Duncan’ op, met prachtig fluitwerk uit de Andes. ‘Papa Hobo’ vind ik ook mooi. Als kind legde ik de plaat vaak zelf op en dan begon ik lustig te dansen. Maar het ultieme Paul Simon-nummer is ‘Mother and Child Reunion’ uit 1972. Mensen steken hem vaak verkeerdelijk in het hokje van folkartiest, terwijl hij voor die song als één van de eerste westerse artiesten naar Jamaica is getrokken om er met reggaeritmes te werken. Als je ‘Graceland’ of ‘The Rhythm of the Saints’ mee in rekening brengt, dan besef je dat Paul Simon een songwriter is die niet in hokjes denkt. Welk genre hij ook aanraakt, hij klinkt altijd als Paul Simon.»

HUMO Ga je naar één van zijn farewell-concerten?

Matsson «Ja, in Stockholm. Ik heb meerdere vrienden die tijdens deze tournee meespelen, zoals C.J. Camerieri. Die heeft hoorn gespeeld op één van mijn songs en is nu de orkestleider. Ik heb ook ooit een mini-elpee opgenomen met yMusic, een New Yorks strijkerssextet, en zij verzorgen de vioolpartijen voor Simon. Ik zal hen nu allemaal terugzien. Ik heb Paul Simon twee jaar geleden zien optreden en hij was toen ontzettend geïnspireerd. De overgave en het meesterschap waarmee hij op zijn leeftijd op het podium stond, gaf me hoop dat ik ook zelf nog lang mag optreden.»

HUMO Ga je hem proberen te ontmoeten?

Matsson «Ik ben hem ooit tegengekomen op een feestje, maar ik was toen te zenuwachtig om iets te zeggen. Ik ben een te grote fan om zomaar naar hem toe te stappen. Ik zou toch maar onzin uitkramen (lacht). Maar als ik in Stockholm de kans krijg, dan ga ik hem bedanken.»

HUMO Waarvoor?

Matsson «Ik heb altijd op zijn muziek kunnen terugvallen als het eens niet meezat. Ik heb ook veel van hem geleerd. Hoe je van liefdesverdriet een goede song kunt maken, bijvoorbeeld. Of hoe je als artiest altijd je buikgevoel moet volgen.»

HUMO Ga je hem missen?

Matsson «Natuurlijk. Maar ik geloof niet dat hij nu van de aardbol zal verdwijnen. Hij zal niet meer op tournee gaan, maar ik verwacht nog nieuwe muziek van hem. Ik heb zo’n voorgevoel dat hij nog iets te vertellen heeft. Al is dat misschien wishful thinking.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234