'Nu de festivals zijn weggevallen, voel ik een sterke drang om er weer bij te zijn. Zeker als Arcade Fire nog eens naar België komt.'Beeld Johan Jacobs

het politieke jaaroverzicht

Alexander De Croo: ‘De les van dit jaar? Politici die willen scoren op de kap van corona, krijgen snel een lesje in nederigheid’

‘Ach, er is dit jaar toch niks gebeurd?’ Bij Alexander De Croo (45) kan er nog een grapje af als hij hoort wat we van plan zijn: dat dekselse 2020 in een gesprek van twee uur persen. Een jaar met mondmaskers, videocalls, pre- en andere formateurs en klimaatrampen als donkerrode draden. De Croo was dit jaar achtereenvolgens minister in lopende zaken, opnieuw vicepremier en minister van Financiën en – out of the blue – premier. ‘Ik kroop met Paul Magnette in een donker zijkamertje van het Egmontpaleis en in vijf minuten was dat geregeld.’

JANUARI

HUMO Waar was u op 1 januari om één minuut na middernacht?

ALEXANDER DE CROO «In een chalet op Alpe d’Huez. We gaan elk jaar skiën met twee bevriende koppels en onze kinderen. Die avond lijkt haast een tafereel uit een vorig leven (lacht). Een skivakantie zit er deze keer niet in. Maar een jaartje overslaan is geen ramp, hè? Ik ga kerst en Nieuwjaar enkel met mijn gezin vieren. De kerstvakantie nodigt dit jaar uit om wat te experimenteren in de keuken. Maar mijn vrouw en ik zijn geen grote hobbykoks: op de feestdagen zullen we wellicht landen op een lekker afhaalmenu.»

HUMO 3 januari: dokter Li Wenliang wordt door de Chinese overheid verplicht om zijn verklaringen over een mysterieus virus dat zware longontstekingen veroorzaakt in te trekken. Een maand later overlijdt hij aan covid.

DE CROO «In deze crisistijden is onze liberale democratie in het nadeel tegenover het Chinese model. Door alle checks-and-balances kunnen wij minder snel en drastisch optreden. Maar ik leef toch liever in een staat waar de overheid transparant is en verantwoording moet afleggen, dan in een land waarin men zulke zaken onder de mat probeert te vegen.

»De westerse wereld heeft dit jaar zijn kwetsbaarheid herontdekt. We dachten dat zo’n epidemie ons niet kon overvallen. We hadden deze eeuw al wel SARS gehad, MERS, de vogelgriep en ebola, maar dat bleef iets van ginderachter. Drie jaar geleden was ik als minister van Ontwikkelingssamenwerking bij een speech van Bill Gates. Hij waarschuwde dat de wereld niet klaar was voor een pandemie. Ik vond dat zeer interessant, maar ging ervan uit dat vooral minder ontwikkelde landen kwetsbaar waren. Wat dit jaar is gebeurd, is nog tien keer erger dan waar Gates voor waarschuwde.»

HUMO 7 januari: maanden van ontembare bosbranden hebben in Australië 10 miljoen hectare bos verwoest en het leven gekost aan 26 mensen en 1,25 miljard dieren.

DE CROO «Ik herinner me ook de branden in Californië en de sprinkhanenplaag in Oost-Afrika, die pas na een halfjaar onder controle was. Allemaal rampen die je kunt linken aan de klimaatverandering. De covid-crisis heeft ons geleerd wat een exponentiële curve is: voorbij een bepaald punt krijg je die niet meer onder controle. De klimaatopwarming is hetzelfde verhaal, maar over een veel langere periode.

»Bosbranden zijn het gevolg van de toegenomen droogte en hitte, én veroorzaken massa’s bijkomende uitstoot, waardoor het proces nog versnelt en zulke rampen nog waarschijnlijker worden. Deze generatie is de eerste die de klimaatverandering aan den lijve ondervindt en de laatste die er nog echt iets aan kan doen. De generatie na ons zal ze alleen maar kunnen ondergaan.»

HUMO Of het nu over corona of het klimaat gaat: mensen zijn pas bereid om hun gedrag aan te passen als het huis al in brand staat.

DE CROO «Ja. Maar de politieke lijnen zijn in een jaar tijd toch sterk verschoven. Europa gaat zijn klimaatdoelstellingen aanscherpen tot min 55 procent CO2-uitstoot tegen 2030. Een paar maanden geleden pruttelden sommige lidstaten – en ook Vlaanderen – nog tegen, nu begrijpen alle 27 dat het nodig is.

»Onze technologie kan de wereld redden, maar dan moet je ook de doelstellingen en het kader scherp zetten om die technologische bocht mogelijk te maken. Californië heeft jaren geleden heel strenge uitstootnormen opgelegd: het succesverhaal van Tesla is daar het gevolg van. In België hebben we de ecologische transitie te lang gezien als iets negatiefs, iets dat we moeten ondergaan, maar dit is een kans om mee aan de kop te lopen in de nieuwe economische wereld. Dat lukt niet met slepende voeten.»

Beeld EPA

FEBRUARI

HUMO 4 februari: Philip Soubry brengt een cadeautje mee uit Wuhan. Hij is de eerste Belg die besmet is met het coronavirus.

DE CROO «Niemand had gedacht dat die man de eerste zou zijn in een reeks van honderdduizenden. Hij had amper symptomen en onze experts zeiden dat we meer schrik moesten hebben van de griep. Je kunt hun dat niet kwalijk nemen. Er was nog zoveel niet geweten over het virus. Het is te makkelijk om nu te zeggen: jullie hadden het moeten weten.»

HUMO 23 februari: Marc Van Ranst waarschuwt in ‘De zevende dag’ voor een pandemie, maar dat weekend trekken duizenden Vlamingen op skireis naar Italië, waar het virus al volop woedt. Van Ranst zegt dat ze niet thuis moeten blijven.

