null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Humo’s grote regeringsrapport (2):Jambon I

Alle Vlaamse ministers beoordeeld: ‘Sterke Jan is een teleurstelling als minister-president (3/10)’

Na de federale regering-De Croo verschijnt deze week de ploeg van Jan Jambon voor de examencommissie. Na de corona-, stikstof- en andere PFOS-crisissen zit een onderscheiding er niet in, daarvoor scoren enkele sterkhouders van de Vlaamse regering te zwak. Wie krijgt een onvoldoende en wie kan probleemloos op de ingeslagen weg doorgaan? Ontdek het in deel twee van Humo’s Grote Regeringsrapport.

JAN JAMBON: ‘ONBETROUWBARE JAN’

De burgemeester van Brasschaat werd bij de verkiezingen voorgesteld als kandidaat-premier, maar voor N-VA-voorzitter Bart De Wever was het toen al een uitgemaakte zaak dat Jan Jambon de Vlaamse regering zou leiden. Hij nam er ook de portefeuille Cultuur bij, tot frustratie van de sector.

‘Jan Jambon maakt zelden een zin af en er wordt gelachen met zijn beperkte woordenschat. Maar het is vooral een reeks communicatieblunders die van hem een gewond dier maakt.’ Beeld BELGA
‘Jan Jambon maakt zelden een zin af en er wordt gelachen met zijn beperkte woordenschat. Maar het is vooral een reeks communicatieblunders die van hem een gewond dier maakt.’Beeld BELGA

ISOLDE VAN DEN EYNDE (commentator Het Laatste Nieuws) «Na zijn passage als vicepremier in de regering-Michel stond Jan Jambon bekend als ‘Sterke Jan’, maar als minister-president is hij voorlopig een teleurstelling. Tijdens de coronacrisis was hij niet voorzichtig en vooruitziend genoeg. Zijn uitspraak dat het huis nog niet in brand stond, terwijl de tweede golf volop bezig was en de ziekenhuizen vólliepen, zal hem voor altijd achtervolgen. Daar verloor hij het etiket van de betrouwbare leider, al kreeg die betrouwbaarheid eerder ook al een deuk. Zo gaf hij blijk van een erg slecht geheugen in de zaak-Chovanec. Hij had het ook over een systeem waarbij asielzoekers een huis konden kopen met achterstallig kindergeld, maar kon dat niet hard maken. En toen het Overlegcomité vorige zomer besliste om de bubbels uit te breiden tot vijftien personen, probeerde hij die beslissing mee in de schoenen van Erika Vlieghe te schuiven, terwijl zij zich daar fel tegen had verzet. Recent was er ook nog zijn ongelukkige uitspraak dat grote tuinfeesten alleen mochten doorgaan met een cateraar. Hij zette dat recht in ‘De Cooke & Verhulst Show’, maar beweerde dat hij alleen had geantwoord op hún vraag. Achteraf bleek dat zijn kabinet zelf de redactie had gebeld omdat hij ‘iets wilde aankondigen’. Ook de premier was vooraf op de hoogte.

»Jambon maakt zelden een zin af en er wordt gelachen met zijn beperkte woordenschat. Maar het is vooral die serie communicatieblunders die van hem een gewond dier maakt.»

ELISABETH MEULEMAN (parlementslid Groen) «Hij communiceert vaak onbehouwen en arrogant. Zelfs in zijn partij is er kritiek op zijn leiderschap en omgang met het parlement. Tegelijk was hij de eerste die mijn partijgenoot Staf Pelckmans belde, toen die door ziekte moest afhaken als parlementslid.»

VAN DEN EYNDE «Jambon wil heel graag het gezicht van de versoepelingen zijn. Toch strijdt hij harder voor wie of wat hem na aan het hart ligt: Voka, de evenementensector, Studio 100… De KVS moest hemel en aarde bewegen om te kunnen heropenen voor vijftig man, terwijl Jambon tezelfdertijd bij James Cooke en Gert Verhulst ging zitten met een publiek van veertig man. Er bestaat geen virologische uitleg voor die discrepantie.»

MEULEMAN «Als minister van Cultuur heeft hij de sector vanaf dag één getackeld. De tomaten die hij naar zijn hoofd kreeg op de uitreiking van de Ultima’s, waren veelzeggend. Tijdens de pandemie kwamen de compensatiepremies voor hen ook veel later dan in andere sectoren.»

KATRIEN REIST (lid van State of the Arts) «Jambon mist kennis en liefde voor onze sector. Er wordt ook niet echt naar ons geluisterd. Zijn kabinetschef Joachim Pohlmann is de architect van het cultuurbeleid en wil zijn Vlaamsgezinde, conservatieve agenda doordrijven. In het nieuwe Kunstendecreet gaat het geld naar infrastructuur en grote cultuurhuizen. In ruil voor tien jaar subsidies moeten zij beheersovereenkomsten sluiten met de overheid. Weg onafhankelijkheid! Daarnaast belooft Jambon de positie van beginnende artiesten te verbeteren, maar dat is holle retoriek. Zijn besparing op de projectsubsidies heeft hij na veel protest teruggedraaid, maar er dreigt een kaalslag bij de kleine theaters, gezelschappen en kunstwerkplaatsen.»

