Alexandria Ocasio-Cortez, het jongste Amerikaanse congreslid ooit. 'Mijn generatie heeft gezien dat hyperkapitalisme geen oplossing biedt'

Van een blitzcarrière gesproken: een jaar geleden was ze nog serveerster in een restaurant, nu is de 29-jarige Democrate Alexandria Ocasio-Cortez de jongste vrouw ooit in het Amerikaanse Congres.

'We mogen niet doen alsof extreemrechts niet aan kracht wint. Ze leveren zelfs de president'

Alexandria Ocasio-Cortez heeft het druk. Het is nog geen middag, maar de Democratische millennial, nog geen dertig jaar geleden geboren in de Bronx als dochter van een working-class Puerto Ricaanse immigrant heeft er al een protestmars opzitten tegen de shutdown van de regering. Op Twitter heeft ze het intussen, nog voor de lunch, al opgenomen tegen white supremacists, de volgens haar onrechtvaardige war on drugs, én ze heeft al een klein schandaal de kop ingedrukt: verschillende media pakten deze ochtend uit met getrukeerde naaktfoto’s van haar die de ronde doen op Twitter. Dat de foto’s vals zijn, werd niet overal even duidelijk vermeld.

ALEXANDRIA OCASIO-CORTEZ «Ik dacht nog: nou, ik weet dat ik veel op Instagram zet, maar díé foto herinner ik me niet. Ik zou het gerust grappig kunnen vinden, ware het niet dat zoiets heel veel zegt over het werk dat we te verzetten hebben op het vlak van vrouwenrechten. Ik bedoel maar: als de president van de Verenigde Staten luidop pocht over hoe hij vrouwen seksueel geïntimideerd heeft, haalt iedereen z’n schouders op, maar o wee als het gerucht de ronde doet dat een vrouw het lef heeft gehad om een foto te nemen van zichzelf. Ik weet wel dat je je zoiets niet mag aantrekken. Maar je mag ook niet doen alsof het níét gebeurt, alsof er geen extreemrechtse stemmen zijn die de meest subversieve en destructieve taal uitslaan. En we mogen al helemaal niet doen alsof die stemmen niet aan kracht winnen, zoals vandaag wél het geval is. Ze hebben vandaag zelfs het presidentschap in handen.»

– Ze bepalen ook de manier waarop er over politiek gediscussieerd wordt.

OCASIO-CORTEZ «Inderdaad. Dus hoe weinig zin ik ook heb om die stemmen van repliek te dienen, ik vind wel dat ze die verdienen. We kunnen het jammer vinden dat we onze tijd moeten steken in dingen te ontkrachten die tien jaar geleden het debat niet waard waren, maar we mogen het belang ervan niet meer onderschatten.»

'Onlangs vroeg een Republikein: 'Bent u een communist? U kunt het me zeggen, hoor, het is oké''

– Ironisch genoeg wordt de manier waarop u uw aanhangers toespreekt op sociale media net vergeleken met de manier waarop Donald Trump dat doet.

OCASIO-CORTEZ «Die vergelijking is nogal kort door de bocht. Maar het is nu eenmaal zo dat wanneer de media zoals nu een belangrijke omwenteling meemaken, daar het grootste voordeel uitgehaald wordt door zij die het eerste op die verandering hebben weten in te spelen. Ik denk dat die vergelijking niet slaat op onze persoonlijkheden, maar meer op hoe snel we elk begrepen hebben dat sociale media serieus te nemen zijn. Al zijn er natuurlijk wel enkele gelijkenissen: als je wilt dat mensen je geloven, moet je hun duidelijk zeggen wat je bedoelt. Je moet durven fouten te maken en je open te stellen om daar gaandeweg uit te leren.»

– U wilde oorspronkelijk gynaecologe worden. Hoe bent u dan uiteindelijk in de politiek beland?

