Andrew DoyleBeeld ANDY LO PO / Humo

woke-bewegingDwarsdenker en komiek Andrew Doyle

Andrew Doyle hekelt de woke-beweging: ‘Die activisten willen meer diversiteit, maar ze verwachten dat iedereen hetzelfde denkt: zoals zij’

‘Woke’ is één van de woorden die de voorbije jaren een vaste stek hebben verworven in ons vocabularium. Het betekent: alert zijn voor racisme, discriminatie en sociale onrechtvaardigheid. Maar volgens de Britse komiek en satiricus Andrew Doyle (42) is de strijd van de – vooral Angelsaksische – woke-activisten compleet ontspoord. ‘Ze zijn kleingeestig, onverdraagzaam en meedogenloos. En ze zijn allesbehalve links: het zijn bourgeois die niks om armoede geven.’

Het is woke om je bewust te zijn van ervaringen en gevoelens van groepen die van oudsher onderdrukt worden. Het is woke om te beseffen dat er nog tal van genderidentiteiten bestaan naast ‘man’ en ‘vrouw’. Het is woke om een veilige omgeving te scheppen en op je woorden te letten, zodat je niemand kwetst. En volgens de Britse stand-upcomedian en schrijver Andrew Doyle (42) is het volstrekt onzinnig en zelfs gevaarlijk om woke te zijn. Omdat hij zich groen en geel ergerde aan de humorloze woke-activisten, maakte hij in 2018 een Twitteraccount aan op naam van Titania McGrath, een ‘radicale dichter’ die strijdt voor sociale rechtvaardigheid. Ze is volgens Doyle het prototype van iemand die woke is: zelfingenomen en geprivilegieerd, en ze twittert erop los in de waan dat ze wordt onderdrukt. Titania groeide uit tot een cultheld en heeft meer dan een half miljoen volgers.

Ze heeft twee boeken op haar naam staan. Het eerste is ‘Woke: A Guide to Social Justice’, met praktische tips over hoe je de wereld kunt verbeteren – bijvoorbeeld door oudere mensen die niet weten wat ‘non-binair’ betekent, uit te schelden op sociale media. En nu is er ‘My First Little Book of Intersectional Activism’, een vrolijk boekje voor de jeugd met verhalen over inspirerende mensen uit de wereldgeschiedenis, zoals Hillary Clinton, Greta Thunberg en Jozef Stalin. Daarin schrijft Titania McGrath dat ze weet hoe Nelson Mandela zich in de gevangenis gevoeld moet hebben, omdat ze zelf eens 24 uur is geschorst door Twitter. Maar ze hekelt iedere vergelijking met Rosa Parks, de zwarte burgerrechtenactiviste die in 1955 weigerde haar zitplaats in de bus af te staan aan een witte passagier: ‘Ik zou nog niet dood willen worden gevonden in een bus.’ Verder is ze een ‘ecoseksueel’: ze heeft alleen seks met planten en groenten. En ze is ‘hooiraciaal’: haar etnische identiteit fluctueert afhankelijk van de pollen in de lucht.

HUMO Iedereen snapt toch meteen dat Titania McGrath niet bestaat? Dat dit een grap is waar u achter schuilgaat?

ANDREW DOYLE «Integendeel. Boekhandelaars stallen haar boeken uit tussen werken over racisme en onderdrukte vrouwen, alsof het om ernstig te nemen handleidingen gaat. Op Twitter heb ik geregeld discussies met feministen die geloven dat Titania een vrouw van vlees en bloed is. En redacties nodigen haar nu en dan uit om aan te schuiven in praatprogramma’s.

»Titania twitterde eens dat de verfilming van Mary Poppins racistisch was omdat ze schoorsteenroet op haar gezicht had, en The New York Times schreef daarna precies hetzelfde. En toen ze twitterde dat witte ouders die racisme willen bestrijden, hun dochters in hun eentje op vakantie naar Noord-Pakistan moesten sturen, stond in Forbes even later te lezen dat Noord-Pakistan op de bucketlist van iedere reislustige feminist moet staan. Echt, hoe bizar of absurd ook: wat ik mijn woke-activiste ook laat zeggen, het wordt opgepikt.»

