null Beeld

Aleksandar Hemon - De dagen van Lazarus

In zijn tweede roman, 'De dagen van Lazarus' (Meulenhoff), duikt de in Bosnië geboren Amerikaan Aleksandar Hemon alweer onder in zijn eigen autobiografie. Zijn hoofdpersonage Brik, een Amerikaanse journalist met Bosnische roots, peutert een royale reisbeurs los om op het oude continent research te doen voor het romanproject waarmee hij voor eens en altijd wil doorbreken.

Kristoff Tilkin

Daarin wil hij ene Lazarus Averbuch, een Joodse immigrant die Moldavië was ontvlucht na de pogroms van 1903 en vijf jaar later werd doodgeschoten in Chicago tijdens een vermeende moordpoging op een politiecommissaris, weer tot leven wekken. Wanneer Brik op een feest zijn jeugdvriend Rora - een wandelend, bodemloos vat vol sterke verhalen - tegen het lijft loopt, besluit hij 'm mee te vragen om foto's te schieten en poolshoogte te nemen in hun beider geboortestad Sarajevo. Zijn reis is namelijk ook een vlucht, wég uit de verstikkende armen van zijn Amerikaanse echtgenote, een succesvolle hersenchirurge die haar schnabbelende, columnschrijvende echtgenoot ongewild degradeert tot een parasiet. Maar ook wég uit het Beloofde Maar Helaas Serieus Tegenvallende Land Amerika, waarin autochtonen 'm als een achterlijke buitenlander blijven behandelen.

In alternerende hoofdstukken beschrijft Hemon de onbezonnen trip van het tweetal en het aangrijpende leven van Averbuch. In het eerste doen de oorlogsverhalen en cynische grappen die Rora opdist tijdens de lange ritten in gammele autobussen of naar stront ruikende taxi's Brik weer hunkeren naar de vertelcultuur van zijn geboortestad: 'Niemand verwachtte de waarheid of objectieve informatie, alleen maar het plezier van een goed verhaal.' En de schrijver houdt woord: hij brengt de lezer moeiteloos in vervoering door zijn diepste angsten en verlangens over het blanke skelet van Averbuchs leven te draperen. 't Blijkt zelfs een perfect match: beide immigranten strandden in de VS op de vlucht voor geweld (Brik vanwege de oorlogsgruwel in Joegoslavië, Averbuch met het spook van het antisemitisme op de hielen) en dienden helemaal van nul te herbeginnen. Die reboot heeft minstens evenveel voor- als nadelen, net als die van de Bijbelse Lazarus: de wonderbaarlijke opstanding van die laatste is namelijk, afhankelijk van hoe je 't bekijkt, een vriendendienst dan wel een rotstreek (Jezus geeft hem het leven, maar flikkert 'm tevens ruw 'uit het comfortabele bed van de eeuwigheid'). Al maakt die doorstart op termijn weinig uit: de dood is voor iedereen onontkoombaar, zoals de jeugdvrienden aan den lijve zullen ondervinden.

Ondanks de dubbele bodems, autobiografische knipogen en de uitstekend gedocumenteerde faction is 'De dagen van Lazarus' geen steriele literaire cakewalk geworden: Hemon sleept de lezer moeiteloos mee met zijn passages over het oorlogsleven in Sarajevo, zijn beschrijvingen van fout geklede criminele Oostblokpatsers of de hartenpijn van Lazarus' zuster Olga. Dankzij het verhaal van Averbuch - meer bepaald zijn flirt met het anarchisme - kan hij bovendien overtuigend sneren naar het huidige tijdsgewricht. Zo echoot de speech van een anarchistische volksmenner in 1908 de kritiek tegen de Patriot Act van een eeuw later: 'Wij weten dat wetten alleen gehoorzaamd dienen te worden als ze voortkomen uit het rechtvaardigheidsgevoel van het volk, niet als de staat ze nodig heeft om zijn macht uit te breiden.'

Net als in zijn voorganger 'De Pronek-fantasieën' is in 'De dagen van Lazurus' elke zin doortrokken van de Bosnische sevdah, de 'weldadige hartenpijn die samengaat met de aanvaarding van 's levens treurigheid'. Life's a bitch and then you die, maar wat zou het: 'De dagen van Lazarus' is een prima shot morfine.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234