DE CROO «Op de kaart van Italië die ons toen werd getoond, lagen de eerste uitbraken ver van de skigebieden af. Het leek niet nodig om skireizen te verbieden. Herinner u het lacherige sfeertje bij de bevolking in die dagen: ‘Zóveel gedoe om een griepje!’ Achteraf bleek dat het virus zich al had verspreid over een groot deel van Italië.

»Gelukkig hebben we eruit geleerd. Toen ik vorige maand skireizen ten stelligste afraadde, werden sommigen kwaad en vroegen ze hoe ik dat zou afdwingen. Een paar dagen later sloten Frankrijk, Italië en Oostenrijk hun skigebieden. Die solidariteit tussen landen doet deugd. In het begin van de crisis durfden we niet eens vrachtwagens met mondmaskers door Duitsland te sturen uit schrik dat de maskers in beslag zouden worden genomen.»

HUMO Op 23 februari zijn alle ogen gericht op Aalst Carnaval, nadat de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken heeft gevraagd om geen jodenkarikaturen meer te tonen. Kon u lachen met die carnavalswagens?

DE CROO «Ik heb de voorbije vijftien jaar geen editie van Aalst Carnaval gemist. Ik ken veel carnavalisten: dat zíjn geen antisemieten. Ze vinden gewoon dat je met alles moet kunnen lachen. Ook als politicus moet je daar tegen kunnen.

»Anderzijds, als een bepaalde groep zegt dat ze het écht niet meer plezant vindt, omdat het hun herinnert aan de zwartste periode uit hun geschiedenis, dan moet je mededogen tonen. Die geschiedenis heeft zich híér afgespeeld en de karikaturen van toen zijn exact dezelfde als nu. Men had de carnavalisten en de joodse gemeenschap moeten samenbrengen, dan waren ze eruit geraakt. Helaas werden de gemoederen aan beide kanten opgehitst. De verwijten van de internationale gemeenschap, die de cultuur van Aalst Carnaval niet begreep, maakten het nog erger. Daardoor kreeg je karikaturen aan beide kanten en wilde niemand plooien. Het had anders gekund.»

Carnaval AalstBeeld BELGA

MAART

HUMO 15 maart: de onderhandelingen over een regering van nationale eenheid springen af. Zelfs in de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog slagen de partijen er niet in hun eigenbelang te overstijgen. Als noodoplossing krijgt de uitbollende regering-Wilmès volmachten met steun vanuit de oppositie.

DE CROO «Dat was een gemiste kans, men had toen een volwaardige regering moeten vormen. Zo’n gezondheidscrisis moet je zo apolitiek mogelijk aanpakken. Dat is moeilijker in een minderheidsregering, waarin je voortdurend moet rijden en omzien.»

HUMO Uit reconstructies blijkt dat PS-voorzitter Paul Magnette zijn partij niet meekreeg in een regering met de N-VA, en dat de MR geen ministerposten wilde afgeven.

DE CROO «Ik was niet bij die onderhandelingen. En ik werk nooit mee aan zulke reconstructies. Na de vorming van de regering-Di Rupo deed ik dat wel, en ik leerde dat sommigen ze gebruiken om politieke rekeningen te vereffenen. Zodra je een akkoord maakt, moet je vooruitkijken, en niet terugblikken op de vetes en spelletjes.»

HUMO 18 maart. België gaat in lockdown. Een deel van de bevolking slaat aan het hamsteren, waardoor wc-papier tijdelijk een schaars goed wordt.

DE CROO «Mijn vrouw heeft ook wat extra voeding ingeslagen, denk ik. Zelf ben ik meteen gaan onderhandelen met de banken over het kredietuitstel voor onze gezinnen en bedrijven. De banken waren heel constructief: iedereen dacht dat corona in het najaar voorbij zou zijn.

»In het begin vonden sommigen die lockdown een avontuur. Het was mooi weer, we genoten van meer thuis te zijn en keken uit naar een vrije zomer. Nu is de dynamiek totaal anders, omdat we voor een heel zware winter staan.»

HUMO Heeft u ook het wandelen ontdekt?

DE CROO «Als mountainbiker zijn de baantjes in de Vlaamse Ardennen mijn speeltuin. Vroeger kwam ik er nooit iemand tegen, dat waren míjn baantjes (lacht). Maar sinds dit voorjaar lopen ze vol met wandelaars. De mensen hebben hun streek herontdekt. En hun eigen huis! Iedereen begon spontaan te poetsen, te klussen en in de tuin te werken. Daarom moesten de tuincentra zo nodig weer open, zodat de mensen iets te doen hadden.

»Dit was ook het jaar van de videoconferencing. Mijn vrouw werkt al sinds maart van thuis. Ik moest vaker naar buiten, maar in het begin van de lockdown waren er nog geen mondmaskers en had ik, zoals elke winter, een hoestje. Mijn vrouw heeft me toen thuis in quarantaine gezet en liep in een grote boog om me heen (lacht). Maar ik ben bij mijn weten nooit besmet geweest. In september ben ik in een nog strengere quarantaine gegaan, nadat Egbert Lachaert (Open VLD-voorzitter, red.) positief had getest.»

HUMO 23 maart: het weekblad Le Vif schrijft dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block in 2017 de strategische voorraad mondmaskers heeft laten vernietigen. Het Canvas-programma ‘Pano’ onthult later dat de maskers nog bruikbaar waren. Politicoloog Carl Devos noemt dat de grootste Belgenmop van het jaar.

DE CROO «Maggie heeft me de rapporten getoond waarin officiële instanties schreven dat die maskers onbruikbaar waren en vernietigd moesten worden. Ik denk dat ik in haar plaats hetzelfde had gedaan. Als je bij elk advies van je administratie moet afwegen of het fout zou kunnen zijn en of je niet beter zelf op onderzoek zou gaan, kun je niet werken.»

HUMO Dat ze die voorraad uit besparingsoverwegingen niet opnieuw aanvulde, is toch een onvergeeflijke blunder? We hadden met SARS, MERS en ebola al waarschuwingen gehad.

DE CROO «Een overheid moet zulke voorraden aanvullen. Dat is niet gebeurd, omdat het geen prioriteit leek. Wie nu zegt dat we het allemaal hadden moeten weten, had dat beter drie jaar geleden geroepen. Maar het klopt dat het gebrek aan beschermingsmateriaal ons zuur is opgebroken, zoals in veel andere landen.»

