null Beeld

André Denys overleden

Gisteren overleed ere-gouverneur André Denys op 65-jarige leeftijd aan longvlieskanker, een gevolg van asbest. In september 2011 sprak hij met Humo over zijn gevecht tegen de ziekte.

Jan Antonissen

(Verschenen in Humo 3709 op 27 september 2011)


Asbest

HUMO U hebt op de fiets ontdekt dat u ziek was.

Denys «Vorig jaar, omstreeks deze tijd, reed ik een ritje met mijn nieuwe mountainbike. Heel langzaam, en toch had ik een hartslag van honderdzeventig slagen per minuut. Niet normaal, zo hoog. Mijn vrouw zei: ‘Ga toch maar eens naar de cardioloog.’ Die liet me de fietsproef doen, en die verliep uitstekend: ik duwde 300 watt. maar hij was toch niet helemaal gerustge- steld: hij had een knikje in mijn hartcurve opgemerkt. En ik ben erfelijk belast, mijn vader is gestorven aan een hartinfarct. Bon, de dokter wilde een katheterisatie laten uitvoeren: nagaan of er in de buurt van mijn hart geen verstop- pingen waren. maar hij nam eerst een scan, en toen was het meteen duidelijk: ik had longvlieskanker. Het longvlies was aangetast, en dat had geleid tot een klaplong – van- daar mijn ademnood.

»Longvlieskanker is een laat ge- volg van besmetting door asbest. Veertig jaar geleden heb ik in de looierij veel oude machines met de hand uitgebroken, zonder enige voorzorgsmaatregel – zo ging dat in die tijd. Al die jaren is dat gif latent in mijn lichaam aanwezig geweest – twee maanden daarvoor had ik de mont Ventoux nog beklommen in twee uur – maar plotseling had het zich ontwikkeld tot een kanker.»

HUMO Wat deed dat nieuws met u?

Denys «Het was zwaar (huilt). Ik had nog een jaar te leven, zei de dokter. een verschrikkelijke klap, aan het begin van een verschrikkelijk weekend: ik was helemaal van slag. Ik weet nog, mijn zoon is naar mij toe gekomen om samen naar het wereldkampioenschap wielrennen in Geelong te kijken. Dat zou me toch een beetje afleiden. maar het is lastig om je aandacht erbij te houden als je van de hemel in de hel bent beland. Ik had nooit aan doodgaan gedacht. Ik was een mens die vooruitging! Altijd maar vooruit. Ik zou honderd jaar worden, ik had de plannen al klaar voor wat ik zou doen na? mijn gouver- neurschap: vrijwilligerswerk, mijn kinderen een beetje bijstaan, bij de wielerbond gaan. Dan valt zo’n bericht rauw op je dak. Ik ben er twee, drie maanden niet goed van geweest.

»Gelukkig heeft mijn vrouw onmiddellijk gezegd: ‘We gaan ervoor vechten, hoe klein de kans op genezing ook is. We gaan overal raad vragen.’ Zij heeft de koe bij de horens gevat.»

HUMO Was u depressief?

Denys «Nee. Ik moest het een plaats leren geven.

»De eerste stap was het voor mezelf aanvaarden. Ik had een mooi leven gehad: van mijn hobby mijn beroep gemaakt, een mooi gezin gesticht – maar verdomme, ik gaf niet op (lacht). Ik kon daar wel niet over praten zoals ik nu doe. Dat viel me veel te zwaar. In Humo stond toentertijd een reeks over asbest. Ik ben eraan begonnen, maar ik heb het weggelegd: ik kon het niet lezen.

»Het is een lange weg geweest.»

HUMO Bent u geopereerd voor longvlieskanker?

Denys «ee?n dokter achtte een ope- ratie uitgesloten, een andere zei: ‘Ik heb al een patie?nt aan longvlieskanker geopereerd, en die leeft intussen al tien jaar.’ Dat was voor mij een beslissend moment. ‘Ik wil geopereerd worden,’ zei ik tegen mezelf, ‘wat de gevolgen ook zijn.’

»We besloten de zogenaamde three modality te volgen: chemo, operatie, bestraling. De meest radicale aanpak. en intussen zouden ze mijn klaplong herstellen.

»Ze hebben me geopereerd, in Gent, maar de kanker was al te ver uitgezaaid. Volgens het ziekenhuisprotocol mochten ze in die omstandigheden niet meer verder opereren, en dus hebben ze de ingreep stopgezet. Maar ik hield voet bij stuk: ‘Ik wil een operatie, waar ook ter wereld.’»

HUMO Klopt het dat u toen con tact hebt gezocht met Lance Armstrong?

Denys «Ik heb overal mijn contacten aangesproken, ook Johan Bruyneel, de ploegleider van Armstrong, met de bedoeling toegang te krijgen tot de grootste specialisten in Amerika. Johan was bijzonder bereidwillig. ‘Ik help je in je zoektocht,’ zei hij. ‘Als Laurent Fignon had gezocht, was hij er misschien nog geweest.’ Maar ik heb niks meer gehoord over een specialist die me zou kunnen helpen. Ik vermoed: omdat de boodschap negatief was. Ik heb zelf ook niet meer bij Johan aangedrongen: via het UZ van Gent was ik inmiddels in Zu?rich beland, bij professor Walter Weder. Weder had al vijfentwintig keer longvlieskanker geopereerd.