OCASIO-CORTEZ «Het idee kwam toen ik als student in West-Afrika woonde. Ik hielp er vroedvrouwen om bevallingen uit te voeren in de sahara, tot ik malaria kreeg. Je moet weten dat malaria in ontwikkelingslanden niets minder is dan een economische ziekte: het aantal gevallen is er zo hoog dat de ziekte een impact heeft op hun bruto binnenlands product. Door dat besef begon ik stil te staan bij wat voor economische en politieke gevolgen zo’n ziekte kan hebben. En dat deed mijn interesse in politiek groeien.

»Maar het was de dood van mijn vader die er het diepste inhakte. Hij stierf op het hoogtepunt van de financiële crisis. Ik was al afgestudeerd en ik werkte rond die tijd als een serveerster in een restaurant. Wat velen niet beseffen is dat de politiek nergens zo nadrukkelijk in de lucht hangt als in een doorsnee Amerikaans restaurant. Je werkt er schouder aan schouder met immigranten en er is geen enkele plaats waar de inkomensongelijkheid zo zichtbaar is. Je verdient er per uur minder dan het minimumloon, dus werk je voor fooien. Als vrouw word je bovendien vaak seksueel geïntimideerd in zulke omgevingen. En daarnaast zie je hoe het voedsel dat we elke dag op ons bord krijgen, verwerkt en behandeld wordt. Je ziet er hoe prijzen stijgen en dalen. Ik zag er met andere woorden hoe politieke beslissingen zich in het dagelijkse leven vertalen.»

– Weet u nog hoe u ontslag hebt genomen bij dat restaurant? ‘Ik stap op, ik ga in het Congres zitten’?

OCASIO-CORTEZ «Zoiets, ja (lacht). Ik heb lang verborgen gehouden dat ik campagne zou voeren, maar na een jaar dubbele shiften draaien om geld binnen te brengen begon dat natuurlijk op te vallen. Op een dag ving de uitbater het gerucht op dat ik zou opkomen bij de verkiezingen, maar gelukkig was hij erg begripvol. ‘Is het waar?’ vroeg hij me eerst. En toen knuffelde hij me: ‘Laat maar weten wat je nodig hebt.’»

– U bent momenteel de bliksemafleider telkens de Democraten onder vuur komen te liggen: iedereen richt zich tot u met hun kritiek. Raakt dat u persoonlijk?

OCASIO-CORTEZ «Het kan soms ook grappige momenten opleveren. Onlangs was ik zo in het Congres in gesprek met een Republikein, toen hij me plots vroeg: ‘Bent u een communist? U kunt het me zeggen als het zo is hoor, het is oké.’ (Lacht) Ik kwam niet meer bij. Dat is natuurlijk exact hoe kanalen als Fox News willen dat mensen denken.»

– Flirt u af en toe ook niet met de controverse? U probeert Trump soms rechtstreeks van repliek te dienen.

OCASIO-CORTEZ «Omdat we het onaanvaardbare al te lang aanvaarden. We hebben een president die het principe ‘waarheid’ op zich probeert te ondermijnen. Maar het is niet omdat ik soms kritiek heb op journalisten die vrouwelijke politici ‘onaangenaam’ noemen, dat ik daarom net als hij zeg dat hun zender of krant nepnieuws verspreidt. Er is nog altijd een groot verschil tussen een manier van berichtgeving bekritiseren en een heel instituut aanvallen.

'Of ik Trump zou wegstemmen als ik kon? Absoluut, zonder twijfel. Dat vind ik niet eens een controversiële beslissing.'

»Controverse is niet altijd negatief. Verandering is niet mogelijk zonder conflict, dat heb ik andere politici ook al gezegd. Willen ze op mij schieten? Ze doen maar. Ik kom uit een kiesdistrict dat overtuigend Democratisch is: beter dat ze op mij mikken dan op iemand die niet zo stevig staat. Het raakt me maar zelden persoonlijk – behalve dan als hun hysterie omslaat in seksisme, zoals met die valse naaktfoto. Natuurlijk vecht ik dan terug.»

— Zou u ja stemmen als het ooit tot een stemming komt om Trump af te zetten?