3/10 Jan toont als klasverantwoordelijke te vaak een gebrek aan empathie, communicatietalent en inzicht. Hij is niet vies van een leugentje en wil vooral goed doen voor de grote, rijke jongens op de speelplaats.

HILDE CREVITS: ‘TWEE GEZICHTEN’

In 2024 zal de CD&V-politica zeventien jaar minister en tien jaar viceminister-president zijn. En dat voor iemand die Bart De Wever ooit omschreef als ‘het Chiromeisje van wie je meteen koekjes zou kopen’. Voor de post van minister-president woog haar partij te licht, dus werd ze minister van Landbouw, Werk, Economie en Innovatie.

‘Hilde Crevits kent haar dossiers. Daarin verschilt ze van sommige andere politici die vaak zeggen wat medewerkers hun hebben ingefluisterd.’ Beeld Photo News
‘Hilde Crevits kent haar dossiers. Daarin verschilt ze van sommige andere politici die vaak zeggen wat medewerkers hun hebben ingefluisterd.’Beeld Photo News

CARL DEVOS (politicoloog UGent) «Hilde Crevits speelde een belangrijke rol in het Overlegcomité en wordt één van de gezichten van de Vlaamse relance. Toch springt ze minder in het oog dan toen ze zich in de vorige legislatuur over het onderwijs ontfermde. Ze vermijdt de hete discussies, waardoor ze er niet in slaagt om haar partij uit het drijfzand te trekken. Crevits heeft het typische profiel van de meeste CD&V-ministers: degelijke bestuurders, maar ze maken te weinig los bij de mensen.»

STIJN BAERT (arbeidseconoom UGent) «Hilde Crevits is een uitstekende manager die haar prioriteiten kiest, goed overlegt, haar beleid onderbouwt en haar dossiers kent. Daarin verschilt ze van sommige andere politici, die vaak opzeggen wat medewerkers hun hebben ingefluisterd.

HUMO Vorige week kwam aan het licht dat het beleid van de VDAB de afgelopen jaren onvoldoende professioneel en transparant was. Straalt dat ook op de minister van Werk af?

BAERT «De VDAB heeft een opdracht gekregen en voert die autonoom uit. Je kunt je wel afvragen of Crevits de berichten over die fouten niet eerder had kunnen opvangen en laten bijsturen.

»De werkzaamheidsgraad optrekken naar 80 procent, dat is Crevits’ grootste uitdaging. Haar actieplan kreeg de steun van de sociale partners en zet terecht in op opleidingen en digitalisering. Een jaar geleden had ik niet gedacht dat we vandaag al praktijktests zouden uitvoeren in 33 economische sectoren. Ook daar trok zij de kar.

»Een minpunt is dat ze er niet in slaagt om de jobbonus uit te werken, zodat het een prikkel wordt voor wie niet werkt omdat het te weinig oplevert. Ik mis ook een heldere rode draad in haar beleid. Ze zou een grote meter op haar kabinet moeten zetten waarop de werkzaamheidsgraad wordt afgebeeld. Elke maatregel zou dat streefdoel van die 80 procent moeten dienen.»

LAURENS DE MEYER (bio-econoom KU Leuven, ex-landbouwspecialist Bond Beter Leefmilieu) «Op Landbouw stelt Hilde Crevits teleur. Er is geen visie op een toekomstgericht voedingsbeleid, ze durft geen duidelijke keuzes te maken. Enerzijds stimuleert ze boeren om soja en quinoa te produceren, anderzijds blijft ze de intensieve, exportgerichte landbouw verdedigen die onze bodem, ons water, onze lucht en onze biodiversiteit verpest. We hebben een nieuw model nodig van korte ketens, hoevewinkels en duurzame zorgboerderijen. Helaas rijdt ze voor de Boerenbond, die steenrijk wordt van het huidige model dankzij een grote portefeuille van kunstmestverdelers, mestverwerkers en veevoederproducenten.»

DEVOS «Er heerst een gewapende vrede tussen Hilde Crevits en haar collega Zuhal Demir (N-VA). De Boerenbond is de enige CD&V-zuil die nog overeind staat, en Crevits moet daar rekening mee houden. Die clash wordt nog spannend. Demir lijkt aan de winnende hand, maar Crevits kent alle knepen van het vak. Als het beeld wordt gecreëerd dat de landbouw kapot wordt gemaakt of de stabiliteit van de regering in het gedrang komt, kan het nog lastig worden voor Demir.»

DE MEYER «Hilde Crevits beweert wel dat ze voor duurzame landbouw is, maar ze blijft subsidies uitdelen aan industriële landbouwbedrijven. De waarheid is dat de veestapel gehalveerd moet worden. Zuhal Demir wil dat, Crevits niet..»

5/10 Hilde toont twee gezichten: ze verdient een mooie 7 voor Werk en Economie, maar zakt voor Landbouw, omdat ze blijft steken in het verleden, en in de achterzak van een machtige lobbyorganisatie.

