null Beeld

'Als arts stel ik vast: Erdogan heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis.' Hoe hij zijn volk al jarenlang onder de knoet houdt in 50 feiten

Na de mislukte coup van 15 juli vindt in Turkije een grootschalige zuiveringsoperatie plaats. Duizenden magistraten en professoren worden van hun functie ontheven, politici worden gearresteerd, perslicenties worden ingetrokken en er wordt een kliklijn ingericht voor ongewenste uitlatingen op sociale media. Maar die politiek van repressie en censuur is niet nieuw. Al jaren worden burgers systematisch aangeklaagd vanwege kritiek op het regime, en dat berust allemaal op het beruchte wetsartikel 299, dat het beledigen van president Erdogan strafbaar maakt. Een bloemlezing.


1. Kinderen

Op 1 mei 2014 trekken de 12- en 13-jarige scholieren Y. en T. in Diyarbakir, een stad in het oosten van Turkije, een verkiezingsaffiche met een afbeelding van Erdogan van een muur. Ze worden door de politie opgepakt. Hoewel uit een psychologisch verslag blijkt dat de kinderen gezien hun leeftijd niet konden weten wat ze deden, worden ze bijna 2,5 jaar later door het Turkse ministerie van Justitie in beschuldiging gesteld wegens ‘belediging van de president’. De openbare aanklager eist een gevangenisstraf van twee jaar en vijf maanden. De jongens moeten bij hun familie worden weggehaald en in een opvoedingsinstelling van de staat worden ondergebracht. Op 26 februari 2016 spreekt een rechtbank de jongens vrij. Tijdens hun voorarrest getuigen ze dat ze niet wisten wie de man op de affiche was. Ze wilden het papier verkopen om een paar lira te verdienen.


2. Echtscheiding

Echtpaar D. zit ’s avonds voor de televisie. Nadat meneer D. zijn vrouw heeft aangemaand Erdogan te respecteren, antwoordt zij: ‘Waarom neem je niet gewoon op wat ik over hem zeg, dan kun je me aangeven!’ Op 22 februari 2016 dient vrachtwagenchauffeur D. klacht in tegen zijn 37-jarige echtgenote. Hij laat de politie weten dat ze staatspresident Erdogan beledigd heeft en voegt een geluidsopname toe als bewijsmateriaal. Diverse media berichten dat de man beweert zelfs zijn eigen vader te zullen aangeven als die de president beledigt. Mevrouw D. vraagt na de aanklacht de echtscheiding aan. Ze geeft aan dat ze door haar man werd geslagen. Het is nog niet duidelijk of het gerecht zich verder met deze zaak zal bemoeien.


3. Middelvinger (1)

Op 16 mei 2014 zit B. in een café in Izmir. Vlak nadat een campagnebusje is voorbijgereden met daarin Erdogan, die op dat moment nog eerste minister is, sleuren twee bodyguards B. in een auto. Ze beschuldigen haar van het maken van een ‘obsceen gebaar’. Achteraf verwijst Erdogan naar B. in een verkiezingstoespraak: ‘Je bent een vrouw. Hoe kun je dat soort gebaar maken terwijl de eerste minister voorbijrijdt?’ De rechter veroordeelt B. tot een gevangenisstraf van 354 dagen.

undefined

null Beeld


4. Atheïst

I. is voorzitter van de Turkse Vereniging van Atheïsten in Istanboel. Hij post een paar leuzen op Facebook met de boodschap dat hij Erdogan niet in staat acht tot het presidentschap. I. ontkent op geen enkel moment de auteur van de teksten te zijn: hij gaat ervan uit dat hij beschermd wordt door de vrijheid van meningsuiting. De openbare aanklager eist in mei 2015 meer dan 57 maanden gevangenisstraf.


5. Facebook

In de nacht van 23 februari 2016 bestormt een militaire eenheid het huis van de 13-jarige S. in Küçükçekmece. Hij wordt gearresteerd omdat hij op Facebook een bericht over Erdogan heeft geplaatst. De account van het kind was vooraf negen maanden lang in de gaten gehouden.


6. Nieuwjaar

In Afyonkarahisar deelt journaliste K. op 20 maart 2015 enkele Facebookberichten over Noroez, het Koerdische Nieuwjaar. Deze feestdag heeft voor veel Koerden een politieke betekenis. Het ministerie voor Communicatie start daarop een onderzoek. K. verklaart onder ede spijt te hebben van de berichten, die ze zo snel mogelijk heeft gewist. Het gerecht veroordeelt haar tot 28 maanden cel. Na een jaar wordt ze voorwaardelijk in vrijheid gesteld.