OCASIO-CORTEZ «Absoluut, geen twijfel. Dat vind ik niet eens een controversiële beslissing. Ik snap dat veel andere politici daar niet zo uitgesproken in zouden zijn, zij komen dan misschien uit kiesdistricten die iets meer verscheurd zijn dan het mijne. Maar ik kom uit de Bronx en Queens: geloof me, voor mij is dat een makkelijke keuze.»

– Begrijpt u intussen al iets beter waarom zoveel republikeinen Trump zo devoot blijven steunen?

OCASIO-CORTEZ «Ik zie het zo: in de Republikeinse partij zit je momenteel met een gijzelingsactie. Er zijn veel Republikeinen die heus wel weten wat wel en niet door de beugel kan, maar die zwijgen liever omdat ze politieke zelfmoord plegen als ze hun bedenkingen luidop zouden formuleren. Zij moeten nu toekijken hoe hun partij gekaapt wordt door dat andere deel, dat luider roept. Ik vind hun stilzwijgen echter niet kunnen. We hebben het niet alleen over politiek, maar ook over onze samenleving. Over gelijkheid en burgerrechten.»

— Verkiest u een Republikein die stilzwijgend weet wat juist is niet boven één die dat uitspreekt en zich daardoor buitenspel zet?

OCASIO-CORTEZ «Als die stilzwijgende Republikein hetzelfde doet als één die níét weet wat juist is, wat maakt het dan uit? Het maakt geen verschil of je diep vanbinnen weet wat juist is als je vervolgens gewoon dezelfde stem uitbrengt als een door en door racistisch partijlid. Het zijn niet je intenties die tellen, het zijn je beslissingen. Ik word doodmoe van mensen die zeggen: ‘Ik stem dan wel hetzelfde als zij, maar dat maakt mij niet zo onverdraagzaam als zij.’ Wel, je helpt hen anders wel verder. En daar moeten we zulke mensen op aanspreken.»

– Hoe dik bent u eigenlijk met Democratisch presidentskandidaat Bernie Sanders? Zijn jullie samen al iets gaan drinken?

OCASIO-CORTEZ «Ik ben eerlijk gezegd nog met niemand iets gaan drinken sinds mijn termijn als volksvertegenwoordiger ingegaan is. Maar ik heb tijdens mijn campagne wel de kans gekregen om bij hem een paar dingen af te toetsen. Eén van de belangrijkste dingen die hij me toen aanraadde: kies als politicus een onderwerp waar je door gepassioneerd bent, je zal er vaak genoeg mee bezig zijn.»

'Als het over klimaatwetten ging, hebben mensen jarenlang gedacht aan ijsberen in nood, en te weinig aan de vervuilde lucht in de Bronx'

– Wat hoopt u in 2019 al verwezenlijkt te zien?

OCASIO-CORTEZ «Volgens mij is het noodzakelijk om de boodschap van de klimaatbeweging aan te passen. Als we het over klimaatwetten hebben, moeten we het meer over rechtvaardigheid hebben. Jarenlang hebben mensen aan noodlijdende ijsberen gedacht als het over klimaatwetgeving ging, maar niemand dacht daarbij aan de oliepijpleiding in Flint of aan de vervuilde lucht in de Bronx. Ze denken niet aan de mijnwerkers die kanker krijgen in de koolmijnen van West-Virginia. Klimaat heeft naast het milieu evenveel te maken met sociale rechtvaardigheid, maar dat hoor je tot nog toe niet genoeg.»

– En speaker Nancy Pelosi, de Democratische Huisvoorzitter? Kent u haar intussen al?

OCASIO-CORTEZ «We hebben al een paar keer bij elkaar gezeten, ja. Telkens heb ik bij haar benadrukt hoe belangrijk ik het klimaat vind voor onze partij. Zij was jaren geleden één van de eerste Democraten die klimaatbeleid op de agenda wilden zetten.»

– Maakt u zich geen zorgen dat zo iemand al te lang in de politiek zit? Dat ze te snel het compromis zal willen opzoeken?