HUMO 27 maart: de Britse premier Boris Johnson raakt besmet met corona. Na hem lopen ook president Trump en de Braziliaanse leider Jair Bolsonaro het virus op. Ziet u de rode draad?

DE CROO (lacht) «Dat is dé politieke les van het voorbije jaar: wie zich probeert te profileren op de kap van de pandemie, krijgt snel een les in nederigheid. Die drie hebben dat aan den lijve ondervonden. Goed voor hen dat ze het overleefd hebben, want dat is niet zo evident. Sophie Wilmès lag een week op intensieve. We kennen allemaal mensen die er kerngezond uitzagen, maar nog altijd de gevolgen dragen.»

Beeld BELGA

APRIL

HUMO 7 april: Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) komt zwaar onder vuur te liggen door het gebrek aan beschermingsmateriaal in de woonzorgcentra, waar duizenden doden vallen. Het personeel klaagt dat het ‘zonder wapens naar de oorlog’ moet.

DE CROO «Ik heb vaak getwijfeld om hem eens te bellen, want hij werd wel héél hard aangepakt. Hij kon dat beschermingsmateriaal niet tevoorschijn toveren, hè. En hij kreeg ook de schuld van de besparingen in de zorg, terwijl hij nog maar anderhalf jaar minister was. Veel problemen in onze rusthuizen sluimerden al veel langer. Door de toenemende zorgbehoevendheid van de bewoners zijn het bijna preziekenhuizen geworden, maar de omkadering werd onvoldoende aangepast. In mijn buurt heb ik gezien hoe kleinschalige rusthuizen werden overgenomen door internationale groepen, die meteen vier vleugels bijbouwden en alles rationaliseerden. Zo’n eenzijdig winstgedreven model gaat ten koste van het welzijn van de bewoners. Maar die evolutie kun je niet in de schoenen van Wouter schuiven. Op een bepaald moment kun je als politicus zo in de hoek gedreven worden dat iedereen op je begint te schieten en alles jouw fout is. Dat is met Wouter en Maggie gebeurd.»

HUMO Hadden ze dan toch niet beter ontslag genomen?

DE CROO «Het getuigt van karakter dat ze dat niet hebben gedaan. Ze hebben hun emoties in een valies gestopt en met de kop naar beneden tegen de wind ingebeukt. Niet iedereen heeft dat gekund. Bruno Bruins, de Nederlandse minister van Medische Zorg, zakte in maart letterlijk ineen en werd vervangen. Ook in andere landen moest de minister van Volksgezondheid in volle crisis opstappen.»

HUMO 18 april. België staat te kijk wanneer Amerikaans president Trump ons in een grafiek aanduidt als het land met de meeste coronadoden per 100.000 inwoners.

DE CROO «Dat was ook een boekhoudkundige kwestie: wij telden veel breder en juister dan de meeste landen. In Europa is bijna elk land weleens de slechtste van de klas geweest: Spanje en Italië in het voorjaar, Tsjechië in oktober, wij begin november. Zes weken later doen nog maar een vijftal landen beter dan wij. Heel Europa maakt deze tweede golf mee.

»België is een internationaal knooppunt en een heel dichtbevolkt land. Belgen hebben bovendien de gewoonte om de regels te omzeilen. Het is vaak moeilijk om mensen ervan te overtuigen dat hun eigen gedrag impact heeft op het algemeen belang, en dat dat algemeen belang ook hen dient. Maar dit jaar is dat toch wel veranderd. Toen we in het voorjaar regels afkondigden, maakte de pers er een sport van om meteen de achterpoortjes te zoeken. Dat zie ik nu minder. Uit een bevraging van Het Laatste Nieuws blijkt dat 80 procent van de Vlamingen zich wil houden aan de regels rond kerst. Dat is een on-Belgische score. De groep die alles aan haar laars lapt, is veel kleiner dan vroeger, maar roept wel luider dan ooit.»

HUMO 22 april. Netflix wordt op de beurs meer waard dan oliegigant ExxonMobil. Ook Amazon is op recordkoers: het zal dit jaar bijna een half miljoen werknemers aanwerven.

DE CROO «Corona heeft trends die al kabbelden in een enorme stroomversnelling gebracht. 2020 zal de geschiedenis ingaan als de doorbraak van de e-commerce, streaming en elektrisch rijden.

»Ik maak me wel zorgen om de ongelofelijke machtsconcentratie bij giganten als Amazon en Facebook. We moeten daar strenger tegen optreden, want dat gigantisme is ongezond. Als liberaal vond ik altijd dat Big Church en Big Government niet te veel invloed mochten hebben, maar Big Corporate is even problematisch. Bedrijven hebben altijd moeten vechten voor een goede plaats voor hun product in de etalages. In de winkelstraat heb je vijftig shops en kun je als klant het hele aanbod bekijken, maar online bepalen de grote spelers zelf wat de klant te zien krijgt. We moeten die bedrijven opsplitsen of ze strenge regels opleggen, anders vrees ik dat ze de technologische innovatie zullen afremmen.»

Beeld REUTERS

MEI

HUMO 16 mei: het zorgpersoneel van enkele Brusselse ziekenhuizen keert premier Wilmès ostentatief de rug toe. Heeft haar dat gekwetst?

DE CROO «Ze heeft dat nooit gezegd, maar ik ben zeker van wel. Ik vond dat pijnlijk onrechtvaardig. De aanleiding was een wet waarmee de provinciegouverneurs mensen uit de zorg konden opeisen tijdens de tweede golf, voor het geval het echt uit de hand zou lopen. (Die wet kwam er op vraag van de ministers-presidenten van de regio’s en werd ingediend door Maggie De Block, red.) Die viel slecht in de zorgsector, die net de eerste golf had opgevangen. Ik begrijp dat, maar Sophie verdiende dat niet. Zij was daar om hen een hart onder de riem te steken.»