7. Onvrije pers

De hoofdredacteur van de krant BirGün, Baris Ince, schrijft twee kritische bijdragen over corruptie onder het regime van Erdogan. Ince wordt op 8 maart 2016 veroordeeld tot 21 maanden cel.


8. Gezi-protest (1)

In de nasleep van de vreedzame betogingen voor het behoud van het Gezi-park in Istanboel ontstaat in 2013 een maatschappelijke beweging die zich over het hele land uitbreidt en zich richt tegen de AKP-regering van eerste minister Erdogan. In de provincie Manisa, in Anatolië, wordt op 2 juni 2013 in de nasleep van de Gezi-protesten een optocht gehouden. 83 van de ongeveer 5000 demonstranten worden aangeklaagd wegens ‘belediging van Erdogan’.


9. Censuur

Y., een auteur, maakt in een boek een vergelijking tussen de zoon van Erdogan en Berkin Elvan. De 15-jarige Elvan werd tijdens de Gezi-protesten in 2013 door een traangasgranaat van de politie geraakt aan het hoofd en overleed aan zijn verwondingen. Y. wordt eind 2014 aangeklaagd.


10. Slogans

K. wordt er eind 2014 van beschuldigd na de dood van de 15-jarige Berkin Elvan slogans te hebben gescandeerd waarmee ze ‘de president bewust heeft beledigd’. Ze noemde Erdogan een dief. K. wordt veroordeeld tot meer dan 48 weken cel.


11. Oorvijg

Na het mijnongeval in Soma in mei 2014, waarbij 300 mensen om het leven kwamen, geeft Erdogan een oorvijg aan een familielid van één van de slachtoffers. In een televisie-uitzending laat auteur S. zich daar kritisch over uit. S. wordt op 25 december 2014 beschuldigd van ‘belediging van de president’.


12. Dronkenschap

Student M. belandt op Nieuwjaar 2015 wegens dronkenschap op een politiekantoor en krijgt daar een agent te spreken. Vervolgens wordt M. opgepakt wegens ‘belediging van een staatsambtenaar’. Later getuigt de politieofficier in kwestie dat M. ook de president heeft beledigd.


13. Miss Turkije

B. wordt ervan beschuldigd in een gedicht op Instagram, dat corruptie als onderwerp heeft, de president te hebben beledigd. Voor de rechtbank geeft deze voormalige Miss Turkije ter verdediging aan dat het gedicht meer dan 960 keer is gedeeld. B. wordt op vrije voet gesteld. Maar op 31 mei 2016 wordt ze veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van 13 maanden.


14. Gollem

Ç., een arts, deelt op 23 augustus 2014 op Facebook afbeeldingen van het personage Gollem uit ‘The Lord of the Rings’, met foto’s van Erdogan ernaast. In april 2015 noemt de openbare aanklager Gollem een ‘duivels creatuur’ en concludeert hij dat Ç. door het delen van de foto’s de president heeft beledigd.


15. Onur Kiliç (1)

In de nacht van 11 februari 2015 bestormen twee agenten een huis waar Onur Kiliç verblijft, die lid is van de linkse Partij voor Vrijheid en Solidariteit (ÖDP). Kiliç wordt overgebracht naar de afdeling voor terreurbestrijding in Izmir. Hij zou de president hebben beledigd door tijdens een betoging te roepen: ‘Dief, moordenaar Erdogan’. Na hoger beroep wordt hij voorwaardelijk vrijgelaten.


16. Onur Kiliç (2)

Op 13 februari 2015 neemt student Y. deel aan een demonstratie in Edire. Hij protesteert tegen de arrestatie van Onur Kiliç en wordt zelf aangeklaagd wegens smaad aan de president. Na een eerste verhoor wordt Y. schuldig bevonden en tot meer dan 14 maanden gevangenis veroordeeld. Dat wordt later omgezet in een voorwaardelijke straf.


17. Zingen

Op 14 februari 2015 scandeert E. tijdens een betoging de populaire leuze ‘Dief, moordenaar Erdogan’. Ze wordt aangeklaagd en voorwaardelijk vrijgelaten. Hetzelfde gebeurt onder soortgelijke omstandigheden met A.


18. Gedeeld leed

Student D. deelt een Facebookbericht met als boodschap ‘Dief, moordenaar Erdogan’. Hij wordt tot meer dan 15 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld.