OCASIO-CORTEZ «Pelosi zit in een moeilijke positie: als speaker moet ze alle verschillende strekkingen binnen de Democraten zien te verzoenen, maar ik weet dat ze met haar eigen standpunten dicht aanleunt bij de progressieve vleugel. Dat komt haar soms op tegenwerking te staan van de iets conservatievere Democraten, die wel verandering willen maar die verandering al snel koppelen aan privébedrijven. Maar ik heb nog geen enkel punt gevonden waarop we het fundamenteel oneens zijn met elkaar. Zij is net als ik van mening dat de Democratische Partij vooral een progressieve partij moet zijn.

»Maar wat compromissen sluiten betreft: ik vind dat we dat als partij al te vaak doen. Dat is niet de schuld van Pelosi, dat is deels haar taak. Maar ik ben zelf niet langer bereid om compromissen te sluiten over wat ik wil bereiken, alleen nog over de manier hoe we er moeten geraken. Ik ben bijvoorbeeld van mening dat elke Amerikaan een systeem van gezondheidszorg verdient waarbij hij zonder kosten aanspraak kan maken op een hele waaier aan medische zorgen. Als ik de meest conservatieve leden van onze partij zover kan krijgen om dat idee te steunen, dan moet er alvast geen compromis meer gezocht worden binnen de partij. Dat is ook al een overwinning.»

'Telkens als Nancy Pelosi en ik samenzitten zeg ik haar hoe belangrijk ik het klimaat vind voor onze partij.'

– Riskeert u zo niet om ook binnen uw eigen partij mensen op stang te jagen?

OCASIO-CORTEZ «Daar maak ik me geen zorgen over. Ik vind het veel belangrijker dat we niet langer een partij zijn die enkel de meest basale rechten verdedigt. Iets als gelijkheid zou al lang geen politiek statement meer mogen zijn, ik vind het erg ongezond dat vragen om een gelijke behandeling voor iedereen je vanzelf doet aanleunen bij een bepaalde partij. Beide partijen horen het ondertussen wel eens te zijn over rassengelijkheid, holebirechten, gelijkheid van de geslachten, enzovoort. Ja, we moeten die rechten verdedigen als partij, maar dat is slechts een beginpunt.»

– Er zijn veel Amerikanen die zich zorgen maken over het huidige economische klimaat, waarin mensen die voltijds werken toch vaak moeite hebben om de rekeningen betaald te krijgen.

OCASIO-CORTEZ «In Amerika zijn we nog nooit uit een wanhopige situatie geklommen door schaarste te introduceren. Het is verkeerd om te denken dat je als overheid weelde kan introduceren door de buikriem aan te halen. Dit land kon de Grote Depressie net achter zich laten door massale openbare investeringen, tegelijk met een groeiende politieke ambitie en de wil om grenzen te verleggen. Die wil hebben we nu ook nodig: enkel voortbouwen op wat we al kennen zal ons niet verder helpen, we moeten veel hoger durven mikken.»

– Wat snapt de oude garde in Washington dan niet?

OCASIO-CORTEZ «Het besef dat Amerikanen onder de veertig gevormd werden door totaal andere gebeurtenissen dan de huidige politieke generatie. We zijn letterlijk opgegroeid in verschillende Amerika’s: zij werden gevormd door het Amerika van de Koude Oorlog, dat net de Tweede Oorlog had doorgemaakt, en mijn generatie komt voort uit een land dat kampte met de Irakoorlog, die uitbrak na 11 september 2001. Wij groeiden op in tijden van recessie en hebben gezien hoe hyperkapitalisme geen oplossing bood voor de problemen van onze tijd. Als mensen het hebben over millennials is dat altijd met een ondertoon alsof ze het eigenlijk over tieners hebben, maar die generatie is ondertussen een generatie van dertigers. We trouwen, voeden kinderen op en naast onze studentenleningen hebben we ook al hypotheken af te betalen. Het is zo belangrijk dat de politiek dat begrijpt.