HUMO 19 mei. Voor het eerst in 56 jaar haalt Anderlecht geen Europees voetbal. Een week later vervangt Wouter Vandenhaute Marc Coucke als voorzitter van Anderlecht.

DE CROO «Het doet pijn om Anderlecht zo te zien afglijden. Vroeger was het een evidentie dat ze één keer om de twee jaar kampioen speelden, nu zou play-off 1 al een succes zijn. Maar supporter ben je ook in de slechte jaren. Op papier zou je zeggen dat Kompany, Coucke, Vandenhaute en Karel Van Eetvelt garant staan voor succes. Maar dan merk je dat het toch niet zo simpel is om al die hanen op het erf overeen te laten komen. Als Anderlecht de weg van Club Brugge inslaat, en dus kiest voor een duidelijke langetermijnvisie, kan het de kloof nog dichten. De instabiliteit van de voorbije jaren heeft veel kapotgemaakt. Soms werden de revolvers te snel bovengehaald. Geef Vincent Kompany nu maar de tijd om zijn ding te doen. Hij is, samen met Nafi Thiam, één van de topsporters naar wie ik het meest opkijk: wereldtop in zijn domein en zóveel persoonlijkheid en charisma.»

HUMO 22 mei: Egbert Lachaert wordt verkozen tot voorzitter van Open VLD. U steunde hem.

DE CROO «Ik ken Egbert heel goed, we zijn samen in de politiek gestapt. Bij onze eerste verkiezing in 2009 was hij eerste opvolger voor het Vlaams Parlement en stond ik ergens op een verloren plaats op de Europese lijst. We leken nogal op elkaar, waardoor mensen ons niet uiteen konden houden. Als ik ergens aanbelde, zeiden ze: ‘Ge zijt hier vorige week al geweest’.

»Egbert is inhoudelijk sterk en kan het goed uitleggen. In de politiek draait het om savoir en faire savoir – ik gebruik niet vaak zinnen van mijn vader, maar die wel. Achteraf gezien zou Egbert het zonder mijn steun ook hebben gehaald. Niemand had verwacht dat hij in de eerste ronde al een absolute meerderheid zou halen. Hij heeft veel jonge mensen in de partij weer geënthousiasmeerd.»

HUMO Iedereen dacht dat Lachaert een paars-gele regering zou maken. Hij was hét gezicht van het interne verzet tegen de pogingen van toenmalig voorzitter Gwendolyn Rutten om een paars-groene coalitie te vormen. Na een gierende bocht verkoos hij toch de groenen boven de N-VA.

DE CROO «Ik snap niet dat men daar nu, onder druk van de N-VA-spinning, zo’n karikatuur van maakt. Egbert heeft máánden geprobeerd om een regering met de N-VA te vormen. Zelfs zonder de PS! De Arizona-coalitie (CD&V, CDH, MR, Open VLD, N-VA en SP.A) kwam uit zijn koker. De gesprekken daarover leidden ertoe dat de PS tóch wilde praten over een regering met de N-VA.

»Op het eind van de zomer konden wij het echt niet meer aanzien. Die dagelijkse verwijten in de media, in een periode waarin onze samenleving op de rand van de afgrond balanceerde, móésten stoppen. De voorbije elf jaar was de politiek bijna vier jaar geblokkeerd: elke keer kwam dat doordat partijen vooral benadrukten wat níét kon en met wie ze zeker níét wilden besturen. Zo leid je geen land. Na de verkiezingen moeten partijen elkaar vinden rond wat ze samen kunnen doen. Wie succesvol wil zijn in de Belgische politiek moet het beste kunnen halen uit de ideeën van verschillende partijen.»

HUMO 25 mei: de zwarte Amerikaan George Floyd komt om het leven bij een arrestatie in Minneapolis. Een agent heeft minutenlang een knie in zijn hals geduwd terwijl hij geboeid op de grond lag. ‘I can’t breathe’ wordt de slogan van het wereldwijde Black Lives Matter-protest.

DE CROO «Het filmpje van die arrestatie heb ik vrij snel stopgezet. Dat was een flashback naar onze tijd in de VS. Mijn vrouw en ik hebben twintig jaar geleden twee jaar in Chicago gewoond: een heel diverse stad, maar ook erg gesegregeerd. De Amerikanen hebben strenge antiracismeregels, waardoor alles in orde lijkt, maar daaronder sluimert een gigantisch probleem. Het gemiddelde bezit van een Afro-Amerikaans gezin is tien keer lager dan dat van een white Caucasian gezin.»

Vincent KompanyBeeld BELGA

JUNI

HUMO Het Black Lives Matter-verhaal deint uit naar een debat over het kolonialisme en de standbeelden van koning Leopold II. Op 30 juni betuigt Koning Filip zijn diepste spijt voor de Belgische wandaden in Congo.

DE CROO «Dat had niemand verwacht, omdat het zo gevoelig ligt voor het koningshuis. Koning Filip nam daar persoonlijk afstand van de daden van zijn voorvaderen. Veel Belgen zijn destijds met goede bedoelingen naar Congo gereisd – niet om mensen te mishandelen – maar ze draaiden wel mee in een systeem van ongelijkheid en uitbuiting. Wij waren niet het enige land dat zich daaraan bezondigde, maar het is knap dat de koning nu publiekelijk met dat verleden in het reine is gekomen.

»Filip toont een interessante openheid en heeft toch wel wat bakens verzet. Na de verkiezingen nodigde hij voor het eerst Vlaams Belang uit, als uiting van respect voor de democratie. Hij sloot zijn halfzus Delphine in de armen, bekende tegenover jongeren op Rode Neuzen Dag dat hij een moeilijke jeugd heeft gehad, en tijdens de regeringsvorming drukte hij zijn stempel zonder één keer uit zijn rol te vallen. Degenen die vroeger zeiden: ‘Hij kan het niet’, hebben ongelijk gekregen.»

HUMO 10 juni: Vlaanderen wordt opnieuw getroffen door droogte. 85 procent van de waterstanden is ‘historisch laag’.