BEN WEYTS: ‘VEEL BORSTGEKLOP’

Het duracellkonijn van de N-VA mocht, na zijn passage als minister van Mobiliteit, een trapje hoger: Weyts is viceminister-president, pakte het felbegeerde Onderwijs en kreeg zijn favorieten Dierenwelzijn en Sport als extraatje.

‘In de coronacrisis had Ben Weyts maar één mantra: de scholen moesten openblijven. Hij is populair bij ouders, maar veel leerkrachten voelden zich in de steek gelaten.’ Beeld BELGA
‘In de coronacrisis had Ben Weyts maar één mantra: de scholen moesten openblijven. Hij is populair bij ouders, maar veel leerkrachten voelden zich in de steek gelaten.’Beeld BELGA

VAN DEN EYNDE «Ben Weyts is samen met Zuhal Demir uitgegroeid tot hét N-VA-gezicht van deze regering. Zijn strijd om de scholen zo lang mogelijk open te houden maakte hem erg populair. Hij hamerde voortdurend op het beperken van de leerachterstand en de mentale schade. Sluw, want wie durft daartegen zijn?

»Vooraf werd verwacht dat Weyts oorlog zou voeren met de vakbonden en de koepels. Maar tijdens de crisis overlegde hij uitstekend met het onderwijsveld en stemde hij de akkoorden af met zijn Franstalige collega’s en de virologen. Alleen tijdens de derde golf beet hij in het zand, toen de paaspauze werd afgekondigd en de lessen een week werden opgeschort.

»Ben Weyts wil de lat in het onderwijs hoger leggen. Op dat vlak toont hij daadkracht met de invoering van gestandaardiseerde toetsen, nieuwe eindtermen en taaltests in de derde kleuterklas. Hij koppelde een snellere vaste benoeming aan een sneller ontslag, waardoor scholen eindelijk hun rotte appels kunnen buitengooien. Zijn voorganger, Hilde Crevits, kreeg dat dossier niet opgelost.»

MEULEMAN «De discussie over de eindtermen draaide wel uit op een juridische oorlog met het katholieke onderwijs. Het inschrijvingsdecreet is nog altijd niet opgelost, waardoor mensen hun kinderen nog altijd niet kunnen inschrijven in de school van hun keuze. In de coronacrisis had hij maar één mantra: de scholen moesten openblijven. Hij is populair bij ouders, maar veel leerkrachten en directies voelden zich aan hun lot overgelaten.»

DIRK JACOBS (onderwijsexpert ULB) «De minister doet veel goeds en toonde zich erg voluntaristisch in de crisis. Maar ondanks al het borstgeklop over het inhalen van de leerachterstand en het veilig openhouden van de scholen, miste hij veel kansen om dat in de praktijk waar te maken. Hij minimaliseerde het belang van ventilatie, de beloofde laptops werden te laat geleverd, de extra middelen voor digitalisering bleken plots een voorafname op het budget van de komende jaren…

»Hetzelfde voor de kwaliteitsverbetering: hij communiceert daar veel over, maar in het beleid zie ik het niet. Hij doet alsof we te veel hebben ingezet op gelijke kansen en welbevinden, maar dat is niet de oorzaak van de achteruitgang. Je kunt de lat wel hoger leggen, maar als er te weinig sterke, hoogopgeleide leerkrachten zijn om het waar te maken, sta je nergens. Hij maakte wel openingen voor zij-instromers, maar verder wordt het lerarentekort amper aangepakt.»

7/10 Ben is ijverig en gaat vaak op zijn stoel staan, maar de praktische uitwerking van zijn taken valt soms wat tegen.

BART SOMERS: ‘LOCAL HERO’

De Open VLD-burgemeester van Mechelen, die het Chicago aan de Dijle transformeerde tot een aangename stad, droomde van een revanche op het nationale toneel. Met Integratie, Inburgering en Lokale Besturen kreeg hij zijn droomportefeuilles in handen.

‘Tijdens de pandemie was Bart Somers het baken voor de lokale besturen. Hij heeft dag en nacht gewerkt aan draaiboeken.’ Beeld BELGA
‘Tijdens de pandemie was Bart Somers het baken voor de lokale besturen. Hij heeft dag en nacht gewerkt aan draaiboeken.’Beeld BELGA

VAN DEN EYNDE «De toenmalige Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten heeft keihard onderhandeld om van Bart Somers een superminister te maken met zijn favoriete bevoegdheden. Hij moest een nieuwe wind laten waaien, maar de pandemie en de zaak-Sihame El Kaouakibi gooiden roet in het eten. Sihame was zijn poulain, hét voorbeeld van zijn emancipatorische kijk op diversiteit. De schandalen rond haar tasten hem aan, en hij steekt zich weg. Ook de N-VA remt hem af, bijvoorbeeld in de discussie over de praktijktests. Het compromis was om discriminatie op de woning- en arbeidsmarkt in kaart te brengen en te sensibiliseren, maar niet te bestraffen. De N-VA is bang voor de Vlaams Belang-framing over een heksenjacht. Daarom mocht die ‘academische monitoring’ niet ‘praktijktest’ heten. Toen Somers dat woord bij de voorstelling toch gebruikte, werd hij teruggefloten door een woedende N-VA. Het is typisch voor de geslepen Somers om een akkoord zo ver mogelijk zijn kant op te rekken, maar hij moest wel inbinden.»