19. Banden met IS

De uitgave van het weekblad Okul ve Ülke (‘School en Staat’) van 21 oktober 2014 legt een indirect verband tussen Erdogan en terreurorganisatie Islamitische Staat. Het scholierentijdschrift krijgt de politie over de vloer, de makers ervan worden aangeklaagd.


20. Hitlersnor

Drie demonstranten worden aangeklaagd omdat ze in augustus 2014 met borden door Izmir hebben gelopen waarop Erdogan met een Hitlersnor was afgebeeld. Een rechtbank ziet in de vergelijking met Hitler een belediging van de president en veroordeelt de demonstranten tot een boete van 7.000 lira (ca. 2.100 euro) per persoon.


21. Wereldleider

E., lid van de Communistische Partij in de provincie Bolu, zet op 23 februari 2015 op Twitter: ‘Je ziet jezelf als een wereldleider, maar je mensen noemen je niet meer dan een dief en een moordenaar.’ E. wordt veroordeeld tot meer dan 48 weken gevangenis. Op 25 mei 2015 wordt de veroordeling omgezet in een boete van 7.000 lira (ca. 2.100 euro).


22. Paspoort

Op 29 oktober 2015 raakt I. tijdens een paspoortcontrole op luchthaven Atatürk in Istanboel in een woordenwisseling met een politieagent. De agent beweert later dat I. Erdogan beledigd heeft en dient klacht tegen hem in.


23. Vakbond

Op 14 maart 2015 wordt in Çanakkale klacht ingediend tegen 25 personen. Onder hen bevinden zich heel wat vakbondslieden. Ze hadden een spandoek opgehouden met het opschrift: ‘Tayyip heeft geld verduisterd en gestolen.’


24. Activisten

Tijdens een demonstratie op 11 maart 2015 in Akhisar, naar aanleiding van de eerste verjaardag van het overlijden van de 15-jarige Berkin Elvan, worden 41 mensen opgepakt. Ze dragen spandoeken met het opschrift: ‘Iemand moet de verantwoordelijkheid opnemen voor de dood van Berkin.’


25. Gülen (1)

U. wordt er in 2014 van beschuldigd toenmalig eerste minister Erdogan te hebben beledigd. Erdogan dient persoonlijk een klacht tegen hem in. U. is aanhanger van de beweging van Fethullah Gülen en dus een politieke vijand van Erdogan. Omdat U. in het buitenland woont, kan hij juridisch niet vervolgd worden.


26. Gülen (2)

Columnist en Gülen-sympathisant A. wordt op 29 maart 2015 opgesloten in de gevangenis van Ankara. Er loopt een onderzoek naar een gelekte geluidsopname die door hem op het internet zou zijn geplaatst. Daarop zou te horen zijn hoe veiligheidsagenten praten over een mogelijke militaire actie in Syrië. Toenmalig eerste minister Erdogan dient persoonlijk klacht in en beroept zich daarbij op artikel 299 van het strafwetboek.

undefined

null Beeld


27. Narcistisch

Tijdens een televisie-uitzending op 23 april 2014 becommentarieert de regisseur en arts Mustafa Altioklar de plaatselijke verkiezingen met de woorden: ‘Dit zeg ik in mijn functie als arts: de eerste minister heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis.’ Op 28 december 2015 wordt Altioklar schuldig bevonden door het gerecht en veroordeeld tot tien maanden celstraf. Deze straf wordt omgezet in een boete van 6.000 lira (ca. 1.820 euro).


28. Corruptie

De advocaten van Erdogan dienen op 16 maart 2015 een klacht in tegen D., verslaggever bij de krant Cumhuriyet. De reden is een artikel over een vastgoedschenking aan Erdogan die gelinkt wordt aan een corruptieschandaal uit het jaar 2013.


29. Boek

President Erdogan laat in februari 2015 via zijn advocaat klacht indienen tegen de schrijver Mustafa Hos wegens zijn boek ‘Big Boss’. Daarin wordt Erdogans jeugd beschreven. ‘Een aantal fragmenten in het boek zijn een publiekelijke vernedering van Erdogan,’ verklaart de advocaat van de president. Hij eist dat de volledige oplage vernietigd wordt.


30. Satire

Tegen twee karikaturisten van het satirische blad Penguen, Bahadir Baruter en Özer Aydogan, wordt op 21 augustus 2014 klacht ingediend. Volgens berichten in de media is de aanklager Cem Safcier, die zichzelf ‘AKP-sympathisant’ noemt. Op 24 maart 2015 veroordeelt een rechtbank in Istanboel de karikaturisten tot 14 maanden opsluiting wegens ‘belediging van Recep Tayyip Erdogan’. De gevangenisstraf wordt omgezet in een geldstraf van 7.000 lira (ca. 2.100 euro).