HUMO Waarom kiest u voor satire om uw punt te maken?

DOYLE «Satire is een lichtvoetig genre om de machthebbers en de pestkoppen in de samenleving te bekritiseren. Hannah Arendt (Duits-Amerikaanse filosofe, red.) zei eens dat lachen de beste manier is om gezag te ondermijnen. Ik geloof dat dat waar is. Het verklaart ook waarom autoritaire leiders van oudsher humoristen hebben gevangengezet of laten vermoorden.»

HUMO De woke-activisten zijn toch niet ‘de machthebbers en de pestkoppen in de samenleving’? Zij keren zich juist tégen hen.

DOYLE «Ze zien zichzelf graag als de underdog, maar in werkelijkheid vormen ze een invloedrijke elite. Bij jullie misschien nog niet, maar woke verspreidt zich als een virus. In het Verenigd Koninkrijk zijn álle vooraanstaande culturele instellingen en universiteiten in de greep van de woke-cultuur. Ze sijpelt binnen bij de toonaangevende media, inclusief de BBC en The Guardian, en bij grote bedrijven, waar je carrière voorbij kan zijn als je er niet in slaagt duidelijk te maken dat je echt wel weet wat acceptabel is en wat niet. Zelfs prins Harry en Meghan Markle zijn woke. Mensen durven zich niet meer uit te spreken, ook niet wie de beste bedoelingen heeft, bang dat ze per ongeluk iets verkeerds zeggen.»

‘Stand-upcomedians zijn gaan geloven dat ze beter politiek correct kunnen zijn in plaats van grappig. De BBC is zó door en door woke, dat je nooit op tv zult komen als je afwijkt van de toegestane kijk op de wereld.’Beeld Humo

HUMO Waaruit bestaan die pesterijen?

DOYLE «Als je je niet conformeert aan de woke-ideologie, gaan ze achter je aan, dringen ze aan op je ontslag en verstoten ze je uit de samenleving.

»Eigenlijk creëren ze een cultuur van zelfcensuur. Als je een mening hebt die niet strookt met hun opvattingen, dan kun je volharden en het risico lopen dat je verstoten wordt, óf je mond houden. De meesten kiezen voor het laatste: ze onderdrukken zichzelf. John Stuart Mill (19de-eeuwse Britse filosoof en econoom, red.) noemde dat de tirannie van de heersende opinie. Dát is echte macht.»

HUMO Hoe herkennen we woke-activisten?

DOYLE «Ze zijn kleingeestig en onverdraagzaam. Ze zijn betuttelend tegen minderheidsgroepen, die ze per definitie zien als onderdrukte slachtoffers. En ze zijn meedogenloos. Als je een ongelukkige woordkeuze maakt, is er geen vergeving mogelijk: je moet hoe dan ook boeten.»

HUMO Kleingeestig, onverdraagzaam, meedogenloos: dat is net wat woke-activisten anderen verwijten te zijn.

DOYLE «Ze zijn intolerant tegenover andere opvattingen: dat is de basis van de woke-beweging. Ze zijn niet geïnteresseerd in discussies, ze willen niet luisteren naar mensen met een andere mening. Daarom worden debatten zo vaak geannuleerd als er een spreker is uitgenodigd die hun niet aanstaat: zij willen hún wereldbeeld opleggen aan anderen, daar komt het op neer.»

HUMO Ze willen toch net voorkomen dat iedereen één dominant wereldbeeld krijgt opgelegd?

DOYLE «Nee, helemaal niet. Je moet leren voorbij hun taalgebruik te kijken. Ze zeggen bijvoorbeeld dat ze tegen racisme zijn, maar zelf maken ze voortdurend een onderscheid op basis van huidskleur. Ze bepleiten diversiteit, maar ze willen dat iedereen hetzelfde denkt, namelijk zoals zij. Ze noemen zichzelf progressief en zeggen dat ze voortbouwen op het werk van de burgerrechtenbeweging uit de jaren 60, maar ze ontmantelen de maatschappelijke vooruitgang door de vrije meningsuiting in te perken, terwijl dat net de basis van elke strijd voor vrijheid is.»