CHRIS JANSSENS (fractieleider Vlaams Belang) «De N-VA had beloofd om rekening te houden met onze verkiezingsoverwinning, maar met Bart Somers op Inburgering gebeurde het omgekeerde. Hij heeft het voortdurend over ‘verbinden’, maar laat geen kans liggen om onze kiezers te schofferen. Hij duwde de praktijktests erdoor, én een handleiding over de dekolonisering van het straatbeeld.

»Hij heeft ook niet de moed om het problematische karakter van de islam te benoemen. Zelfs wanneer een imam rabiate homohaat propageert, durft hij de erkenning en de subsidies van de moskee niet in te trekken. Ook aan de belangen van het machtige, vanuit Turkije geleide Diyanet wordt niet geraakt. Hun moskeeën kunnen hier met belastinggeld de lange arm van Erdogan blijven spelen.

»Ik waardeer wel dat hij het keihard opneemt voor de lokale besturen. Hij had ook de moed om een tuchtprocedure te starten tegen de burgemeester van Sint-Truiden, Veerle Heeren (CD&V), toen bekend raakte dat zij en haar entourage vroegtijdig gevaccineerd werden.»

FILIP DE RYNCK (professor BestuurskundeUGent) «Bart Somers heeft zwaar gewogen op het regeerakkoord ten voordele van de lokale besturen. Hij verhoogde hun budget van 15 naar 20 miljard euro, en ook een deel van de relancemiddelen vloeit naar de gemeenten. Daardoor krijgen ze eindelijk financiële ademruimte en kunnen ze investeren.

»Onder zijn voorgangster Liesbeth Homans (N-VA) was er chaos ontstaan bij het agentschap Inburgering: Somers heeft dat heel snel opgelost. En tijdens de pandemie was hij het baken voor de lokale besturen. Hij heeft dag en nacht gewerkt om hen te ondersteunen met draaiboeken voor ruimere terrassen, verkeersvrije straten, het schrappen van belemmerende regels… Hij is niet meer de tafelspringer van vroeger, maar een gelouterd politicus die aanwezig is op het terrein.»

VAN DEN EYNDE «De vaccinatiecentra werden wel te laat in gang geduwd. In oktober 2020 hadden de Duitsers al gigantische centra klaar, terwijl wij midden januari eens gingen bekijken hoe we het zouden doen. Ze draaien nu fantastisch, maar Somers had geluk dat de leveringen zo traag binnenkwamen.

»Hij sleepte ook een broodnodige interne staatshervorming uit de brand. Vlaanderen telt een duur en inefficiënt kluwen van tweeduizend lokale overlegstructuren. Somers bundelde dat tot zeventien overzichtelijke bestuursregio’s, ondanks het protest van CD&V, dat vasthoudt aan de provincies en de macht van de burgemeesters.»

DE RYNCK «Die opdeling is voorlopig alleen maar een geografische afbakening: het is nog niet duidelijk of dat ook zal leiden tot een sanering van de lokale samenwerkingsstructuren. Somers zou sommige gemeenten ook moeten verplichten om te fusioneren, maar dat wil CD&V niet. Daarom zet hij in op vrijwillige fusies.»

8/10 Bart is een ervaren rot die resultaten behaalt en ze zo goed mogelijk verkoopt. Hij had wel meer afstand mogen nemen van klasgenote Sihame.

WOUTER BEKE: ‘VERDRONKEN VIS’

Na tien jaar als CD&V-voorzitter deed Wouter Beke zichzelf de post van minister van Welzijn cadeau, tot groot ongenoegen van een deel van zijn partij, dat hoopte op vernieuwing.

‘Vorige zomer werd luidop gefluisterd over een reshuffle in de regering waarbij Wouter Beke en ook Jan Jambon zouden plaatsmaken.’ Beeld Photo News
‘Vorige zomer werd luidop gefluisterd over een reshuffle in de regering waarbij Wouter Beke en ook Jan Jambon zouden plaatsmaken.’Beeld Photo News

LISE VANDECASTEELE (huisarts en PVDA-parlementslid) «Beke is een miscast, totaal ongeschikt voor crisisbeleid. Tijdens de pandemie reageerde hij systematisch te traag, te defensief en intransparant. Pas in april 2020, tijdens de piek van de crisis in de woonzorgcentra, richtte hij een taskforce op. Zo ging het ook met de mondmaskers, de tests, het contactonderzoek, de vaccinaties… Keer op keer moesten we hem met honderden alarmkreten om de oren slaan voor er iets bewoog. Beke aanvaardt geen constructieve voorstellen van de oppositie. Als je hem een vraag stelt, krijg je de Beke-brij: ellenlange, technische antwoorden waarin hij de vis verdrinkt.»

