null Beeld ISABELLE SELBY
Beeld ISABELLE SELBY

BOEK★★★★☆

Anthony Doerr schreef met ‘Wolkenstad’ een boek ‘over alles’ waarin je heerlijk kunt zwelgen

Gesmaakte literatuur omschrijven we nogal eens in culinaire metaforen. We hebben het over ‘voortreffelijk leesvoer’, dat we met graagte ‘verslinden’. We lijken daarbij geen genoegen te nemen met aperitiefhapjes. Favorieten op het menu – bestsellers als ‘De verborgen geschiedenis’ en ‘De Da Vinci Code’ – hebben eerder de omvang van een bacchisch breugelmaal dan van een bordje Pascale.

Dat geldt ook voor Anthony Doerrs vorige roman, ‘Als je het licht niet kunt zien’. De turf van 552 pagina’s leverde hem een Pulitzerprijs op, stond meer dan vier jaar lang in de bestsellerlijst van The New York Times, en verkocht als een zoet broodje: meer dan 15 miljoen exemplaren gingen over de toonbank. Net nu Netflix meldt dat Shawn Levy, bekend van ‘Stranger Things’, een miniserie zal regisseren gebaseerd op Doerrs kassucces, verschijnt een nieuwe roman. ‘Wolkenstad’ is nog dikker en staat in de States nu al op de longlist van de National Book Awards.

Volgens The New York Times is Doerrs jongste een boek ‘over alles’, en dat klopt zo ongeveer. Aan de hand van drie verhaallijnen wil hij de lezer in breedbeeld ‘iets’ bijbrengen over onze plaats op deze wereld. Daarbij overspant hij via vijf hoofdpersonages maar liefst acht eeuwen, stuk voor stuk deerlijke tijden. De 13-jarige wees Anna en de herdersjongen Omeir bevinden zich in het wankelende Constantinopel van 1453; de oude, door het leven getekende Zeno en de ecoterrorist Seymour in het Idaho van 2020; en het tienermeisje Konstance in een verre toekomst op het ruimteschip Argos. Dat is al 65 jaar op zoek naar een leefbare planeet, nadat de klimaatcrisis onze aarde dan toch fataal is geworden. En er zijn oorlogen, borduurwerk, een gespleten gehemelte, uilen, de oorlog in Korea, covid-19, virtual reality en nog veel meer. Want Doerr schrijft vooral over véél. Als een volleerd miniaturist propt hij zijn boeken vol met weetjes, feiten en fabels die hij graag verbindt met het ongerijmde.

Dat doet hij ook in ‘Wolkenstad’. Een alwetende verteller plakt van alles en nog wat in hapklare hoofdstukken aan elkaar tot de planetaire mozaïek waarnaar de titel van de roman verwijst. ‘Wolkenstad’ is de naam van een zo goed als verloren gegaan imaginair manuscript van de (wél historische) Antonius Diogenes. Hij schreef de episch-humoristische utopie om zijn stervende nichtje te troosten. Doerrs hoofdpersonages komen allemaal op één of andere manier met dat verhaal in aanraking. Het laat hun bestaan allesbehalve onberoerd. Hoe kan het ook anders met ‘een boek dat de hele wereld omvat’?

Van al die lijvige bestsellers vormt de wereld die ze de lezer aanbieden wellicht de voornaamste troef. Een andere plek (maar niet té anders) waarin je je kunt verliezen, escapisme met een moraal. Of zoals Zeno’s minnaar het ergens in ‘Wolkenstad’ uitlegt: ‘Ik weet waarom die bibliothecaressen je de oude verhalen voorlazen. Als het goed genoeg verteld wordt, kun je zolang een verhaal duurt aan de strop ontsnappen.’

Het hele boek door breekt Doerr een lans voor de heilzame werking van boeken, de troostende kracht van verhalen en het belang van bibliotheken. Dat doet hij zelfs heel expliciet door ‘Wolkenstad’ op te dragen aan ‘de bibliothecarissen van toen, van nu, en van alle jaren die nog komen gaan’. Want net zoals zijn hoofdpersonages zijn zij behoeders van verleden, heden en toekomst. Zolang we lezen is er hoop, en wie zich ontfermt over verhalen zorgt voor de wereld. Doerrs motto: ‘Vreemdeling, wie je ook bent, maak dit open en leer wonderbaarlijkheden.’ Drammerig en naïef, zoals sommige critici suggereren? Vast en zeker, maar cynisme ligt hem gewoon niet. Om dit breugelmaal te savoureren moet je heerlijk kunnen zwelgen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234