Alles kan sneller: hoe Spotify de muziek verandert

Een popnummer duurt drie minuten omdat er in 1949 toevallig zoveel muziek paste op één singlekantje. Technologische vernieuwingen en muzikale dragers beïnvloeden de muziek soms ingrijpend, maar zelden zo radicaal als bij de hap-slik-wegmachine die Spotify heet. Hoe grondig verandert die de hedendaagse muziek? Drie topproducers fileren de streaminggigant: ‘De hele muziekbusiness wordt al sinds het prille begin door het geld geregeerd.’

'Dat je zó afhankelijk bent van de ongeduldige, wispelturige consument, dat is angstaanjagend'

Luuk Cox, beter bekend als Shameboy, producete onder anderen Stromae, Compact Disk Dummies en Loïc Nottet – zijn cv is op zijn zachtst uitgedrukt eclectisch. Pascal Deweze was eerder dit jaar auteur van het voortreffelijke ‘Cult of Yes’, zijn eerste soloplaat. Daarvoor was hij lid dan wel leider van een dozijn groepjes, en als producer werkte hij onder anderen met Mauro en The Sore Losers. Jeroen De Pessemier verwierf bescheiden wereldfaam als frontman van The Subs, maar stond ook achter de knoppen bij ‘Infinity’ van Oscar And The Wolf, en bij Lady Linn, Selah Sue en The Van Jets. ’t Zijn mensen die een mengpaneel vanbinnen en vanbuiten kennen, en die weten wat een goed nummer behoeft. Zeker als het op Spotify te horen moet zijn.

Luuk Cox «Spotify is een ingewikkeld geval. Vroeger was de invloed van de single als drager overduidelijk: liedjes konden niet langer dan drie minuten duren, want meer muziek kon er niet op één kantje. Bij Spotify zijn er veel meer parameters, en managers en platenfirma’s bestuderen die grondig.»

HUMO Vertel!

Cox «Uit analyses van afspeellijsten op Spotify is gebleken dat bepaalde elementen in een nummer móéten zitten om een publiek te bereiken: een nummer in, ik zeg maar iets, fa groot doet het beter dan nummers in andere toonaarden, en een kickdrum is populairder dan cimbalen. Ik heb al de vraag gekregen of ik daar rekening mee zou kunnen houden, maar dat gaat veel te ver. Dat kan toch niet? Zo word je een slaaf van het format en wordt succes het resultaat van een wiskundig formuletje.»

HUMO Weinig mensen beluisteren nummers van de eerste tot de laatste noot, laat staan hele platen. Bij de helft van de nummers skippen ze voortijdig naar iets anders, in een kwart van de gevallen zelfs al in de eerste vijf seconden. Je moet de luisteraar dus meteen bij het nekvel grijpen.

Cox «Dat klopt, maar was dat op de radio zo anders?»

'Luuk Cox: 'Spotify is democratischer dan de radio''

HUMO Het is toch makkelijker om te skippen op Spotify.

Cox «Dat is waar. Die streamingdienst is een teken des tijds: alles moet sneller. Je hoort weleens dat Spotify het concept van ‘de plaat’ ondergraaft, maar ook dat heeft te maken met onze korte aandachtsboog. We hebben de tijd of het geduld niet meer om naar een hele plaat te luisteren. Dat is een reden voor het succes van Spotify, geen gevolg ervan. Maar op iedere beweging volgt een tegenbeweging: mensen grijpen steeds vaker terug naar vinyl.»

HUMO Een cliché in het wereldje luidt: ‘Don’t bore us, get to the chorus.’ Het refrein moet zo snel mogelijk beginnen.

Cox «Dat is een uitspraak die ik zelf vaak grappend in de mond neem in de studio (lacht). Als je een goed refrein hebt, waarom zou je het dan opsparen? In de jaren 60 kwam de eerste strofe vaak pas ná het refrein.»

HUMO Komen er artiesten naar jou met Spotify-gerelateerde verzoeken?

Cox «Dat is nog nooit gebeurd, echt waar, en ik werk toch vaak met jonge mensen. Dat stemt me wel optimistisch. Nu ik erover nadenk, vroeger kwamen commerciële overwegingen méér ter sprake dan nu. Iedereen wilde namelijk op de radio komen, en dan dacht ik mee in die richting. Vandaag is de invloed van Studio Brussel nog altijd duizend keer groter dan die van Spotify. Die hegemonie in Vlaanderen zal niet zo snel verdwijnen. Goed presteren op Spotify, daar zijn de meeste bands niet mee bezig, wél met een livesessie bij StuBru versieren. Geen enkel festival zal jou boeken omdat je veel streams hebt, als je niet óók in ‘De afrekening’ hebt gestaan.»

HUMO Maar de invloed van Spotify zal groter worden?

Cox «Wie zal het zeggen? Vijf jaar geleden was er nog geen sprake van ‘het Spotify-effect’, en misschien is er over vijf jaar weer iets anders. Ik kan alleen maar vaststellen dat er geen magische formule bestaat. En gelukkig maar. Sommige nummers die aan alle parameters voldoen, scoren slecht, terwijl vreemde gevallen opeens een knaller worden. En ook al wordt de dienst tot op zekere hoogte gestuurd, Spotify vind ik toch iets democratischer dan de radio: de luisteraar beslist wat er komt bovendrijven.»