»Samen met Danie?l De Neve, de sportdokter van Lotto, ben ik naar Zu?rich gereisd om mijn zaak te bepleiten. Het gesprek van de laatste kans. professor Weder merkte mijn doorgedreven wil, zag dat ik een sportman was, en zei: ‘We doen het.’ Hij bood me wel geen enkele garantie. We hebben toen meteen de datum voor de operatie vastgelegd: begin januari dit jaar.

»Het was een ingreep van acht uur, waarbij ze de long e?n het longvlies hebben weggenomen. Maar er was blijkbaar iets fout gegaan, en dus ik moest ’s anderendaags we?e?r onder het mes, voor een operatie van nog eens vier uur.

»Ik dacht: ‘Nu is het voorbij.’ Zeker toen bleek dat de operatie vijf uur werd vervroegd. Er scheelde iets, dat voelde ik. toen ik in slaap werd gedaan, wist ik dat ik misschien nooit meer wakker zou worden. Ik had ook alles van tevoren geregeld, mijn testament gemaakt... (snuit zijn neus) Ik ben een zoekende mens, he?. Ik ben geboren in een katholiek gezin, ik ben van mijn geloof afgevallen, maar nu dacht ik: laat ze me toch maar in de kerk begraven. Zoveel mensen hadden geschreven dat ze een kaarsje voor me hadden gebrand, dat ik dacht: ‘misschien is het toch niet helemaal verkeerd.’ Het is niet logisch, dat weet ik, en ik kan het ook niet uitleggen, maar die gespletenheid, dat dubbelzinnige zit in mijn diepste wezen.

»Maar: het is goed gekomen met die tweede operatie. Professor Weder heeft mij erdoor gehaald.

»Weder is geen voorstander van de three modality. ‘Ik heb genoeg kunnen wegnemen,’ zei hij, ‘jij hoeft geen bestraling of chemo meer.’ Na drie maanden heb ik een scan laten nemen: die liet niks verkeerds zien. En na zes maanden was het ook weer een goede scan – zonder zwarte beestjes (lacht). Mij zul je niet horen zeggen dat ik genezen ben: het kan elk moment terugkeren. Maar ik voel me al zes maanden lang goed, zonder bijkomende behandeling.» (Het vervolg lees je op pagina 2)


Deze week in Humo: Asbest blijft levens kosten in België »
André Denys overleden

Boodschap van Lance

Denys «U vroeg daarnet naar Lance Armstrong. Toen ik in dat Zwitserse ziekenhuis lag, heb ik een filmpje van hem gekregen. Wilt u het zien? (Grijpt naar zijn iPad) Kijk, dit is het. (Een vriendelijke Arm strong spreekt de gouverneur in koersoutfit toe:) ‘Hi Andre?, Lance Armstrong hier in Australie?, in de tour Down Under. Ik stuur je een videoboodschap om duidelijk te maken dat we aan je denken. Hopelijk herstel je snel. En ben je erbij in de ronde van Vlaanderen, dan zien we elkaar wel. Hopelijk komt alles goed. Laat weten of we je kunnen helpen. Live strong, my man.’ Net voor de eerste operatie gekregen: mooi, he??

(Zwijgt) »Het boek van Armstrong (‘Door de pijngrens’, red.) heeft me ook gewe?ldig gei?nspi- reerd. Kanker is niet niks, maar je kunt ertegen vechten, als je geluk hebt. Dat vind je terug in zijn boek. Armstrong had dan nog de pech dat hij, toen hij ziek werd, net ontslagen was door Cofidis. Dan moet je dubbel sterk zijn – in vergelijking daarmee zat ik in een geprivilegieerde positie. en: zijn kanker was uitgezaaid naar de hersenen. Wat een moed! Meer dan drie procent kans om te overleven had hij niet.

»Ik heb mijn dossier in eigen handen genomen – dat had een survivor op het internet me aangeraden. ‘Informeer je, neem je lot in eigen handen, maak keuzes, desnoods tegen het advies van dokters in.’ Ik heb die ingreep eruit gesleurd, ik heb het afgedwongen, dat was mijn beslissing. Als het erop aankomt, moet je het ze?lf doen. en: ik heb geen moment aan euthanasie gedacht. De gesprekken met mijn vrouw zijn dieper geworden: we spreken makkelijker over de dood, maar ni?e?t over zelfdoding. Ni?e?t over euthanasie. Als je die dingen in je gedachten toelaat, ondermijn je de wil om te overleven, daar ben ik van overtuigd.»

HUMO Hoe leeft een mens met e?e?n long?

Denys «Dat is wennen. tien dagen na de laatste operatie ben ik thuis begonnen met de revalidatie. beetje bij beetje, de geringste inspanning kostte me ontzettend veel moeite. U moet weten: mijn middenrifspier is ook weggenomen. Daar zit nu een prothese, die de thorax (de ribbenkast, red.) scheidt van de ingewanden: dat veroorzaakt veel pijn.