31. Alfaman

In juni 2014 schrijft psycholoog K. een artikel met als titel: ‘Erdogan is de doorsnee van de Turkse maatschappij’. De tekst is een algemene karakterisering van ‘de alfaman’. Een rechtbank veroordeelt K. tot een boete van 17.700 lira (ca. 5.300 euro).


32. Middelvinger (2)

D., een vrouwelijke tandarts uit de provincie Denizli in West-Anatolië, wordt op 21 maart 2015 door de politie gearresteerd wegens ‘belediging van de president’. Er wordt een klacht tegen haar ingediend omdat ze ‘obscene gebaren’ gemaakt heeft toen een militair konvooi met Erdogan voorbijreed.


33. Undercover

Een studente van de Ege-universiteit in Izmir wordt op 23 maart 2015 op de campus door undercoveragenten opgepakt omdat ze vlak daarvoor een kritisch lied gezongen heeft.


34. Diploma

Op 16 juli 2014 wordt een klacht ingediend tegen E. Hij heeft een Facebookbericht geliket en gedeeld. In dat bericht is het diploma van Erdogan te zien. Eronder zouden beledigende commentaren hebben gestaan. Op 4 april 2015 beslist een rechtbank in Gaziantep dat de uitspraak wordt uitgesteld.


35. Herdenking

Op 11 maart 2014 organiseren drie grote vakbonden uit Izmir een herdenkingsmanifestatie voor Berkin Elvan, de scholier die tijdens de Gezi-protesten is gedood. Een jaar later wordt tegen drie vakbondsafgevaardigden klacht ingediend.


36. Gezi-protest (2)

Als eerste minister bezoekt Erdogan op 22 maart 2014 de zuidoostelijke provincie Hatay. De linkse organisatie Halkevleri organiseert een protestmars. Vier leden dragen spandoeken waarop staat: ‘Ali, Ahmet en Abdullah werden op jouw bevel omgebracht. Je zult ervoor boeten.’ De demonstranten verwijzen daarmee naar de dood van drie jongeren tijdens de opstanden in het Gezi-park in de zomer van 2013. De openbare aanklager eist hiervoor op 2 april 2015 drie jaar gevangenisstraf.


37. Verdriet

I., een familielid van de gesneuvelde 22-jarige soldaat Recep Beycur, wordt opgepakt. Volgens berichten in de media van 2 september 2015 zou I. Erdogan beledigd hebben. Beycur is één van de acht soldaten die tijdens een PKK-aanval op 19 augustus 2015 om het leven kwamen.


38. Geen thee

Drie studenten van de Ege-universiteit hangen een spandoek op voor een cafetaria in Izmir. Ze willen demonstreren tegen de stijgende theeprijzen en bij wijze van protest elke student een gratis glas thee aanbieden. Op het spandoek staat: ‘Ik trakteer op thee voor iedereen! Behalve Tayyip!’ Op 10 februari 2016 begint het proces tegen de theeactivisten.


39. Internet

Op 20 maart 2015 deelt K. een Facebookbericht over het Koerdische Nieuwjaar. Niet veel later verwijdert de 24-jarige man het bericht, maar het communicatiecentrum van de eerste minister heeft er al melding van gemaakt. Op 13 februari 2016 laat een rechtbank in Afyonkarahisar K. opsluiten. Hij wordt veroordeeld tot twee jaar en vier maanden gevangenis. Het vonnis is nog niet rechtsgeldig.


40. Referendum

In een artikel stelt Kemal Ulusaler, columnist van de krant BirGün, voor een referendum te houden om na te gaan hoeveel Turken akkoord gaan met de leuze ‘Dief, moordenaar Erdogan’. Hij wordt op 24 februari 2016 opgepakt en veroordeeld tot elf maanden gevangenis. Het gerecht schort evenwel de uitvoering van het vonnis op.

undefined

'Een aanklacht tegen Erdogan bij het Internationale Strafhof in Den Haag wegens vermeende oorlogsmisdaden: ook dat geldt als 'belediging van de president'


41. Voetballer

Volgens berichten in de media van 24 februari aanvaardt een rechtbank in Istanboel de aanklacht tegen de voormalige stervoetballer Hakan Sükür wegens belediging van Erdogan op Twitter. Sükür was tevoren uit de AKP gestapt. De openbare aanklager eist vier jaar gevangenis.