HUMO Willen ze niet gewoon vermijden dat mensen neerbuigend over minderheidsgroepen spreken en haatzaaien?

DOYLE «Ze zeggen dat ze haat niet tolereren. Prima, want ik tolereer haat evenmin. Als ik iemand hoor die racistische opmerkingen maakt, zeg ik er iets van. Maar zíj willen dat er strengere wetten komen en dat je ervoor gearresteerd wordt.»

HUMO Politici perken de vrijheid van meningsuiting in als die aanzet tot haat. Wat is daar mis mee als dat democratisch wordt geregeld?

DOYLE «Democratie is toch geen excuus voor despotisme? Autoritaire maatregelen worden toch niet ineens minder tiranniek als die met de steun van het volk worden genomen? Kijk, ik begrijp wel waarom de woke-beweging de vrije meningsuiting wil beperken. Ze zijn geobsedeerd door het idee dat ze de wereld kunnen veranderen met taal, maar hun argumenten blijven niet overeind in een rationele discussie. Hun bewering dat het hele concept van rede en verstand is bedacht door het witte patriarchaat, is ook niet sterk. De woke-cultuur kan simpelweg niet overleven in een samenleving waarin mensen open en eerlijk zijn, en vrij met elkaar discussiëren over hun ideeën.»

HUMO Volgens u is de strijd voor sociale rechtvaardigheid uit de hand gelopen. Hoe is dat gekomen?

DOYLE «Woke-activisten weigeren te erkennen dat er in de afgelopen decennia morele vooruitgang is geboekt: we hebben gelijke rechten, het homohuwelijk is erkend, noem maar op. We waren er nog niet, want hier en daar had je nog altijd racisme, maar de samenleving accepteerde dat soort onverdraagzaamheid steeds minder, en terecht. Maar op een bepaald moment zijn we doorgeschoten: er moest nóg feller worden gevochten, ook al was de strijd toch zo ongeveer gewonnen.»

HUMO En nu worden mensen al te snel een racist genoemd?

DOYLE «Precies. Vaak is er maar weinig aan de hand. ‘Racist’ is een betekenisloos woord geworden: het is gewoon iemand die je niet mag en liever niet als lid van de samenleving ziet. Het is een rechtvaardiging om iemand te pesten. Dat betekenisverlies is een probleem, want je moet wel een échte racist kunnen benoemen en uitdagen. Als je iemand al te achteloos een racist noemt – of fascist, of homofoob, of vrouwenhater, of wat dan ook – op basis van een vaag instinct dat iemand niet deugt, kan dat niet meer.»

HUMO U wordt vast ook voor racist uitgemaakt.

DOYLE «Ja, elke dag. Het maakt niet uit dat ik het niet ben, of dat ik me altijd tegen racisme verzet als ik het zie. Maar omdat ik niet één van de woke-activisten ben, hebben ze besloten dat ik wel een racist moet zijn, of een fascist, of een nazi. Het is heel kinderachtig. Letterlijk. Woke-activisten denken even simplistisch als kinderen. Ik denk dat ze nooit volwassen zijn geworden en dat ze daarom geen volwassen gesprek aankunnen. Woke is een infantiele cultuur: ze maakt kinderen van ons.»

'Het is een teken dat de volgende generatie niet zal meedoen met dat hele woke-gedoe.' (Foto: scène uit ‘Friends’ met Ross, zijn lesbische ex Carol, hun zoon en haar vriendin.)Beeld Humo

HUMO Dat komt goed uit: met uw nieuwe boek richt u zich tot kinderen tussen 6 maanden en 6 jaar.

DOYLE «Haha, precies! Kinderen zijn trouwens het nieuwe doelwit van de woke-activisten. Wellicht beseffen ze dat ze alleen kunnen winnen door intimidatie en indoctrinatie. Dus nu zullen ze in onze scholen infiltreren.»