DEVOS «We hebben twee Wouter Bekes gezien: die van een beke te laat en de kampioen van de vaccinaties. Zijn start als minister was moeilijk. Hij erfde een leeg kabinet en kende het departement niet goed. Dat wreekte zich tijdens de coronacrisis. Vorige zomer werd luidop gefluisterd over een reshuffle in de regering, waarbij Jan Jambon en Wouter Beke zouden plaatsmaken. Herinner u hoe Hilde Crevits en Bart Somers na een ministerraad in juli 2020 door het raam kropen om aan de pers te ontsnappen: zelfs Crevits had geen zin meer om het geklungel van Beke te verdedigen.

»In het najaar volgde een nieuwe dreun met de ‘Pano’-uitzending over het falende contactonderzoek. Het was pijnlijk om een man met zijn ervaring zo te zien spartelen voor de camera. ‘Pano’ toonde hoe hij de katholieke zuil had bediend met de uitbesteding van het contactonderzoek. Dat was oude politieke cultuur: belastinggeld draineren naar je eigen netwerk, met bedroevende resultaten als gevolg. Maar sinds de vaccinaties op toerental zijn, heeft Beke zich herpakt. Zijn kabinet is weer op orde, hij straalt weer zelfvertrouwen uit en krijgt applaus.»

VANDECASTEELE «Beke heeft zich helemáál niet herpakt. Kijk naar de psychische crisis bij de jongeren: de noodkreten over crisisopnames, kindermishandeling en zelfmoordpogingen zijn legio, maar hij herhaalt telkens hetzelfde: dat hij een eenmalige investering heeft gedaan. Die volstaat niet! Om de coronacrisis op te lossen hebben we alle registers opengetrokken: waarom kan dat dan niet voor onze jeugd, die aan het verdrinken is?»

DEVOS «De periode na corona wordt cruciaal om nog te slagen als minister. Kan hij de te grote woonzorgcentra hervormen? En hoe zal hij de psychische crisis en de wachtlijsten voor gehandicapten oplossen?»

LUC DEMAREZ (voorzitter van Grip vzw, rechtenorganisatie voor mensen met een handicap) «Wij maken ons weinig illusies. Beke beweert wel dat hij de wachtlijsten aanpakt, maar ze worden langer. Veel mensen met een handicap van wie de aanvraag erkend is, moeten soms járen wachten op het budget waar ze recht op hebben. Wie een assistent aanvraagt voor een minderjarig kind, moet zelfs tien à vijftien jaar geduld hebben. Er is een investering van 1,6 miljard euro nodig, Beke schermt met 270 miljoen. Zijn enige ambitie is om de chaos en de schaarste te beheersen door links en rechts wat geldpotjes te verschuiven. Hij verdient een dikke buis.»

3/10 Wouter is de Guust Flater van de klas, hij leert moeilijk uit zijn fouten en is erg koppig. Na zijn geslaagde herexamen vaccinaties moet hij dringend ook de andere vakken inhalen.

ZUHAL DEMIR: ‘LEF EN TEMPERAMENT’

Zuhal Demir trok een pruillip toen ze het pakket Leefmilieu, Klimaat, Energie, Toerisme en Justitie kreeg, omdat ze van die eerste vier thema’s weinig kaas had gegeten. Tot verbazing van velen blijkt de furie van de N-VA nu over een groene inborst te beschikken.

‘Het is ver­frissend om met Zuhal Demir eens een minister van Leefmilieu te hebben die vindt dat bomen niet dienen om gekapt te worden.’ Beeld Photo News
‘Het is ver­frissend om met Zuhal Demir eens een minister van Leefmilieu te hebben die vindt dat bomen niet dienen om gekapt te worden.’Beeld Photo News

DEVOS «Zuhal Demir is de grote verrassing. Ze heeft het voordeel dat ze onbevangen naar de milieu- en landbouwdossiers kan kijken, omdat de N-VA geen zuil heeft. De natuurverenigingen dragen haar op handen, behalve de klimaatactivisten. Ze gaat voluit voor de bescherming en de uitbreiding van de natuur, maar in klimaatdiscussies zit ze met gekruiste armen op de achterbank. Ze ging akkoord met de meer ambitieuze klimaatdoelstellingen van Europa, maar het was niet van harte.

»Bij haar start gaf Bart De Wever haar de raad om haar temperament onder controle te houden. Ze communiceert minder polemisch dan vroeger, ook al moet ze soms flink op haar tanden bijten. Ze erfde het shitdossier van de terugdraaiende tellers van zonnepanelen, maar toen het ontplofte, had ze snel een compensatieregeling klaar voor de gedupeerde eigenaars. Ze verbloemde niets en bood nederig haar excuses aan namens de regering, terwijl andere collega’s zich wegstaken.»