DE CROO «Op dat vlak zijn wij een arm land. Watertekorten liggen vaak aan de basis van internationale conflicten. Gelukkig liggen wij in Europa, maar we zullen ons beleid en onze mentaliteit toch snel moeten aanpassen.

»Mijn gemeente, Brakel, ligt in een heuvelachtig gebied en was vroeger heel vatbaar voor overstromingen. Om die beter te kunnen opvangen, hebben we overstromingsgebieden aangelegd. Als het gevaar was geweken, lieten we dat water vertrekken. Nu willen we het zoveel mogelijk bijhouden voor droge periodes.»

HUMO 22 juni: de Nederlander Sander Kollaard wint de Libris Literatuur Prijs met de roman ‘Uit het leven van een hond’. Het boek gaat over een alleenstaande vijftiger die verpleegkundige is op een afdeling intensieve zorg en begint na te denken over de waarde van zijn leven.

DE CROO «Het enige boek dat ik dit jaar kon lezen, is ‘De Bourgondiërs’ van Bart Van Loo. Ik ben normaal niet zo gepassioneerd door geschiedenis, maar dat boek heb ik verslonden, omdat het zulke sappige verhalen bevat over onze volksaard. Ook in die Bourgondische periode had je rebelse steden, en een bevolking die graag liederlijk leeft, maar toch zeer honkvast is.»

Beeld BELGAIMAGE

JULI

HUMO 2 juli is de dag waarop Pixies en Pearl Jam de zomer een schop onder de kont zouden geven. Maar naast Rock Werchter worden ook de andere zomerfestivals afgelast. Heeft u een verlanglijstje moeten verscheuren?

DE CROO «Nee. Vroeger ging ik dolgraag naar festivals, maar de laatste jaren kwam het er minder van. In mijn weinige vrije tijd probeer ik zoveel mogelijk bij mijn gezin te zijn. Maar als ze oud genoeg zijn, wil ik samen met mijn kinderen de festivals aandoen. Nu ze dit jaar zijn weggevallen, voel ik een sterkere drang om er weer bij te zijn. Zeker als Arcade Fire nog eens naar België komt – die moeten live geweldig zijn.»

HUMO Ziet u dat nog zitten, als premier, met acht securitymensen om u heen en dronken Vlamingen die in uw oor komen lallen over de kernuitstap?

DE CROO «In vergelijking met andere nationaliteiten is de Belg eerder discreet en gereserveerd. Als ik vroeger in Brussel de metro nam, herkenden de mensen me, maar lieten ze me gerust. Ook op festivals heb ik me nooit gestoord aan de sporadische zatlap die iets komt zeggen.»

HUMO 9 juli. België is uit de lockdown, maar de coronacijfers klimmen opnieuw. Na een maandenlang debat verplicht de overheid mondmaskers in winkels en op drukke plaatsen.

DE CROO «Als overheid dachten wij dat we zelf voor de bevoorrading van die mondmaskers moesten zorgen. Tijdens de eerste lockdown was het verboden om ze te verkopen in de handel. Zodra dat verbod werd opgeheven, heeft de markt dat capaciteitsprobleem razendsnel opgelost. Er is ook geen discussie meer over. Dat masker dragen is een gewoonte geworden. Al zullen we opgelucht ademhalen als het niet meer moet.»

HUMO 21 juli: de Europese leiders raken het eens over een begroting en een herstelfonds van samen 1.800 miljard euro. Een historisch akkoord, maar Polen en Hongarije blokkeren het, omdat de uitbetaling van het geld afhankelijk wordt gemaakt van het respect voor de rechtsstaat. Pas in december wordt er een compromis bereikt.

DE CROO «Dat akkoord toont hoezeer Europa is geëvolueerd. In de financiële crisis van 2008 was het ieder voor zich. Elke lidstaat probeerde de eigen banken te redden, desnoods ten koste van de andere. Dit jaar toont Europa een ander gezicht: met dat relancepakket, maar ook met de aankoop van de vaccins. Die twee voorbeelden tonen aan hoe sterk we in Europa kunnen zijn als we samenwerken en onze omvang gebruiken.

»Weinig landen hebben zoveel voordeel van de ééngemaakte markt als België. Daarom is die discussie over de rechtsstaat essentieel. Als een Belgische kmo in Polen en Hongarije tegen een conflict aan botst, is het belangrijk dat de rechtbanken daar neutraal zijn. Anders durft niemand daar nog te investeren en maken we die Europese markt kapot. Europa schenkt miljarden aan de lidstaten, en we wilden er zeker van zijn dat die nuttig gebruikt worden en dat daar transparantie over is. Gelukkig hebben de Hongaarse en Poolse leiders beseft dat 70 tot 80 procent van hun bevolking pro-Europa is.»

Arcade FireBeeld STEFAAN TEMMERMAN

AUGUSTUS

HUMO Augustus is dé vakantiemaand voor politici. Bent u op reis geweest?

DE CROO «We zijn een week naar de Vercors gegaan, in de Franse Voor-Alpen – een oranje zone. Elke dag keken we hoe de coronacijfers evolueerden, want ik had geen zin om thuis een week in quarantaine te gaan. De tweede week zouden we 200 kilometer verderop doorbrengen, maar dat was een rode zone: we zijn een week vroeger naar huis gekomen. Om de teleurstelling voor de kinderen te temperen, hebben we nog een paar dagen Ardennen geboekt.»

HUMO Doet u op vakantie dingen waar u in het jaar nooit toe komt?

DE CROO «Ik ben bijna elke dag gaan mountainbiken, en ik ben flink op mijn limieten gebotst, vooral in de afdalingen. Meer dan wat schrammen hield ik er gelukkig niet aan over. Die vakantie was voor mij ook de herontdekking van het schaken.»

HUMO Wint u nog makkelijk van uw zonen?