TOEGEVINGEN

Pascal Deweze werkt niet met de Stromaes van deze wereld, maar wel met ‘jeugdige honden die kabaal maken én een rauw randje hebben’. Hij zal niet snel een knieval maken voor de Spotify-machine.

Pascal Deweze «Als ik de Spotify-regeltjes lees, begin ik me al te vervelen. Muziek die volgens regeltjes wordt gemaakt, dat is toch saai? Onlangs stuurden vrienden een bericht: ‘We hebben een nieuw project. Het is iets repetitiefs, het heeft etnische invloeden én er zit een kleine tribute in aan Can-bassist Holger Czukay.’ Dan denk ik: ‘Aha! Now we’re talking! (grijnst)»

HUMO Nu spreek je als muzikant. Ligt dat anders als producer?

Deweze «Euh, ja. Maar niet zoals je denkt. Het enorme succes van Spotify heeft het paradoxale effect gehad dat ik nog mínder op radiovriendelijkheid ben gaan mikken (lacht). Vroeger werd in de studio weleens gezegd: ‘Deze single zou op de radio kunnen komen, laten we proberen om ’m niet te hard naar de kloten te helpen.’ Maar het is bijna onmogelijk geworden om met min of meer gevaarlijke muziek uit te pakken: je móét toegevingen doen. Met Metal Molly zou ik vandaag nergens gedraaid worden. De song ‘Orange’? Te tegendraads! Als het uit Amerika komt en daar bejubeld wordt, kan het nog wel lukken, maar als Belgische groep met een gewaagde sound uitpakken? Vergeet het! Net daarom hou ik er geen rekening meer mee. En dan is iets als Spotify een welkom alternatief: zo kun je met je kabaal toch nog ergens terecht.»

'Pascal Deweze: 'Mijn digitale inkomsten zijn peanuts. In het beste geval kan ik er eens mee gaan eten''

HUMO Hoor je veel muziek waarvan je merkt: dit is volgens de regeltjes gemaakt?

Deweze «Ja. Maar op een paar uitzonderingen na – er bestáán artiesten die me in de gordijnen jagen – glijdt dat van mij af als water van een eend. Dimitri Vegas en Like Mike, dat zijn vakmensen. Die muziek is niet gemaakt om eigenzinnig of uitdagend te zijn, wel om honderdduizend mensen op en neer te laten springen. En dat is oké.»

HUMO Is de invloed van Spotify onontkoombaar, of loopt het niet zo’n vaart?

Deweze «Moeilijk te zeggen. Hoe meet je zoiets? Ik was onlangs naar spannende moderne R&B aan het luisteren. Die sound is gedurfder dan veel van wat er in de avant-garde gebeurt. Maar naarmate zo’n nieuw geluid veel wordt gedraaid, willen andere artiesten er ook mee aan de slag. Dat was vroeger ook zo: als er ergens geld te rapen valt, zullen er altijd mensen zijn die op de trein proberen te springen. Toen The Beatles doorbraken, had je enkele weken later ontelbare kopieën die net hetzelfde klonken. Ook een groep als Coldplay past zich aan de tijdgeest aan: ze verwerken graag nieuwe stijlen in hun platen. Misschien is Spotify vooral een middel dat artiesten toestaat om nóg sneller met de wind te draaien.

»In België is er met streaming nog niet genoeg geld te rapen om van een massale invloed te kunnen spreken. Oké, bij Stromae kan één kleine beslissing al gauw enkele duizenden euro’s verschil uitmaken. Dan snap ik dat hij twee keer nadenkt voor hij iets uitbrengt. Maar als mijn vrienden hun Spotify-afrekening krijgen, is dat meestal om te lachen: ze ontvangen méér pagina’s digitale Sabam-facturen dan eurocenten. Waarom zouden zij zich dan door markttrends laten leiden? Mijn digitale inkomsten zijn ook peanuts. Met een beetje geluk kan ik er eens mee gaan eten.»

HUMO Chris Brown is de Spotify-artiest par excellence. Hij bracht een plaat uit met 45 nummers – hoe meer nummers, hoe meer clicks – en porde zijn fans aan om op zoveel mogelijk streamingkanalen minstens dertig seconden lang naar zoveel mogelijk nummers te luisteren. Prima idee?

Deweze «Dat ruikt naar puur opportunisme dat weinig met muziek te maken heeft. Een cynisch hoogtepunt van muziek als product en Spotify op z’n slechtst. Als iemand dat in de Vlaamse hiphopscene zou proberen, zouden zijn collega’s hem dat niet in dank afnemen. Misschien zeg ik nu vooral wat ik hóóp.