ERIK GRIETENS (Bond Beter Leefmilieu) «Na Joke Schauvliege (CD&V) is Zuhal Demir een verademing. Eindelijk een minister die opkomt voor meer groen en niet plooit voor de machtige Boerenbond! Demir maakte 500 miljoen euro vrij voor een Blue Deal om de droogte te bestrijden, kondigde een rookverbod in natuurgebieden af en smeedde een Bosalliantie om tegen 2024 4.000 hectare extra bos te hebben. Joke Schauvliege wilde zogezegd ook bomen aanplanten, maar kocht geen gronden om dat mogelijk te maken. Demir doet dat wel.»

BRUNO TOBBACK (parlementslid Vooruit) «Het is verfrissend om eens een minister van Leefmilieu te hebben die vindt dat bomen niet dienen om gekapt te worden. Ze is offensief in dossiers over natuur, water en stikstof. Alleen op het vlak van klimaat wordt ze afgeremd door Voka en de fossiele industrie, die voor de N-VA zo belangrijk is.»

GRIETENS «Ze toont wel lef in het stikstofdossier, waar alle grote belangen op het spel staan: landbouw, industrie, mobiliteit… Demir stapt weg van de ons-kent-onscultuur en trekt resoluut de kaart van het leefmilieu. Ze wrong de arm van Hilde Crevits om door een voorlopig kader te bekomen dat streng is voor de landbouw, maar ook de industrie niet spaart.»

TOBBACK «Dat dossier passioneert haar, maar er zit ook een politieke agenda achter: de N-VA wil vergunningen voor industriële bedrijven blijven afleveren in de Antwerpse haven, maar dat gaat alleen als de totale stikstofuitstoot daalt. Dat de grootste inspanning van de landbouw moet komen, is vooral lastig voor CD&V. Al is het ook terecht, omdat de landbouw verantwoordelijk is voor drie vierde van de uitstoot.»

HUMO In juni haalde Zuhal Demir de toorn van de Vlaamse regering op haar nek door spontaan te pleiten voor een onderzoekscommissie naar het PFOS-schandaal.

DEVOS «Dat vond ik geen flater. Ze kreeg het verwijt dat ze te voortvarend was, omdat ze de afspraken binnen de meerderheid aan haar laars had gelapt. Daardoor konden haar collega’s niet meer terug: wie tegen een onderzoekscommissie pleitte, maakte zich verdacht. Ze kreeg flink op haar kop, maar de feiten geven haar gelijk: haar demarche zal informatie naar boven brengen die anders allicht verborgen was gebleven. Haar kompas staat meer gericht op de Dorpsstraat dan op de particratische geplogenheden in de Wetstraat. Dat maakt haar steeds populairder, maar het kan haar positie binnen de regering en haar partij in gevaar brengen.»

TOBBACK «Ik kan haar lef wel appreciëren. Ze is bedachtzamer dan vroeger, maar als het nodig is, zet ze de zaken op scherp, ook al zorgt dat voor miserie in de ploeg. Alleen moet ze dat ook eens doen voor de bouwshift, want die dreigt onbetaalbaar te worden. Haar coalitiepartners vinden een hoge compensatie voor individuele grondeigenaars belangrijker dan het algemeen belang.»

GRIETENS «Demir maakte het ook moeilijker voor burgers en natuurverenigingen om naar de rechter te stappen om bouw- of bedrijfsprojecten tegen te houden. Dat is een smet op haar blazoen, want in het verleden zijn op die manier veel beschermde natuurgebieden ontstaan.»

8/10 Zuhal toont veel vlijt en moed, behalve voor enkele vakken die ze niet zo graag doet. Wel opletten dat ze met haar temperament de andere leerlingen niet te boos maakt.

LYDIA PEETERS: ‘GEBREK AAN MOED’

De gewezen Open VLD-burgemeester van DilsenStokkem was al tien jaar backbencher, toen ze een half jaar vóór de verkiezingen van 2019 Bart Tommelein mocht opvolgen. Bij de regeringsonderhandelingen had ze geluk dat Gwendolyn Rutten andere ambities had dan minister van Mobiliteit te worden.

‘Lydia Peeters kroop zelfs in een vliegtuig van Antwerpen naar Brussel. Een blunder. Ze moet ook wat meer politieke moed tonen.’ Beeld BELGA
‘Lydia Peeters kroop zelfs in een vliegtuig van Antwerpen naar Brussel. Een blunder. Ze moet ook wat meer politieke moed tonen.’Beeld BELGA

DEVOS «Lydia Peeters zit continu in het nieuws terwijl ze lintjes knipt, fietst of bruggen inhuldigt. Ze kroop zelfs in een vliegtuig van Antwerpen naar Brussel om de heropstart van de regionale luchthavens te promoten. Los van die blunder is haar alomtegenwoordigheid op het terrein een beproefd recept om een langdurige carrière te lanceren. Mogelijk wordt ze een zwaargewicht, zoals Kris Peeters, Hilde Crevits of Ben Weyts haar vanuit dat departement voordeden, maar dan moet ze wat meer politieke moed tonen. In het debacle van de zonnepanelen stak ze zich weg, terwijl ze in de vorige regering mee verantwoordelijk was. Ze liet haar voorganger Bart Tommelein en opvolgster Zuhal Demir de kastanjes uit het vuur halen. Ook in haar beleid maakt ze weinig duidelijke keuzes: ze investeert meer geld in fietspaden, maar blijft ook inzetten op de auto. Zelfs haar voorganger Ben Weyts tikte haar op de vingers, omdat ze talmde met de uitrol van nieuwe meetapparatuur tegen vervuilende wagens.»