DE CROO «Mijn oudste is 12 en de helft van de keren krijg ik op mijn doos. Hij kreeg de smaak te pakken dankzij een gepensioneerde leerkracht die elke week schaakles kwam geven aan wie zin had. Sinds zijn 8ste heeft mijn zoon zoveel van hem geleerd dat ik nu weleens achterblijf met een mix van vaderlijke trots en lichte frustraties. In het fietsen kan ik hem nog verslaan, bij het schaken wordt het steeds moeilijker. Tegen mijn jongste win ik wel nog, maar ik maak me geen illusies over de toekomst (lacht)

HUMO 7 augustus: Cardi B en Megan Thee Stallion brengen met ‘WAP’ het meest controversiële nummer van het jaar uit.

DE CROO «Dat heeft tijdens de regeringsonderhandelingen eens opgestaan, geloof ik. De spanningen waren hoog opgelopen en we zaten met ons team te wachten in een zaaltje. Een medewerkster zette dat nummer op. Maar het heeft geen twee minuten geduurd voor iemand haar telefoon afnam en iets deftigs opzette.»

HUMO 19 augustus. Het Laatste Nieuws toont harde beelden van de Slovaakse ondernemer Jozef Chovanec, die sterft in een politiecel in Charleroi. Een politie-inspecteur zit zestien minuten lang met zijn volle gewicht op Chovanecs borstkas, een andere brengt de Hitlergroet.

DE CROO «Wat een drama voor zijn vrouw en kinderen. Voor ons land is dat een heel delicate zaak. De politie wordt te vaak belaagd in ons land. Dat is onaanvaardbaar, en het is goed dat Annelies Verlinden en Vincent Van Quickenborne (ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie, red.) daar keihard tegen optreden. Maar drama’s zoals dat van Chovanec zijn voor tegenstanders van de politie een argument om te zeggen dat het korps zich schuldig maakt aan buitensporig geweld. Mensen kunnen fouten maken, maar er moet wel een transparant systeem zijn om die naar boven te spitten. Als het klopt dat men dit heeft willen toedekken, vind ik dat nog erger dan die fout op zich.»

Megan Thee StallionBeeld Atlantic Records / BACKGRID

SEPTEMBER

HUMO 11 september: er circuleren naaktfoto’s en filmpjes van Peter Van de Veire, Stan Van Samang en Sean Dhondt, nadat ze in de val gelokt zijn door ‘Eveline’, die achteraf een mannelijke Gentse student blijkt te zijn.

DE CROO «Blijkbaar had bijna iedereen die beelden al gezien, maar ik niet. De boodschap van Van de Veire op MNM was een knap staaltje crisiscommunicatie, hij hield de Vlaming een spiegel voor. Het moet een moeilijke afweging geweest zijn: naar buiten komen of niet? Die BV’s hebben wel een belangrijk debat geopend, want iedereen kan in de tang genomen worden met dat soort praktijken. Ook onbekende mensen hebben het meegemaakt, sommigen stapten zelfs uit het leven.»

HUMO 23 september: de regering-Wilmès versoepelt de coronamaatregelen. Trouwfeesten, recepties en koffietafels kunnen weer met een onbeperkt aantal genodigden, elk gezinslid mag vijf nauwe contacten hebben en ook reizen naar rode zones is weer toegelaten. De week voordien waren er gemiddeld 1.425 nieuwe besmettingen en 57 ziekenhuisopnames per dag. Hoe kón die beslissing vallen?

DE CROO «De voorbije weken werd de roep om versoepelingen ook weer luider, terwijl we nu aan 2.400 besmettingen en 800 ziekenhuisopnames per dag zitten. We zaten toen in een dynamiek van versoepeling. Nu kun je zeggen dat we ons vergist hebben, maar dat is zoals de beurskoers voorspellen: achteraf is dat altijd makkelijk.»

HUMO Sommige experts waren al een maand aan het roepen dat het verkeerd zou lopen.

DE CROO «Die beslissing was gebaseerd op de adviezen van Celeval (de corona-adviesraad van de regering, red.), dat pleitte voor meer aandacht voor psychosociaal welzijn en de motivatie bij de bevolking. De redenering was dat mensen de maatregelen langer zouden naleven als ze minder strak waren.»

HUMO Die adviesraad was wel eerst stevig hervormd door de regering. De meeste virologen vlogen eruit en werden vervangen door versoepelaars als gezondheidseconoom Lieven Annemans, voormalig CEO van Bpost Johnny Thijs en Vinciane Morel van de evenementensector.

DE CROO «Die samenstelling was evenwichtig: met Erika Vlieghe en Frédérique Jacobs zaten er nog altijd twee virologen in. Het stoort me dat men nu Sophie Wilmès met de vinger wijst, omdat zij toen premier was. De beslissing van september is een verantwoordelijkheid van de héle regering én de andere regeringen in ons land. We zaten daar met velen rond de tafel.»

‘Mijn kinderen vinden het super dat mijn bodyguards meegaan als ik ze naar school breng.’Beeld Humo

OKTOBER

HUMO 1 oktober: na een formatie van 493 dagen hebben we eindelijk een volwaardige regering. Open VLD mag als zevende partij de premier leveren.

DE CROO «Ik heb zelf een jaar voordien in interviews gezegd dat het anders moest: dat de twee grootste partijen aan beide kanten van de taalgrens in de regering moesten, en dat wij niet voor het premierschap zouden gaan.»

HUMO U vreesde de dweil van de regering te worden. Wat is er veranderd?

DE CROO «Wij konden de blokkering niet meer aanzien. En in de laatste week van de onderhandelingen werd er door meerdere partijen aan mijn mouw getrokken.

»Tijdens mijn formateursopdracht met PS-voorzitter Paul Magnette hebben we niet gesproken over wie premier zou worden. Er was genoeg ander werk. De laatste nacht zaten we om zes uur ’s ochtends in het Egmontpaleis om de heikele knopen door te hakken. Toen we klaar waren, lieten we iedereen vertrekken en keken Paul en ik elkaar aan: ‘We moeten eens praten.’ We kropen in een donker zijlokaaltje en in vijf minuten was het geregeld. De dagen voordien had ik het al mijn richting voelen uitkomen. Toch twijfelde ik tot het laatste moment. Ik vroeg me af of ik wel de juiste persoon was om die regering te leiden, of ik voldoende gedragen werd. Maar blijkbaar vond de groep dat ik het moest doen. Dat was voor mij een belangrijke voorwaarde. En ook dat we het op een andere manier zouden aanpakken: met meer respect en minder gebekvecht.»