HUMO Wat kunnen we doen tegen de volgens u schadelijke woke-cultuur?

DOYLE «We moeten protesteren. Sommigen doen dat al, maar anoniem, uit angst voor represailles. Dat is begrijpelijk, maar we moeten bereid zijn de consequenties te accepteren. De toenemende dwang om in een keurslijf te passen zal pas stoppen als we laten horen dat we het daar niet mee eens zijn. Dat zal voor sommigen vervelende gevolgen hebben: ze zullen hun baan verliezen, misschien ook hun vrienden en familie, er zullen meer gevallen van depressie zijn, noem maar op. Toch lijkt dat me beter dan het alternatief: een samenleving die steeds meer beperkingen zal opleggen bij wat we doen, zeggen of denken. We moeten moediger worden om dat proces een halt toe te roepen.»

HUMO U hebt makkelijk praten. U hebt geen baas.

DOYLE «Dat klopt, ik hoef aan niemand verantwoording af te leggen. En ik begrijp het als mensen zwijgen. Maar er komt pas verandering als genoeg mensen bereid zijn om op te staan.»

HUMO Wat moeten we doen als iemand stevig wordt aangepakt en zijn baan verliest?

DOYLE «Dan moet je van je laten horen. Zoek de media op. Beklaag je bij organisaties en werkgevers die zich laten gijzelen door de woke-activisten. Als blijkt dat er echt niet zoveel steun is om iemand te ontslaan na een ongepaste grap, dan zal dat niet meer gebeuren.»

HUMO Hoe moeten progressieve partijen omgaan met de woke-cultuur?

DOYLE «Ze moeten die uitroeien. Woke maakt links kapot.»

HUMO Is dat niet wat sterk uitgedrukt?

DOYLE «Je kunt jezelf niet links én woke noemen. Die twee gaan niet samen. Als je links bent, is je politieke overtuiging gebaseerd op het gegeven van de economische ongelijkheid. Dat gaat niet op voor de woke-beweging: die bestaat voor het grootste deel uit bourgeois die geen enkele interesse voor armoede hebben. Wie woke is, praat over witte privileges, maar wie links is, praat over het enige echte relevante privilege, namelijk: hoe rijk je bent. Links komt op voor de arbeiders, maar de woke-activisten kijken op hen neer, alsof die een volgzame massa vormen die ieder moment in razernij kan ontsteken. Vreselijk betuttelend is dat.»

HUMO U zegt dat je pas echt links bent als je om ongelijkheid geeft. Wat als...

DOYLE «Ho, dat verzin ík niet: dat is wat Karl Marx heeft gezegd. En na hem álle belangrijke linkse denkers. Linkse partijen moeten weer inzien wat het betekent om links te zijn. Links ageerde altijd tegen klassenongelijkheid en streed voor materiële vooruitgang, burgerrechten en de vrijheid van meningsuiting. Je kunt dat niet overboord gooien en jezelf nog links noemen.»

HUMO De Britse Labour Party heeft geprobeerd links en woke te verenigen.

DOYLE «Onder Jeremy Corbyn raakte de partij geobsedeerd door identiteit. Ze bekommerde zich zodanig over de typische zorgen van de middenklasse, dat ik Labour niet langer een linkse partij zou noemen. En raad eens wat er toen gebeurde: ze verloren stemmen in de industriële regio’s, waar hun traditionele kiezers wonen. Als je vandaag een Britse arbeider bent, is het waarschijnlijker dat je op de Conservatieve Partij stemt. Dat is de prijs die links betaalt omdat ze de woke-cultuur omarmd hebben.»

HUMO Dat Britse arbeiders Labour de rug toekeren, is een historische breuk. Wat is daarvoor de verklaring?

DOYLE «Dat ze ‘racisten’ zijn... Door dat soort politieke analyses wordt het probleem alleen maar erger. Wat denk je als iemand jou voor racist uitscheldt? Dan lijkt de kans toch klein dat je je ooit nog bij die andere wilt aansluiten.»