KRIS PEETERS (mobiliteitsexpert PXL Hasselt) «Het siert de minister dat ze meer dan Ben Weyts open staat voor adviezen van kritische experts. Ze is van goede wil, maar het is niet altijd even duidelijk voor wie of wat ze die wil aanwenden. Haar prioriteit is verkeersveiligheid. Bij Weyts kwam de verkeersdoorstroming op de eerste plaats. Peeters zet wél in op conflictvrije kruispunten, waardoor we straks hopelijk minder dodehoekongevallen krijgen. Al is het afwachten of ze echt keuzes wil maken, want ze strijkt de autobestuurder niet graag tegen de haren in.

»Hetzelfde geldt voor de modal shift: de Vlaamse regering wil dat de helft van het verkeer tegen 2030 duurzaam is, maar Peeters voert een halfslachtig beleid. Met de mogelijke schrapping van de tram tussen Hasselt en Maastricht, die Limburg eindelijk echt openbaar vervoer moet bieden, is een nieuwe Belgenmop in de maak. De invoering van het rekeningrijden voor personenwagens werd geschrapt, wegens ‘geen draagvlak’. Was dat er dan wel voor het rookverbod in de horeca? Of voor de verhoging van de pensioenleeftijd?»

BART CLAES (parlementslid Vlaams Belang) «Lydia Peeters is een grijze muis die geen conflicten opzoekt, maar de problemen goed opvolgt. Bij de start van de legislatuur leidde een tekort aan chauffeurs bij De Lijn tot chaos en geschrapte ritten. Na een jaar was dat van de baan. Peeters stelde een nieuwe CEO aan en er waren veel nieuwe aanwervingen. Maar volgend jaar dreigt één op de vijf bushaltes te verdwijnen, omdat de regering kiest voor basisbereikbaarheid in plaats van voor basismobiliteit. Dat betekent: minder haltes en vervoerslijnen, om de snelheid en stiptheid te verbeteren op de overblijvende lijnen tussen de stads- en dorpskernen.»

PEETERS «Daardoor zullen er in kleine dorpen en gehuchten vervoerswoestijnen ontstaan. 82 procent van de busreizigers zijn jongeren en 65-plussers: die hebben vaak geen alternatief. De regering heeft de mond vol van ‘mensen activeren’, maar hoe kan dat als sommigen zich nog amper kunnen verplaatsen?»

6/10 Lydia is een degelijke meeloper, maar mag wat moediger zijn.

MATTHIAS DIEPENDAELE: ‘HARDLINER IN DE SCHADUW’

Deze communautaire scherpslijper bijt als minister van Begroting, Wonen en Erfgoed elke euro in tweeën en verplichtte zijn collega-ministers tot pijnlijke besparingen. Maar zelf blijft de N-VA-getrouwe in de schaduw.

‘Matthias Diependaele gaat regel per regel álle subsidies en uitgaven doorlichten en ter discussie stellen. Als dat lukt, is dat revolutionair.’ Beeld BELGA
‘Matthias Diependaele gaat regel per regel álle subsidies en uitgaven doorlichten en ter discussie stellen. Als dat lukt, is dat revolutionair.’Beeld BELGA

DEVOS «Behalve de kijkers van ‘Villa politica’ weten weinig mensen wie Matthias Diependaele is. Toch is hij geen grijze figuur. Hij heeft een scherpe tong, denk maar aan zijn verzet tegen de Brusselse stadstol. In de regering is hij gestart met de ‘brede heroverweging’, zoals in Nederland: hij gaat regel per regel álle uitgaven en subsidies doorlichten en ter discussie stellen. Als dat lukt, is dat revolutionair. Achter de schermen is men ermee bezig, met ambtenaren en externe experts, maar je hoort er niets van. In dit geval is dat een godsgeschenk.»

BJÖRN RZOSKA (fractieleider Groen) «Maar hij moet in die oefening wel álles meenemen, ook de subsidies voor bedrijven. Ik ben benieuwd of de N-VA ook haar eigen heilige huisjes zal willen slopen.

»In tegenstelling tot Wouter Beke debatteert Matthias Diependaele met open vizier en geeft hij vaak duidelijke antwoorden. Hij is een correcte vakminister, al ben ik het vaak grondig oneens met hem. Zelfs bij de N-VA behoort hij tot de financiële hardliners. Door de coronacrisis gaat de Vlaamse begroting dit jaar 4 miljard euro in het rood, en hij wil dat tekort tegen 2024 halveren. Dat is tricky tijdens een broos economisch herstel. Bij de start van de regering dwong hij op elk departement al stevige besparingen af. De besparingen in de cultuursector, de zorg en het onderwijs: hij had er de hand in, maar de vakministers mochten het uitleggen. Je ziet hem zelden in de media, maar hij hangt als een schaduw boven de regering.»