HUMO Heeft het Humo-interview met MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez u uiteindelijk in de kaart gespeeld? Hij schoffeerde de socialisten en zei dat Wilmès premier móést blijven. Gevolg: de SP.A wilde niet meer verder met de MR.

DE CROO «Leg jij eerst maar eens uit hoe dat interview er gekomen is.»

HUMO Zoals dat doorgaans gaat: we hebben hem gepolst en hij stemde toe. Wellicht wilde Bouchez zijn onderhandelingspositie versterken?

DE CROO (zwijgt)

HUMO Maar door de harde reactie van SP.A-voorzitter Conner Rousseau lag de MR bijna buiten. Daardoor moest Bouchez de sociale eisen van de socialisten slikken en akkoord gaan met zijn plan-B: premier De Croo.

DE CROO «Dat zou best kunnen. Een regeringsonderhandeling is soms pokeren voor gevorderden.»

Beeld Photo News

HUMO Naar verluidt heeft u de MR aan boord gehouden door Bouchez duidelijk te maken dat hij moest plooien of vertrekken.

DE CROO «Vooral Egbert heeft de onderhandelingen toen gered. Hij is de hoofdarchitect van deze regering. Hij heeft zich met lijf en leden gesméten, ten koste van zijn eigen gezondheid – hij heeft flink afgezien van die covid-besmetting – en dat allemaal in de wetenschap dat hij geen leidende rol zou spelen in die regering. Zoiets heb ik nog nooit gezien in de politiek.»

HUMO Is dit een jongensdroom die in vervulling gaat?

DE CROO «Iedereen die mij kent, weet dat ik zo niet in elkaar zit. Tot mijn 30ste was ik ondernemer en dacht ik dat de politiek niets voor mij was. Uiteindelijk bleek dat toch het geval. Anderen zien er een groot masterplan achter, maar als je ziet hoe het allemaal is gelopen: dat kun je vooraf toch niet bedenken?»

HUMO Is uw leven nu erg veranderd?

DE CROO «Ja, maar ik trek wel grenzen. Ik blijf mijn kinderen op dinsdag en donderdag naar school brengen, en zij vinden het super dat mijn bodyguards meegaan (lacht). Het grootste verschil is het waanzinnig hoge tempo. Als minister van Financiën had ik ook werk genoeg, maar nu kan ik nergens mijn stoel achteruitschuiven. Op elk moment, in elke vergadering, heb ik de leiding en kijkt iedereen naar mij. Die druk had ik toch wat onderschat. Maar na een tijd wordt dat normaal. Ik ben altijd een slechte slaper geweest, en nu slaap ik als een blok.»

HUMO 18 oktober: de Ronde van Vlaanderen wordt voor één keer in het najaar gereden en draait uit op het langverwachte duel tussen Wout van Aert en Mathieu van der Poel.

DE CROO «Eerst en vooral: een pluim voor de organisatie. Wij hebben hier een discussie gehad met Tomas Van Den Spiegel, CEO van organisator Flanders Classics. De Ronde mocht van ons doorgaan, maar het mocht geen gekkenhuis worden zoals in de bergritten van de Tour de France. ‘Wij kunnen dat,’ zei hij. Hij had een sluitend plan en de communicatie was perfect: ‘Als je van de Ronde houdt, blijf dan thuis en kijk vanuit je zetel.’ Er stond die zondag níémand langs het parcours, behalve mijn vader die geen mondmasker droeg.»

HUMO Hebt u gevloekt omdat Van Aert niet won?

DE CROO «Ja, maar eigenlijk maakt dat alles wat hij voordien had gepresteerd nog indrukwekkender. Anders zou iedereen gaan denken dat het vanzelf gaat.»

HUMO 28 oktober: minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (SP.A) brengt een bezoek aan het ziekenhuis van Luik, dat de toestroom van covid-patiënten amper aankan. Op de persconferentie nadien breekt hij.

DE CROO «Zijn emotionaliteit verraste me, maar ik begreep ze volkomen. Een week voordien waren we samen in het Antwerpse UZ geweest: daar was ik ook van aangedaan. Het is echt extreem, zowel voor de patiënten als voor de zorgverleners die uren in astronautenpakken moeten werken, zonder de mogelijkheid om even te kunnen eten, drinken of naar het toilet te gaan. Sommigen staan normaal niet op intensieve zorgen en zijn het niet gewend dat hun patiënten overlijden. Het was heel dubbel: ik was onder de indruk van het leed en van de drive van de hulpverleners, maar ik voelde me ook een indringer omdat ik vanop afstand toekeek hoe mensen voor hun leven vochten.

»Tijdens politieke discussies zie je zo wie al een covid-afdeling heeft bezocht en wie niet. Zij die het gezien hebben, moet je niet overtuigen om doortastend op te treden. Hoe hard die maatregelen ook zijn.»

HUMO Bij het aantreden van uw regering zegt u dat ons land geen tweede lockdown aankan. Een maand later, op 30 oktober, is het zover. U breekt uw eerste belofte als premier.

DE CROO «Dat is niet leuk, maar als het moet, dan moet het. Toen we half oktober de cafés en restaurants sloten, stonden Frank Vandenbroucke en ik alleen. Ik herinner me nog de open brieven van Sven Ornelis en anderen die vol onbegrip reageerden. Twee weken later zat iedereen op dezelfde lijn. Maar ik ben niet in de politiek gestapt om dit soort beslissingen te moeten nemen.»

Herman De Croo - Ronde Van VlaanderenBeeld Vrt

NOVEMBER

HUMO 7 november: na een thriller wordt Joe Biden uitgeroepen tot winnaar van de Amerikaanse verkiezingen. Hebt u Trump al een sms gestuurd om hem te troosten voor ‘de grote diefstal’ waarvan hij het slachtoffer is geworden?