HUMO U organiseert mee Comedy Unleashed, een maandelijkse comedyavond in Londen waar cabaretiers zichzelf niet hoeven te censureren. Doen ze dat dan?

DOYLE «Stand-upcomedians zijn gaan geloven dat ze beter politiek correct kunnen zijn in plaats van grappig. De BBC is zó door en door woke, dat je nooit op tv zult komen als je afwijkt van de toegestane kijk op de wereld. Daarom houden stand-uppers zich in. Ze zeggen niet wat ze eigenlijk willen zeggen. Dus hebben we nu een hoop middelmatige comedians die redelijk populair zijn. Als je een woke stand-upper wilt zijn, prima. Maar als je dat níét wilt zijn, dan zou je niet de druk mogen voelen om te doen alsof. Humor is geen veilige thuishaven: humor moet altijd schuren, bijten en kwetsen.»

HUMO Moet je over alles grappen kunnen maken?

DOYLE «Er is niets waarover je geen grappen zou mogen maken. De enige grens is degene die je zelf stelt. Het gaat pas verkeerd als je je eigen grenzen aan anderen oplegt.»

HUMO Waar zou u zelf nooit grappen over maken?

DOYLE «Als ik iets niet grappig zou kúnnen maken. Neem nu een gruwelijke schietpartij op een school: ik geloof niet dat ik daarover een mop kan tappen. Maar ik ken stand-upcomedians die dat wel zouden kunnen. Nou, laat ze vooral hun gang gaan.»

HUMO En grappen over de profeet Mohammed?

DOYLE «Zeker! Je zou alle religies moeten kunnen bespotten, ook hun iconen en goden. Dat is bijna een verplichting.»

HUMO Zestien jaar na het laatste seizoen is ‘Friends’ op Netflix te zien. De serie is niet zo woke, foeteren activisten.

DOYLE «Geen énkele sitcom van twintig jaar geleden is woke. Zelfs de huidige woke-beweging zal over twintig jaar kwetsend zijn als deze flauwekul doorgaat.»

HUMO Het personage Ross is bang dat zijn zoon homo zal worden, omdat hij wordt opgevoed door een lesbisch stel en met barbiepoppen speelt. Cosmopolitan noemde Ross daarop ‘de spreekbuis van conformisten en stereotypedenkers’.

DOYLE «Wat natuurlijk de grap is. Denken mensen nu echt dat Netflix de angsten van Ross onderschrijft? Ik heb ‘Friends’ altijd geweldig gevonden, omdat de serie heel scherp en duister is. Ik vind het geruststellend dat jongeren ‘Friends’ zo leuk vinden. Het is een teken dat de volgende generatie niet zal meedoen met dat hele woke-gedoe. Generatie Z plaatst scherpe, rauwe filmpjes op TikTok en negeert alle maatschappelijke normen. Ze zullen minder laf zijn dan mijn generatie. Misschien zal woke overwaaien als jongeren zich massaal afkeren van die rare gedachtekronkels van hun ouders. Het zou geweldig zijn als we over twintig of dertig jaar op deze tijd terugkijken en ons een breuk lachen om die aanstellerij.»

HUMO Is woke al niet op zijn retour? De mensen maken zich nu vooral zorgen over corona, vaccins, werkzekerheid...

DOYLE «Het omgekeerde is gebeurd: de woke-activisten zijn in overdrive gegaan. Ze zeggen dat de pandemie is verergerd door witte privileges, dat de wetenschappelijke adviesteams niet divers genoeg zijn en dat het besluit om patiënten met covid-19 voorrang te geven op transgenders die behandeld of geopereerd moeten worden, een teken van transfobie is. De woke-activisten hebben de coronacrisis helemaal ingepalmd.

»Er is trouwens niets waar ze níét moeilijk over kunnen doen. Als er een meteoriet op de aarde afstevende, zouden ze zich afvragen of de inslag niet méér gekleurde mensen treft. De enige manier om de woke-cultuur uit de wereld te helpen is door die malligheid niet langer serieus te nemen.»

Titania McGrath, ‘My First Little Book of Intersectional Activism’, Little Brown Book GroupBeeld Humo
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234