»Ik ben een eerstejaars Congreslid in een instituut waarbij je maar zoveel waard bent als je anciënniteit. Ik ben the new kid on the block. Daardoor word ik vaak gezien als iemand die gekant is tegen oudere mensen, maar daar draait het niet om: ik ben me gewoon erg bewust van hoe slecht mijn generatie vertegenwoordigd wordt in Washington. Momenteel zie je daar één generatie die het voor het grootste deel voor het zeggen heeft. En ik wil niet dat zij al hun zeggenschap moeten opgeven, ik wil gewoon dat er andere generaties naast hen komen te staan die ook gehoord worden.»


Underdog

– Betaalt u zelf nog altijd uw studentenlening af?

OCASIO-CORTEZ «Natuurlijk, ik ben nog maar 29.»

– Wanneer was de laatste keer dat u zich echt kwaad gemaakt hebt?

OCASIO-CORTEZ «Een goede vraag, want als vrouw hoor je niet kwaad te zijn. Je mag mooi zijn en je mond houden, maar dat is het dan. Vooral als je net als ik een gekleurde vrouw bent: zelfs op momenten waarop je niet kwaad bent, word je afgeschilderd als kwade vrouw.

'Van vrouwen wordt nog steeds verwacht dat ze mooi zijn en hun mond houden. Zeker als ze net als ik een kleurtje hebben.'

»De laatste keer dat ik écht kwaad werd, was tijdens Trumps toespraak over de grensbewaking met Mexico. Toekijken hoe zo’n kerel racistische praat kon spuien vanuit het Oval Office, daar ging mijn bloed van koken. Ik zag het als niets minder dan een schending van zijn ambt als president. Maar het is dan zaak om die energie om te zetten in iets productiefs, en ze te gebruiken om te tonen dat het anders moet.»

– Maakt u zich geen zorgen dat, omdat u de Democratische Partij naar links probeert te duwen, er net nog meer polarisering zal ontstaan in Amerika?

OCASIO-CORTEZ «Ik vind het verkeerd om te zeggen dat mijn voorstellen polariserend zijn. Nu moeten we toekijken hoe de hele overheid gekaapt is door een klasse van grote ondernemingen en een heel kleine elite. De Koch-broers (die aan het hoofd staan van Koch Industries, de op één na grootste Amerikaanse particuliere onderneming, red.) bezitten elke Republikein in de Senaat – ze stemmen wat hun sugar daddies hun opdragen. Daartegenover zie je dat zeventig procent van alle Amerikanen voorstander is van een sociale zorgverzekering, dat negen op de tien Amerikanen willen dat het grote geld geweerd wordt uit de politieke besluitvorming. Zo’n tachtig procent gelooft dat klimaatverandering een bestaand én dringend probleem is en 67 procent vindt dat immigratie een positieve bijdrage is aan de Verenigde Staten. Het is voor al die Amerikanen dat ik vecht.»

– U hebt uw eerste verkiezingen naar eigen zeggen gewonnen omdat uw tegenstanders u onderschat hadden. Wanneer laat je die positie van underdog best los?

OCASIO-CORTEZ «Ik heb al heel wat laatdunkende opmerkingen naar mijn hoofd gekregen. ‘Ze is goed met Twitter én ze wil de politiek in? Nee toch.’ Als mensen me aan de hand daarvan willen onderschatten, doen ze maar. Ik word pas kregelig als ze daarom veronderstellen dat ik onmogelijk intelligent kan zijn. Dán zal ik terugschieten. Het is net hetzelfde met journalisten die mijn democratische collega’s Elizabeth Harris of Kamala Harris als ‘onaangenaam’ bestempelen. Dat is ongegronde, vrouwenhatende bullshit. Iemand afschilderen als ‘onaangenaam’ is géén politiek argument. Een politicus als Paul Ryan mocht tien jaar lang de boel oplichten en werkende families leegzuigen, en hij werd al die tijd als een wonderkind gezien. Maar nee, wij zijn dan de charlatan.»

– U bent het jongste vrouwelijke parlementslid in de geschiedenis van de Verenigde Staten, waar moet het nu naartoe?

OCASIO-CORTEZ «Geen idee. Ik ga naar waar de mensen, de kiezers, me willen. En zolang ik daar iets goeds kan doen, blijf ik er.»

© 2019 Rolling Stone Vertaling en bewerking: Tom Raes

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234