DE CROO (lacht) «Nee. Iedereen heeft nu gezien dat een goed functionerende democratie geen verworvenheid is. Die les moeten we goed onthouden. Gelukkig waren de Amerikaanse instellingen nét onafhankelijk genoeg om het spelletje van Trump niet mee te spelen, maar ook daar heeft de democratie in al haar voegen gekraakt. Het is wel hoopgevend dat veel zenders – zelfs ankers bij Fox News – zeiden: ‘Deze onzin zenden we niet meer uit.’»

HUMO 6 november: de finale van ‘The Masked Singer’ op VTM is het kijkcijferkanon van het jaar, met meer dan 2 miljoen kijkers.

DE CROO «Ik was één van hen, mijn kinderen waren gek van dat programma. In mijn eentje zou ik er geen vijf minuten naar kijken, maar met het gezin was het plezant.»

HUMO Had u uw partijgenoot Bart Tommelein herkend?

DE CROO «Totaal niet! Maar toen hij zijn masker afnam, dacht ik: ‘Natúúrlijk!’ Wij kennen Bart als een echt ambiancebeest. Hij laat geen gelegenheid schieten om te kunnen zingen. Op zijn feesten in Oostende pakt hij de micro, kruipt hij op een tafel en zet hij André Hazes in. Hij kan dat goed.»

HUMO Op 20 november wordt een man uit Borgworm opgepakt omdat hij u in een mail met de dood heeft bedreigd. Hij was boos over de coronamaatregelen die zijn bedrijf te gronde richtten.

DE CROO «Ik til daar niet zwaar aan. Iedereen kan in zo’n crisis weleens opgenaaid raken. Het zou beter zijn als we allemaal wat minder nerveus reageerden als we iets lezen wat ons niet aanstaat.»

HUMO 30 november: Martine Tanghe presenteert voor het laatst ‘Het journaal’.

DE CROO «Ik heb haar vooraf gebeld om haar proficiat te wensen. Ze zei dat ze graag had willen doorgaan, maar legde zich neer bij haar pensioen. Eigenlijk zou dat toch moeten kunnen? Ik zal haar in elk geval missen. Zij en Dany Verstraeten zijn iconen.»

‘Ik heb tot het laatste moment getwijfeld: ben ik wel de juiste persoon om deze regering te leiden?’Beeld Johan Jacobs

DECEMBER

HUMO Op 3 december maakt u bekend dat België vanaf 5 januari start met vaccineren. De pers suggereert dat u Frank Vandenbroucke in snelheid pakt. Steekt het dat men soms spreekt over de regering-De Croo- Vandenbroucke?

DE CROO «Pff, wij zitten echt niet in een matchke ‘om ter meest in beeld komen’. Ik kom al meer in beeld dan ik ooit had gedacht. Frank en ik werken uitstekend samen. Als premier ben ik de coach die onze samenleving door deze crisis moet krijgen, hij is de man die de technische details het best kan uitleggen. Die rolverdeling werkt prima.»

HUMO Volgens Conner Rousseau zouden jullie de SP.A nooit Volksgezondheid hebben gegund als hij vooraf had gezegd dat hij Vandenbroucke op die post zou zetten.

DE CROO «Onzin. Het was een complete verrassing, maar ik was er oprecht blij mee. Ik ken Frank al lang: als minister van Pensioenen heb ik hem aangesteld als voorzitter van de expertencommissie.»

HUMO 4 december. China plant een vlag op de maan, 51 jaar na de Amerikanen. Heeft China de VS voorbijgestoken als machtigste land ter wereld?

DE CROO «Het is te vroeg om dat te zeggen. China wil zich duidelijk laten gelden, maar de VS zullen zich niet zomaar laten passeren. Zij willen nu ook terug naar de maan. Na de handelsoorlog krijgen we blijkbaar ook een ruimtewedloop.»

The Masked Singer; seizoen 1, aflevering 1 op vrijdag 18 september 2020 bij VTM. Op de foto: Bart Tommelein.Beeld VTM

HUMO Hoe problematisch is het dat China 80 tot 90 procent van de kostbare grondstoffen voor elektrische batterijen en smartphones in handen heeft?

DE CROO «De technologische vooruitgang gaat zo snel: wie zegt dat die grondstoffen over tien jaar nog de belangrijkste zijn? Europa moet wel meer op eigen benen staan en ervoor zorgen dat we voor bepaalde producten en grondstoffen niet volledig afhankelijk zijn. Wij moeten onze eigen batterijenfabrieken hebben.

»Veel Europeanen zien in de overwinning van Joe Biden een kans om weer onder de Amerikaanse paraplu te kruipen, maar wij moeten vooral meer op onze strepen staan. Handel drijven met China? Chinese overnames in Europa? Geen probleem, maar onze bedrijven moeten hetzelfde in China kunnen doen. En onze uitstootregels moeten ook daar gelden, zodat er een fair speelveld ontstaat.»

HUMO Op sinterklaasdag pleit Bouchez opnieuw voor versoepelingen met kerst. Marc Van Ranst heeft hem door: ‘Hij wil gewoon naar de kapper.’

DE CROO (lacht) «Ik ook, maar dat is geen goede reden.»

HUMO Karel De Gucht noemt Bouchez een populist en vindt zijn aanhoudend gezeur over versoepelingen schadelijk.

DE CROO «Er heerst een grote teamgeest in de regering, en die wil ik absoluut behouden. Iedereen beseft dat we alleen samen kunnen winnen, niet ten koste van elkaar. De partijvoorzitters hebben een andere rol, maar zoals ik al zei: politiek willen scoren op basis van covid is heel gevaarlijk. Begin december daalden de cijfers nog, nu komen we stilaan op een plateau dat nog veel te hoog is.»

HUMO Wie krijgt van u de award voor beste minister tot nu toe?

DE CROO (kreunt) «Zoiets mag u mij niet vragen. Geef die award maar aan het hele team, voor de ploeggeest.»

HUMO En dan ruzie krijgen over wie hem mee naar huis mag nemen? We houden die award nog wel een jaar op zak. Prettig eindejaar, premier.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234