»Toen ik daarnet door Humo bladerde, kwam ik een uitspraak van de grote Chuck Berry tegen: ‘De dollar bepaalde altijd wat het volgende nummer werd.’ De hele muziekbusiness wordt al sinds het prille begin door het geld geregeerd. Chris Brown – en met hem heel Spotify – is daar de nieuwste, extreemste exponent van.»


30 SECONDEN

Blijft de vraag: biedt het medium vooral nieuwe mogelijkheden, of dreigt een artistiek failliet? Jeroen De Pessemier schept klaarheid!

HUMO Songwriter Emily Warren, die hits voor Charli XCX en The Chainsmokers heeft geschreven, vangt uitspraken op als: ‘We hebben iets nodig dat klinkt als Spotify.’ Hoor jij dat in België?

Jeroen De Pessemier «Dat is wel extreem, maar producers houden het medium wel in het achterhoofd. Als de intro te lang duurt of de songstructuren te grillig zijn, dan dreigen de mensen weg te zappen en dat is niet goed.

»Ik vind dat er dankzij Spotify méér mogelijk is. Een track die op de radio geen plaatsje vindt, tenzij laat op de avond, kan wel scoren in één van de honderden afspeellijsten van specifieke genres – chillmuziek of urban of techno. Het verschil met een radiozender is dat je bij Spotify-playlists een objectief criterium hebt: hoe vaker een nummer beluisterd wordt, hoe groter de kans dat het in een populairdere playlist wordt opgenomen.»

'Jeroen De Pessemier: 'Ik vind dat er dankzij Spotify meer mogelijk is''

HUMO EDM, hiphop en dancehall zijn de populairste genres op Spotify. En om op bepaalde playlists te belanden, mag je niet te veel afwijken van de gevraagde stijl. Leidt dat niet tot creatieve beperkingen?

De Pessemier «Als je je daardoor laat leiden, ben je op een verkeerde manier met muziek bezig. Het is belachelijk om alleen maar aan de clicks te denken. Maak gewoon de muziek die je wílt maken. Je kunt achteraf nog altijd bijsturen. Als je aanvoelt dat een nummer het potentieel heeft om te ontploffen, dan kun je het iets meer in één richting duwen. Het moet vooral steek houden. Van een instrumentale freak-out moet je geen commerciële tophit proberen te maken. Maar als een nummer tussen twee verschillende vibes valt, snap ik dat je het iets meer de ene of de andere richting wil uitsturen. Sterker: dat komt de muziek vrijwel altijd ten goede. Het is een evenwichtsoefening: je moet je ziel niet verkopen om een hit te scoren, maar niet elke aanpassing is automatisch een toegeving aan de commercie. Soms word je geïnspireerd door klanken die hip zijn, en dat mág.»

HUMO De uitdaging op Spotify is om lang genoeg de aandacht van de luisteraar te kunnen vasthouden, want pas na dertig seconden worden er royalty’s uitbetaald.

De Pessemier «Echt? Dat wist ik niet. In deze internettijden bepaalt het publiek alles. Kijk naar Airbnb of Uber: klantenrecensies kunnen een zaak maken of kraken. Dat heeft voordelen, maar het is ook schrikwekkend dat je zo afhankelijk bent van de wispelturige, ongeduldige consument. Voor artiesten met een enorme fanbase zoals Rihanna is dat natuurlijk fantastisch – die fans zullen met plezier zoveel mogelijk streams genereren – maar soms lijkt het alsof we naar een toekomst evolueren zoals in Netflix-serie ‘Black Mirror’. Dat is toch angstaanjagend.»

HUMO Teams van spookproducers die voor grote labels werken, maken nu al exclusieve Spotify-muziek, volgens algoritmes en data-analyses die gebaseerd zijn op bijvoorbeeld de succesformule van dj Kygo. Die verdienen bakken geld.

De Pessemier «Da’s wel héél cynisch. Zelf zou ik dat alleszins nooit willen doen. Tenzij ik helemaal aan de grond zit (lacht).

»Maar wat je daarnet zei over die 30 seconden, vind ik wel razend interessant. Het gevolg zou kunnen zijn dat je een aanloop van twee, drie minuten per definitie vermijdt. En dat je van de eerste 30 seconden een showcase maakt voor de rest van het nummer. Meer heb je niet nodig. Daarna kun je het uitmelken en klaar. Gevaarlijk.»

HUMO Het begin van ‘Despacito’ zou een microsamenvatting van de rest van het nummer zijn.

De Pessemier «Een sterke intro móét iets van de rest van het nummer verraden. Het is vaak een verknipt refrein of zo. Dat is niets nieuws, maar het wordt nu wel op de spits gedreven.»

HUMO Is de invloed van Spotify op de Belgische muziekscene groot?

De Pessemier «Met veel van de principes waarover we het net hadden, wordt 100 procent zeker rekening gehouden. Ik vind dat ook niet fout, zolang het niet te gortig wordt.»

HUMO Bedankt voor het gesprek.

De Pessemier (mijmert) «Veel stof tot nadenken. 30 seconden! Misschien moet ik mijn nummers toch wat korter maken. Een radio edit. Of nee: een Spotify-edit! Geen slecht idee, al zeg ik het zelf (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234