42. pij en Koran

Een advocaat van Erdogan dient klacht in tegen Selahattin Demirtas, de voorzitter van de pro-Koerdische oppositiepartij HDP. De politicus zou op 27 februari 2016 in een toespraak tijdens een partijbijeenkomst in Mersin de president beledigd hebben. Het Turkse persbureau Anadolu citeert Demirtas’ redevoering als volgt: ‘Beschouwen we het pad van de profeet Mohammed dan niet als onze grondslag? Hij was geen dief. Wij (moslims) nemen geen smeergeld aan. Mohammed bezat niet meer dan een pij en de Koran (…). We hebben er niets op tegen dat iemand kalief wil zijn. Maar een dief of een oneerlijk iemand kan geen kalief zijn.’


43. Illegaal

Begin 2016 zullen in Urla 70 huizen worden gesloopt. A. is het daar niet mee eens en protesteert. Op straat spreekt hij met de regionale televisiezender Ege TV. De burgemeester van Urla, Sibel Uyar, die tot de republikeinse CHP behoort, zou daarbij hebben gehoord hoe A. de president beledigde en leugens vertelde. Ze dient een klacht in. Volgens de aanklacht zou A. hebben gezegd dat Erdogan zelf een huis heeft gebouwd in de streek. A. wordt opgepakt.


44. Toespraak

Wanneer bij een bomaanslag door IS in Suruç 34 mensen gedood worden, gaat vakbondsman B. naar de plaats van de aanslag. Hij houdt er een toespraak waar de krant Zaman verslag van uitbrengt. Een rechtbank in Istanboel accepteert een aanklacht tegen B. en tegen Harun Resit Çümen, destijds hoofdredacteur bij Zaman. Er wordt hun ten laste gelegd Erdogan te hebben beledigd.


45. Vrouwen

Het Universitair Vrouwencollectief protesteert eind mei 2016 tegen een liefdadigheidsorganisatie die betrokken zou zijn bij kindermisbruik. De bestuurder van de organisatie zou op goede voet staan met de regering. De vrouwen dragen een spandoek waarop staat: ‘De Ensar-stichting moet opgedoekt worden’. Er staan afbeeldingen bij van Erdogan met Sema Ramazanoglu, de minister van Familiezaken. Eén van de vrouwen wordt op 29 maart 2016 op basis van artikel 299 opgepakt.


46. Wapens

Nurullah Ankut, voorzitter van de linkse Volksbevrijdingspartij HKP, laat in 2015 bij het Internationale Strafhof in Den Haag een onderzoek openen tegen president Erdogan en andere politici van de AKP wegens vermeende oorlogsmisdaden. Ankuts aanklacht berust op opnames die door de krant Cumhuriyet openbaar zijn gemaakt. Daarop zou te zien zijn hoe de Turkse geheime dienst in 2014 met vrachtwagens wapens naar Syrië smokkelde. Ankut wordt aangeklaagd wegens ‘belediging van de president’.


47. Aardappels

Op 25 april 2016 blokkeren bergen aardappels de straten van Adana. Boeren protesteren met deze actie tegen de landbouwpolitiek van de AKP-regering. De volgende dag arresteert de politie tien landbouwers omdat ze Erdogan zouden hebben beledigd.


48. Gezi-protest (3)

Gülsüm en Sami Elvan zijn de ouders van Berkin Elvan, de jongen die tijdens de Gezi-protesten in 2013 bij een politieactie om het leven kwam. Na een demonstratie op 21 februari 2015, waarbij op het Takshimplein in Istanboel liederen gezongen werden, wordt tegen Gülsüm en Sami klacht ingediend. De hoogste officier van justitie van Istanboel beroept zich op 19 oktober 2015 op artikel 299.


49. Kadirli

Vijf mannen worden in hechtenis genomen nadat ze op 8 september 2015 in Kadirli tegen de Koerdenpolitiek van de regering gedemonstreerd hebben. Ze worden een week later door een rechtbank van eerste aanleg vrijgesproken.


50. beledigingen

In maart 2015 bevindt een rechtbank Erdogan schuldig aan belediging van beeldhouwer Mehmet Aksoy. Erdogan had een beeld van de kunstenaar ‘affreus’ genoemd. Erdogan moet Aksoy 10.000 lira (ca. 3.750 euro) betalen. Wanneer Aksoy gevraagd wordt wat hij met het geld van plan is, antwoordt de kunstenaar: ‘Ik zou nooit een beeld maken met vuil geld.’ Erdogan ziet daarin een belediging volgens artikel 299, maar bij een rechtbank in Istanboel haalt hij met de aanklacht geen gelijk.

© Die Zeit

Vertaling: Els Snick

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234