HERMAN MATTHIJS (begrotingsspecialist VUB) «Ik betwijfel of zijn collega’s ermee akkoord zullen gaan om het begrotingstekort te halveren. 2 miljard euro besparen op een totaalbudget van 50 miljard is niet min. Bijna 30 miljard gaat naar het onderwijs en de zorg: wie zal daar nog op besparen na de coronacrisis? Een werkzaamheidsgraad van 80 procent zou veel geld in het laatje brengen, maar daar zijn we nog lang niet. En na de afschaffing van de woonbonus zal er weinig animo zijn voor een nieuwe belastingverhoging.»

RZOSKA «Als minister van Wonen is Diependaele nog slechter dan zijn voorgangster, Liesbeth Homans. Na twee jaar kent hij dat departement nog altijd niet en kan hij op de meeste vragen niet antwoorden. Meer dan 150.000 mensen staan op de wachtlijst voor een sociale woning en gaan kopje-onder, omdat ze op de dure privémarkt moeten huren. Diependaele pakt die wooncrisis niet aan. Het menselijke leed laat hem koud. Homans moedigde de gemeenten nog aan om sociale woningen bij te bouwen, Diependaele doet het omgekeerde. Hij verstrengde ook het vereiste taalniveau voor sociale huurders. Zulke symbolen vindt hij blijkbaar belangrijker dan miserie oplossen.»

6/10 Matthias is de gierige boekhouder van de klas die veel invloed heeft, maar hij mag wat minder hard zijn.

BENJAMIN DALLE: ‘GOEDE VISIE’

Vóór zijn benoeming tot minister was deze Brusselse bolleboos hoofd van de CD&V-studiedienst. Eerder werkte hij als adviseur voor Yves Leterme, Steven Vanackere, Jo Vandeurzen en Koen Geens. Bij de regeringsonderhandelingen kreeg hij als Brusselaar het laatste postje, met ‘restbevoegdheden’ als Media, Jeugd en Brussel.

‘Benjamin Dalle gelooft in een sterke VRT, maar verschuilt zich nog te vaak achter zijn partijgenoot Luc Van den Brande.’ Beeld BELGA
‘Benjamin Dalle gelooft in een sterke VRT, maar verschuilt zich nog te vaak achter zijn partijgenoot Luc Van den Brande.’Beeld BELGA

VAN DEN EYNDE «Benjamin Dalle is een bekwaam politicus, maar hij beklijft nog te weinig. Zijn partijgenoot Sammy Mahdi heeft federaal hetzelfde probleem, al speelt die communicatief een klasse hoger. Dalles benoeming tot minister was een troostprijs voor de vernieuwers bij CD&V, nadat Wouter Beke de twee belangrijkste ministerposten voor zichzelf en Hilde Crevits had gereserveerd. Veel macht heeft hij niet. Tijdens de coronacrisis ging de prioriteit naar onderwijs en economie. Toch wierp Dalle zich op als ambassadeur van de jongeren. Toen Mia Doornaert de wokegeneratie ‘die alles in de schoot geworpen kreeg’ op de korrel nam, reageerde hij bijvoorbeeld fel. ‘Over welke jeugd hebt u het?’ beet hij haar toe. Hij kreeg applaus, maar ontkende ook een beetje de realiteit. Er is bij die generatie toch een overdreven neiging tot censuur en lichtgeraaktheid.»

AMIR BACHROURI (voorzitter Vlaamse Jeugdraad) «Tijdens de coronacrisis deed de minister zijn best om het jeugdwerk en de vrijetijdsbeleving op de agenda te zetten. Toen de West-Vlaamse gouverneur Carl Decaluwé eind maart alle binnenactiviteiten voor kinderen wilde verbieden, floot Dalle hem meteen terug, hoewel ze partijgenoten zijn. Hij overlegde vaak met ons en we stelden samen zomerprotocols op voor de jeugdkampen en speelpleinen.»

KATIA SEGERS (professor communicatiewetenschappen VUB en Vlaams Parlementslid Vooruit) «Benjamin Dalle is intelligent en kan een topper worden, maar hij gedraagt zich nog te veel als de benjamin van de regering. Zijn visie op de VRT zit goed. De beheersovereenkomst is minder erg dan gevreesd, ook de minister gelooft blijkbaar in een sterke VRT. Helaas verschuilt hij zich te veel achter zijn partijgenoot Luc Van den Brande, die voorzitter is van de raad van bestuur. Toen de malversaties onder VRT-directeur Peter Claes aan de oppervlakte kwamen, speelde die een bedenkelijke rol, en ik vond het onbegrijpelijk dat Dalle achter hem bleef staan. Met Frederik Delaplace werd wel een goede nieuwe CEO aangesteld. Kritiek op de ongezonde mediaconcentratie negeert hij wel.»

6/10 Benjamin scoort goed op het vlak van Jeugd, maar moet ’s middags vooral zijn boterhammetjes blijven opeten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234