»Maar het gaat steeds beter. Na drie maanden heb ik de fietsproef gedaan: ik duwde 100 watt. De keer daarna: 140 watt. en vorige week 156 watt, maar dat is wel mijn limiet. Ik heb dezelfde zuurstofopname bij 156 watt als bij 140 watt, dus mijn basisconditie verbetert nog wel, maar niet mijn zuurstofopname, begrijpt u? In de praktijk betekent het dat ik nu al twee uur aan een stuk kan fietsen, in het tempo van mijn vrouw. Ik ga ook weer spreken in het openbaar, een keer of drie intussen. Ik ben heel gelukkig dat ik weer zo ver ben.»

HUMO Werkt u alweer op volle kracht?

Denys «’s Ochtends ga ik tegen tien uur naar kantoor. Ik werk tot half e?e?n, daarna rust ik wat. en vanaf drie uur werk ik weer tot half zes.»

HUMO Ku?nt u in een lagere versnelling leven?

Denys «Heb ik geleerd, kost me geen moeite meer. Ik geniet van elke dag. Gisteravond was de opening van het Festival van Vlaanderen, een concert van Bruckner. Een mooier concert heb ik nooit gehoord. Omdat ik het zo intens beleef, zeker? Ik geniet van de kleinste dingen. Met mijn vrouw gaan fietsen is prachtig. Terwijl ik dat vroeger onde?nkbaar vond: ze reed me veel te langzaam. En nu geeft zij het tempo aan, tegen de wind in.»

HUMO De Muur kunt u nooit meer op.

Denys «Vind ik niet erg. Ik heb wel al overwogen om de mont Ventoux nog een keer op te rijden, niet van- uit be?doin weliswaar, maar vanuit sault. Alleen: drie a? vier uur lang negentig watt duwen, ik kan dat niet meer aan. (Corrigeert zichzelf) Ik kan dat nu niet aan.»

HUMO U mist het competitie-ele- ment een klein be?e?tje?

Denys «Nee. Ook niet in het gewone leven: ik ben stilaan onthecht. Ik ben gouverneur tot januari 2013: dat zal ik nog mooi invullen, maar c’est tout. Ik kijk niet meer verder.»

HUMO Hebt u overwogen om ermee te stoppen?

Denys «Geen seconde. Liever staand sterven dan in benidorm of op tenerife te gaan zitten wegkwijnen in een soort dolce far niente. Dat is niets voor mij.

»Ik wil een voorbeeld zijn voor lotgenoten. Mensen die dezelfde strijd vechten. Allez, op de receptie na het concert hebben acht mensen mij aangesproken over wat zij met kanker hebben meegemaakt. Vrouwen vooral, die met borstkanker zitten. Die hervallen en toch weer doorgaan met de behandeling – er is ve?e?l moed bij mensen. Op zulke momenten hoor je wat voor impact je als gouverneur kan heb- ben door moedig verzet te plegen. Dat is mijn rol voor de komende tijd.

»Ik weet niet of er leven is na de dood. Ik twijfel, maar ik heb wel vrede met de dood. Er kome wat komen zal, maar ik zal zolang leven als ik kan, en met volle teugen genieten.

»Ik ben allesbehalve gefrustreerd of gerevolteerd. Ik denk niet: ‘Waarom moest dit mij nu overkomen? Ik rook of ik drink niet.’ Nee, het is net omgekeerd: omdat ik niet rook of drink, heb ik het overleefd. Ik leef nog dankzij de fiets. Hoe had ik anders die vijf zware operaties doorstaan?»

HUMO En de angst om te hervallen?

Denys «Die is er, dat moet ik niet ontkennen. De week voor ik op controle ga, is gruwelijk – door de angst. Dan ben ik wat stiller, maar die week gaat weer voorbij.»

HUMO U was laatst niet te beroerd om aanwezig te zijn bij de begrafenis van een Oost-Vlaams slachtoffer van Pukkelpop.

Denys «Het was de eerste keer dat ik weer naar een begrafenis ging. De begrafenis van (wielrenner) Wouter Weylandt heb ik overgeslagen: ik ben zijn lijk ’s ochtends wezen groeten, maar de plechtigheid zelf bijwonen, nee, dat was nog te veel gevraagd, dat had ik niet aangekund. (Zwijgt) Het is telkens weer een nieuwe stap zetten. En met elke stap ga je over een nieuwe drempel.

»Ik ben een gelukkig mens, omdat ik van zo ver kom. Alles wat ik nu nog kan doen, is een bonus. Ik heb een mooi leven gehad, ik heb eervol het parlement verlaten – zonder uittredingsvergoeding (lacht). En de heldere akkoorden van de jongste weken vervullen mij met optimisme: wij hebben wel degelijk een sterke generatie jonge politici. Wouter Beke, Alexander De Croo, Bruno Tobback, Wouter Van Besien doen dat niet slecht. Er is een nieuwe regering in de maak. Het komt goed.»


Deze week in Humo: Asbest blijft levens kosten in buurt van Eternit-fabriek »

Dossier Asbest »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234