Piet Hoebeke (56): uroloog UZ Gent en decaan van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen aan de UGent Beeld Wouter Van Vooren
Piet Hoebeke (56): uroloog UZ Gent en decaan van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen aan de UGentBeeld Wouter Van Vooren

Als de chirurg bang is voor de operatiezaal (1)

Nieuw onderzoek maakt hard hoe ook zorgverleners lijden onder onbedoelde schade bij patiënten. Ze zijn second victim: het tweede slachtoffer. Drie artsen en een deskundige doorbreken het taboe. 'Soms schoot ik 's nachts wakker en maakte ik het verhaal nog erger dan het was.'

Piet Hoebeke (56).

Uroloog UZ Gent en decaan van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen aan de UGent: 'Die zware complicaties bij patiënten kon ik niet meer aan'

"Een jaar of zes geleden was ik op reis in Israël, en ik kon er de slaap maar niet vatten. Wat toch zeer abnormaal is als je op vakantie bent. Daar, aan de vallei van Beër Sjeva, sprak ik erover met mijn man en een paar vrienden. Ineens vielen de puzzelstukjes in elkaar, van wat er onbewust aan mij zat te vreten. Ik was second victim."

Na 25 jaar opereren voelde Piet Hoebeke hoe zijn "rugzak met complicaties vol zat". "Ook al bega je zelf geen medische fout, er zijn altijd factoren die maken dat er complicaties optreden: een bloeding, een infectie, een operatie die niet lukt. Geen enkel medisch handelen is daar vrij van, of het moet om een snotvalling gaan. (lachje)

"Bij mij speelde er nog iets extra mee: als je transmannen opereert - vrouwen die man willen worden, dus - snijd je in een lichaam dat op zich kerngezond is. Liep zo'n patiënt een complicatie op, dan woog dat nog eens zo zwaar op mij. Weet ook: het risico op complicaties bij transmannen ligt tussen 25 en 50 procent, en dan gaat het niet altijd om kleinigheden. Stel: je verwijdert de vagina bij een 18-jarige en hij blijft achter met een gat in de darm, dan heeft die patiënt een half jaar lang een stoma nodig. Dat doe je hem in zekere zin aan, ook al is dat ongewild."

Ruim één op de vijf second victims kampt langer dan een maand met flashbacks, zo wijst onderzoek aan de KU Leuven uit. Herkenbaar, meent Hoebeke: "Dat moment waarop ik een gat in een darm zag ontstaan, kwam heel vaak terug in flashbacks, zeker tijdens slapeloze nachten. Soms schoot ik ook wakker en maakte ik een incident nog erger dan het al was, alsof ik dat 's nachts uitvergrootte."

Nog tijdens zijn reis in Israël nam Hoebeke zijn laptop om het ziekenhuis te mailen: voortaan zou hij geen transmannen meer opereren, zijn andere patiënten wel nog. "Vooral die zware complicaties kon ik niet meer aan, dat was een chronische overlast geworden. Second victim zijn is een onderschatte problematiek. Ga je daar niet bewust mee om, dan drijft het je naar een burn-out."

Aan de UGent leren studenten geneeskunde nu vanaf het eerste jaar bespreken waar ze wakker van liggen, in de hoop dat ze die technieken ook later in hun beroepsleven zullen toepassen. Hoebeke: "Vroeger, met de oudere generatie artsen, was het niet evident om ervoor uit te komen dat je complicaties had. Je zei niet aan je collega's: 'Moet je nu eens horen wat ik tegenkomen ben?' Nee, je zweeg. Tenzij je als arts natuurlijk geen empathie had en dacht: 'So what? Nog een gat in een darm, daar laat ik mijn slaap niet voor.' Maar dát lijkt me pas extreem gevaarlijk."

Sinds kort neemt Piet Hoebeke wel weer transmannen onder het mes, zij het minder dan vroeger. "Dat houdt de druk er wat af. Maar ik voel dat het nu weer oké is, precies door die bewustwording en verwerking. Als je dat niet verwerkt, loop je vast. Maar kijk, de tijd heelt vele wonden."

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234